장음표시 사용
331쪽
zSupplemento qu. Q. ari. 3. docet probabiliter
diei pose, sub lege Moys licitum Rise ex per-
missione divina repudiare udiorem, quod etiam asserunt Scotus, Durandus, Paludanus, & filii antiqui Theologi in 4. Sentent diu. 3 3 . tibi docent indis lolubile matrimonii vinculum divina lege initio fuisse institutum ; in hac deinde per Moγsem Dei iussu ad maius malum vitandum, fuisse dispensitum, seu indultum, ut hoc vinci Ium propter graves aliquas caulas disiolui pocset I ac demum a Christo in nova lege indultum illud re dis abrogatum ac revocatum fuisse.
u. Errat etiam hic Author, dum confundit opinionem probabilem falsam cum Opinione erronea. Prima enim illa est,quae licet re ipsa veritatem non attingat, &ei consosia non sit, probabili tamen rationi seu veris litudini nititur)secunΗa vero probabili rationi vel aut horitati non nititur, se A communi Ecclesiae testimonio, vel SS Patrum traditioni repugnat.Unde Theologi in tractatu de fide distinguere solent inter
propositionem falsam, temerariam, erroneam,&haereticam. Tertulliani locus de spectae cap. 2 .non mulis ac7 tum urget: sicile enim respCndetur,nunquam emcusari quoὰ Deus damnat, quando seienter dc vo-Iuntarie fit; secusve rh, s ignoranter & involuntario fiat: Deus enim damnat accessum ad uxorem alterius, illi eque lege naturali prohibitus est. ignorans tamen invincibiliter non esse suam, excusatur apud Deum,ut patet in Jacob quando prinid accessit ad Liam. Idem cum proportione dicendum de eo qui operatur ex Opinione probabili falsa, & legi divina contraria, quam in vincibiliter eredit esse veram , & legi divinae conformem : nam licet faciat aliquid illic immabsolute & secundum se, ratione tamen ignorantia in vincibilis,quae ut supra ostendimus tollit
rationem voluntarit,excusatur apud Deum. Locus etiam D. Bernardi ad rem non facit, nec militat contra nos, qui asserimus hominem
semper teneri eligere id quod probabilius, de
veritati e formius seu vicinius ipsi apparet,sed solum contra recentiores Casii istas, assiimantes posse eligi sententiam minus probabilem inconcursu probabilioris r qui enim sic Operatur. non habet in electione veritatem, cum non eligat, sedaei ieiat id quod ipsi videtur conformius
aut vicinius veritati,ut supra ari. 2.l. 2. ponde- Tatum est.
POSTQUAM Uendroeli ius scripturae & SS. βη Patium testimoniis dogma illud, quo asserit
nullam opinionem probabilem fallam excusare a peceato, eis eius falsitas invincibiliter idinoretur probare conatus est Theologicis argumentis illud nititur suadere sect. a. q. 3. ubi priamo lac arguit. Sine gratia nullum opus botim in fieri potest: Sed nunquam kratia est sne cognitione veritatis, he nunquam veritas cum Opianione probabili falsa r Igitur edi opinione probabili i alsa nullum opus honum fieri potest.
Deinde ite ratiocinatur: Peccatum, iuxta D. acue Augusti mundes. Thomam. 63Iuctum,dictam,concupitum contra legem aeternam : Sed opus factum
ex opinione probabili falsa ab aeterna lege dicsdet: igitur tale opus peccatum est. Unde Au gustinias serm. 44. de diversis cap. c. ait quod nishomo secundum iustitia regulam direxerit actus stias. in errarom iniquitatis impini & D.Thomas. 2.a.
. qu. I ' .art docet bonitatem voluntatis pendaeram
lege aeterna Ex quo sequatur voluntatem, ctim
ternalege pugnantem,bonam non esse,ac proinde pravam esse.
Tettib arguit ex verbis illis Apostoli ad Ro- imman. i quod non es eas de oeccatam est, quod de vera de Christiana fide D. Augustinus & S. Ber- nardus intelliguntiaut si de cimicientia aecipiatur. ut vult S. Thomas,certe de conscientia intelligendum est quam dirigit fides, ut idem smniscat: unde cum opus procedens ex opinione
probabili falsa non sit ex fide,nec ab ea derigatur,peccatum est.
Denique obiicit si opinio probabilis salsa, ra- . tione ignorantiae invincibilis, peccato excusaret, seqhaeretur quia mere opinantium melior esset eonditio, quam eorum qui veritatem cognoscunt; illi etiam excusarentur a peceato, non vero isti:Sed hoc videtur absurdum:Ergo & ilia lud.
Haec sitiat praecipua Vendrocliij fundamenta, quae si quid probant, ostendunt non solum non licere sequi opinionem probabilem, sed nee probabiliorem, inah nee probabilissimam; cum contingere possit. ut supra dicebamus. quod opinio probabilissima sit falsa , & legi aeternae
contraria r unde haec argumenta contra ipsum militant. &ab eo solvenda sunt: cum ille sect.. q. s. I. expresse doceat, eduabus opinionibu contrariis licere amplecti probabiliorem : vi deat ergo quomodo tela proiecta in ipsium pro iicientem redeant. Hoc praemisso. Ad primum argumentum respondeo negan a 3do Maiorem, & Minorem: utraque enim pr
postio falsa est , & a communi Theologoium sensu aliena. In primis falsum est, s ne gratia nullum opus bonum fieri posse : licet enim sine illa non possit fieri ullum opus , num bonita
te supernatural i. & meritoria vitae aere inae, po test tamen sne illa elici opus bonum bonitate morali naturali, seu opus honestum & rationi consonum, .g. colere parentes, subvenire egenis, deligere amicos &c. ut expresse docet S. Thomas qu. 24.deverit.art. ι ubi quaerit, Niam ii heram arbitrsum posist in bonum e gratia Et re spondet Q- nassa res agit ultra sua ' cierar sed setiandum exigentiam sua oecies unaquaque res vera potest, cum nulla res propria actione a ituatuν. FRautem duplex bonum ; quoddam quod es natura humana proportionatum , quoddam veri od excedit hamana natura scastutem uia iste actus, i is dis
re eleemosynam , es bonam proportionatam pirilis humanu θι undum quod ex quadam naturali dititi, ne νes his irate homo ad hoc moverar, excessit -- tem humana naturas caltatem. Fecandam quod ho mo ad hoc inducitur ex charitate, qua mensem iamianis Deo unit. Ad hoc ergo bonam, Fodes stipia nat νam hamanam . constat Itbertim arbitrium non posse ne gratia r quia per hus inmodi bonum homo urium ternam meretur; constat autem quod e gratia homo mereri non potest. illudatirem boniam, Dad Una- raris humana proportionatum, potest homo peν liberum dia irrum explere. De quo plura contra Ba--3.itim &Jansennam dicemus in tractatu de gratia. - a./.
similiter falsum est quod addit Wendro γε
chius,nempe gratiam nunφιam essesne cognitione νeritatis, o ardore charitatur cum enim ignorantia in culpata de invincibilis iuris saltem positi
vi excuset a peccato, ut ipse scitetur sect. 3. 6. 7.
stare potest eum gratia habituali & ιὰncti fi
cante,quae s.lum per peccatum expellatur Simili. ter
332쪽
ter etiam dari potest gratia actualis sne charitatis ardore, ut patet in alti itione concepta ex metu gehentiae; illa enina procedit a gratia auxiliante, & iustificationem piae veniente, sive ut loquitur Tricientinum, a Spiritu Sancto nondum intrabitante animam, sed eam movente ac disponente ad iuviscationem in sacramento O
tinendam e unde perperam Aduel farius filium illud dogma Tiissentino astingit. Male etiam msurpat illi quod Eces a cie Spiritu Sanctoeanit e sιne tuo nam ne nihil es in h. mm . nihiles innox iam die nius enim in hominem sine audiis io Spicitus Sancti,vel generali, vel speciali, vel
crom is naturalis, veliti pertiaturalis, Dullum opus bonum & honestu:τὲ poile eiscere,nec ullam
verita emetiam naturalem agnosceret non ve-
. ib per hoesignificatur, hi, Dinem indigere gratia cinctificante, iel speciali ac stipe maturali Spiritus sancti ai xi i io, ad opera bona&honesia Oidinis naturalis elicienda, civeritates: tua ales cognsidendas.Unde D. 1l omas I . 2. . I s .ai c. l. ad i. exponens hac erba Apos, it i.
nat ru superaddittim Sed hoc sorem is ii, quibusdam
raris c. oscea ita loquenta , O maxime in il tiqua pertinent ad fidem , de qώibus Ap ..uι loquisa-
ba illa Christi, e me nihil pote sui re, subdit
Opera n ra aut sunt rintith naturae, aut ex fratrudi inars virtute naturae istin Omnes reclus natura snt
ab usia virbo D/i, natu Latiara ad aliquid scit id mmονιri potes ne ipse s νινο virtute gratiae. um ipsest authorsa atri maiij Ium est quod n ilum opus Merito im ne ipse eri ρ. t. p. Ad secundum respondeo, quod quando a D, Auxi istino peccatum desilit ut satium. o. um .vel
concupitiam contra Iegem aeternam, hoc intelligendum est de lege aeterna, ut intimata 5c participata a dictantine ravonis, quod est proxima regula actuum humanorum , & quadam aeterna legis impressJo,participat io, & denuntiatio, ut docet S.I homas i. 2.qu.i y.art. . Unde quando lex aeterna per cognitionem intellectίs, seudi ctamen rationis homini non intimatui , sed invincibiliter & inculpabiliter ignotatur , seu quando nullum est dictamen rationis actum pro hibeias, quamvis legi aeternae contrarius sit. non est peccatum sol maliter, sed duntaxat ma eria liter; ut patet in exemplo sit pra adducto de Pa tr iarcha lacob,qui non pecca dit,cum primh accest it ad Liam , putans esse Raclielem : quia lices ille actus materialiter sumptus , estet di Gimis legi a te inae , prohibenti accedere ad non suam, non tamen λrnialiter . defectu cognitionis &dictaminis rationis. ei intimantis &sstiis cantis illam non esse si iam uxorem. Similiter ii quia invincibiliter existimans non esse alia licitum men iri ad tribuendam eleemiassynam, mentiatur,vel fit retur,non peccat: quia nulliam habet dictamen rationis huius modi actus prohibens, ut dicunt sal manti censes in tract. de pee caris disp. . dubio i .num. s.& alii Theologi comuniter docent,asseretes de ratione omnis pec-asis. I I I. A eati esse,ut sit c ita dictamen rationis, qum est proxima regula actuum humanorum ,de id circo elle peccatum. quia est contra tale dictanteii, in
qua tanquam in naturali luduatorio ius natu 1 a te continetur,iit loquitur S.I homas l. a.' uast Ti.art c.ad 4. Unde quando loco in obiectione citato docet bonitarim νοL Iara pendere a lige terna ,hoc intelligea id restae egeaterna, ut pet diuitiam revelationem a issictamen natur se rationis nobis intimata, sicut patet ex soluta ad 3. ubi he ait : Licet lax aeterna si hosti ignota ριιndum qώod is in mente divina: innotescis ramen nati , via per rationcm nataratim , ualus ea de rivatων ut propr a eius imago, vel per aliqua eis re-ν Iur .nem superadditam. Similiter cuni Augustitius ait: Nis homo secundam iustria re Iam δε-
hoe de Let intelligi de ius ilia regula , ut per
dictamen natus ale rationis . aut per lumen ii pernarii rate divinae revelationis.nchis mani se ita a & intimata: nam s talis intimatio α mani. Dilai io dest , Di contiDgit in his qui ignotantia invincibili piris naturalis aut politi ui laborant nulla committitur in nisiitia vel iniquitas; quia tunc nulla est legis naturalis aut positivae obi gati mi enim lex aliqua obliget,prius itui. nisi i se ii dentilatiari debea . ut ex D. I homae, pia ostend imus. e Ad tertium iaspondeo, quod quando A po stolus a t, Omne quod non est ex de . peccasum es, i, riori .a si ri debet iunii non soliam negati , e, sed ei iam contiarie, sta ut si senilis, ut i ioci notiellexi de . sed ex infidelitate, peccatum est. ut ex nit S.Thomas ibadem lin. 3. insue , ubi haee scribit m dicitur op- ο e. qu.a non is .ae si , peccatum is, sc ψ ιnt Agendum e Omne ψι.d s cstiira Dem. νσιι onira confitemium. pec .atum , et nere suo bonum vadιπιών; pia af pusumti ad honorem suoram Deo u ν1Vinitur m ser i ef,νel men .sinam det, hoc ipsis petiat. Unde ibi
dem subditur : Quia omnia in id o ter ν xens. velatens, vehimenter peccat, ut notat idem S. Doctorri 2.2. quaest. 1 o.ait. . ad 1 .ubi eodem mes do intel
V ligit de inte1 pietat ut hac verba Apostoli Ad quartum nego sequelam, nempe quod si
opinio probabili, se se, ratione ignoranti8 1 vim Mitia petivio excusaret, mere op/naMitti . -- runtium melior etsi condatio , quam eorum ροι veritatem cognoscunt : nam si hic disciti sis , aleret, pariter ego dicerem meliorem esse hominis in
firmi quam sani conditionem; quia hic tenetur lege ieiunii, a 'ira ille ratione itis imitatis libe ratur. Item melior esset hominis dormientis quam vigilantis conditio, aut ebrii quam tem petantis;quia hic in multis peccare potest,qualichi ille admittat, non peccat. Ex his satis patet quam levia & mvola sntfundamenta V endrochii, & quam parro nigoris L Hritati, cui rhigentiώm verborkm pruinas Iiquefecerit.tit loquitur Claudius Mamercus lib. i. de
Alia hii ius Aut horisaugii merita tum osterudunt quodcumque probabile non excusare a peccato , nec ad honestandas actiones hum tia, susscere: unde non infirmant , sed potius confirmant noli ram sententiam,suae licet a prudentix regno,& conscientia tribunali, Omnem probabilitatem non abigat, aserit tamen in re-
, dubiis , vi opinionum probabilium conflictu eligi debere probabiliorem sententiam,quae Rr a stat
333쪽
flat pro praecepto, & relinquondam ese minu, probabilem, fauentem libertati. Unde veritas Thomistica inter novorum Casu istarum laxita tes, &Jansentanorum excessus media stat , 5dhoe Phoebi praeceptum dum apud Poetam, Phaetonem filium quadrigam suam temere conscensurum commonuit merito servantium agnoscit: Iiιius egressas, eae estias a cremabis. Inferius terras, MEDIC TUTISSI MUs inis Certe si hoc medium servaretur, ex opinionum probabilitas cum moderamine illo de
temperamento ab omnibus reciperetur,morum Buniformitas & puritas inter fideles conservaretur facilius ; Divina dc Ecclesiallica mandata non periclitarentur , brexi e tempore inquit Clavina in suo Cherubim Paradis) ν .rmare-tar mundus qui ex luentia vinandi in praeceps ruit,
Iati fimum viam ingrediendo, qua diacit ad per vitianem. Unde Julius Clemens Scotus de potestate Pontificis in Societaten esu, pari. . solio 3 cf.& Martinea de Prado Tomo I . Theologiae moralis cap. i s. quaest. ultima, pagina ς 34. referunt quod R. P. Mutius Vitelleseus, Generalis societati Vesu. anno ici .die 4 Januarii litteris datis ad Superiores e iisdem Societatis, inter septem quae impen e illis eommendax;t liner
CARE f. V ram ad ei sint nitin accedunt, QUAE TU 1 IORES, qua graviorum, majoristic Mominu Doctorum sulpa s sunt frequentur e , qua bonis
moribus conducunt magia. qua denique pietatem alere, Osroacse queunt, non vastare, non perdere .Quoniam vero Constitatisnes,Decreta, Reguias prole cuia
lant L S. Thoma sequendis, d. non provehendu ad cathedras. aut etiam removenta , qai eiusmodi doctri . . nam parva cere, aut cordi non haberepra se serante prasertims noritarum amantes Aprehenduntur,quintilla ratione sunt serendi : reliqtium praeterea mihi nihils.nisi ui hac ipsa strν tur, ut maximi res mo-uιλιι , qMam ardenti me postim urrere. Utinam
huius sapientissami Genera i s consilia & Deer
ta ad anivit m servaretitur e reforma retar mundus , qui ex ticentia opinanda in praceps ruit, Iarts-mum viam rhgrediendo. qua Διιι ad peritionem.
334쪽
Ad Quaestionem ues. Divi Thomae,usque ad I.
I sa δε tribus olim Gνaei forens fimis tirlisus a Seneca patre iussum est, omnibus sua decora esse: A thenas eloquentia inclytas esse, Thebas sacris, Spartas armis; pari Jure de manu TMOLP pH ιιι ιδ endiam ex/samo , cultibet suam dotem singuiarem esse , quά earo usuperuν sis, easque anιee edat. NihIl dicam de careris Thestigia para ι-bus, de qti sus hactenus egimus , velpostea acturisumus; sed quod atti
pretra saltiat, nee asensibus ν otionem ιθ H at νι Διιtet suam putisra ud nem, Ersamιarem mir/αιι an se, δε- debesas, ct Hυιιιas ObIιnere; quarum s agria corporum pulchraludis, foedad laesa. Oιam festis aeterda διιιιὰ , qtiam habινι ὀ cales, non alaud quam tim ιν aquatiam existimanta s. I vie Oeero ipse adseνιιι, o his verbu praelaνee tieuit : Sicut est sani- . tas & pulchtitudo corporis, ita est sanitas animae. Vt enim corporis es quaedam apta figura memhrorum cum coloris quadam suavitate, eaque dicitur pulchritudo e scin qu . animo,opinionum, sudiciorumque aequalitas & conflantia, cum firmitate quadam de stabilitate, virtutem si ibsequens, aut virtutis vim ipsam contineus, pulchritudo vocatur. Sea quis isticia Uepes ιnι, qua homanem Leeant rat onu compotem, o auci I stianaitim Non sorum ntida fians sine υινιυι e. sed necρν teν virtusem. Unde acule notat Gregissias. Iobisitios ινιώIe exerι italasmos, eonυιυιis quorause vacare; quodnamIνώm jugem anam strepetuamqvie laeturam, ρώνι , amque moluptatem , τινι - agerat. Filii, inquit, per domos convivium faciunt. dum virtutes sngulae iuxta modum proprium mentem pascunt. Ειqse Seneca Lucitiosus pene andenatus, quod referret βι voluptates omnes interdici, quibus νes exrer se in atheriant : Existimas, inqυιι, me detrahere tibi multus voluptates , qui fortuita submovcci, qui dulcissima spei oblectamenta censeo devitanda: imo e contra, volo tibi nunquam deest e lauatiam, volo illam tibi domi nasci. rane e sera volupIales vix μmmam cutem , μι remamque corpori superficiem atιingunt eum eis detiera quas υινιusparιt an utismos usque recessis penerrent animamque omnem opeν fundant. Neque 'a Irum; cumst lG
335쪽
intelligibilium. beata vita in fonte bibitur. indeque aspergitur huic humanae vitae, ut intentationibus hujus 1 aeculi temporanter, fortiter, juste, Prudenterque vivatur. Er D. Greg-- , uιpracιρuas, escarum carrines . quatruar virtuos confert cum Paradisi quatuor Umbus, qua umversam terra su se rem irrahia, a M. Quatuor inquit, Paradisi numina terram irrigant; quia dum his quatuor virtutibus cor infunditur,ab Omni desideriorum carnalium aestu temperatur. Sed quid aiultis de virtus e male mereor, dum ρene violat. sanis titate, ct deturpata venustate. rudibin ad o tineament ει , hut in depingere imagιnem tentare audeat retri Ieser a proderet, se in omnium conste num venireri Mirabiles sane , Moum dicebat Plato, ct omnium amores φει concuιaret, edi vi Maiam 8ulchritudιnem, solo Iur eonflectis repararet. M aves camice Lector de vir tute pro me ussiatuere.hae libran primn comparanda
est, quaesiuiduntaxat pretium statuastit, ct docet. Inter m uod semcontigisse ferunt , tibi
sed Dei offfisnem. ultra quam mhιt unquam optandum hispersit, ιιιι comparatu : νι emm Lib. m. dixit Arit si , Praemium virtutis erit ipse qui virtutem dea it. Didiceratia D. Thoma . orira uti stultiu , ct conremplendae dιvina pulchritudini incumbebas . su non alium laborum sum .m merceaeni quam Deum gsumsularet. Et sane u eras quo Ecclesiam defendebat ι-es Fus labor, ui nil minas deberet, ea enam qua labar tamensaretur merces, ut nιl maius risse eti
336쪽
DISPUTATIO PRI MADE NATURA VIRTVTIS.
Ad Quaestionem sue. Divi Thomae.
CVm natura eu iustumque rei ex ipsius ratione generica disserentiali constet; ut
natura virtutis plene innotescat, eius genus ae disserentia breviter hie explicanda sunt.
Virtutis nomen multipliciter usurpari solet Pii tib pro perlectione cuiustumque rei,
mediate vel immediate ad operandum ordinata; auomodo robur & sanitas virtutes dicuntur. Secuncio pro re immediate ad operandum ordin ua; sic qualitates coelorum, quibus inquunt .. vaec inferiora, potentiae an in I, 5c huiusmodi, e celorum 3c animae virtutes dicuntur. Tertio , pro obiecto Messe tu alicuius facultatis;
in quo sensu Aristoteles i. Ae coelo cap. I. v cat eam, ultimum potentia ὁ &Joes a.dicitur: Fi-
u o vinea dederant virtutes suas. In eodem sensu miracula in seriptura dicuntur virtutes, quia sunt effietias specialis Se extraordinariae facultatis. Demum virtus stamitur pro quadam dispositione & facultate superaddita potentiis humanis , easque perficiente ad attingendum ao perationen bonam . ut talem Ethge est propria acceptio virtutis,de qua in pr senti agimus, eiusque genus remotum & proximum investiagamus. Hoc praemisso, stl. I. Difficastas prv ita dapilai concla lane res ritur. . Ieci primo : Virtus non est in genere rela-- L tionis. sed qualitatis. Est contra Scotum in t . dist. i . quaest a. ubi docet virtutem non esse qualitatem, sed relationem praedicamentalem conformitatis ad rationem, aut confunctionis eum prudentia.
Probatur pHmb ex hae definitione virtutis
communiter recepta , quam adducit D. Thomash;ea re q. riuus est bona qualitas mentis. quar/cte vi νitur . qua nussus male utitur, quam Deus mnabu De nobis operatur. Ex quibus constat.quod qualitas est genus remotum virtutis, & ita vi tus est in genere qualitatis, &non in genere relationis. Unde Augustinus lib. I . de moribus Ece Iesae cap. ζ. dicit virtutem esse sapientu an alitatem.
probator secunais ratione : Virtu est qu. dam perfectio potentix superaddita in ordine ad operationem . quasi ipsam inclinans & facialitans ad operandum in determinata materia, ut patebit ex dicendis articulo sequenti r Sed omnis perfectio potentiae superades ita, iri crutine ad operationem, est qualitas; nullum entinaliud accidens ordinatur ad operationem, praeter qualitatem, maxime vero relatio praeda mentalis. quae operativa non est: Ergo virtus non est in genere relationis, sed in genere qualitatis. Probatur tertiὁ,destruendo praecipuum Sco. 4ti sundamentum. & ostendendra virtutem non eonstitui per relationem praedicamentalem eon imitatis ad rationem , vel prudentiam. Q d praesupponit virtutem in tua ellentia con stitutam, non constituit eam: sed relatio piaedicamentalis. quam virtus dicit ad rationem. vel prudentiam, supponit virtutem iam constitutam : Ergo eam non constituit. Maior patet, Minor probatur. Prius intestis itur fundamen tum relationis habit sis virtuosi ad prudentiam. quam ipsa actualis relatio: Sed ubi prim , eon cipitur tale fundamentum , intelligitur virtus iam in ta essentia coasi titia: Ergo&c. Minor probatur : quia quod hic habitus fundet tela tionem virtutis ad prudentiam, quam alius non fundat, non potest aliunde provenire. nisi quia est habitus bonus, conformis ipsi prudentia; in qua conformitate sata est essentia virtutis mo ratis. Nd explicatur magis r Relatio praedicamentalis quam dicit vii tus moralis aΗ pruden tiam, est ie alio tertii generis, fundata in relatione transcendentali dependentiae mensii, abi lis ad mensiiram: quam proinde necessam4 sia ponit , quia relatio praedicamentalis supponit suum fundamentum : sed per illam habitudianem transtendentalem constitui tui sussicienter habitu, ineste virtutis moralia ; siquiden per hoc distinguitur a cateris habitibus, qui a prudentia non dependente Ergo&e. Dico secun h. virtutem esse ellentialiter ha- shi tum , illumque habere pro genere proximo. Est etiam e Ortra Scotum citatum , ubi alterit virtutem sub ective tantum de de materiali imis portare habitum, eique accidere, scut habitus accidit potentiae quam assieit. Probatur primi ex Aristotele in praedi ea- mentis cap. de qualitare. ubi virtutes constituit sub genere habitos. Et a. Et hic cap. s. postuum ostendit virtutem non esse potentiam, nec actunt seu assectionem , concludit esse habitum, dicens : si ergo virtutes neque a fretussant, neque facultates . habitis nectaria sunt. Probatur secundis ex D. Thoma h; eari. 4. cubi se habet: Genus virtutu qaaluas est.dlerentia
F loco qualitatis habitus poneretur, qui est onus propinquam.
Probatur tertio: Virtus est sub genere quali σtatis,
337쪽
talis . tan iura stib Mnere supremo , ut com A serentem ad bonitatem , per quam so sitiet
elusone piae edenti ostendimus: Ses quod eo iatinetur subsupremo genere qualitatis . debet esse sub aliquo proximo genere illius praedicamenti : Ergo chm virtus non si s4 genere malentiae, paulonis, sermae, vel figurae, debes esuin genere habitha. a Probatur quartheon lusio ratione D. Th ma hie an. i. Habitus est i spolitio determinans subiectum ad bene vel male operandum; se enim scientia , & aliae dispolitiones ordii is physet, tum intellectus . tum voluntatis, sunt habitus esentialiter quia cum subsectum, V. g. intellectus , sit in/isserens ad bene vel niale
eonstituitur virtus , vel ad malitiam, quae est de
ratione vitii: Sed hoe Alsum est: Ergo 3ce Mianor probatur: Nam primh si si sermo de habitatibus stipei naturalibus , & infiissis, hi ei sint
γstipematiirales, & operentur supernaturaliter. non possunt non respicere determinate honit
tem . ldem patet de habitibus intellectualibus. inempe de sipientia& seientia: hi enim fiunt doterminati ad verum attingendum. quod est botium inibilemas, nee ullum dicunt ordinem ad falsiim. Idem ostenditur de habitibus moralibus, S spoeialiter de prudentia; neque enim potest
negari. hanc, cum sit regula bonitatis moralis. operandum , seu ad attingendum verum vest B dicere intrinsecum ordinem ad Iolam honit falsum, scientia determinat ipsum ad operari, dum bene, non male . & ad attingendum uerum non falsum di Sed virtus est dispositio determinatis subiectum ad bene operandum; cum illud compleat & de tei minet ad eliciendum actuin ex se dissicilem , conformiter ad rationem: Ergo est habitus estentialiter. s Confirmatur : ae dividunt & eontrahunt per se . id est per pioprias differentias ellenti les ala quam rationem communem , participant illam ut rationem generi eam 1 se Alcimus quod equus 3c homo participant rationem anum alis , tanquam proprium genus . quia eam dividunt per differentias sui constitutivas: Sed virtus & vitium dividunt S contra l. unt per sexcitionem communem habitus: Ergo illam participant ut rationem generi am. Maior paret.
Minor probatur. Ratio communia habitus eli disponere subiectum ad benὲ vel male operandum t Ergo cum ex contractione ad virtutem. habeat bene disponere 3 8c ex contractione ad vitium, male disponere. signum est quod virtus fic uitium per se dividunt & contrahunt a tionem habitus
Respondet scotus , negando habitum esse temt: nam si ex propria ratione talem ordinem non importaret, deberet illum partieipare ab alio habitu, vel principio extrinseco, de quibus posset quaeri, an habeant ex si ordinem ad bonitatem,vel ab alio illum mutuentur I si hoc secundum dabitur proceiliis in infinitum: ii prumum, habemus intentum, nempe quod deberinhabitus ex sua intrinseca ratione bonus,& consequenter qui non se habeat solum iubiecti vh ad utitutem , sed qui participetur intrinlaee virtute , scut ratio superiorgenetica ab interiori. 6. II.
CBiicies pristin contra primam conelus nem authoritatem philosophi. qui . Phy-
airquid sunt. Ex quo infert ad virtutem noti dari per se motum. qui tamen datur ad qualitatem: Ergo ex Aristotele virtus non est in genera qualitatis sed relationis Respondeo Aristotelem vocasse vinulem ad aliquad, non qu4d sit relatio praedicamentalis, qualitatem disponentem rem ad bene vel man . sed quia est relatio se eundum diei , dc fundaroperandum, ibi eque per se dividi per bene relationem prdidicamentalem lsique adnac Ie uel maia operari: quia sinquit) habitus per se D litione denominatur relativa. ex quo legi tam tantum respieita tum .secundum esse physicum, cui nulla ut se eompetit bonitas vel malitia determinata; sed comparatur ad illas, scut subie- mim ad sua accidentia , puta sevi homo ad albeolinem & nigredinem. Sed eontra: Cum de ratione habites sit eomplere potentiam ad vincendam disscultatem quam experitur in actu. debet inclinare pet a
primo ad id quod magis dissicile est in actu 1 At illud non est entitas plidisca , sia rectitudo &bonitas moralis: Ergo habitus per se primo ii
clinat ad bonitatem moralem Maior est certa, Minor probatur. Enditas pi sca actus proce tientis v. g. ab appetit a sensitivo , non siiperat facultatem potentiae appetiti vae , eum sit eius. Eem ordiuis cum illaῆ at 6 co deretur secun dum botitiarem moralem .ectitudinem, im-iportat aliquid pertinens ad potentiam superiorem , nempe ad rationem citi conformatur. quod excedit vires appetitus, a quo immediatὸ
proce/it: Ergo illud quod in ami est magis dic
felle non est entitas physica, sed bonitas mor ais,& tectitudo rationis. i Denique uaderi potest eon viso, convellem do praecipuum Scoti fundamentum. Ideo enim asserit habitum se habete tantum materialiter&tanquam subiectum ad virtutem, quia existimat quemlihet habitum ex natura sua esse indis
insest,aAeam non dari motum alteratims, de quo ibi loquitur di nuta motus uis terminati
ad Glas qualitates tertiae speeiei , scilicet ad passionem& patibilem qualitatem.
Obiicies secundo contra seeundam conclusi nem : Idem habitus potest amittere ruri em a 3 virtutis, & induere rationem vitia , vel econtra: Ergo comparatur ad virtutem & ad vitium,
scut subiectum ad aliquas formas accidentes . non vero scut genus aου silas species. Cons quentia patet, Antecedens ver4 probatur pImo. idem erat habitus Judri offerentis sacrissi. cia ante moriem Christi, & post eius mortem Sed talis habitus ante mortem Christi, vigente adhuc lege Mosaica , erat vera religio , post mortem veri Christi, & cellationem legalium, est vitium superstitionis, prudentia ipsum no Tegulante: Ergo idem habitus potest amittere Tationem vimκis , de induere rationem vitii. Najor profatur: inita Judaeus eadem faedit ete offert sacrificia post Christi mortem . ac ametea: Ergo istium in , quod remanet idem habitus. Secundo probatur Antecedens t Qui elie rei actus indeliberatos circa materiam temperantiae. acquireret habitum inclinatem adactus circa eandem materiam eliciendos cum deliba-eatione dc dictamine predentiae: Sed ille habitus
338쪽
primδ non esset vitius. ex desectu deliberationis, bene tamen pollea, adveniente deliberatiOne u Alistamine prudentiae , quia esset principium actuum deliberatorum, & consorinium dictamini prudenti aer Ergo idem habitus transte potest a non esse virtutis ad esse virtutis. 4. Respondeo negando Antecedens. Ad cuius primam probationem , nego Maiorem, quia mutatur habitus. Et ad probationem in contrarium dico, facilitatem, quaJudaeus osserti aeriscia post mortem Christi. 8e lesis Mosai cae ceciationem, non procedere per se ab habitia religionis quem antea habebat, sed Glum per accidens, inquantum scilicet per actus elicitos ex praecedenti habitu removit impedimenta, qtiae postent retardare oblationem sacrificiorum
post mortem Christi & legalium cessationem. Quod explicari potest in haret leo, qui ubi pertinaciter erravit discredendo unum fidei articulum, puta praesentiam corporis Christi in s
cramento, non minus facile videtur asentiri aliis articulis, ae antea, 8c tamen certum est
hanc facilitatem non provenire ex influxu fidei,ex quo prius oriebatur, utpote quam amplitis non habet: oportet ergo quhd proveniat ex remotione impedimentorum, facta per praecedentes actus fidei. Ad secundam probationem dicendum . exactibus indeliberatis nullum habitum generari:
quate si aliquis post actus indeclytatos, saepius
repetitos circa materiam temperantiae, sentiret maiorem aliquam facilitatem ad veros actus
temperantiae, haec facilitas non esset ex aliquo ipraeacquisito habitu, sed ex sola impediment rum remotione facta per actus illos indelibera
3 C iei ex tertiδ: Ita se habet ratio virtutis ad habitum, sevi bonitas moralis adactum in esse physico : Atqui haec comparatur ad si ibstantiam physeam adisis. sciat accidens ad subiectum: Ergo & illa ad habitum. Maior probatur ideo bonitas moralis actos est accidentalis entitati
actsis, quia elle morale stipponit esse physicum in quo sundatur, 3c ordo physeus est distinctu, Iab ordine morali: Atqui etiam ratio virtutis pertinet ad genus moris, & ratio habitias ad oriadinem physicum: Ergo ita se habet ratio vi tutis ad habitum,sicut bonitas moralis ad actum in esse physico. c. Respondeo negando Maiorem e quia habitus per se primo dantur & inclinant ad alium ac obiectum, prout smiil habent moralitateni simo per se prim/ inclinant ad ipsam moralita tem in actu virtuoso attingendam: unde iam hae habitudo sit prima. debet consequenter ecse essentialis. At ver1 in actibus tendentia αδ obiectum in elle moris non est prima , sed stipponit aliam tendentiam ad objectiam in esse physeo. Unde ad probationem in contrarium a respondeo, quod quamvis esse morale, quod est forma ister tale. supponat entitatem physicam,
quia esse morale superinducitur entitati naturali ab agente moraliter, non tamen esse morale, quod est tale mlum eausaliter& virtualiter rest autem hae differentia inter actum δe habi tum viatuosum, quod in illo reperitur esse morale rmaliter ut tale, non autem in isto , qui scut non est formaliter libet, ita nec est forma Iiter moralis: quare non ideo divitur moralis, quasi in eo existat formaliter moralitas , sed quia est eausa moralitatis, & eam virtute contu
A net. Quia ergo illud quod est virtualiter tale, noli disiuiguitui ab eo quod est soa maliter tale,
scut calor virtualis Solis non distinguitur a luce ideo moralitas habitus, quae est tantum vi
tualis. non debet distingui ab entitate physica, nec pertinet ad genus motis . nis reductive, quatenus est principium moralitatis. Et huius rei exemplum trabemus in esse attisciolo, pr
ut reperitur in actibus, seu esse tibus, Ec prout reperitur in habitu altis: nam secundum priorem rationem pertinet formaliter ad genus artificiale, de ideo praesupponit aliquam entit
tem naturalem in qua fundatur a secundumptis ieri rem vero non pertinet ad genus entis
artificialis. sed ad ordinem natura; de ita non prasiapponit aliquam entitatem tanquam fun-
damentum, sed pertinet ad pi imam & substantialem entitatem actus. Aliam solutionem adhibent Salmanticenses, si istinendo quod moralitas reperiatur etiam forma litet in habitur sit distavidetur melior dc tacilior.
gi, negant habitum virtutis influere active, In operationem, &volunt ad illam Glum dic. positan nem pes suam ipsius potentiae. Alii verti Theolosi eommuniter docent habitum virtutis simul cum potentia esicienter influere in
ipsum actum e sed quia multae rationes in eo reperiuntur, nempe entitas ct sitbstantia Mysca, bonitas moralis, modus intentionis seu radicatio ius in subiecto, facilitas dc promptitudo, a hue dissicultas est de controversia inter Autho res, quid ex his virtus per se attingat in actu gCot freἡus enim quod lib. s. qu. . existimat ha- bitum virtutis non concurrere nisi ad intensonem actus . confortando potentiam, & ad uvam do illam ut sortius de intensius operetur. VaΣ-quea autem & Montesino asserunt concurrere
solum aὰ modum facilitatis ; Suarea veth ad moralitatem,non verδ ad facilitatem,quam dicit non esse modum in actu, sed puram denominationem extrinsecam, provenientem a potentia per habitum completa, de facile operante. Alii denique asserunt, habitum virtutis influe re in omnia quae reperiuntur in actu virtuoso. Ita Capreolus,Caseratius, Martinea,& comm nites 1 homata.
mplici contusione utraque di Pastas reseisituν. VI co primδ,virtutem humanam esse habitum i8.
x Operativum , simulque cum potentia an aniam virtutis influere. Ita D.Thomas art. 2.ubi se concludit: Et ideo de ratione virtutis humana est. qaadsit habitus operativiti. Idem docet D. A
gustinus libro de bono coniugali, ubi virtutem 'ait esse habitam quo aliqaidis tur. Item Cicero
lib. 1.de natura Deorum, vocat virtutem actua
su n. Demum Patroclus apud Homerum ilia- de 3i . Achillem ob urgat,quod via tua in eo ni
339쪽
il ageret vi tot aiam O nultius pridita af uou,quas contra virtutis naturam sit. non utissa ad operandum , seu esse sterilem ac insce-cundam. Unde Ambrosius lib. de Isaac cap .F. virtutis propriam esse meunditatem , vitii e- contra sterilitate mi indeque summam virtutis pul)hritudinem ae speciem, vitii autem deso
mitatem existere demonstratin hunc modum r speciosas cunditas est is earum operam , contraria enimθeci rati sterilitas 3, quoniam qui prιν turpecie νει decore,in ea est malum ἔ quod autem ma-ιum,hοι flenti O infriandia . Cinus rei quod eri- .entius md ciuis quam natura est ' Terra etiam quabana est, senil, atque facunis ; qua autem mala ea ieiuna alvae sterilis ; qua pera sertilis,hac decora. Quid enim pleno agra purehrius. eam seges fluctuat,
campoma rutilant,vel cum amariam serta dependent, aut bauis anusta area carenti vel νir1danta gramine montium senices, o vultitiis hamilia τὸ/uniar p
Confirmat hoe nonnullis Ser; plura locis . tum eoncluditi Liquet igitur, decoram idesse quod sae
s an ma soli, ta ea decora anima, qua Iacandis stmeruis,facundia constiti ; ea indecora. μὰ sterilis in- fruitate. Constat igitur ex M. Patribus virtutem. habitum operativum esse,neque illam, ut helle quidam ait, lyrae qua in nemo unquam tangat vel gladio, qui nunquam vagina exumatur,smilem esse, aut navi qua ad profecti nem adornata, in portu semper consistat.
4 Ratio etiam sit fragatur: Persectio enim po-' tentiae ut activae non potest non esse activa sed virtus humana seu moralis est perfectio potentis ut actius 1 Ergo operativa est. Ma or patet: nam persectio debet esse iuxta naturam rei, perfectibilis; unde perfectio potentiae activae debet ad lineam activi pertinere. Minorve bsuadetur: tum quia virtus moraIis perficit potantiam in idine ad suum finem, nempe operationem e tum etiam quia virtus moralis . cumst habitus mensuratiis per regulas rationis. de - , het perseere potentiam ad vivendum secum diam rationem e unde clara vivere dicat actum - secundum seu operationem, virtus moraIis per- l
icit ponentiam ad operandum, subindeque est
persectio potentiae ut amua. ad. Confirmatur: Vinus est potentiae ratio apem di i Ergo est activa: Consequentia patet, Antecedens probatur. illuA dieitur ratio agendi re spectu potentiae . cui assimilatur effectus procedens a potentia ; sed actus virtuosus procedens a potentia. assimilatur virtuti . nam dicit eandem tendentiam, & sub eadem ratione ad .ebiectum quam virtus: Ergo virtus est potenetiae ratio agendi. Em Dico secundΛ, virtutem moralem eon ture re ad omnes rationes,tam phys s. quam morales, repertas in actu: in m hac tamen disse- Trentia, quod per se prim4 concurrit ad bonita
toni moralem , tanquam ad rationem produ-δam. & ad facilitatem , tanquam ad comple mentum 5em rura ipsus. ita De de formali per se attingat utrumque s ad entitatem vetia ph
scam iptitas praecise sumptam non concurrit per
Te , bene tamen ut substratam bo itati morali, et usque saei litati. a1. Probatur prima para conchisonis: Potentia& habitus virtutis moralis indivise concurrunt ad actum, quia esiciunt unicum principium, ex facultate naturali & eomplemento ipsius con Bitutum et unde habitus virtutis moralis debet
, prius in ipsa potentia recipi vitaliter. ia hoc ut dEt ipsi facile&Helectabiliter operari , antequam ipsa operetur, uec consequenter dat illi fa-xilitatem ad totum actum: Ergo habitus uti tutis moralis eo cMrrit ad omnes rationes , tamphylicas 'uam morales, repertas in actu virtutis. Consequentia patet: nam s influxus p tentiae & habitus sit indivisus ex parte prancipii,erit etiam indivisus ex parte termini. De ii e suadetur eadem pars , impugnando in particulari tres sententias oppostas supra r latis. Et in prim quod habitus virtutis non habeat solum concurrere ad intensonem actsis, patet: quia itit potentiam habere habitum, &ψ tamen non habere actum intensiorem . sed mi- . iis intelisim ; habitibus enim utimur quanda& quomodo volumus. Deinde .quod non concurrat ad solam facilitatem actus. probatur: Tum quia non potest intelligi concurrere ad Aellitatem, nisi hoc ipsis
.cone utrat ad substantiam actus.& moralitatem. etiam ideo habitus concurrit ad facilitatem
ctus, quia reddit actum facilem potentiae ; ideo autem reddit actum facilem, quia dat potentiae
virtutem completam ad speciem tam physicam. . quam moralem ;s enim .potentia esset secti
dum se ad hoc completa, facile illum produce-z ret, ut patet de illis actibus ad quos non indiget
habitur tum etiamquia actus est persee flectus, habitus in Oirmi ea ratione inqua illi assimila tute Sed non Mimilatur in sola Deilitate . sed .etiam in specie & tendentia ad inbiectum. Ergo,&e. Tettitquhd habitus virtutis eoneurrat ad ipsum modum facilitatis, ex eo patet quid habitus det potentia saei liter & delectabiliter οὐ perari. Nee valet s di eas, faeditatem in actu virtutis non esse modum. sed puram denomin
tionem extrinse eam, provenientem a potentia
per habitum completa, & sacile operante. Nam OH tae litas si modus intrinsecus, quo actuaredditur sacilis,docet expresses. Thomas in Gὰδ i 'uas a. ast. η. tibi scalto In acta anima, est plura coaesiderare, sidio is ciem. O modum, o essecum. Et explicans hunc modum sitbdit rNadis aateis quem ponit haόitas m vere. est Dii ut, o delictatio, aedic e Ph Ioseph. a. Erat rum. secunda verε pars conclusonis, siue aserit virtutem per se primδ concurrere ad bonitatem moralem , tanquam ad rationem productam, di ad facilitMem tanquam ad complementum& modum ipuus, vistenditurquoaὰ utrumque.
Quoad primum quidem ex Aristotele , & D. Thoma i Aristoteles enim a. Et hic ea p. s. dicit potentias esse per quas sumus potentes irasti vel misereri, sed habitus. ibiis bene vel math.
si unc. a ad a. In acta sinquit o et consevir νιδι ueri siti untia actus. Osrma ipsius a aps sectionem habur actus erra secundam sub'antiam principiames naturalis potentia, sed secundum se mam suam principiam est elis habitus.
Deinde probatur rationa Ad illud per se as.
primo concurrit habitus virtutis moralis. ad quod producendum potentia naturalis indiget tali habitu, constat edi ipsis terminis: Sed potentia naturalis in/iget habitu virtutis mora- dis ad producendum actum moraliter bonum , sue ad e cautam in actu bonitatem moralem; potentia quippe naturalis secundum se est tantumPote, producere actum, quantum ad subis
340쪽
stantiani, ut autem ipsum producat quantum Α I. II.
ad boni. item moralem, indiget habitu virtutis moralis,ex insuxu rationis eati sato: Ergo habi- solytinur obiectiones. tus virtutis moralis per se primo concurrit ad bonitatem moralem actsis, tanquam ad ratio Biicies primδ eontra primam conclusio- 13. nem productam. nem : Effectus cauta aeqiiivocae non pro- od vero per se eoncurrat ad Acilitatem, ducit effectum similem sureaulae ; sicut quia cita tanquam ad complementum & modum ipsius, mne generabile est e sectus Solis, nullum gene- manifestum videtur: Nam in hoc differt vis po- rabile potest producere effectum eiusdem ratentiae superioris communicata inferiori per tionis cum Sole Sed actus moralis est ealmmodum transeuntis . ab ea quae communicatur sa aequivoca virtutis, cum non sint eiusdem spe per modum habitos,seu imae completae. con- ciei & rationis : Ergo virtus non causat actumst tuentis principium persectum &eonnaturato moralem, subindeque non est biciis operatu actos, quod prima non tollit dissicultatem . se- viis.cunda veth indueit facilitatem & delectabili- Respondeo eoncesia Maiori, nepando Mi a'. ratem. Ergo habitus virtutis moralis. per se pri a norem : actus enim moralis non est proprie mo concurrit ad facilitatem coniunctam boni- causa a quivoca habitos; quia causa aequivocatati morali actus, tanquam ad complemetitum est principalis . actus atitem non cala sat habitum& modum iptius bonitatis, ita iit de se ali& principaliter,sed instrumentaliter, saltem quan perie attingat utramque. tum ad permanentiam, in qua habitus excedit Tertia denique pais, qua dicit habitum vIr- actum, quamvis sit causa principalis secundisiii tutis moralis non euicere per se entitatem actos tendentiam qiram habitus dieit Mobiectum, virtuos. sed solum per accidens & seeundarib, clam secundum hanc rationem sit ei desti spe inquantum scilicet est siubstrata bonitati morali, ciei cum illo. Habatus ergo & actus quantumeliisque facilitati, probatur primo ex Aristotele ad aliquid sitiat causae univo est, & qitantum ad a. Ethic. cap s dicente, pot/ntiri 6ppi r qui sti- aliud causae instrumentales: si enim eonsde miti potentes irasci o misit ri, sed habrius, quibus rentur quantum ad tendentiam ad obiectum, ,em vel male ubi Aristotele, reducit inlitiesum cum sit eiusdem speciei in utroque, secun ium .habitus solum in bonitatem Vel malitiam actiis, hanc tendentiam sunt causae univocae , & se nequaquam veth in substantiam & ei talem. V non implicat actum causare tendentiam inha-adem docet D Thonis, iii 4. dist. 49. quais i. bitu, & habitum similem tendentiam in actu ;art. a. quaestiune. a. ubi etiam attribuit totam scut non repugnat filium genitum generare sibilantiam actus soli potentiae , formam , ero. alium patri similem. Si verε spectetitur quan nempe bonitatem habitui, ut constat ex vel bis tum ad diversiam modum quo participant l, quae supra retulimus. iusmodi tendentiam ad obiectum. sunt sibi cati Probatur secun il eadem pars ratione sinda- De instrumentales & principales, noli tim di- 7' mentali r Habitus sol uni institit per se in id quod versam rationem: nam habitus dicit hanc ten- vires potentiae exeedit: Sed entitas physica actus dentiam per modum permanentis, in quo ex Virtuosi non excedit vites potentiae lago hastia cedit actum, qui eam solum participat per motus virtutis moralis Sc aequilitae, non influit per dum transeuntis r hcontra veth actus ex aliose in entitateniph, scam actu, virtuosi, sed per capite eam importat per modum actsis secundi, accidens tantum&jecundatio, inquatit iuni ei- &ultimae actualitatis; & secundum hane t licet talis entitas eli substrata bonitati morali, tionem cedit habitum, qui eam solum habet elusque facilitati. Maior patet, nam ut ait D. D per modum insis primi 3 & se actus institi Thomas quaest./equenti art. s. Cum phr habitam mentaliter solum,& ut virtus potentiae iii peri per riatur pH.ntia ad aethntam. ibi induit p.renita tis,producit similem habitum, ut hic dicit te habitu per ι iente ad bene utendum , tibi ad bor non dentiam permanentem ό dc habitus etiam in sulcιι propria ratio p.: nt, . Minor vero suade strumentaliter sinitem actum, ut actus importae tur: Actus enim v. g. potentia i tace, bilis aut tendentiam per modum ultimae actualitatis. concupiscibilis, secundumentitatem phyli eam Praeterea habitus ut dicit tendentiam perma consideratus, nihil aliud dicit quam pallionem nentem, producit principaliter, seu, ut causa appetitus senutivi, ut praescindit ab orditie rata principalis, actum, ut hie importat tendentiam tionis: Atqui pallio illa se sumpta. nihil habet transtitntem; econtra verδ actus, ut Hicit ulti- quod excedat vires potentiae elieitivae : Vel mam actualitatent,producit principaliter habi quod participet ex altiori potentia i cum vi tiain, inquantum iste importat solum rationem deamus huiusmodi potentias in brutis elicere acto. primi . . . similes actus pastionum, δc tapitis magis inten Obsicies secundo: Si habitus virtutis eo neut sos.quamvis non si in ei a potentia superiora E tit acti vh cum potentia ad producendum actum, qua dependeant. Adde quod in quolibet actu Vel col currunt ut duae caua totales, velut paria debet a lignati aliquid per te eoties ponden, tiales' Non primum, quia pluras eauia totales potentiae elicitivae, quod aliud esse noti potest, non concurrunt ad eundem numero essectum quam entitas physca: Elgo,&e. nec secundum,'ilia causa partialis nequit se so-sa producere effectum quem eausat cum consortio alterius ; potentia autem se sola potest producere actum quem causat cum habitu vi
tutis: Ergoum. '' Resipondeo, habitum & potentiam in ratione cauta non ponere in numero , nee esie plures
caulas . atque adeo neque proprie totales, neque
partiales, sed potentiam se habere ut eausam, Seram. III. habitum ut complementum. ex quo & potentia