장음표시 사용
261쪽
aut eommoditatem naturae, tanquam propter finem tum quia pars lentiti v a Sc animalis,ut pci
te intitior, debet sere per subesse ae subordinati rationali supeliori, M ab ipsa diligi & tegulat i; tum etiam quia edit, bonum delectabile ut in-fetius honesto. de ordinet ut per se prinio ad illud , sicut deeot depuLhritudo ad iuventutem, ut ait Philolophus in libris p thicite cta ratio di etat hominem nunquam debete operati pro piet bonum delectabile tanquam proptet fi . nem . sed illud semper esse refetendum ad bonum honestum. Unde S S. Patres, infra reserendi docent actum coniugalem , ob solam delectationem factum, esse malum.& peeeatum .sal tem veniale . de D. Thomas a. a. qu. 162. a tr. ad 2.
ait quod malum est ponete finem in delecta tione ludi. Et in eorp. allieuli constituit quandam vittutem quae dicitur Euir ilia. leu iucunditas . eujus munus est ponere medium in ludiati joeis, seu in delectationibus ex ludis de jocis provenientibus ἔ ut se ilieet homo tanthm, Zenon plus. vel minlis de delectatione ex ipsis sumat. quantis in sussicit de requititur ad animi reis creationem,quae est sinis honestus. Ex his ergo patet vis & essi eacia talionis D. Thomae quae potest lie tesumi. Quotiescunque homo operat ut cum consito de deliberalionerationi ,intendit aliquem finem ; eum sinis sit Objectum adaequatum voluntatis, saltem mollia svum, ut tractatu pr eledenti Ostendimus: vel ergo talis sessest bonum honestum, aut delectabi. te utile enim qua tale , eum non si appetibile proptet se sed soli1in propter aliud, ad quod deservit ut medium, non potest habete rationem finis. Si sit bonum honestum, actus erit motallinter honus. Se rationi eonsonus e si vero si put delectabile,actus erit malus, ta lationi distanus; quia ut ostendimus est inti insece malum & tationi dissol me, si stete in bono delectabili tanquam in fine: nam ut ait D Thomas supra qu 4.
lus potest dati actus humanus Se delibeiatus an- L distetens in individuo. Dicesi Homo non tenetur sempet agere ex Aelibetationetationis,alias indeliberate ilicatebatham, aut movere pedem. esset peccatum, quod est ablatdum: Ergo neque tenetur omnem actionem delibetatam in finem honestum ot-dinate Sed eontra: sicut lie t alii sex non teneatur A, eere statiram. ti tamen eam faeit, tenet ut ipsam
Beere surta tegulas attis , de si ab illis deviat, peeeat in genere artificiali: ita lie t homo non teneatur sempet age te eum eonsilio . di deli. beratione rationis, quia non est in ejus potest a. te: eum ipsus Opetatio intellectualia dependeat Eab extraneia de eorporeis pii nei pila . quae illius non lubduntur potestati . & habeat lationem sensibus alligatam; supposto tamen quod aliquid deliberati de humano modo, subindequent agens morale iaciat tenetur illud faeere eon. Dimitet ad regulas morum, quae sunt tecta ratio & prudentia & s ab illis deviat,peecat in ora dine morali: sed recta ratio & prudentia dictant omnem actionem nostram deliberatam esse Wittualiter saltem in finem honestum dilugendam. ut patet ex septa dictis i Elgo licet homo non teneatui semper agere ex deliberationerationis.tenetur tamen omnem actionem,quam
cum consilio Ae deliberatione rationis elicit, in Tara. III. A snem honestum, virtualim sa: ibo, ordinate. Dixi virtuali irata adh bmititiam e bonitatem moralem actu, humani, no. . sussi e i . elatio habitualis in finem h inestum , ne q, i equi titur temper formalis, sed tussicit viri ualis, q .ae habetur ex vi praeeedentia intelationi, fel tidi omnia vii tuo te, & in ordine ad bonum hone. stum .aut propter Deum, quandiu manet in alii quo suo estictu. De quo in ita ct iu demetito. Nee hoe nimis durum , aut severa di quam patest a Theologo dictam existimes iquand qui dem Poeta Ei linteus. multis I heologis aequior, idipsum agnovit de s.Thomae aecinit dati: nata indifferentia actuum singularium , hoc autetas versu:
alia ratio D. Thoma laepanitur.
Ecu Nu A ratio. quam habet Divus Thoma a ra
art.9. In argum. Stat svira, magis consimat
praecedemem, potestque sic late vitet propotii. omnis actio otiola est mala moralitet : Setia ctio quae ad finem honesta u non o id natur. est otiosa: Ergo est mala morulter,& non indifferi tens ad bonitatem & malitiam motalem. Ma tot probatur : verbum otiosum est malum de puniendum in die iudieii, ut colligit ut ex illis
dem ration m de eo in diastita j. Unde Tettuli ianua libro de patientia: Traditum tet ia discinna Chrilii.
manere nos omnia pani. Osuper pacanea dicta Natum.
Et Divus G tegotius homil. . in Evang. M.tum νos admonea. ut ab altioso sermone padicam is, inuti ιιιν tiqui doti nemini in νιnium verba non d/srant, itim Itidiae Διato Dmηι νerbiam oris AH quod L iuutιIuiranth/mmes, νιddent de eo rationem in die Iussi. q. Ergo a fortioli Opus otiosum est mal um, de iudie ludi-ν eii puniendum. Consequentia patet: tum quia in opere otioso non uanus vane occupatur po/tentis,& consumitur tempus,quam in vel bo Otioso: tum etiam quia eum Opus quid maius depletio lius sit quam verbum. eae tetraparibus. ius est opus otiosum . quam verbum otiosum. Unde Hietonrmus in psal .is. Si deper, ali ι redditur ratio quanto matu de operabα. Minor veto,que asserit. actionem qua ad si ιnem honestum non ordinat ut, otiosam esse, sa
esὸ suade tui. Actio non dicitur otiosa eo quoahabeat malum finem, aut malam aliam cireunis stantiam: Elgo solum potest diei otiosa quia ea rei fine debito & eonvenienti vel ut ait D. G te
Confirmat ut ex signis eatione hujua nem In Iaariosam: signis eat enim id quod non delatuit ad finem suum praeeipuum, si e calamus qui non potest de set vita ad seribendum . aut eustra ad scindendum .diei tui otiosus de inutilia i se ee. iam, si tu aedifieio s t aliqua pata, quae ad inhabia
rationem aut Oinatum non deserviat . titiosaeensetur. Item Matthati vigesimo operatis di-euntur otiosi , non quia nihil omnitio agerent fiat te enim eonfabulabant ut . & deambula b. ni J sed quia finem suum non exereebant. nempe excolere vineam, de in ea laborate. Deanique Sapientia quarto dici tute Impuram malitis
262쪽
rude ara erit attri qui aut exponte Lyranu . Inutiti . duiluν quod non malar ad finem in χιam, ut mi ιιι na dicis ιν mutilu.qua non induιιlsouas m : omnas ait m hamanes, inquantum sani ad imamιη. De sam, sani ad beatitudinem ordiuati , νγ apter quod impii ab ea docuntti, dicuntur inutitii. Ergo sntilitet a ctio illa in ordine m tali censetur otio adcina utilis, quae non dirigitui in finem propitium hominis, ut agentis liberi de moralis, nempe in bonum honestum,& rationi eos sonum. 4 Hoe argumentum valde ne validὲ torquet Adversarios , &ideo vatiis solutionibus eluauim de elisare conantur. In pix is aliqui ne gant Maiorem . & dicunt neque vel bum, neque opus otiosum esse malum morale di peccatum : nam ite et M xtthaei duo de ei mo dieatur de omni vetho otioso reddendam esse ra. tionem . hoe tamen non debet intelligi de iudicio eondemnationis, sed tantum discussi nix
sed hae a responso retin sold m falsa, sed etiam
te metaria est. Primo quia repugnat sanctis Pa. tribus supra relatis . qui asserunt otiosum verbum esse pectatum . vi condemnandum ac puniendum in die iudicii;& patet ex intento Christi , ille enim verbia supra telatis intendebat Ostenge te algumento minori ad maius, gravitet puniendam esse blasphemiam in die iudicii, Mia in eo homines reddent rationem de verba vitiosi: quod argumentum non habetet vim, si verbum otiosum non esset peccatum puniendum in die iudieii.Unde Bernat dus libro de iti-pliet eustodia manus .linguae.& eordis: Si δε νιν os otioso reddenda est ratis . quanta agr=i da roboinrediat. seris utora crνo dialatorιa, o detractaris seeundo i Omne quod examinandum est in die iudicii, vel eraminatur ad pratini uin .vel ad sepplicium:sed verbum otiosum non est examianandum ad praemium, ut patet: Elgo ad supplicium tanquam malum morale
Tettior In vanum & absque ulla utilitate ex pendere pecunias, peecatum est prodigalitatis rErgo eis m tempus sit aliquid pretiosius peeu-nia , inutilitet illud te rete in vel bis, aut Opetishus otiosis. pereatum erit otiositatis. De quo videli possunt Anselmus super illud Pauli Ephe seo a quinto . Reomeniis tempta. Et Betnardus lis hio eitato de triplici eustodia , ubi elegantet expendit quam gravis, pernieiosa, & eulparitialia sit iactuta temporis. quod in verbis Otiosis impendi tui. N/ma ristrumstarras cinquit ρονι a.
varam, propirarι ad ansistam Mati Mιm bustuara ad amillam h νιditatem , excitare remissam νο in ιa- lum re commis. ω iniquitatem. Denique Fideles omnes timoratae conscie tiae tam docti. quam idiotae, existimant verba otiosa esse mala fle peccata venialia, & ideo ab illi, abstinent. ge in confessioniblis de eis se ae- eulant, nullo Concilio. Praelato, aut viro docto conita dicente: Ergo sine ingenia temerita
, te negari non potest , verba otiosa esse mala,& ecindemnanda . ae punienda in die judicii. Unde
Respondent se eundo alii, verba quidem o. tiosa esse p rava. non tamen Opera, ct duplicem assigiant rationem discriminis. Ptima est, quia vettium ex se est iustiumentum ad finem otiu- natum , selliem mentis manifestationem, Mi deo hoe ipso quod eatet fine , otiosum est&pravum ; opus vero non eli necessarium propter aliud,sed propiet se. Secunda, quia loeutio
pilactici magis rationalia , quam aliae actiones externae Imaxime enim proprie convenit homini, quatenus rationalis est, di id ea magis requirit hi temtaticini contentaneum . quam allae actiunes,quae quodammodo animales dici poc sunt; ut ambulate. Ne. tia quidam antiqui. quos in reteiunt lanctus Thomas tua. dist. Q. qualita ne 24 attiealo s. & Divus Bo vetituta ibidem
Sed tae solutio consutata manet ex supra dictis : ostendimus enim qu5d si uerba citiosa sui nistruetiam opera Otiosa plava erunt: tum quia si opua sit vanum & inutile,in illo vane oecupatur potentis de eo lumitur tempus .seat in verbo otiolo : tum etiam .quia cum Deus non
minorem exposcat tectitudinem in fictis. quam in verbis. lieui in vel bis tequiti tui debitus finis. ita in ope tibus. Unde si Hieronymus supra relatua : Sι da rariis aiios να. tur galia,qaanto maga de operitia. Rationes autem disetiminis . ab iis a Authotibus adductaeativola sunt. Nam in pti. ma est aequivo eatio. quia verbum oldinatui ad aliud.tit signum ad signatum,quo usu non privaεtur etiamti Otiosum sit, nam etiam per illud exisplicat homo mentem suam. plaesertim si in locutione sit vetitas,ut lupponimustaliud veth est totam hane locutionem & mentia expressonem oldinati ad bonum & honestum finem. qui non debetur locutioni ut loeutio est, sed ut actio humana est. Secunda etiam non valet: quia chm quaelibet actio. ut humana est, ct ta. tionalis, non minus tequitit finem honestum,&rationi consonum,quam locutio. Tettia alii respondenti eo ne essa Majori,ne gando Minci em. nempe actionem.quae ad ianem honestum non ordinatur. esse otiosam: ut enim inquiuncaliqua actio otiosa non sit.sutarit quod ad aliquam naturae eommoditatem Ot
Sedeontia r vel per commoditatem naturae intelligitur eonservatio sinitatis . seu sustentasti O, quies. ae recta consistentia eor potia : vel delectatio aliqua eoi porea Ae sensibilis, ex perationibus . quibus speetes aut individuum conset vaturae uuta ρ primum dici non potest: quia eum conservatio sanitatis . & sustentatio ae quies eorporis si bonum honestum. hac ipsum
quod ausu agit aia nata ad iust malionem pel qui rem μι cavaris, ad lenum intutu ardi ιαν , ut ait Divus Thomas atticulo nono ad tertium. Unde actiones illae quae ad naturae sub sdium Oidinantur. &quae ad vitae vel sanitatis conservatio in nem ne eessaliae sunt. vel utiles, nciti sunt indi serentes sed honestae, & natui aerationali con formes; nam homini, Miam ut rationis est patriticeps , convenit sensitivae& vegetativae patii consulere . de ptudentia dictat his naturae indigentus esse subveniendum, proeeduntque isti actus a naturali in nos ipsos dilectione , quae
263쪽
honesta est & bona mota literi se eundum etiam a mimati nequii: tum quia, ut supra ostendimus, bonum delectabile nunquam debet esse finis naturae rationalis: tum etiam . quia si ad tollendam otiostatem vel horum aut Operum, L seel et ea ad aliquam natutae delectationem Ot-dinati , vix ullum esset verbum aut opus otio issum ; quia nullum feth est quod non dieatur aut sat propter aliquam naturae delectationem, seu animi vel corporis oblectationem. Unde ut verba aut opera non sint otiosa , necessario requiritui, ut ad proprium suem naturae rationa
iis, id est ad aliquod bonum honestum & tationi
consonum virtualiter laltem teie iantur.
rigere omnem actum suum in finem honestum: Elgo tuli primum ae maeeipuum fundamentum nostrae sententiae.Consequentia patet. Anteeedens probatut i quia nullum est praece. ptum ad id obligans e nam vel esset positivum. vel naturale Non primum. eum ex seriptura non eonstet Sed neque se eundum, quia ad nuti um ex ptaeeeptis Decuni, ubi naturalia conti. nentur spectat: Ergo Acc. iConfirmatur: Ρtaeeepta omnia sunt de acti. has villulum: sed referte omnia ad finem h mestum,ad nnllam virtutem pertinet: Ergo de hoe nullum extat praeceptum. Ex Confirmarat amplius: Rigoro sum nimis vi.
delut & set impossibile.obligate hominem ad hoe quod in omnibus suis actionibu . in his
etiam quae ad naturae eommodatatem & indivis dui eonset vationem pertinent ut spuere. pur gare nates fricare barbam, &c.temper rectum finem app nai:alias continuis peeearent homines.saltem venialiter,eum continuo tales actiones accurrant, de homines non recordentur eas referte in bonum finem. Ad objectionem tes pondeo negandra Anteis cedens. Ad cujus probationem, nego etiam Anteee dens quia ut suptil disp. i. at t. a. explieanda regulas moralitatis dicebamus. sicut agentia na tutata determinantur ab Authote naturae ad proprios actus,natutali inclinatione, ita agens liberum determinatur per leges & praecepta: Viis demus autem quod agentia naturalia recipiunt ab Autho te naturae inclinationem,ut per Omne suos actus tendant ad pici prios fines consonos suis naturis:Ergo etiam agens rationale & liberum debuit nabere praecepta de legem,ut omnibus suis actibus deliberatis tendat ad finem consorium naturae rationali, qui est bonum honestum. Neque vero minus spectat ad naturae Authotemidare agentibus libet is pici omnibus suis actibus determinationem moralem quae est Per praceptum,quam agentibus naturalibus deis terminationem naturalem, quae est per natura. lem inelinationem. Ex quo patet. tale piaeceptum esse naturale. Ad quod autem ex decem contentis in Decalogo te ducatur, varie opinan tut Authores. auidam existimant illud elle teis
dueendum ad praeceptum dilectionis Dei. nam ratione hujus praecepti tanemur diliste Deum super omnia Ae habere euin pto fineuhimo, Meonsequentet referre in ipsum omnes nostras ais citonea, laltem taediate. quod si ordinando ea. ad aliquem finem honestum. Alii dicunt, quod
sicut est praeceptum natur illa non prodigendi pecunias, ita & non tetendi tempus inanitet. αpotentias animae vel corporis in operibus vanis & otiosis inutiliter non occupandI. Verrus tamen&probabilius existimo. quod sos eui dant ut quaedam veritates , quae per se non
pertinent ad oblectum fidei, sed sunt veluti piae.
ambulae ad illam ut Deum existere. Dcum esse unum,sicut docet Thomas I. p. qu. stari a. ad i. ita dantur quaedam praecepta naturalia quae non continentur tu praeceptis Decaloga. sed sunt
quasi ptae ambula ad ipsa, sieut est piae ceptum diligendi seipsum. ad quod reducitur praeceptum de non operando absque fine rationabili, inquantum homo, quia rationalis est, & vivit vita intellectuali, ae elevata supra vi iam bruto eum, debet diligere seam dignitatem,& vetari ut homo, non vero assimilati jumentis insipien tibus, ut in prima ratione fuse expendmus. Et quo infe trat quod ope tali absque fine rationi
consono,non opponit ut alicui virtuti sed natuis tali inclinationi hominis operandi ut rationalia est quae inclinatio nascitur ex amore naturali sui
ipsius qui non est vitius aliqua , leg aliquid ma sus virtute. Unde patet responsio ad primam
Ad seeundam dieendum, praeeptum illud uet
non esse ita rigidum & difficile.sicut ad vel salii existimani: quia, ut supra annotavimus, non pi aericipit ut ut actualiter omnes actus nostros referamus in bonum honestum, sed suffieit quod res ramus uitiualiter: idque impletur, quando proinponit homo operati ex fine honesto actiones suas; haec enim relatio manet, quamdiu non re tractatur. Nee peccatur continui. ex hoe quod tale piaeeeptum de turr Τum quia muli actio. nes quae videntur indifferentes, re vera talea non sunt, eo quhd in tecreationem honestam, ane commoditatem debitam, vel naturae solatium seu quietem referantur, aut virtualiter relatast sint: Tum etiam quia plures non sunt ex deliberatione, sed ex imaginatione,ut fricare balbam. movere pedem, levare sestueam Ece. praeceptum autem referendi actus nostros in bonum honestum: non obligat. nisi quando operam ut huma. no modo,&cum constiti ac delibetatione rationis. Diees. Esto gelut tale praeeeptum .possunt lain
men aliqui ejus obligasionem invincibilitet ignorate, subindeque ratione talis ignorantiae ab ejus impletione exeulati: Ergo saltem in ilialis poterunt dati actus humani indisserentes in individuo. Adde quod opinio opposta, quae negat dati tale praeceptum, non caret probabilita te e potest autem quia licite & tuta eonscientia sequi opinionem probabilem, relicta probabilioli:unde tune faeiens actum indifferentem ex sne etiam indifferenti,non peccabit, quia ut tui probabili opinione; neque faciet actum mo taliter bonum, quia non intendet, ut supponi, mus finem honestum,sed indisserentem : Ergo saltem in aliquo easu poterit dati actua indisterens in individuo. Propter hoc argumentum aliqui dicunt quod nse ui inter duos Reges non potest dati bellum justum ex utraque parte , per se loquendo, peraecidens tamen id potest contingere, suppo sit ignotanti 1 invincibili ex parte unius. v. g.
si unus ea illis invincibiliter ignoret jus quod
264쪽
alter habet in aliquam provinciam, vel ea vita. Item,pto qua hellum geritur: ita similiter inquiunt qua uvis per se loquendo repugnet da.
xi actionem humanam indifferentem in indivi. duci per aecidens tamen id potest eontingere,
di de tacto eontingit idi illo duplici Osuiu objectione adducto.
34 Sed hae solutio &doctrina displicet r tum
quia D.Τhomas una versaliter assem, nunquampiasse dati actum indifferentem in individuo: rum etiam quia si semel hoe admittatur, Omnia replebi inna actibus indistentibus de otiosa; quia potetit quilibet dicere, se velle uti opinione probabili Scoli 3e vaetqui ait, Ee se potetit
multipli ea te actus istos, & generale habitum 1 moialem indifferentem , qui neque erit virtua neque vitium a quod repognat Aristoteli& D. Thoinae inam Philolophus a. Ethic. cap. 3. In quit quod habitus morales uel santur circa illa, per qu e homo fit melior vel deterior. Et cap. a. asserit quod habitus existentes in voluntate, vel sunt virtutest vel vitia. idem docet S. Thomas infra q. s ait.3.de in prooemio qu. 11. ubi dieit nullum habitum n o talem esse medium inter bonum de malum. Unde
Melius de Aestius respondetur. negando p in mum casum elle possibilem a quia quamvis s eundum rationem speculativam possit quia tale e
praeceptum inviaeibiliter ignorate, non tamen secundum rationem pia cilcam. Ut enim ostenis
damus , est praeeeptum seu dictamen generata hii detesis&prudentia omnes actiones humana le deliberatas in bonum honestum diligenis di. seu nunquam sistendi in bono delectabilitauquam in fine de nunquam otiosὸ aut inutiliter operandi: prima autem principia,tam specumlativa qua m practica, si ngulis hominibus ab A thote natura insis sunt . ut mediis ipsa possint se tam in speeulati via quam practicis dirigere, und- de illia in nullo homine . quantumvis haIdo Ae stupido . ignotantia invincibilis dati potest. Ad illud quod subditur de opinione proba bili.dieendum est non esse licitum sequi opinio-
nem minus probabilem, in conciusu probabi- D gerit.. operationes non snt propter delectationes. sed e convello delectationes pi opter Opetallones, ut docet D. I homas lupta relatus, qui eligit n- terationem propter delectationem, &pi Upter
quando aliquid agitur ob solam de te ctatic nem, haec amplius moveat quὰm res, Be non sit posterio i, sed pia euitat ac ducat malum, de pec
Advertendum tamen ut delectatio si volita ιι
propter Dpetationem , atque a deis recte& se. Quadum ordinem rationis.non esse necessa rium. ut semper actu de formaliter intendatur bonum honestum . ad quod ex sua natura tendit bona operatio, sed satis esse ut vis tualitet sit in. tentum: unde quamvis quas acredetis ad mensam, non cogitet de eonservatione vitae, sed solum de cibi deli ctatione. non propterea peccati quia talem delectationem propter opeiationem vitae ccinservativam, saltem via tu litet vult, seque non inordinat δὲ nisi fortε. pr pter immoderatam eoncupiscentiam desectistionis eibotum, supeique cibum sumat. Ea
inquit Gregorio,) stimana sunt. Da -- tu a Misitas quam, O non qua edenda M a su inhoris. sed nos teneri eligere id quod probab lius de vetosi militis iudicamus, ut indisseitati, ne de probabilitate, in sil subsie ienda, susὰ Ostendemus.
objiciei se eundδ: Agere aliquid solum ad dei
lectationem eapiendam seu ordinate operat Omnem aliquam ad bonum delectabile tanquam adgnem, non est malum. nectationi disionum, sed metὸ indifferens : Ergo possunt dati actus indisserentes in individuo. Consequentia patet ex dictis in prima plobatione eonelusianis, An ieeedens cito batur. Comedere vel bibete abcque neci sitate . solum ad delectationem ea piisendam scilieet ob flagiditatem potus. vel suavi-
Eethia intelliges. salsam esse, de bonis moti ιν
bus ad vel sam Joannis Sanctii sententiam . quidiso. 23. num .as. eontendi i finem soliis It ei tim is in ea riata ara peliatam Didem esse vini se: sitia non ad .patiistim proo ctare campum. fragrantem
repugnat S S. Patribus presertim Augiistino lib. de hono conjugali ea p. s. sic dicente: Conua.
exagera autem altra generandi πιι Istasem. est culpa rivitatem cibi. non est contra laticinem dummodo E malu item 4. contra Julian. eap. I . ait i sua : a malo libidini,) ..ue utuntur nuptiis cum coniuges procreant βιειρον a. 3 .nihilque faciunt προιεν illum.
Unde lib. s ea tr. asserit. quod saluer quam pre
id sanitati non noceat ; similitet Odotati solea, aut res aromaticas, ob solam delectationem exb no odore capsendam; aut inspicere pulchras, ob solam delectationem quam visus in ea tum aspect i percipit i vel audite muscam ad capiendari ara At u delectationem. non est malum, nec peccati ni clu;s enim hete damnes 3 Ergo aget ea ira ud ob solam delectationem te a plenis darii. seu op rati δε -m aliquam ad bonum delectabat fro uani ad finem ordinare, non est mal . . e ration id iliarum. 4 3 Rcipia udeo, tic gandC Ai, te cedens: cum enim
265쪽
dine , sita pro suscipi via preti miscemuν. Et de cuia
Hos duces ea iervatim ieeuti sunt Scholasti ei, signantet Magisset sententiatum lib. 4 dist. χί& r. D. Thomas ibidem qu. 2.ati. a. ubi ait :Daobvisiti media coniugis absque omni peccata convenium, Itiluat cutis.ἱ procreanda pratu. O lbui νH- dredi. alias si εν est ibi , pticarum ad murus veniati.
4. Ex quo patet lassim esse quod ait Tambuti
Patet . inquam, hoe esse salsum: eum D. Thomas duos solum agnoleat , propter duos sine culpa actus conjugalis feti possit. nempe causam procreanda prolia. de reddendi debitum conjugale: & D. Augustinus supra relatus asse-tat. quod di)m coniuges de libidine quaerunt
voluptatem, venialiter peccant.
At Obi ieies tertio : Actu, qui sunt ob solatueommoditatem naturae.ut titilare manus ad de apellendum trigus .deambulate ad juvandam di
gestionem, & tuendam sanitatem. & similes, nee sunt boni. nee malu Ergo sunt indillerentes. Consequentia patet, Anteeedens probatur.Et in
ptimis quod tales actusnbn sint boni , videtur
manifestum: tum quia non sunt ob honestatem virtutis. sed ob solam naturae commoditatem: tum etiam quia si est ent actus virtuosi, possent esse materia voti ; quod est ridie ulum, stultum enim esset tales actus vovete. Quod autem non sint mali,etiam patet: quia aliis essent materia sussciens eonsessionis: eulus Oppostum ex eo eonstat . quod nemo de illis se accusa t,nee laeeta dos aliquis absolvit acculantem te tantum de illis. unde D.Hieronymus epist. 89. ad Augusti num qiue etiam est i i. intet epistolas Augustini, loquent de his actibus in disterentibus, de ad a. iam naturae commoditatem pertinentibus, inquit a Bonum est continentia , malum V luxuria, inter kιrumqua inis rem ambulare . . ριγοι arpi mora, i uti naribus purgaminia pro im, stari. νh mala iacire, hoc non est bonum , nec malum: ram n m rudiri mn seceris,nti Iusstram hab bu, nec in . . Iusturam.
Ad hoe argumentum patet te sponsio ex si
pta dictis : ducimus enim supia quod si praedacti
actus ad sanitatem & ad tectam corporis humani dispositionem , aliumve honestum finem fuerint aliquo modo necessarii, vel utiles, in eisque debitus modus A mensura servet ut, vera sunt actus boni dil honesti. se ut alii quibus saluti eorporis providemus ; unde de se ordinani ut ad bonum virtutis.saltem virtualiter, & dicta nisi ut a tecta latione Aeptu/entia, proceduntque natu tali in nos ipsos dilectione , quae holiesta ess,ela bona moralitet. Non tamen ut plurimum A sunt materia congrua voti: quia hoe dbet e Te
de bono melioti,di: laepe qua inuis exeicere illos actus ut boniim, melius est mortificationis stalia ab ulti abstinete: sicut licet sit bonum carnibus velet tempei a te, non ι st per se materia voti, quia melius est ab eis pio ter Deum abstinere. Si veto praedicti actus ob lotim de L ctationem exerceantur sunt peccata venialia; sicut actus conjugalis , propter solato delectationem sa-ctus .est malus motaliter. & veniale pee tum, ut supia vidimus: unde scut iste dictus est sufficiens materia consessionis, ita de illi qui ad na- tutae commoditatem pertinent, quando sunt
deliberali , &.ptopiet solam delectationem
sunt. Quia tamen similes asu ut plurimum s- ne delibetatione ex sqla imaginatione sunt. de astant cum eontilio I deliberatione rationis, ad
sanitatem, vel honestam recreaticinem , vel naturae quietem di sol illuni vitiualii et saltest ie seruntur,iegularitet lunt materia dubia.& ideo
prudens saceidos talo debet his solum absolutionem impendere.sed monete poemtentem. ut
de aliis, licet iam contestis,quae celtδ icit sitisse peccata, se accuset.
Ad locum autem D. iero humi. in quo vim
maximam laciunt Ad vetticii , facile respondetur, ipsum lotum velle. actus illos naturales, quos ibi recenset, non esse ex sua spe ete de obia, lecto detet mitiale bunos. aut malos .sed indisse. tentes : observationem vel 4 antiquae legis, de qua ibi loquii ut semper fuisse aut det ei minate bonam . aut determinate malam ex sua specie;
nam ante adventum di pallionem Christi et atdetei minate bona, poli ejus passionem dote minative mala , cum legalia pet Clitisti passo - . nem tu novae legit promuleationem fuerint ata
rogata. Non asset it tamen Hieronymus,actus iliatus naturales, quos ibi enumerat, prout sutit in indi viduo.& sunt vestiti suis elatum stantiis, ese indifferentes, quia possunt ex circumstantiis
vitiati : nam si quis sputa in alium proficeret ix
contemptu aut ventrem in loco laeto purgaret,
absque dubio peceat et seut licet piaecepta Zeticiis ela antiquae leuis anie adventum Christi essent ex se & ex sua specie delet minate bona. de
Deo gratissima . tamen ex pravo sne .aut ex aliis circumstantiis, eorum adimpletio saepE se bat .mala ac Deo invisa de abominabilis. ut ipse eonqueti tui Isaiae x his verbia : sua mihi multitud nem rictimatum ν frarum. Dii Dantinis pli ηυι sum: holocausta antium, o adipem pDIulum. Obnguinem pitulorum o unorum o hircoram n
mum loco citato admittere actus ind. Terentes
non solum in spe ete . sed etiam in indi .iduo. subdit enim Irascires re non fueris . nic Iustuum halibu . ntir stitiam; ly autem I ceris inquitvaeque E) denotat exercitium actionis in individuo, eum actus non possit fieri nis in indi Vi
duo & sintulati. vetum haee instantia silvola est i nam sevi aego, qui censeo non dati actum indiffetentem in indiuiguo,dicerem l 1νι in agrum. neque s Minnam ne se malum. βέ iηd frenι ' unda fri rati. Ilaanan raras, neque bonam fecisti. neque malum , inep. tissime quis in teipietatet ui quod pono actum in individuo indisse tentem i ita paritet inepta a reuit Vaetqueet, dum inferi Hieronymum ad mitte te actus in driserentes in individuo, quia
266쪽
de actibus supta enumeratu dicit : δει sueris. νι Anan s ceruinti astitiam habebis, mi malitiam. Nam esto lyμerti denotet actum particula tem di in individuo potest tamen ἐκ debet intelligi Hieron mus de illis Opetibus sumptis in patii eulati. α ut hunt in indivi Oo. seeunddin id indiuidua. te quod hahent ex objecto; ex qua parte verum est, praedictos actus sve fiant.siue non fianti ne que ad iustitiam nee ad injustitiam pertinete. Ob hoe tamen non negat quod ex fine, & aliis circumstantiis. quae obiecto de speeiei accidunt,
debeant tales actus habete bonitatem aut malitiam. supposio quod fiant eum delibetatione. s objicies quatto: si quis ob exercitium duntaxat propriae libertatis. aliquem actum ex specie B& oblecto indifferentem eliceret,ng. festucam de terra levaret.talis aetus neque esset bonus Echonestus, neque malus & vitiosus; sed omnino indifferens; cuni exercere propriam libertatem,
non si determinatὸ bonum, aut determinatὸ malum, sed pute in distetens : Ergo potest dati aetus indisserena in individuo. 46 Respondeo. quod si aliquis semel tantum aut bis aliquem actum ex speeie & obieeto indifferentem faceret.eo solo fine ut libertatem exerinceret, talis actus esset bonus At honestus 3 ha-ceret enim finem honestum, stilicet exere itium
cunda dissicultas est, an Intentio boni gnis pol.
sit aliquando totaliter aule ite malitiam electionis pravi medii: v. g. an liceat aliquando mentiti ad tuendam vitam proximi, vel aliquod gia ve damnum evitandum Vel ut tum virgo . ut invasorem suae pudicitiae effugiat, possit absque peceato se praecipitate in sumen. aut sibi manus violentas innite/Teitio quae titur. ati suppostoquod intentio boni stiis non auferat totaliter in alitiam pia vae electionis,eam saltem aliqua il-tet minuat ina ut tutium quod fit ex intentione dandi eleemosν m. non si adeo grave, sicut
cessario cum prava electione connectitur, ab ea vitiatuCsecus vero. si per accidens tantum, α ex malitia eligentis,cum ea coniungatur. Probatur prima pals : Quando intentio peris & necessatio eum prava electione connecti tur, in eam 11 fluit.ipsamque virtualitet continentiam intentio est voluntas circa finem,non qu
modoeumque , sed ut aequitendum per media, di ex ipsa movetur operans ad ea eligenda: Sed propria libertatis, quam aliquando e ercere, C quod influit in peccatum seu trahit voluntatem
etiam circa actum ex obieeto inἡissetentem, an i : α
honestum est. Si veto saepe, vellet ob eum dumtaxat finem Operati, tales aetus non essent bonidi honesti sed mali & otiosi:quia licet semel antiterum exercere libertatem eliea aetus indifferentes, honestum sit.& rationi consonum . sae. pius tamen id facete,nullam habet honestatem, sed otiositatem.
De mora5rate actin interioris.
Anqvi liptum ly. D Thνma. Gi Mus hue usque eum D. Thoma qu. g. moralitate aetuum humanorum in communi : nune breviter dieendum demoralitate actuum interiolum, qui sunt praeeipue intentio de electio, de qua S.Doctor qu. I9.
brevitet hIedi stultengas movemur. Prima est, an actus intentionis, qui ex se de ex proprio Objecto non habet unde vitietur.sed ex illa parte
.citet bonus.ex eo quod si causa malae eleetionis reddatur malus: v. g.cum quis ex intentione e Teaei dandi eleemosynam. futat ut ut tribuat eleemosynam, quaerit ut an in remio illast imala,
seu vitiata ea electione hujus mala medii P Se ad illud, malum est i Ergo intentio quae per se
eum prava electione connect Hur , eamque ne
cessatio infert .est mala & a tali electione vitia tui. Unde S. Bernatὰus in libro de dispensatione& praecepto cap. t . dicit quod vi re fi ιιι is
M. ν veris . imlιtii 4: hoe est tectitudo finis. de medii electi. Plobatur semαὰδ Actus humani bonitatem gaut malitiam moralem desumunt a circumstan- otiis,ut supra ostensum est : Sed eism aliquis ex is intentione emeaei dandi eleemosimam furatur, tale fultum est circumstantia illius intentioniarn Etto eam vitiat & corrumpit. Minor probatur Effectus per se ex aliqua actione sequutus, estesteum stantia ualde id etiam quod ad aliquid faciendum praestat opem & auxilium, est ejus estis cum stantia, nimirum elicum stantia auxi. hur sed cum aliquis ex intentione en ea ei danis di eleemosynam futatur,sultum est e flectus per se ex tali intentione sequutus. & medium cujus ope de auxilio, utitur ad finem illum obtinendum: Ergo ex duplici capite est erreum stantia it. lius intentionis.
Plobatur tertio sie se habent intentio &ele. 4ctio inplacticis, seu i ptincipium &conelusa in speculativis ut docet Philosophus r. Eihie. E eap. 8.sed quando ex aliquo principio per bonam consequentiam infertur eoncluso salta tale principium in se falsum est i Elgo similitet
cum ex intentione per se & necessati Λ infertoeprava electici, seu eligitur malum medium, talia intentio est in se mala de vitiosa. Ex his plobata manet se eunda pars eone iusso. snia: Nam quando intentio non connectitur petsi eum prava electione, quod assumatur malum medium, non provenit ex vi intentionis. quae id non exigit. nec ad id determinat voluntatem. eom illast eoni Ela electione medii honesti. quo finis posset obtineti sed malum medium prove-nli ex ptavitate voluntatia illod eligentis: Erg tune electio talia medii non reddit malam praOtem intentionem: sicut eam ex defectu arguen iis,
267쪽
dis ex principio vero ge docitur salsa eone lusio, A praeepta quae non obligant ad modum feὰ huius lalsitas non redundat in ip um ptinci- ltim ad substantiam actus.de se adimpleti turpet pium nee illud reddit salsum,sed in arguentem, actus bonos ex Objecto quamvis sint vitiati ex qui malὸ ipsum applieat. Se ratione huius mala fine, vel alia mala citcumstantia. applicationis ex vero falsum deducit. Unde qui objicies teriise contra secundam partem eoa.
habens bona ptopria ellica citet intendit date clusionis: omnis pravus effectus in putatur ea uia eleemosynam, in tali intentione non peeeat, et- sae liberae: Sess intentio, quae durat quando pii st-iams ut illam det,postea futetui r quia fultum ea eligitur malum mediu est libera de eaoia talia non sequitur per se ex tali intentione. sed expia- Uectionis; non enim potestasse electio. ius iti a voluntate de malitia peccantis, nam poterat virtute intentioni : Ergo ille pravus essectus etiam ex propriis date eleemosynam. Qui vero mala electionis imputatur intentioni perseve- non habens unde faciat eleemosqnam , nisi ex rante. dc vitiat illam,quamvis per accid: i s tan- alienis eam eis tacitet date intendit.peccat; quia tum talia intelio de electio inter se connectat ut ex tali intentione per se, & necessario sequii ut a Respondeo prino , quod com eligitur pra-. . initum, sive acceptio rei alienae, seque illa inten. vcm medium post rectam intentionem non eliisti O.cum per se si latio volendi maluiti. est inor- gitur in uirtute ejus;quia eum si bona, non mo- dinata.&pet versa: Similiter qui vendit aenum vel ad malum sed tune Armaliter vel viti litet sacerdoti idolotum. non peccat, etiam s sciat i l. est alia intentio . influens in illam electionem, alum idolis immolaturum . quia talis immolatio subindeque persecum illa connexa .s non quam non per se sequitur ex agni venditione, sed ex tum ad speeifieatione, altem quantum ad exeris prava sacerdotis voluntate : potetat enim illo citium ut explicat Joannes s. Thoma hic ἡisp. agno uti ad viciendum eo nui, tum a mi eo. Si II. art. 3.unde tunc haec intentio a tali electione autem illi vendat vestes e ultui idolotum depuis vitiatur. tatas,procul dubio peccat.quia eum non possint Secundδ retales vestes ad alios usus deservile . cultus idolo- mo utitur bona intentione piae terita saltem vitia εrum per se sequitur ex tali ven3itione . tualiter manente, ad malam electionem : sedc Confirmatui: Quando malum medium per e propterea non vitiatur talis intentio , quando
accidens conjungit ut fini honesto, non est eius tum mala electione per accidens tantiliai conia circumstantia, quia nee est effectu spei se ex illo nectitur, quia tali lias de applicatio non est exsequutus. De e medium per se ad ejus assecutio- vi intentionis sed ex malitia eligentis, ut anteanem conducens: Elgo tune intentio non vitia- declaravimus si ut si quis actum eleemosynae it tur ex electione illius. Unde S.Thomas in hae q. te factum. postea oldinet ad inanem sorsa. non I9 att 8 Da argumentosas contra. de in χ dist. 38. vitiatur talis actus, quia hoc provenit ex malitia qu. I. art. s.concedit dati aliquando recta inten- ordinantis non ex ipsa eleemosyna nonem cum mala electione : quod non potest alitet contingere, quam in casu nostiae eonesu- s. II.
sonis, quando scilicet intentio non insuit petie in pravam electionem , sed per accidens ex acianda die altas enodatis, malitia operantis ei eonjungitur. Objicies primis eonita primam patiem con- π, Ieci seeundo: Intentio boni stiis non excuis clusionis: intentio secundum se est pliot quam L sat malitiam pravae electionis:unde ea quae electio: Elgo non stamit malitiam ex illa, quam. D sunt ini rinsece mala, ut mendacium, furtum, vis per se de necessatio cum eaeonnectatur. Con homi ei dium, &c. ex nullo bono fine honestati sequentia videtur legitima : qui aptius non de- possunt.
pendet a posterioli. Eil Contra Cassianum Collat. i . cap. 18. tibis Respondeo quod lieἡt intentio sit prior actu approbare videtur sententiam Abbatis Ioseph,
electionis fotitia litet sumpto, ipsa tamen eleis dicentis lieitum esse mentiri propter aliquem citia. ut virtualiter in antentione contenta, non honum finem. ut ad tuendam vitam proximi, solum est simul eum actu intentionis. sed etiam vel aliquod grave damnum evitandum. Unda aliquo modo prior, quia se habet per modum eap.r . se ait: Vuanda igituνρνονι aliquiil immi cireum stantiae ex parte obiecti specificantis in- mι δε setatis conssiane di crimen, tum mendacio tentionem, illudq; vitiantis,ut supra ostensu est. νtims t recipianda persutia. Idem sensile videret obiicies secundo: intentio eleemosynae, et- Author operis imperfecti super Matthaeum, iam ii fiat ex sulto.est in specie misericordiae,s- ad illa verba cap. . Non pars arboν bona malas
quidem per talem eleemosyna vete sublevatue furiis secera, At alii quos taleii Sixtus sedensa miseria proximi, & impletur piaeeeptum dandi E lib. s. Biblioth. annot. 113. Quae sententia illam; si instet: Ergo talis intentio est bona. de 4 SS. Patribus. Theologis, de Iuti petiti, dam
non vitiatur a prava illa electione , eum qua natur tanquam erronea r Augustinus enim iuconnectitur. libro contra mendacium, cap. I. multis locis3o Respondeo negando Antecedens. Aci cujus siciae scripturae mendacium nunquam post plobationem dicendum quod eleemosyna quae honestati tistendit. Idem docet Giatiatius inest vittas, non consistit in sola sublevatione mi. decreto 22. qu. a. Et Alexander iit, in cap. seriae quomodocumque facta, sed pio ut decet, super eo de usu iis respondens Panormitano Epide sine piaeiudicio alterius : unde si quis cum scopo, se ait: Scriptura sacra prohibet pra alienus damno alterius sublevet alienam misellam, vel vitamen ινι videri etiam porest S. Thomas II. det paupeti mulieti pletium meretricii quo sub- qu. D .art.s.ubi hae est tibiit best sitiundam sale vetesias paupertatem non facit actum misellis malum ex genere , nulla modo pars se bonam O ιιιμ coidiae sed iniustitiae. vel impudicitiae. Nec obis tura ; quia ad hoc quod .ah aid si bonum, νε Eiν ita sat quod per talem actum adimpleat praeteptu quod omnis ricta comtirpant I bonum emineae in re eleemosynae ex parte maletialis essectili, qui est vacatis . malam νινο est ex fingatur ibis discribin, sublevatio alienae misellae, quia lunt quaedam vi Dunsvi duis 4. cap. da Dινin. sare in . Minis
spondetur concedendo quod hos h
268쪽
Eetsona sed in tute .seut Ioanne, dictus est Elias.non in pellona et in spitiititium etiam quia loquebaxur ptoohetice Ae in sensu m3 si ieci. ut selli eoi 4esignat ei quod minor populus, scilicet
Gentilium .substiti endus erat loco majoris, scilicet Judaeorum. Unde ait D. Thomas loco ei tato in te sp .ad 3. Quod in Siriptura Ira reducunturali tua tim I la quo ιxt Ja rostra portuiti , de quιια non s a limandum eo, uisse m utitas: squa tamen
in earum dictu appareanι qua mendam rideantur. m-
Judith quoque in verbis quae Holoferni dixit, cum magna cautela & prudentia locuta est, α aliquibus amphibologus. non tamen mendaciis. voluit eum decipere; sicut eum dixit, quod duceret illum per mediam Hierusalem, & ne unus canis latratet contra illum,nam revera illum adductura etat per mediam Hierusalem, sed motis uum, non vivum . deserendo caput ejus &e. Quod si in aliquo vel bo fortassis mentita est, non ex eo laudatur,sed ex chalitate di assectu ad
salutem populi. Ad id quod dieitur de homicidio te spondetur quod si Moyses est ex sandus in cisione illius AEgyptia dicendum est id secisse, vel ex inspiratione Dei. qui ad hoc ei aut horitatem tunc deindit,uel ob iustam ploximi de sensonem nuta videbat stattem suum seu proximum injuste ab illo AEnptio actili & opprimi. & non erat alia
via defendendi ipsum , quam in valorem occidendo. Ad casum de Samsone dieimus. illuspitiis tu Sancto instigante id fecisse atque adeo licit . ut docent S. Augustinus i . de Civit. cap. 21. & 26. M D.Thomas I. 1.quaest. sq. ait. s. ad 4. idem dieendum de illis sanctis fortuinis, quae tempore pei secutionis se ipsas oecidetunt, avi in flumen praecipitatunt, ut invasores suae pudicitiae ess)serent ut ibidem tradit S. Doctor. Solum dissieultas est in vel bis Hieronymi, quibus videt ut docere.lieitum esse seipsum occidete ad servandam castitatem. Duplex tamen
huie testimonio potest adhibeti responsio. Pti. ma est. Hietonymum solum velle. licere se oeci. de re propter peticulum castitatis, quando id stex instinctu Dei, qui frequentius aut certius adia esse solet, eum intervenit perieulum eastitatis, quam in aliis eas bus. Secunda est, sensum Hieronymi esse. non licet e propria petite manu, etsi castitas patie litetur. Nam dictio aviae . non semis pet sumitur exclusi vel sed aliquando asst mattvhee copulati v rivi patet ex illo Canti . Quam pulchra es amica mia quam putihra est oculi tui columba
viam absque ιο quod intrinsitius titιι. ubi dictio a noti excludit quod init in seeui latei a pulchritudine cum legamus Psalm. 4. Drenti gloria crupli. Esto ab inrtis sed sensus est, etiam pus clita es, P raecipue in his quae latent. EEx dictis inseres,et lasse, de graviter peeeasse Otigenem;qui ut tenti Nicephorus h b. a. hiis stot cap. 32 post multa perpessa supplicia pio v. de Christi, postmodum pici servanda castitate, ne videlieet iuvenis quidam Ethiopa abuteret ut illo. fidem exterius negavit.
malitiam pravae electionis. Ita communiter docent Τheologi contra Almainum, Lorcam, α paucos al1 s. Tem. III. Probatur coneluso ex communI om n imutions ossim Theologorum , sed e tam s de liti itieonsensu t omnes enim labi peisnasum habent, minus peccatum esse.mentiti ad tuendam vitampi odii mi . vel aliquod grave malum vitandum, quΛm sola libidine mentiendi. Unde D Thi, masa. 2.qu.NO.ati. 1 se habet.)Σ.-tὸ iarum intonium est me ια , tantὸ magis minuitur ιtilpamindri t. idem docet Glatianus Can. primum 2 2. qu. 1. Ubi ait: Menda ium t ιδ ι19 levius. quanto meliorim habet f-n m. Similii et nullus s delium est . qui non exilitismet eum qui sutat ut ag dandam eleemosynam, minus peccare. quam qui furatur ex lupiditate
peruniae juxta illud Augustini: p.ror squi anc s pis uda.quam qui regerandostiraruν. Ratio etiam id suadet: Tum quia qui futatur
ad dandam eleemosynam . habet vDluntatem minus de Ordinatam & minus affectani peccato,cum non habeat pro motivo fui tum ut est malum scut altet , sed ut ιnduit apparenter
quandam speciem boni honesti: Tum etia quia furtum est ab ipso minus volitum; cum non stvolitum propter se .sed tantum propter aliud ,in quod ptimatio principalius, & ultimate tendit
an ectus: Sed malitia motalis minuitur, cum minuitur ratio voluntarii: Ergo &c. Confirmatur : Sicut eitcumstantia aggravat
peccatum, ita & illud diminuit, ut doeet D. - Τhomas anfra qu. 3.ait. . sed intentio finis est una ex eitcumstantus: Ergo sicut aggravate . itati diminuete potest peccatum. 6. v. Satrantur ebi Aionmo Briaras primo : Omnia snis, quantum,
vis sit bonus seeundum se, tamen si moveat emeaeiret ad malum medium, vitiatur,& essi. cit ut malus, ut 3. .vid linus: Ergo non minuit. sed potivi auget malitiam pravae electionis. Pater consequentia : nam illud quod est malum, non minuit, sed potius auget malitiam. Inde Augustinus lib. 1o. homiliatum;homil. relatus cap arte I 4.q u.s . ait: suod λα curuatis, velo sum a divitibus ut dem p p ribus, diabati cassiduata fiuinseritur ι ram si totum quod abstitit trita.ι, auget pa
Confirmatui: Qui furatur ad dandam eleemosynam,constituit ultimum finem in eleemo. 6na. 3e non tantum in furto, cum propter eleemosynam faciendam . transgrediatur piae ceptum divinum non surandi,& a Deo ut ultimosne avertatur: Ergo gravius peccat proptet intentionem talis finis.
Ad objectionem respondeo, quodliept Im astentio eleemosynae , ex qua imperatur malum medium .sit mala in individuo. habet tamen foediem boni,& ex objecto est bona : unde ex nae parte potest minuete malitiam pravae electio nis; non quidem pet se, seu per introductionem aut admixtionem alicujus bonitatis, euius prava electio capax non est, nec actus intentionis viistiatus a malae lectione potest illum communis cate; sed per accidens, quatenus scilicet intenritici eleemosynae faeit furtum esse minita volun alatium.& miniis per se intentum. Si cui pastici antee edens,& inducena adactum malum. licet si mala. minuit tamen peccatum . quia faxit illud
Ad locum vetA Augustini duplex potest a d. am
269쪽
hiberi solutio ptima est. Augustinnm solum vel .le quod ille qui futatur. dedat eleem Olynam ex te tuito sublata , gravius peccat per accidens, quatenus scilicet reddit se impotentem ad faciendam ieitu utionem, ex quo nova injuria sit velo domi tio,& hoc innuunt vel ba illa: Sitatuni quod ab stilis ιν Oual. velum haec impotentia non titui ex ipsa eleem Olyna, quatenus eleem obna est sed ex eo quod ille qui furat ut . non habet unde reddat quod utique eodem modo seque tetur. si rem iuratam .non in eleemosynam, te lin ebrietatem, scortationem, aut aliam rem im .pemlei et unde eleemosyna non per se. sed petaccidens latitum insuit in illam ampotentiam iestu uendi . subinde que pec accidens tauium auget peccatum. Secundis lire verba,auget palliis petrarum quam minuat.e xpileari pollunt de augmento maluita, non quantum ad glavitatem . sed quant lim adnumerum peccatoi uni:ibi enim Augusti nus agit contra haereticos.existimantes licitura esle face Ie mala ut eveniant bona, seque facitum elle iu- tali ad dandam eleemolynam; & ut talem err rem destiuat. docet peccatis etiam bona intentione factis,augera num e tum peccatorum; nam cum talia peccata, etiamsi minora sint peccatis mala intentione lactis.1 e vera peceata sint. Ac bona inte uti ne non totaliter excusentur,ut 3 praeseedenti domimuxillis multipli eatis, non minui. tui . sed potius augetur numerus peccatorum.
Ad eonfirmationem dicendum eum Caieta no 2 2 qu. I 43. at . 4. dupliciter aliquid posse habere rationem ultimi sinis respectu peetat Iis; pDino ut quod tanquam rem quae ut ultim sinis appetitur; secundo ut quo, tanquam rationem propter quam in illa re ratio ultimi finia Constitant ut: τ .g. Lemina te specta luxuriosi h bet rati nem ultimi finis ut quod . quia est res quae ut ultimus sinis ab eo appetitui ι ejus veto pulchritudo, quae est ratio movens & inducetis impudi eum ad hoe ut avertat se a Deo ut ultimo fiae & ad talem cream tam se convertat, habet rationem ultimi finis solum ut quo. Quod ergo habet rationem ultimi finis primo modo , non minuit, sed auget malitiam peccati : id vet. quod tantum ieeundo modo est ultimus finis, potest malitiam peeeati seu pravae electionis mi nuete . non quidem ex ea parte qua malum est, vel indueens ad malum , sed quatenus alias se- cundum se induit rationem boni.& saeit actum esse minus voluntarium: unde eum isto secundo modo eleemosyna habeat lationem ultimi finis. quando movet ad futandum, non auget, sed mi. nuit malitiam furti.
Objietes se eundor si aliquis ex malo si ne elugat aliquod medium bonum,u g. ex intentione radulterii eligat ite ad Eeelesam, vel date eleemos unam .ex bonitate talis medii electi non mi. nuitur . sed potius augetur peeeatum malae inistentionis ; eum tune ex maiori inclinatione in pravum illum snem feta tui: Ergo paritet bonitas finis intenti non minuit. sed auget malitiam pravae et ei bonis. Consequentia palet a paritate rationis e nam si cui finit est circumstantia ele-etionis, ita e converso electio est ei, cum stantia intentionis i Ergo s una non minuit malitiam. lie/t si circa obsectum bonum, alia pariter eam non minuet , quamvis si circa obsectum honestum. 3o Respondeta concesso Antecedente neganda consequentiam,di paritatem. Ratio dii criminis A est quia finis est ei reum stantia cuiν, movens v I. luntatem ad eligendum, eique praebens ratio nem sit malem volendi; unde cx bonitate te Lintentae potest minuete malitiam prava electionis, minuendo voluntarium pravum ut antea exposuimvir medium autem seu ele ctio eit circumstantia quod te spectu intentionis. & se licio et ui eius essectus.&ut quid coii sequens adipiam; unde eis medium . t bonum ex obs cto. non minuitur itialitia pravae intentionis, sed potitutota malitia intentionis redundat in ipsum meis diuui .ratiquam in ejus ei sectum, omnemq; ejus
O TAMDuia pitino: Quod licet prima Ie gula humano iuin actuum,quae est lex aeter na, praeipuὸ consistit in dictamine intellectus divini a quia tamen essicaciam & vim obliuandi sumit a voluntate divina, D. 1 homas hie art. s. inquirit ultum bonitas voluntatis immanae dependeat ex conformitate ad voluntatem divi.
unumquodq, rectum & bonum et Linquantum attingit ad propriam mensuram : prima autem humauae voluntatis tegula seu mensula est divina voluntas;cum illa ut ipsa lectitudo εe sancti asper assentiam.& summum bonum, ac ulti.
mus sinis: Ergo ad hoe quod voluntas hominis
sit bona, tequultui quod eo diatmetur volunta. ti divina. Unde Augustinus in pias. I 1. exponens illum vel sculum,niam dotas collaudaria, ait: Re Rum ιον habes. νι νωι quod Deis puls. Notandum secundo ex eodem s. Doctoreari. I .ejusdem quaestionis , quatuor modis in- Τtelligi posse, voluntatem nostram conforma idivisae an operando, secundum quatuor causa Ium genera. Primbin genere causae finalis , inuantum voluntas nostra vult propter eundemnem, propter quem divina. Secundo in genere causae formalis quia nimi tum eadem est, saltem analogiee, utriusque forma:& hane habet quando operatur ex charitate . quae est analoga divinae dilectionis, ex qua Deus leni pet operatur, participatio.Tettih in genere causae essicientia. quatenus Deus vult aut petmittit nostram voluntatem velle quod vult,& eam ad uolendum applieat:& hoe modo temper voluntas nostra conformatur divinae ι quia semper vult quod Deus esseaeitet deeei nit, aut permittat eam vel le . ut nise ostendimus in tractatu de voluntate Dei . arentes de efficacia divinorum decretois rum. Denique in genere causae materi alii: At hae eeon imita seonsumitiit ex parte obiecti, quod se habet ut materia citra quain; unde tepetatur in nostra voluntate, quando vult idem obsectiam quod divina. Quod ut magis desaretur, Notandum est tertio , ex qu. 3. de verita- 33 te art. In Erecta voluntatu dua esse coho/νamia r unam quod es quas matretis, stilati ipsa
270쪽
DE MORA I aTATE ACTUS INTERIORI s. ais
vulta quas pro ei quia Deis. cre Haee appellatuic nformitas in volita formii ι illa veto dicti ut
conformitas ιn petita materiat . inquirim tu ergo,
an duplex haee eonformitas eum voluntate diis vina ad tectitudinem voluntatis humana te. quitatur Pro resolutione Notandum quattδ. seu potius supponendum niveis . se eundum quod tale bonuit oi matur ad ipsum Deum.&ad ejus glo iram ut ad n re et Sed voluntas humana non potast in boesone-RE & tationaliter diset e pate a diuia . ut patet: Ergo homo tenetur conscit mari voluntati divinae in volito sol mali. saltem negative, hoe est non diseoidate positive ab illa in tali utilito pio bai ut sce antici ratione quam in s nuat D. 3 7 Thomas hie ait. I .in resp. ad i.tibi alia D quis qua rui . ruit μι ras ane boni, o idio qui unque τι. Italiqmd sitib quaι umqua ratione ι- non apparentis, sed veti, ut explicat Cajetantis) habet voluntatem
M quod quando diuina voluntas eitea aliquod ma- silii, Unde se potest foris ali tatio: Ex hoe actus teriale volitum in particulati non innotescit no/bis, non tenem ut ei eonfot mali. Unde ante cognitam divitiam voluntatem Beati Angeli antet se pugnant & eontra trantur, ut dieitur Danielis Io. Et Ecclesia quia divinae providentiae de praeis destinationis se ere: a ae decreta ignorat , Orat pira omnibus fidelibus ut salutem consequantulaetetnam , quamvis plures ex illis snt repto bi.
quibus Deus non vult conserre vitam aeternam.
Item David laudatus est a Domino eo quod e gitavetat aediti ea te psi templum quod tamen
non erat consor me divinae voluntati, quae di. sposuerat ut non ipse . sed filius ejus Salomon voluntatis humanae consoriuat ut voluntati divi ndi in volito formali. quod tendit in bonum diuiuum, licui voluntas divina, id eli, tanquam in finem: Sed homo in omni sua operatione te netur,virtualiter salie m& impliciti, tetide te in bonum divinum tanquam in sine e SisOS con. formati voluntati divinae in vos tofottii ali. M jor patet . Minos p ciba D t. ulli n- tactus humanus 5e delibetatus debet eli honestus & honus moraliter, eum nullus possit dati acius humanus indifferens in individuo,ut disputatione praecedenti ostendimus: Sed omne opus mora liter bonum , exle. N ex natura su . te ndii in
templum ei aedificat et quia David talem divinae Deum, seu est proptet bonum divinum tanq in
voluntatis dispositionem ignotabat. Solum ergo dissicultas est an quando divina voluntas ct ca aliquod materiale volitum in particulari nobis innotescit, teneamur ipsi eonformari. Tripli citet autem potest nobis innote se et e & maniferi stat ,seilicet per levelationem. per praeceptum, vel pet operationemmam eo ipso quod Deus a. liquid te velat, praeeipit. vel operatur ad extra immediatὰ per seipsum. aut mediantibus causssecundis . ab ipso volitum elIe eonstat: unde praeceptum & operatio ad excia inter ligna divinae voluntatis numerantur.
Denique supponendum est. quod etiamsi di-3 s vina voluntat sit nota quoeunque ex his tribus
modis, non tenemur ei eoniat mali secundum appetitum sensti uum. vel voluntatem ut est nais tuta. sed possumus ei dissentire,& velle oppositum: v.g. ita et infirmus ex affectu evidenter eo iagnoseat voluntatem Dei esse ut infirmetur. non tenetur tamen secundulti appetitum lenutivum eoni placeie sibi in illa infirmitate. de eam appetere a quoniam appetitus sensitivus naturali istre fugit nocivum de dest luctivum suppositi. de hari teli tio bona est , de a Deo; de idem dicendum de voluntate ut natu ia . quae etiam te-ptoptet finem ultimum cum piocedat a Deo ut primo principio. de si qliadam participatio bo. nitatis di vinae Et gia homo in omni sua Vperata ne tenetur, virtualiter saltem de implicite, tenis dete in bonum divinum tanquam ii inem. Diis xi ruiuatitιγ salum o implιι ite quia homo non te netur actu formali Ad expresso Omnes suos a ctus in bonum da vinum tanquam in s ne in ultimum referte , sed lusicit quod velit operari propiet bonum h nestum , quia dea propria natura ten dii in bonitatem divinam, nisi impedimentum malae circunstantiae apponat ut . Dieo secundo Homo non tenetur connim artvoluntati divinae in volito materiali, nili quan do voluntas divina nobis praecepto vel prohibitione manifestatui. Est contra Alensen . D. Bonaventuram.NOminales.&asos antiquosTheo. logos,quos refert & citat Ild ephon sus hic disp. at 4. dubio 3.
Plobatui primis ex D. Thoma. qui expressi cs me docet hane eonc lusonem. multis in locis,
tiui suppositi . eu nde nostiae naturae commv. nione dicebit a Tnsa est anima mea lue ad maristem. Patras passibil est.transivi a me ι aliae se. His pro resolutione difficultatis propositae praenuilis, Dico ptimor Homo tenet ut voluntatem ι uam divinae eonformare in volito tot mali, seu in fi ne. Cone luso est certa, & a nemine negatur, nisfortδ ab illis qui admittunt opera in individuo indisseientia; haec enim non tendunt in Deum, seu bonum divinum tanquam in s nem. Piobatur ptimo: Conformati voluntati divis viae in volito tot mas . est ips conformatim ratione communi & generali, pio pter quamDeus in rosta aνtem nonnis se undam quod iaad Murtim ιι, Aratur sub ordine ad em:qui quidem ordo sempio dabet nabu merito dis luere sitiund mahquam aliam ton derationem , utpote sitiandiam quedin ιontrarium in me .rdurabile. Qui ous verbis rationem funis damentalem nostrae conclusonis itis nuat, quae potest sic brevit ei proponi. Eadem res volita, quae est obiectum maletiale oluntatis, potesteile bona secundum rationem universalem . de mala secundum laticinem particulatem e Ergo potest simul esse tem volita a Deo ut authoie&pto visore univeriali, &nolita ab homine ut causa particulati. Consequentia patet: quia tam voluntas quae vult rem ut habet lationem boni, quam quae non vult illam ut habet ratioue ma ti, bona est. Antecedens pilabat ut: nam, ut inquit