장음표시 사용
311쪽
ae de vaga ἐIta 8c egi ni in materia motum opinandi i ieentia,apud Ecclesx Prxsules graviter conquesti merint. Unde ruerito luee De ba Chrysologi se . 97. ipsis adaptari possunt r
sam . quorum conscientia, prater iacturam bona se- multi, nihil habitast unde auditum se, Domini pra- venerant, ne secum de innocentra. reatum defientias merent.. e. Inter hos praeeipui tuere Paris enses & Roto magense a Parochi. pietate celebres,dc sapientia ae eruditione praeclari, qui anno i csc ad Calliae Clertim. Parisus de more congrega Um, plura perversa dogmata , ex novorum Casilia Bstarum libris extracta, detulerunt , aibello su pliei eorum damnationem urgentes. Instabat tune comitiorum finis,me e temporis angustia, sciit nec alia si aviora negotia, sinebant maturo tot propositionum examini vacare. Ne tamen Augustissima Synodus illas suo stetitio
probatie videretur, sed eas tacit. saltem reprobatet . imprimendas mandavit instructiones Confessatiorum a S.Carolo Borro maeo eclitas,& ex Italido in Callicum idioma ab illusi iis mo Domino Petro de Marea , Archiepiscopo
Tolosano translatas,'uibus propostiones illae. quas tolemniter de in individuo damnare non poterat, generali quadam, venerabilique ac saneri censura afficerentur. Ut enim in Epistola instructionibus illis praefixa dieitur : N.νitra iaὰ opiniones ita Christianam moram visciplinam,o
Evang. ticam vivenda normam adulterarunt, ut hu-
is modi scientia quaνu ignorantia longe' potior. Hoc ardore ex pane Parochorum gerebatur negotium. Pais autem adversa in sui defensonem opus parabat , in quo eius Author omnes eloquentiae & ingenii nervos intendens, propolitiones traductas a parochis ut erroneas, seandaltisas,& temerarias, abomni prorsus censurae nota laberas . summa arte Ostendere conabatur: prodiit, ire in lucem anno sequenti i K s . sub hoc titulo & inscriptione: Apologie des C sistes contre lea . Iomnies des Ian senti es.
Videbatur liber iste Authoribus suis arx ' quaedam muniti'sma, & inexpugnabile praetadium,eis praecipue quod Parrochorum &Janse nisi arunt unam de eandem causam facerent; lucet in rei veritate nulla esset inter ipsos de quin que damnati, Jansenti propositionibus contentio: led iamnes perversa illa dogmata tum voce. tum seriptis,unanimi con1enis damnarent. Vix
tamen in publicum distrahi eoepit liber ille, quod Parochi novo ardore suecensi, pressi is in
eius condemnationem edicitarunt primo vica-
rios Generales Patis ensis Archiepiscopi tune absentis ; qui octo Theologos se quibus duo,
se licet P. Olivet iusti ichecorius, vulgo Rrche- coeur , & P. Petrus Loviet erant ex nostris) ia examen libri deputarunt, auditisque eorum relationibus. illuin solemni censiura damnarunt ede inde faetii ratem Parisiensem , sive Sotb nam, qua pati censura. licet adhuc magis specta; i. librum pro seripsit. ics Pitire etiare ilius itissimi Antistiter , gravibus, piis, eloquentibus, doctisque censuris . aut Episitilis Synoda ibus . eandem Casu istarum, Apologiam reprobarunt, & ὲ suis dioeces bus proscripserunt. inter hos, tres fuere Primates. scilicet Archiepiseopus Senonenss, Calliarum de Cesilnaniae Primas , Rotomagensis Primas A Normaniae . Bituricensis Psmas Aqu;taniae
praetensiis saltem , nam de eo iure contendit Arehipraesul nother Burdigalensis , cuius causam eludite defendit Dominus Brotitie , Sen
tor Burdigalens s Episcopi vero quindecim,
nempe Aurelianenus , Bellovacensis, Ande gavensis, Nivernensis, Alesian is, Convena. rum. Appamiensis. ακat ei sis. Conserati ensis, Tutellentis , Fbroicensis, Lexoviensis. Cat
launensis, Dignensis, Cadurcentis, Alatius de Sol miti hae, Gadiae nostra , imo totius Lecie- siue deeus insgne . qui Sanctorum priscorum Episcoporum, sive in Pastorali vigilantia. sive in admiranda vitae innocentia dc austeritate, rigidisssimus ac indefessus aemulator, multis post
mortem claruit mira lia, quae in eius vita sicut& alia eius praeclara gesta, magna cum pietate& d,sigetitia recensentur, Ac demum vencaenasa, Anton .us Codaeus vir item , elate clarus, sed eloquentia&doctrina, variisque I brorum editionibus elat issimus. Quibus si acii una ainus e Belgio Archie seopum Mechliniensen ., dc Candaveri sem Episcopum , qui multas pio postiones ab Apologista defensas damnauerant.& damnati procuraveram ab Academia Lova niensi r plumus quidem anno i cs secundus velo a D l ci . eriant viginti tum Archiepis.
copi , ium Epinopi, gradu. pietate, doctrina,
sapientia venerandi,quorum numerum tandemini alii hili suo iudicio perfecte completurus ac cessit iliptemtis fidelium omnium Pastor , &Episcoporum omnium Episcopus , Rc anus Pontifex Alexander xj l. qui die as. Augustiam cs9. in praedictam Casiis arum Apol giam. Apostolicum sulmen vibravit, hoc de ereto in Congregariciae generali sancta Romanae& universatis Inquisitionis edito. Sanctifimvs 43. N. Aserander Papa VII. praesen- iii δεινουι. PROHIBET ET DAMNAT IU, α
ι lituitis st: Apologie pouries Casuisses contre les caloninies de Uan senis es, Qv le Lecteur trouvera les verit de la morale Chrestiennesi netlement expiiquees, & prouuees avectant D de solidite , qu il 1υγ seramsede voirque les Maxime, desJanan altis ri)ontque Papparen cede laverite, & qu essectivement elles portentat te sorte de pechea . 8c ai pran fretaehemens qu elles, Iament ave e tam de severite e parun Theologien& Prose stetit enerote Canon. A Paris M. DC. LVHI. Eumque
ri rast. Mandat propterea Sanctuas flua , ut nemo
cuiusque gradus is conditionu existat , et amst civit, ob crassima notά dignus, prae fictum obrum
apud se retineat. aat Iegat. nrre imprrmere,aut im-ρνimi curareaadeat , sub panis o Censuria an μιν Coneitia Tridentina, ct in indice librarem prah,H-tarum contentu . asisque arbitrio Sanctitara ba in ligenda ; sed tim quicumque istum habet . vel saturum quomodoramque habebis. Iocarum ordianaria. sevi Inquisitoribus, sub tisdem panti exhibera
sexcent simo quinquagesima nono, 3ndictione duode cima , die vero a c. sagusti . Pons carus Sanctigin Christo P tru γ D. N. Aexandra , duxins pro videntia Papa HL annonis quinto , supra dictum
312쪽
ti caram S. Dan. Lar ero. O S. Petrι δε urbe,nec non ad valva pilata3 sacra Inquisititia . Cancellaria fossa. ac macie Campi pura. at moris es , perme Hieron mam Macellani, ei sidem sanctiss. D. N.
Papa.qsauci, sima In quoitianti ειν μνem. Item Eminent illimi Cardinales Congregationis fac e Indicis Praefecti anno i .diei s. Januaris, sequens decretum edi Herunt.
TUI AC PROHIBITUS fuit infra scriptis lia
Iraribas , sta ticorum ordinariis . a prasientis Da ereti notitia tradat sub pans in indita librarum consensit.
M. Disivis Sabinensis Cardinalis Ginetis pr. F. Hyacinthu, Loelli S. C. uregationis Indicis
Inna a Natiνitate D. M JESU Christi
India. secunda a c. Mensis Ianaari . Pontificatus autem sancti g. in Christa Panti O D. N. D. Alexaniaci, δνina prepidentia ripa VII. anna esin nona. supra vicum Decretum almum o pabricatam fuit isdν Dis Basilica Later ensis .ai Principis Apostolariam di urbe. O in acu Campι Fura. . in abuticu sol tti, O ransitieris arbu. per me Iacobam Cornelium. Saniam mi D. N. Papa Carsuram. Hilarius Centessim Cars Mag. Plures etiam edi noὐorum Casu istarum propolitionibus , quas supra impugnavimus , ut temerarias , & seandalosas flamnavit idem
Pontifex , in Congregatione generali sacrae Romandi 8e univers sis inquistionis , habita die et . Septembris anni iccs. & in alia die 18. Martii anni ico. & sub anathematis prena, eas doceri, aut defendi. vel ad praxim deduci prohibuit. Ex quibus meretis, & nova Innoeentii X. danatis quinque propositionibus Jansemi Coi stitutione, patet Romanam Ecclesiam, & fidei
puritate , ia morum innocentia praefulgere, eamque Don minus castam morum temperiem,
quam ineormiptae fidei integritatem,sibi perpetuo Pendicare a ut meritλ cum Psalmista dicere postimus , mysti eas huius purissimae columbae pennaa fidem se ilicet & mores in elle Oeargentatas, & pallore auri fulgentes: cum illa. &fulgore sapientiae, per aurum designatae, dc moiarum candore, per argentum expretio,mirum in modum respleudeat.
N Ullum scriptura locum,aut Ss. patrum te
L stimonium adducunt Adversarii in favorem illius sententiae , qua alterunt licere sequi opinionem minus probabilem, in concursu pro babiliotis. Hanc solum qua busdam rationibus, satis levibus & fia votis, tuadere conantur. In primis objicit Calamuel, insignis, sed in- ις scelix probabilitatum Patronus, argumentum quod demonstrationem appellat , & quod in a theol. Regus .art. amnum. s s. siab hac verborum serie proponit. peccare os si uuar opinionem probab Iem improbabile est: Δαυν stro se inorantιν demonstro vix3.non enim aliter quam demis πιινὸhanc veritatem me ostensuram polliceor.) VH pQ inus sequi opinionem proba,1 em , via tene vir pra- basiliorem seqai e Si dicia nimiam: Ergo hac etiam es prosa Iti, uι δε separet. Si secandum assera. .non effusi Perta enim tenemur sequi probabitiorem :Aqus sententia θρὰ vicit sus ere m nas ρνοι sitim. probabilior; qa is habet solidiora findamenta, a
que nos riores rationes . nec non plures Avithoisse Ε tonemur aseν ere se sentire, non peccare eos qui
C sequuntur panem minus probabitim. Egregiam sane demonstrationem , quae ne Icaquidem argumentum probabile dici debet, cum Author non probet,sed supponat duo, quae probanda sunt, & quae falsa esle supra ostendimus a nimirum opinionem minus probabilem, in concursu probabilioris, remanere probabilem : de sententiam , quae asserit poste eligi opinionem minus probabilem, in concursu probabilio, is solidiora fundamenta,& nobiliores ra. tiones habere. Quando hae e probaverit Caraismuel, libenter eius demonstrationi subseribe
D Ad id quod addit de numero Authorum, inprimi, dico , sententiam nostram non parvo Theologorum & Canon istarum numero stipa.ran esse. Nam Mercotiis noster in libro de praxi opinionum limitata a. p.art. I . . & Prosper Fa-gnanus in cap. Ne inniraris, plusquam triginta Authores pro ea referunt. Item D. I homas MScotus , utriusque Schola Angelicae & stibtilia Principes ac Duces, satis aperte ipsi favent, ut supra ollendimus. Secundo dico, quod elim opposta sententia magis faveat libertati, de corruptioni naturae.& in praxi videatur commodior , nihil mirum quod plures in hoc saeculo patronos & detento p res invenerit. Ut enim belle dicebat olim HisronymusJoviniano lib. a. cap i s. staοd miaiti a quiescunt sententia tua. lassiciam voluptatu es: non enim tam retiquente probant quim suu μνent νmis. Ierit4 dico cum Navarro in Manuali cap. 2 . num. 289. Non viistar una opinio anest da communi desectam prataicandi alteri, eo su uod plures eam si quamur,tanquam oνes ahas ενο,
vel cit apes qua unum vatantem alia omnes sequun-tών, sicundum Decium. Cammunioνem en M ad hoc
existimarem assum Mam sex vel septem Autharas ctifici. rem ex prosis, tractanto assererem. quam
probatum a quin aginta , sola sere prioriam aut hora tale doctis. Opinio enim communis . non ex nais ero opinantium , sed ex pondero avitiar=tars fit, audacis Alexander . relatas a Ludorus Gomes.
313쪽
a II A rthores ergo qui pro aliqua citantur senten- Atia,magis p riderandi. quam arithmatice comis putandi suot, cu magis ad eorum authoritatem quam munerum liabenda est ratio. Addo Authoies adversa sementiae tam varie
loqui , fic in modo detendendi de explieandi
suam sententiam adeo intei se divisos elle . ut Ner cortii noster a. parte libri citati art. a g. s pras ratuordecim dicensi modiis referat;quod non leve argumentum est, is iam veritati non esse coiis. nam nam ut ait Dionysius cap. 4. de da viri.rio Min Vera supienti. st a Ma tu opimio
verba D.Thomas ibidem lect lac habet di s
a 2 Nu iesi etiam printermittendi im . pliares eNA u laui ibit,.quos Ad certaici citant pro sua lenistentia, non loqui de opinione probabit ori, sed de tuta ri , solumque gocere inter duas tutas non necetiario tutiorem esse seqDendam. Ut patet pi aecipue de D. Antonino. 8c de Navarror primus enim l. p tit. s. cap. io. 6. Io. sic ait: CE re mam ivitiorem . . oημὴ est , non pracepti; uti as ορ teri ι Multos ingredi Re uionem, in qua tu
a num. a ' haec scribit : Non semperes neces
Eodein modo loquuntur plures ex nostris U I homi sit, , qui pro eadem citamur sententia. Alii veto ibsitio vo4υntlicatum esse, sequiopi
niti ne iri minus probabilem ex motivo intrinseco, quando per mortuum extrinsecum,seu adiaventitia a Lil .cimate fit probabilior . & carta mota liter.
logica, principaliter antenti, nec aries dentasari ea quae si ripsi in mori libet is copere ala e ussumma di .ersis, tibi, ut si pra osteitchmus . hanc satirllionem in faxorem nosti a sententiae satis elate re svit) adllasere oppostae sententiae.& Ecum recentioribus Casii si is doctieiunt. in materia morum polle quemlibet sequi sententiam miniis probabilem, relicta pio baba OQ. quamvis conclusones adeo laxas , quales in caeter ium Recentiorum labris legimus , nusquam ex illo doginare deduxerint.
i 3 obiiciunt se nὰδ Aduersarii, Lysii, tegulae
de sectanda Cpinione minias probabili. in coimciatili or babii Oi is, multis ab hinc a in s in Ee caeli .im mir uctus est de fidele uuit m legitinia poliassione i pinis: Ergo culti in dubiis inelior sit conditio postscienti, , Doti Jeherit m ea tua Dati , tam Glauci a disiicultates causantes aliquam dubitationem occurrant.
Respondeo primo,titulum pones sonis silum ir
esse admittendum in materia a litiae, non vero in materia aliarum virtutum,ut c stendemus articulo sequenti Respondeo secundo. posse sonem solum si cere sullum titullim,quando est pacifica r usus autem sequendi opinionem miti sis probabilem, in concursu prohabitiosis, nunquam fuit pacificus , sed semper plures habuit Aciversarios contradoctores, praesertim in hoc iaculo, in quo pluies h p. s. Opi. Parnc hi. dc Doctores, et diti ne dc lap entia clat issimi, tale dogma tum voce, tum scriptis , sortiter oppugnarunt , iuxta id
quod supra ex Lirinens dicebamus e Nos M. in Eul a semper viguit;ώt qaὸ quisquefont religi. ον
Respondeo terti h : quδου licet lisus eorum
quae legi tantum politivae Civili aut Eceles acti cae adversantur , si fit diuturtius, possit legiti
mam possessionem fundare, usias tamen eorum, quae legi naturae repugnant , nunquam legitimam potIessionem fundare potest Unde eum usus regula de sectanda opinione miniis proh bili, quae favet libertati, inconcursu probabuli oris, stantis pro praecepto. lumini rectae rati nis & prudentiae , subindeque legi naturali reis
pugnet, ut supra suae cliensum est, quamvis da retur qu4d ille esset perantiquus, non fundat et propterea posses Onem legitimam, nec Prael aiatorum tolerantia ipsum tacite approbare cenissetetur. Unde dicitur in cap. Iam diadum de se riis : Multis per patientiam tolerantur, qua I ducta saerint in iudiciam . exigente sa a.non de
Obiiciunt terti δ : Matth. ii. Christus dieit Iagum meum saxe s , O onas meum time. Et i.
Ioan. s. Mandata eius grapia non sunt. At si tens remur pro regula irolis arum Operationi m semia per eligere piobabiliores sententias . iugum
Christi nimis grave & asperum redderetur, ejusque mandata nimis essent disiicilia r Ergo non tenemur sequi probabiliores sententias, edpossumus eligere benigniores, lichi minus pro habiles. Uti9e dicitur in iure. I.bent m. Edolegi hux,& cap. thias Ae transact. inra benignuνθ suaxior praferri Lbet.
Respondeo,iugum Christi ita stave esse . ut i-ctamen adhue iugum sit , de cu us ratione es quM cervicem aliqualiter premat, ne lumeniatum eistaene elato collo deviet a recto. Item eius mandata dicuntur facilia. non quhd eorum observantia dissicultate careat. ut paret in praecepto de captivando intellectu in obsequ, iunsdei, vel de dii igendo inimico. aut confitendis
peccatis, in quibus magnam semos repugnantiam experimur. sed quia per gratiam di citaritatem , quam ex meritis Christi Spiritus scinctus
nobis largitur, & in eordibus nostris Aiffundit. redduntur facilia & sitavia, iuxta illud prophe.
tae: Viam mundatorum tuarum cucurri, cum Lia
tori ον metim , per gratiam scilicet & charitatem, ut explicat S. Tnomas l. a. qu. 98.art. l. ad
Unde Autumnus exponens haec verba Ap stol i, Mandura eius graria non μηt. sit ite Nonsant graν inuntiJed non amanti gravia fiunt. Fit ergo iniuria si vindi gratiae . cum facilitas ferendi iugum Christi, de eius pracepta observondi, non in charitatem , quam Spiritus sanctus in cordibu, nostris dissundit sed ini, sum, seu potius abusum probabilitatum, quem novi Ca hi
314쪽
itae in Ecclesiam induxeriit reducitur. Alioquin, Aut si apta annotavimus, dicendum ellet iugum Claris i nune esse suavius,quam tempore primitivae Ecclesia,Ladsterniti salutem his polliemis teporibus millies quam priscis facilius perveniri. Quod merito irriseruntia exploserunt Parisienses Parochi. praclaris illis.quae silpra retulimus,maqui Cuigonis Carthusiam verbis: O
stra ιompendia ne banti Ad legulam vero, quae ex iure Canonico ad-377 ducitur , clicendum est , eam debere intelli- sgi , iuxta expolitionem L. semp/ν K. nov. de g. iuris , uni dicitur , quod opinio benignior praenim debet in dubiis facti, in infligendis poenis , α aliis calibus ibi exprestis. vel etiam dici potest , opinionem benignam apud
Juri spei icos non dici eam, quae favet libertati, sed quae favet testamento , matrimonio , religioni . aut sacramento , ut exponit Sylvestir ; vel , ut alii interpretantur , quae s vel egenis , orphanis , viduis , & peregi in is : opinio veth quae contra Dei praeceptum. libertatis & concupiscentia partes fovet, nora
benigna, sed maligna potius aut laxa appellari debet. CAddo benigniora posse praeserri,quando simila linea honelii, & regulis prudentiae consona: eligere autem opinionem minus probabilem faventem libertati. in ςoncursu probabilioris quae ,
stat propiaecepto,nee honestum est. nec regulis p cientiae consonum, ut ex iis pri dictis patet.
- iciunt quarto : Saepe videmus Summos Pontilices in his quae ab Eceselia determinata non sunt , sed sub opillione Doctorum versat tur , praesertim in dispensationibus concedendis , sequi opiniones probabiles , non semper probabiliores At illos peccare nemo die et e Ergo licitum est sequi Opinionem minus probabilem .in concursu probabilioris. DRespondeo, mai rem non esse certam: Nam,
i s ut loco supra citato testatur Prosper Farnanus. utriusque signaturae Referendarius,& in Roma.nae curiae negotiis versatis limus , tam in Rota, qtram in facta Congregatione Concilii, exacte servatur regula iuris,quae aliet it in dubiis tutio rem partem esse eligens m ; & in opinionum discrepantia, semper eligitur ea , quae apparet
vetior & probabilior. Unde credibile est idem observari a Summis Pontificibus in dispensat ionibus eoia cedendis. Si secus faciant , reddent
rationem vitii cationis suae , cum in exercitio
sua potestatis& iurisdictioni, non sint infallibi les. seu impeccabiles, iuxta illud Falicis i D. sEpili. r. Nihil per noesi visu. istat.m tribunata e celsi iudicio derogatar,cas ista prunt ruta,qua pia, quavera.qua iusta sunt.
Obiici utit quin th : Opinio quae docet nos teneri ad sequendas in rebus moralibus probabiali tes ieritentias. edi ponit conscientiam in ulcis scit pulis & anxietatibus, a quibus liberantiar, qui doceot licitum elle sequi sententiam misnus probabilem, in concursu probabilioris: E go ad quietem & tranquillitatem conscientiae, inagis expedit huic quam Opposta adhaerere sententiae, & sequi benignaS opiniones, quam vis minus probabiles. Consequentia patet. Antecedens vero probat Caraliauet,ubi supia, ex-T . III.
emplo ex propita experientia desumpto. Ha
tum abest quod, sequendo probabiliorem siententiam,sci upulis conscientia exponatur, quin potius ab eis omnino liberatur & eximitur, ut patet ex Clementina exim de vel b. signifie. ubi Pontifex ait r In ta qua saltitem amma res ant ad vitandos graves rem ψω conscientia pars se-ιur υν est tenenda. Ratio etiam id suadet : nam in liticeta silum vetitatis inquisitione quies , in la veritate securitas perfecta esse potest : atque a deis qui partem illam amplectitua, quam minus probabilem & minus tutam , id est falsitati quam veritati , peccato quam virtuti viciniorem iudicat , angi scrupulis , & stimulis conscientia plangi& torqueri necesse est: qui autem id , quod verius , quod tutius credit , sequitur , is quietus & tranquillus est,
licet omnino securus non sit , nam is unus v
ra & perfecta securitate fruitur, qui primam &aeternam veritatem & sequutus & assequutus est. Unde in hac v ita semper manet in luti is solicitudo quae dati' & tremor. ut illud implea- tui Apostoli praeceptum: CAm mnis re O tremora vestram saltitem veramini. Pium illum timorem qui detrahit salictis. magnam detrahit humilitatis & vagitantiae, imo finlicitatis sua potem: ut etiam ita luctu,na paupeitate , in at Bictiombus M aei unanis beatitudinem locavit Chi illus , se in sancto illo timore Sapiens quandam huius vititi scelieitatem constituit, dum ait Proverb ag. Mat, iam. qui simper est pavidus. Ad exuit, plum veris Caramuelis, ex propria ide iuniptu in expet ientia dicendum estiopeiat tem auxia laxam illainae perieulosam sententiam . quae asserit attentionem intemam iii divino ossicio non esie necessariam, non solum non
eximi a peccatis venialibus, sed etiam periculo culpa mortalis exponi: quia chin ille non curet de alia sententia, quae tutior,vetior,& probabilior apparet, ut supra ostensum est, ii contingat ipsi in decipi. non errat ex ignorantia in ι ineloili sed vincibili M culpabili, quae nec a mortalibus, nec a venialibus peccatis excusat. Unde illa conscientiae tranquillitas , & animi securitas, quam spondet Caran uel minus probabilem
sententiam sequentibus , suspecta & periculosa est; & puluillus ille seu cervical, quod sub tepidorum & negligentium capite Duit, ut molistius in suis negligentiis dormitent & quiescant, reprobatur a Domino per Prophetam dicen
315쪽
181 obiicimit sedito : Subditus vocatus a pri ei pe ad simenda arma , lieite potest ea sumere , licet subitet an bellum sit itissum , de probabilius existimet illud esse iniustum . ut
colligitur ex cap. Quod culpatur 23. qu. I
ubi dieitur : νιν iustus . si 1μνυμι Rege homine
etiam satri πο m1litat . recte potes illo iubent bel Iure , s vice paιu ordinem serram , quod bis/tur , vel non esse contra Dei praeceptiam certum est , vel atrum sit . cereum non est. Ergo saltem in aliquo casn potest quis tuta conscientia sequi opinionem minus tutam , dc minus pro babilem , relicta tutiori re probabiliori sententia.
Respondeo toncesso Antecedente , negando Consequentiam : nam in praedicto casti opinio minus probabilis ex motivo intrinseco, permotivum extrinsecum ei superveniens , rediae tur probabilior. & eerta mora later e tunc
enim praesumptio quid Princeps suis sit ilia itilla praecipiat , & qudd plures viri sapientes& timorata conscientiae tale bellum ei non consulerent , s non esset iustum. est motἱvum extrinsecum . sussciens ut miles deponat du bium speculativi m quod habet , dc ut sententia , quae ex motivo intrinseco , seu ex ratione minus probabilis apparet , absolute, di pensatis omnibus circunstantiis , probabilior iudicetur : unde tune non minus probabili, probabiliori, sed probabilior absolute mi
18s obiiciunt septimo e lite non peccat, qui petatur id quod tibi probabiliter apparet hon
stum & licitum cum enim in rebus morali-bii, nemo possi semper habere evidentiam, leucertitudinem mathematicam de honestate . seu retiitudine suae ope iationis , sussicit ut eliga
reus & operemur id quod probabiliter nobis ampatet honestum r Sed qui sequitur opinionem probabilem faventem libertati v. g. qui pingit in die festo , probabile existimans id libilicet e ) in concursu alterius probabilioris, qv x stat pro praecepto , de quae negat hunc activii est e licitum: operatur id quod sibi probabiliter honestum & licitum apparet: Ergo donpeccat.
Confirmatur : Qui in actionibus humania eligit quod probabile est , non agit temere, sed prudenter ἔ cum eligat quod propter ve risimiles & probabiles rationes videtur licit seri ptisse e Ergo tune non peccat , sed tecthasit. consequentia patet : cum enim pruden. tia si ploxima regula humanorum actuum, nemo potest peccare sequendo dictamen illius. &consontiner as eius regulas operando. Hoc argumentum . quod est praecipuum Ad 387 versat,orum tundamentum, facile potest in i p. id. retorqueri, dc limus nostra sententia nugis
stabili ii de confirmari. Nam sicut ex praescriptodi cinae regulet. & dictamine prudentiae licitum est operari id quod apparet honestum ἱ ita peccatum est agere id quod apparet inhonestum,
ut patet ex reguli, colatrariorum: Sed quando alicui occurrit opinio minus probabilis, fauens
libertati, simul cum probabiliori opposita. quae stat pro pracepto;tunc opus quod aggredi vult, ipsi quidem apparet honestum ex mota vo Opi-
, nionis minus probabilis, sed smul etiam Ips
patet inhonestum de illicitum ex motivo opinionis probabit oris; imo tunc magis ei apparet inhonestum quam honestum,& illicitum magis quam licitum, cum motiva opinionis probauiali ras magis urgeant de suadeant,quam motiva opinionis mitius probabilis: Ergo attenta ratione apparentiae honestatis. quae iuxta Adversarios est regula rectitudinis actu lim humanorum,magis fugiendum quam prosequendum est opus,quod suadet Opimo miniis probabilis, 1avens libertati, in concursu alterius probabili ris, qua stat pro praecepto. Unde ad argumentum in f ima respondeo , distinguendo Mai
3 rem: Ille non peccat, qui operatur id quod sibi probabiliter apparet honestum & licitum , si
tantum appaleat honestum & licitum, concedo Nairilem si s mul magis & probabalius appareat inhonestum& illicitum . quam licitum dc honestum. nego Maiorem, tib sub eadem distinctione Minotis,nego Consequentiam.Unde adeon finiationem; distinguo Antecedens : Qui eligit quod est probabile, prudenter agit si tune non occurrat aliud probabilius & verisimilius,
concedo: si occurrat,nego: ut enim si,pra Osten.d miis, maxima imprudentia, ac dementia est, in salutis negotio, quod Oinnium maximum est,& a quo tota hominis pendet stelicitas,ac in ier bus moralibus . in quibus lut ait Lactantius siquid erratiam fuerit,vita omiam evertit ν, eligere id quod minus tutum ac minus probabile apparet, seu quod fallitati quam veritati, peccato quata virtuti. vicinius edit illinat Er.
Ex his patet solutio ad alius argumentum, iquod fies uenter proponunt Adversarii , a guentes in hunc modum. Non sella in licitum est agere quod est melius. sed etiam quod est bonum; potest enim quis tuta cotiscientia nubere,& prae erre statum saecularem clericatui aut a ligi Om,quamvis status clericalis, aut religi Oliis,
si melior de perfectior Sed quod probabile est, bonum est. licet probabilius sit melius: Ergo lieitum est elige te quod est probabile , relicto
Huic , in liram . argumento patet lutio ex iam dictis: concessa enim Maiori. Minor distinguenda est : Quod est piobabile, est bonum, si
spectetur secundiim se . dc cum piae cisione a temus probabilioris, concido Minorem: s cons-deretur ut est in concursia alte us probabatioris tunc occurrentis, & comparative ad illud. nego Minorem: tunc enim non appa et honestum de bonum moraliter,sed potius inhonestum S illi citum , cum motiva 1ententiae probabilio iis, utpote validiora α sortiora , magis iii adeant. quam motiva sententiae minias probabilis.
Obiiciunt octavh ; Inter duos Reges potest ita
dati bellum iustum ex utraque parte, ut 4Ommuniter docent Theologi: Sed hoc non potest aliunde peti, quam ex usu probabilitatum, seu ex eo quod quilibet Redi potest tuta coiiscien tia sequi opinionem probabilem , relicta probabiliori r Ergo id licitum est Respondeo concessa Masori . negando Minorem : ratio enim ob quam potest dati inter duos Reges bellum iustum ex utraque palle, non petitur edi eo quod quilibet possi eligere opinionem miniis probabilem, relicta pio babi liori, sed quia quilibet de iure alterius . quod saepe obscvium Signotum est , potest habete ignorantiam invincitatem,quae ut infra ostende.
316쪽
us, 1 peerato excusat, subindeque per acciadens reddit bellum iustum ex utraque parte. Obiiciunt nonh: Eadem videtur esse ratio de δ'' probabiliori, ae de tutiori sententia : Sed n niem per eligenda est necedatio tutioi sententia: Ergo neque probabilior. Respondeo, negando Ma: rem e opinio enim dicitur probabilior. ex eo quod magis apparet veritati consona; tutior verh, ex eo quod magis a periculo peccandi recedit: sic t autem semper teneamur sequi Cententiam quae apparet veritati conformior. non tamen tenemur elis
re id quod a periculo peccandi magis recedit, si non sit veritati consonum: l una quia . uta et D. Ambrosius in psal .i i 2. Sicut non est sup entia ne timore, ita timor ηι sup .ntia 4st non disert tum
etiam . quia ex hoe plura sequerentur in convenleratia, ii enim tutior pars. et a miniis probabilis, semper esset sequenda omnes opiniones. quae docent aliquos coiit tacti, selia illicito , etsi improbabiles, vel minus probabiles essent sequendae. utpote tuti res , dc ab occasone peccandi inagis remotae : quod esset onus intolerabile, &totiens rare humana commercia, cum serentillast actio. de nullus contractus. circa quem non sit opinio aliqua flamnans illum . item cum quis dubriaret, an re, quam possideret esset ilia, vel . alterius . teneretur statim eam alteri tradere,vel cum eo dividere; cum hoc si tu itis, & a periculo peccandi remotius : quod etiam abii ardum eli.
Instabis: opinio minus probabilis, lieti mi-am nus tuta, est tamen tutar Ergo si non teneamur eligere tutiorem sententiam. sed sussciat eligere tutam, possumus elagere minus probabilem Consequentia patet, Antecedens probatur exula celebri regulaJuris r In Abiu tatior pars seluenda,de qua fusὲ articulo sequenti: cum enim comparati viam si,pponat positivum, s sente
tia probabilior si tutioi, initi probabilis debet
Respondera, negando Antecedens. Ad cuius probationem dicendum, illud nomen tat,oν, in praedicta regula non sumi comparativὲ ad paretem tutam, quasi ex duabus partibus, una tuta, alia tutiori .teneamur sequi tutiorem, relicta mi. nus tuta ; sed sumi adversative, hoc est pro ea Parte quae oppon tur parti non tutae s & iens a. est . in obscuras, seu dubiis debemus sequi pa tem tutam i quam regula tutiorem appellat) relicta parte quae non es tuta. Quod guplici ememplo. ex Scriptura desumpto , explicari & illustrari potes hsusanna enim Danielis r 3 a sem- bis impudi eis ad pecea Aiam selieitata .rn em D. is ait: Amustia sunt mihi andiqu/s enim hoc
gero. mors mihi est: si autem non egero non essu ammanus vo as sed melius est mihi absque opere incidorem marim vestras. quam peccare in consecta Domi .
ni. mibus verbis susanna declarat metim ipsi es moνi, viam peccare; non quasi bonum si peccate, sed eo solum sensu, quia ex duobus propositis, unum malum est. Qilicet peccare, & aliud bo mum,nempe mori ad evitandum peccatum. In eodem sensi intelligendum est illud Ap s di i aὰ Corinth. Melius est nubere, quam uri. Non enim sensus et t. qucid bonum litum, dc melius sit nubete i sed quod ex his suo sinter se comparatis,unum bonum sit, & aliud malum.
Obiicit de ei mδ quidam Receo or in o υς lo de probabilitate. Gallico i ioivirescriptor
adtae,iar A non ιιmm ttat sie ius rimini, ι Iecat Atqui si blumuui leontinget e praes , ilium qui sequitur sent entiani manus pi Obaouem, eae ciarutrarietate probabiliori, opi os ae innia latu dubita lonem .nduci. quoci actu, quem iacit illicia
bibilioria. B Huic argumento patet Iblutio ex supra diacts Minor enim neganda est : nam eum mota vaprobati lioris sentenatae validiora utit, de m gis suadeant , quam motiva sententiae mirilia
probabilis . a e pugnat hianimem tiabere de aliquo probabiliolem sententiam, & non induci in quandam dubietatem & tormidinem de Oinpolito. Nee valet si dicas. tuam Uuoidaliouem deformidinem esse duntaxat speculativam , non . vero practicam r nam supra articulo a. I. 3. si15ὲ ostensum est, illum qui habet opinionem minua probabilem. nullum habere principium firmum& certum, per quod tollat dubietatem. & fommidinem speculativam, defiat practi c. certus dota rectitudine & bonitate morata sua operari vitis Obliciunt ultim h Adversarii: si non siceret Insequi sententiam mitius probabilem, non liceret etiam sequi probabiliorem, imo nec probabilissimam Sed hoe absurdum est , ut art. I. ostendemus: Ergo& illud. Sequela Maio iis probatur: Tuin quia inter probabilem de probabiliorem ripinionem non est distet entia alia cuius momenti, eum nec maior probabilitas a tingat tertitudinem exactam seu perfectam. imo ut ait Aristoteles. falsa interdum sitit pi babiliora veris, nee minor probab iita, declinet in dubium: Tum etiam quia rationes in favorem nostrae conclusionis ad dueta prasini in illa. D quae sumitur ex morali certitudine de honestate operationis,quae ad recte de honeste operandum requiritur) iii adere videntur , nullam seu te tiam, quantumcuinque probabilem , poste eae regulam nostrarum operationum, sed ad recth& honesto operandum evidentiam,ves certit dinem exactam & perfectam de rectitudine dehonestate operati ut is requiri quod est incideiate in opinionem Nendrochii art. . contuta dam
Resipondeo . negando sequelam Maioria: Tria enim inter eum qui sequitur sententiam miniis plobabilem, & eum qui sectatur probabiliorem polsint assignarid scrimina in primis ς iste agit eo formitet ad regulas de dictamen pi dentiae, quae est ps oxima regula nostrai um up rationum non vero ille : cum prudentia dictet uisupra vidimus in rebus ad c jutem anima, ac morum institutionem pertinentibus, id quod
virtuti & veritati vicinatis apparet, sequendum esset & tantam, imh &ninici rem caute iam ac diali gentiam adhibendam esse, ut inquiramus votitatem pertinentem ad salutem animae, quantam prudenter selemus habere solicitudinem in agibilibus uis saeculi. 5c reium tempOi lium administratione e iuxta illud provexh. 2. s.fieris solentiain tamquam ριι unium, Osivi ecbesares etfuderis dam . intestues timorem Dam ni, ostisntiam imentes Do.
317쪽
Ex quo sequitur aliud diserimen inter seia . pientem opinionem minus piobabilem, Sadhaerentem probabiliosi: cum enim ille qui pe iactam seu evidentem veritatis notitiam habe-xe nequit, sequendo id quod probabilius & veritati consormius aut vicinitis ei apparet . faciat totum quod in se est ad veritatem attingendam,s per accidens ab ea aberret error ille in vincibili, erit & ineulpabilis: e contra vero cum is qui adhaeret sententia quam minus probabilem credit, non faciat totum quod potest ut veritatem consequatur , sed eam videatur spernere, deserendo de contemnendo aliam opinionem. quae ipsi videtur veritati conformior seu vicinior , laborat ignorantia vincibili r cumque ignorantia in vincibilis excuset a peccato , non autem vincibilis, ut communiter docent Theologi , & ardi . contraJansenium 8e Cendrochitinam eostendemus, ille excusatur a peccato, non verδ iste Addo quod ille,qui sequitur sententiam pro in b,biliorem faventem praecepto, habet ludiciu. prudentiale moraliter certum de rectitudine es bonitate morali suae operationis, excludens omnem sormidinem moralem 5d dubietatem practicam de opposito;quo iudicio caret ille quishquit ut sententiam minus probabilem, faventem libertati: quia primus fundatur in principio omnino certo & indubitato apud I heolo gos, nimirum : Ignorantia i incitiis excissat a peccato : secundus verδ baculo arundineo nititur , huic nimirum Aogmati. quod valde du-hium 8c incertum est, de a pluribus ut erroneum relicitur : Omni opinio probabilis , probabilitate
quantumru tenur, excusata peccato.
Ex his patet responso ad utramque probationem Maioris. 5c resolutio huius dissicillimae ει obscurissimae quaestionis, quae nuper in praecipui, Calliae nostrae civitatibus tantum rumOxis ac distidii inter doctos excitavit.ut dici pocst, non miniis acriter prodesti one probabi litatis his temporibus pugnasia recentiores Theologos , quam olim Graecos & Troianos pro Helenae poliassione. Laudabilitis tamen pro veritate , quam pro probabilitate pugnassem,ctim de illa, non veth de is a Augustinus in Epi sola ad Hieronymum dixerit: Incomparabititer pul)brior est veritas Christranarum . quam fuerit IIe-
LIe et huius dissicultatis resolutio ex iund menti, iam stitutis facile haberi possῆt: eam
tamen hic movemus ut celebrem illam suras r pia tam . In dubiis tarior pars est eligenda, Heiand mus , 5c a recentiolum Casu istarum cavillis
Dico igitur: inando in materia morali.quae subest periculo peccati mortalis occurrunt duae opiniones aeque probabiles . tutior semper est
eligenda. Ita docent omnes Authores supra ait. a. h. a. pro praecedenti cones usione eitati.
Plobatur brevitet ex percelebri illo iactorum
Canonum axiomate : In dubiis ratior Iars t ' e 4- genti.quod desinititur ex cap. ad audientiam de homicidio,ubi dicitur rero utrum ex ecca
tero memorata , ut 3n sacra Oronibus non minuret.
Et in caprini cain a .eodem tit.habetur quodlidι si erm non pos t ex cul in ic a percussus reter ι, in hoc dubio tanquam homicida haberi Abet sacerdos. res sorte homicida non sit, o a sacerdotati Vicis abstin rei tim in hoc casu cessaresit tutius,quam temeriacer brare. Idem habetur in cap. Prirtio eodemtit. & in cap. Siquu positus, de poenit. dist. I. de in cap Ss quu autem, ubi dicit Augustinus adiadultus a stire sur gnoscitur tibi. aut non ignosci
tur, quod horum tibi suturum sit, nesis i ERGO
TUM. Concordat etiam caput Itirenti de sponsalibus libi dicitur: in liti quis talia sunt,quod certias exista uamus, tenere Lbemus. Atqui sta in Lib- simoi qui videt duas opiniones este aequaliter probabiles, dubius est quaeliam vela si e Ergo non potest tuta conmem ia quam voluerit e litigere, sed debet elige te tutiorem. Ad tam insignem Canonum regulam respondent pili ah aliqui Recentiores , eam non esse
praeceptum, sed consilium: cum enim linqui' unt) qu. libet si in pollessione suae libertatis de famae, non debet indubiis spoliare se sita pollessione. iudicanΗo se culpabilem, aut nexu alicujus obligationis innodatum , cum secundum aliam regulam sui is, in pari causa Melior sit conditio posidentu. am regulam non ibliam in male ita ivllitiae. Sc in foro externo, sed etiam in materia aliarum virtutun ,sic in foro animae locum habere existimant. Sed cotitia: Canones allegati non simpliciat et consilium, sed obligationem important, ut ex ipss terminis constat: dicunt enim ex preis. dc ab soliue 1 Pars tutior 63 eligenda. Pars secarioresten. a. semitam deberam et ire ratiorem. Quod certatis ea/ytinamus. tenere debemus. Et specialiter convincit ratio ab Augustino adducta. Confit matur ex cap. ista de cleric. excom
ubi dicitur de rigo te deponendum esse Episcopum , qui in dubio ibidem expresso tutiorem partem non elegit:Sed Episcopus de rigore non deponitur, nisi ob culpam moi talein , quam agendo contra pracept Lm commisit: Ergo praedicta tegula non est consilium. sed piae ceptum. Addo quod ex hac responsone sequuntur plura inconvenientia satis dura. Ouae licet Adversm ii respective admittant, id est, non Onines
omnia, sed quidam aliqua . quidam ver halia, secundum quod ipsis videtur quasi eo tum iudicium posset esse sussciens regula ea iisdem limi- . tationis) nullus tamen prudens sic timoratus debet se illis committere. sunt autem haec:
Duιitans se excommunicationem incurrisse . non debet se hasere pro excommunicato, nec tenetuν absolutionem peIere. Dtibitans an lex imponens paenum excommtinic tiοηυμ tisa reιvia , potes iudicare non esse Asia r cvrum. O contra legem operari, nec propterea incia
Dabitans an captissi reservatis, potes ab . P. a serpere. Dctuans an Ommiserit peccatum moriale , non tin tur illa etiam sub dabis, coisteri. Dabirans
318쪽
. . sabbat, dia r.t. Cuius differentiae rationem reddunt plane ridi eulam: di cunt enim quod in primo ea tu libertas vescendi carnibus itat pro dieJovis, in se eundo uero piaeceptum abstinentia pro Sabbato. Posset enim gulosus in sui sa rem saalle respondere,quod sicut in dubiu messores conditio sita imo. ita etiam ex alia regula odia scitat restringenda. συνον ι ampliand ε Est autem odiosum dicere , quAd aliquis teneatur ad ser- svandam abliinentiam, absque certitudine suae obligati ni . Unde I sy Ad illam regulam iuris quam Adversarii nobis opponunt, nempe in pari ι ausa patiar est candi-ι is pagdensu, dicendum est, eam Alum habere locum in materia iustitiae, dein foro iudieialiduntaxat , non autem in materia aliarum vi Glutum : nam in materia iustitiae possessio in dubio favet possessori , inquantum facit praesumptionem quid polles sor lit verus dominus; quia ut plurimum qui possidet , rem suam 8c aussuum possidet : quando enim quis rem alienat, solet eam tradere vero domino , in quem per alienationem tran,fertur dominium; unde clam caliquis possies et aliquam rem , signum est eam non alienasse . sed ipsus uerum habere Homunium. At veris in materia aliarum virtutum, cum possessio regulariter non faciat praestim-ptionem de veritate pro parte qua possidet, possessio ei minime favere debet , sed in dubiis In tali materia occurrentibus, regula operandi
est , inquirere pro qua parte stet praesumptio veritatis , & haec pars est eligenda : fi autem pro neutra parte stet praesumptio tutior pars eligi debet, ut pluribus exemplis & regulis iuris probat prosper Fagnanus super caput
ario Resipondentieeund4 Adversarii. praefatam oiuris regulam . quae asserit in dubiis tutiorem partem esse eligendam , debere intelligi de dubio facti, non vero de dubio iuris. Sed falsitas huius solutionis convincitur ex multis textibus iuris, inter quos insignis est ille qui habetur in Clement. Exi νi , , Item quia, deverb. lignificat. tibi in quaestione meri iuris, an fratres Minores teneantur sub peccato mo tali ad ea observanda , quae in regula verbo imperativi modi negati vh vel assirmati vh con
tinentur , Pontifex utitur eadem regula di cens r Nos itaque attendentes,qaod in his qua anima salutem resticiant , ad vitandos rupes remorsius
Uciantia, pars sicarior est tenendia Oc. quia vi- sdelicet dubium . s. e facti . sive iuris , non excusati Casus enim a D. Thoma quodlib. 8.art. I 3. propositus continet dubium iuris,non facti ; An scilicet Iiceat habere plures presentaερ
Et tamen S. Doctor concludit , qu si quis in
uand diabatationem indaritar contrarietate ορι-ntoniam , manente subitatione piares praebendus
habet . perictilo se commistit , . ἐν β practii dabis p ιι M. Ergo pradicta iuris regula . non s
stim Ad dubio facti . sed etiam iuris debet imtelli est. io, Respondent ter λ. regulam illam habere lo cum solum in irregularitate, quia pontifiei braita statuere placuit in odium hora; e δέ i, & propter specialem indecentiam q. iam iaci mil liuerium sacruin insucit. Sed haec etiam responso iacile diluitur ex lectione textuum citatorum. aut absolute praecialpunt ut eligatur pars tutior in sinuti malesia, in qua est periculum peccata mortalis , ut patet ex cap. Illadde clerac excom. de ex cap. si ui Ostix.de homicidio , ubi Pontifex rationem allignans cur in casu ibi adducto fac ei do, potius cessare debeat a sacrificio, quam celo rare . a ita
tato su itis de sponsalibus,ut l . uta patebit. Denique respondent quida ia Receivioles, hane regulam si, tum habere so . iam, quando dubitatur an actio de qua est quastio , tu mala dc illicita ; quod non contingit in casu diu cultatis pro postr : nam quando aliquis habet duas opiniones aeque probabiles , quarum una asserit actum esse licitum , alia esse illieitum, licet dubitet, quaenam ex i ilis duabus opinionibus si vera . S de ill Mum veritate mens R. spensa maneat , & veluti an aequilibr osat posita , nec magis in unam partem quam an a liam inclinata , eo tamen ipso qnod audicat
utramque opinionem esse pro habile in , ratione probabilitatis . de re titudine onera. mnis certificatur 3 ciam ceritim sit quameumque probabilitatem, quantumvis tenuem, adrectitudinem humanae operationis ii si cere.
Sed hae responsio de doctrina, ex sit prad ctis
bamus , ille qui habet opinionem pror bi riquod aliquis actus si illicitu , haber; liq d
maius dubio . nempe probab iitatem de m ilitia actus , qua magis ac re. r i ad certitudinem,
quam suspicio, vel dubium; undes , qυ-do aliquis dubitat , an actio de qua eis quae,stio , sit mala 3c illicita , tenetur eligere
partem tutiorem ; a sortiori ad id tenetur, cum habet duas opiniones aeque probabiles, quarum una asserit actum esse malum & illicitum : Tum etiam , quia supra ostendimus, pretiatum dogma , quo Adversarii probabilitatem quantumvis tenuem ad lectituΗ nem humanae operationis iussi cere asseve rant. n on posise eertificate intellectum de rectitudine opera. tionis. nee ab ipso omnem dubietatem tu formidinem de opposito exclusere; cum illud dubiumst & incertum, de ad summum probabile seu opinabile. Quares ad complementum hujus quaestioni, , - ψ
quid agendum si,quando non conliat, quae 'amex duabus opinionibus aeque probabilibus sit tutiori Re spondeo, tunc servandas esse regulas ai
re praes. riptas.quae sunt istae: I, dubio actus valeat pstius quam pereat. Praserendam est quod in regione,in qua actum es,
Iraquentatur. Id probatum consuetudinem attendatar. Irii contraria extant sententia pronantiandum es
ad superiores,vel etiam ad dem vostolicum recumratur. Ut probatur specialiter ex vel bis Deute-
319쪽
nia Itidex mbit in arbitria sitia furit, o non Amsi ιa prv.fito voluntatis, sed iuxta leges O lara pra- nuntiani si etiam resperui eius res prorsus ambigua sit,& non possit eam certo dirimere, debet vel abstinere a iudicio , vel dividete sententiam , propter eonflictum argumentorum sut cit Salomon, eum sudicavit puerum a duabus mulietibus mi oblatum esse dividendum; licet enim id egerit tentandi gratia, erat tamen se-eΡndum se eonforme regulis iustitiae) vel tandem partes ad concordiam redueere, ut latilis prosequitur Fagnanus ex ipso corpore iuris, vel ex aliisJurastonsultis, in cap. eitatum, Ne i nitari mura. 2 3 1. 2 I s. & Ση ao4 Ex his tegulis & prinei piis suris confutatum manet perversum novorum Casu isti rem dogma , quo asserunt .flante aequali utrinque probabilitate , Judicem posse adiudicare rem cui maluerit. Ita Caramuel lib. 3. Theol. morat. num io . ubi agens de litigantibus, quorum
neuter rem conti oversam possidet.ait: M aqua
m pust. Tamburinus etiam lib. I. in Decal. cap. 3. l. num. . licet oppositum doceat, Qbdit tamen e Propter extrinsuam bonorum Dis ramaatharitatem. asserentiam in hoc casa pose ludi-ι pro suo amico, fi maluerit, sententiam pronun-riare , petes ad at probabile. si velis, amplai ij eitatque pro hac sententia Sanchem, & Franeiscum Deltigo. Addit Fagundes apud Estobarium
eatu posse aliquid ab una partium accipere, ut sententiam in eius favorem serat , quia sinquit)flante quali vitrinque probabilitate . potest caiιibet
parti dure victoriam et quare datur locus grati emtioni, qaa sprerio aestimabilis, avore qua plerumque cum iactura amrcitia ulteriis partis conitincta
est et doctrina non solum est falsa , &Iegibus ae regulis iuris repugnans , sed etiam reipublicae perniciosa. Nam ut helth ait simi-ehitis libro supra citato t. i io. Quidpeνnicio is,qu. sortim iudicationis rini in soνam nutivinari
nu . emungi a Ialcibus crumenas divitum . arceri praetoriones pauperum Cum enim hi non habeam quid retribuant . in causa probab Ii cadent in ratam, in causa dubitabili , dissereniar in apam, aut qaos
ριiis est , iudiciam pabibant in istum. Unde Is-dotus lib. a. sent. cap. sa. loquens de Iudieibus iniquis. De ait : Graviati Iacerantur pauperes a pra νώ Iudacibis, quam a cruear sim, tistisin. GLivi enim 'rari tam cupidus in alienis , quam Iadex iniqais in suis. Latrones macre su fautrius ac tit ιν starentes , insidi, ponant : isti palam rapacitatu avaritia saviunt. Iustes in alienorum tantum
sanguinem intendant ; Iudices γasi emistissimi carnifiees civium, Oppressione sua subiectaram virum
M iam aiathararas avitis tanι- Doctoris se s .ras ad reduendam opinIonem in mareiaraa moratiρνobMιlem , est mpraxi sinam qAMimant eommuniter recentiores Casuusta. qui ut recte observavit Joannes sinianichiu, libro supra citato t. 3s o m mutuas crebro solent exeurrete laudes,sbique invicem accineret quod eo fine factitare videntur , ut maiorem sbi invicem authoritatem eoncilient, seque suis opinionibus probabilitatem comparent. Cum enim duplex ab eis distinguatur probabilitas. intrinseca scilicet seu rationalis, qua sumitur ratione i& extranseo seu anthemtica, quae petitur ab authoritate 3 ubi vident deesse suis commentis primam, student procurare saltem secundam i atque ob hunc finem prorumpunt in mutuas laudes , ut quisque eorum suum laudatorem directe laudando, lauAet i ipsum, saltem reflexe, scque suis opinionibus umbram quandam probabilitatis ab authorit te procuret, quam denegari cernit a ratione. Id declarat idem Author exemplo Caramue
lis 3c Dianae,quorum prior in quadam ad posteriorem Epistola. praeludio Theologiae futidamentalis inserta haec ei se tibii : Quia Ion 'ma
basium ab amm adaurionae genere parere ut alia
drostis,or te careat: siqv. Obmarmuraverint . docti non sunt, Otota obsecutio amulo iam pervenis ades. Iumnas Hercareas , tam dicunt Dianam esse agnum Des, qui abstulit peccata maniu. Addit praeterea in
eadem Epistola de eodem agno Dei r Orti sumas tanta illiis dogmara Theologoram firmari num νε, ut qtiarenti an hoc veι si ad liceat, salsiat re n-dere , DIANA Di Xia Porro quid Diana vicissim de Caramuelesci ipse tit, diligenter ab eodem ipso Caramueleeollectum habetur ad calcem eiusdem Epistoli,tibi se legitur 1 Vt νideat Lector Caramve lem etiam redamari a Diana . has pascalas tiη assuri usi uitiar parte I. tradi. I i .reses. I .sic inquit Diana tu Iril. r. quod inrui ratiam multas opinione, supra acri Caramarias adducam, quia eliscia non ita facile ina eni ar : O licet aliquandis eius opinionibas non adhaeream , semper tame sitim honorti causa nominatam esse volo ; est enim νiν δε-llissimus,ct a. tiri Diti inro', ct ar alias dixi. Lons. Amphri uiso moraia Theologua, sedetrim poli. trim litteratiara periri imis. Furinam amre si misvir alias saetices inten3 pui sortis in lucem pariatf
Ex quibus patet illos Aut res, ut maioremsbi invicem authoritatem concilient, se invicem laudare. ρρει sui loquitur idem Sinni chruso mutia I riori iuxta vetus illud adagium
ab Erasino ehil. I .cent. . cap. 9 s. relatum: Min
UUM MULI SCABUNT. Quod etiam notavit, &detestatus Episcopus Gandauensis, in Epistola ad Cletum sum dioecess, in qua don vi, illis Casilistis, & saxioris Ethices in .entori
320쪽
io, Tirco igitur: Unius tantum Doctoris Esse
gium seu aut hiaritas, communiter loqUEi Ho,non potest reddere opinionem aliquam probabilem & in pr .ixi tutam. Probatur primo ex Aristotele topic .cap. l. se dieente j Probabilia hiant qua videntur orax bus,atit pruribus. aut sapient bin, hi, maxime volvi Sed
quae uni soli videntur, non videntur pluribus rErgo quae uni soli videntur , communiter imquendo, probabilia non sunt. Probatur secundo ex D. I homa quodlib. 3.
sirpra citato art. i c.ubi ait: ιΛ hu qtie pertinerit ad Id. in , ct bonas mores,ntillus excusatur .s sequatur erroneam opinronem aluti, Magistri : At s communiter .u univei taliter loquendo, imitis Doctoris stis fragium Asceret opinionem probabilem.&in praxi tutam, qui in iebus dubiis. adfi9em aut bonos mores spectantibus, erroneam opinionem alicuius Magi siti sequeretur,excusaretur a peccato , prxsertim iuxta nCvorum Casii istari im principia, Aocentium omne probabile probabilitate quantumvis tenuiae debili, a peccato excusare: Ergo iuxta D. Thomam, unius tantum Doctoris suffragium non potest, communiter & regulariter loquendo, reddere opinionem aliquam probabilem . & in praxi tutam. Unde Lactantius stipra relatus: Ne tν humuν su oritate caluiquam. sed νeritati potii ιμ-
is Hereum s ιltitia poena pubeunda est,si aut pes inui is . aut opinio Ialsa deceptrit. Ex quo infert Joannes Sitini csius g. 3 D. intolerabilem esse il-Jam Caramuelis adulationem supra relatam: stia renti an hoι aut illud steat , sumit restendere
DIANA DIXIT , Moe jnim subdit illeo in schola Dthagora degimus, sed in si ει la Chrpi, qui nequaquam dixi sse prohibetur. EGO SUM PRO BABILITA', sed, EGO SUM vERITAS
mitis magisteris disimus arctitudinem νia deducenti
a. uitam. o lutitarinem via deducentis ad mortem. Porro quod huius massierio . vicimus. veram e se non ambigimus. Proinde quantamvis Diana motiatarviam torii dilatare. vel νiam perditions angustare.
Piobatur tertio conclusio ab inconvenienti. quod sequitur ex adversa sententia r Si enim iunitis viri docti probi aut horitas si isseeret ad te Aden8am Lliquam opinionem piobabis eir tu ititam in praxi, vel dicendum esset retentiores Casu istas Dora esse viros doctos &el omnes eorum assertiones esse pro-Lilei. Ad tutas in praxi : primum non conte-der,' Αδυet Di , cum recentioribus Casti isti, maxime intoriosum st: secundum vero absur est i suis enim dicat omnes iacivortimonii, stariam , ritiones, quas supra retulimus& consitav. mus . e 'e vel ἡ probabiles & tota, in praxi t Quas asserere audeat licere v.ςpueb A ta procurare dibor sum ante animatronem scet sis. ut vitet insana iam ; aut concul inario retinere concubinam,quando ea relicta ram traii- Dei et tristilis vela malit reo occiderelinii. ἔcum ab eo iniqua timetur sententia; aut Iud ei in causa aquasi accipere pecuniam ab una partium, Di sententiam in eius favorem ferai i a etiam existimet licete, inducere te liena a 1 .Q-randum falsium, quod iuratis Gem putat e leverum, ip e vero indueens s. t esse tali iti ὁ elabsoluto desderio clipere mortem patris. ad percipiendam ejus haei editate in I & ad vitandam mortem. vel gravia damna, falsum sbi cria men imponere, ac seipsum gladio lingua perimere & si in ilia quae ex Tamburino supra reti limus, de impugnavimus. Q s tandem sentiat- --
cum Caramuele quem recentiores Casuisti, . Iam 3nare majus, o inoniolam sacem , appellat 40 --
gnoscit esse iniustam ψ Clerio impollia in re ei tandis horis Canonicis volontarie distrahi; aut quotidie iecitate Ossicium pata hales vel unica recitatione Cilicii , duo.um citerum obligationi satisfacete , S. Monaci os omnes a seiunii lege & onere Iiberali φ Certe haec ita absir dasi.iit, ut comi nimis sei lius.& communii limae pietatis notiones, ad ea refellendaru aspernat
da fit fiiciant Ea tamen, L plura alia retulimus, e transfluetire debent Adversarii. vel ab illo do gmate recedere , quo linius viri docti & probi suffragium, ad reddendam opinionem probabilem sussuere asseverant.
Nee valet, si dicas, illud quidem si illicere ad
reddendam opinionem speculative probabi lem , non tamen ad reddendam illam tutam &probabilem in praxi. Hoc enim ex ipss nou tum Casti istarum principiis confutari potest.
NamJoamnes sancius in praehi is disp. 4 numii . se ait 1 Ivintelligibile pluerar at quam Ophnonem
egesteolarive probabilem,o in praxi turn ample finan page. probabit: M namque practica a ste cularia νa I geri . tanquam essectus a sua causa r id enim quod quis opere exequitur austὸ vel inis'. ab eo na- si1kr, quod scilicetpeculatire itiscarit posse agi ri- .
vorum Casu istarum principia, non solli messe probabile spaculative , sed etiam in prax; me itisti, quicquid unus Doctor asserit ellia probabile, subinGeque omnes opiniones Caramuelis, Tambutini. Escoharii, & aliorum Recenti
Tufra, supra confutatas, tuto amplecti licere: ex
quo fere innumera sequuntur absisrdi. IUnde inter nouorum Casu istariam assertiones,qtias ad instantiam Episcopi Candavensis , Academia Lovaniensis proscripst , haec erat viges masexta : Avitharitas unius Doctoris p .si o dat i ν G tu Milonem probabilem. m propolationem , ut