장음표시 사용
351쪽
do ad ips reduci potest e scientia. quae eY vi nominas dicit applicationem scientiae vel cognitionis assa Iiquid. unde proprie neque designat habituna,neque potentiam, edaetium ipsius tymdetess. 4. Habitus sapientiae in duas etiam species distribuitur, nimirum in di Vitiam quae est Theologia, cuius obiectum est iplacausa altissima ei licet Deus,'ut cognoscibilis per 3 revelationem mediatam; & in humanam, quae est Metaphysica .quae obtinuit etiam nomen sapietitia, quia versaturcirca prima rerum praedicata, ens, verum, bonum, Sce. Deumque ut Iumine naturali cognoscibilem contemplatur.
s. Scientia vero in tria praecipua genera divi3itur, nimirum in scientiam abstrahentem amateria intelligibili; sub qua Metaphysica de Dials
cti ea eontinentur: in scientia abstrahente a materia sensibilii sub qua sint Arithmetica cui subalternatur Musica) de Geometria cui subalternatur Astrologia) Cosmographia, Geographia. Topographia, Hydrographia. Optica,&Maehinativa 3c clemum in scientiam abstrahenatem a materia langulari; sub qua continetur solum physea cui subalternatur Medicina. c. Similiter ars dividitur in seruilem seu mechanicam, de liberalem ; numeranturqtie sub
unaquaque septem species , quae hoe disticho
Demus Arma, rates alnera, lana, aber. Primus versus eomplectitur septem libera-Ies, nam lingua desgnat Grammaticam, tropus Rhetoricam, ratia Dialecticam, numerus Arith metieam,toum Mulicam sub qua videtur eontineri Poetica, cum omnibus suis speciebus, quamvis possit etiam reduci ad Rhetoriem angulas Geometriam, ora Astrologiam. Seriundus versus continet arres serviles: Ris enim designat agriculturam 'nemin artem Venatoriam &piscatoriam, arma militarem, rates nauticam viainera chirurgicam, barbitonsori am,dc pharmacopolem,lana textoriam, fartoriam,& sim les ἐν fabrilem, quae comprehendit argentariam,deauratricem, serrariam, ea
pentariam, sculptricem & huiusmodi. De prudentia,& partibus eius,variisque eius pectetius, in Tractatu de quatuor virtutibus Caidinalibus disseremus.
De virlatibus moratibus. PRxter virtutes intellectuales, quae resident
in intellectu,gantur aliae morales,quae sit,sectantur in voluntate,& in appetitia sentitivo, S dividi solent in virtutes operationum, de passionum seu in easqnae Hirea operationes, &circa passiones versantur: ut hinc appaream cessitatem omnium virtutum purὸ moralium non esse ex eodem sonte, sed earum aliquas necessaria selle propter operationes ipsas ieci diim se, etiamsi nulla pallio obsileret, citium dies iustitia. de an neva ei virtutes secunsa Iiae , quasdam vero, nempe temperantiam. α
A fortitudinem, eisque subiectas u Irthres, soldmesse necessarias propter. vincendas passiones contrarias, aut leniendam dissicultatem ex illarum consortio vel immodetantia provem tentem. . Haec duo membra sub aliis vocibus interdum proponuntur: nam virtutes quae circa passiones occupantur. dicuntur virtutes ad la ,
nimirum quia domitis passionibus , homo an seipso optimὲ componitur , reddendo autem cuique suum s quod si cum operationesex tute iustitiae exereentur) bene erga alios allici
Dividuntur etiam a Platonicis virtutesm 8.rales in politicas .purgativas, purgati animi. Ecaxemplares: cuius divitionis meminit S. I licimas hic quael .c i,art. s. Politicae illae sinat, quiti bus homo bene se habet in rebus humanis gerendis. Purgatoriae, quae animum purgant Icordinant ad contemplationem divitiorunt. Pu gati altimi, qua antinum totaliter purgarunt a terrenarum labe cupiditatum, ita ut ex abi mdantia contemplationis passiones non ampli illa sent iantur, quod est tantiam Beatorum,os aliquorum in hac vita perfectorum. Demum eridem virtutes exemplares dicuntur, prout inveniuntur ni Deo, inquo est emplar, α idea omnium virtutum quae in nobis simi, per imit tionem enim divinae iustitiae sumus iusti, de per imitationem perfectionis divinae perfecta, iuxta illud Matth. s. uiore perseo ι stitit c Tater νι o. calastu persectus est Hanc divitionem eleganter explicat Macroae bius lib. i . super sonantum Scipionrs eap. 8. ubi sic ait: Exemplares virtvites insunt, qua in ipsad νina mente consistunt. a quartim exempIo reli is omnes per ordinem defluunt. Navis ri rum aliaram, multa murti virtutum idem esse m mente dirma cre-Lndum est. Illic ρνυ Antias mens v a iurana rTemperancia quγd in se perpet Aa antratione conversa
est e Fortitudo. Usemper idem , nec aliquam do mutatur Iustitia , quod perenna lege a sempiterna sui veru cominuatione non flectitur.
De doliticis, per quas boni viti Reipubli-D cae consulunt , ait e qu/d polit ca prudentiae est ad ratianti normam qua colitat o agit unirer se di rigere, ec nihil prora rvirum veste vel facere , t manuque actibus stanquam diti aν tru provid re edi sortitudinas est, ammtira si ra periculi metum agere,nihilque nisi turpia timere. tolerare sonater vel adpersa. vel prostera a temperantia. nihil aractere paenitendam, in Mallo legem miserationis ex idere, stib i uni rationu ι vidit Idm domarer iustulas. vare unicuique quod suum est. Et mox e Nu virturiis πιν bonus primum sui atqae ind2 R vubtica R etor et criti r. iUe ac prον de Iabernans humana, diarina non deserens.
De purgatoriis. quas Philosephanthim vi
tutes vocat , haec scribit e prudentia est ruandum istam . O omnia qua mundo insunt , δνinoum contemplatione de cere , omnemne anum. c. tutionem in Iola d vina dirigerer temperantia , omnia relinquere , mqtionisiis natura patiturque corporis usus requirit; fortitui nu, non ten rem animam, a corpore quodammodo, duciti Ph taphia recedentem, nec astit Edinem perfectis ast Aper- naasiensisnti horrere; austitia, adanan. Mi hci us propositi consentire viam,vn cuiusque virtutia obse-
Demum de iam purgati ae deters animi vir tutibus inquit, .d pravimia es a pina Iolis no se,
352쪽
terrenas cupiu tates non reprιmere, sed pιnitus ob t- visci ; fora sussinu,pasiones Cnorare . non vincere 3su litrae,rta ιam Arina mente sociara, ut sierxerperpe tatim cum easaditi imitando.
. Disputant vero Theologi. an haee ἡiviso saein diversas species virtutis, sed sol uni in δiversos stilus eiusdem uirtutis φ inae dissicultas non procedit de virtutibus exemplaribus: cum enim virtutes illae non sint humanae . sed divina , evidens ' .l illas pluiquam specie disserre a nostris.
Solum ergo quaeritur de aliis tribiis, quae polita cae. purgatoriae,& purgati animi dicuntur,an esse: . tialiter differant. dc dividant genus virtutis, an solum accidentaliter, se penes divers)ssia tua eiusdem virtutis e . ite spondeo breviter cum Caletano & aliis Thominis, has tres virtutes, politicas, purgat rias,' purgati animi, non esse specie ἀiversas, Ied diversos status eiusdem virtutis, secundum diversas persectiones; sicut pueritia, adolescen tia,& virilitas, non faciunt diversos homines, sed diversos flatus eiusdem hominis. Idem enim habitus qui initio sunt virtutes politicae . quia p.usones ad medium rationi, reducunt per quod homo stam mal perfecte politi clam. &re Ae disponitur ut bene se habeat in rebus humanis gerendis perficiunt in tantum ut palliolaui raimmoderantiam tollant. euec tandem iisque adeo
nis cupiditatibus. & passionuiti perturbationi hui liberent.
HUc usque egimus de virtutibus moraliis
bus acqu i litis, quae a ratione naturali de- pandent' ex eius influYu i ii nobis causantui: nunc disputandum eli de aliis utitutibus moralibus, qua ah aliquo alio altiori principio, a scilicet Deo, causantur in nobis, Fc una cum gratia habituali infunduntur ue ideoque animita adipellantur : de quibus disserit S. 1 nomas hic qu.
Uod dentur virtutes aliquae per se Insula, i
nempe i heologicae.fides, spes,& charitas, certum M indubitatum eli apud Theologos, aede finitum in Concilio Tradentinos eis. c. cap. 7. his vetois: in ipsa lassiuatione cum remisione pec- Confirmature Omnes virtutes morale,, qua a C catorum hM Omma simul in usu accuit homo per D habemus in via , po it reirrectionum remanabunt in patria eaedem sipecie, dc aliquando eaedem numero: Sed in patria omnes sunt purgati animi. in via autem ut plui imum politicae , vel ad silminum purgatoriae r igitur hie di Viso eliin diversissi latus accidentales virtutis. Nec Obsut ii d habeatit diversos actus: illi enim non differunt essentialiter, sed tantum accidentaliter. rasumper producuntur sub eadem ratione formali unius & esu, dem virtutis. a. solet etiam dividi virtus moralis in heroi eam Sc communem, seu culgarem. Quae distinctio sumpta est ex Atiliotele . Etsicoitim, ubi cum distinxisset tria circa mores fugienda, vitium, incontinentiam. feritatem. vitio ait op poni virtutem. nempe vulgare H &. communi ter dictam. continentiae velo incontinentiam a
tandem seritati l quae eii flatus vitii deterrimus& immanis, quo homo in belliam prope degenerat) virtutem heroicam, quae live ob excellentiam operis. sive ob circumstantiam interve nientem quae opus reduat dissicili imum. erum pit in actum superantem communem modum operandi humanum.
Haec etiam divisio non est essentialis,sed duntaxat accidentalis . cum enim sit ea tem virtutissum C mytum,cui inseritur, fidem νω, γ charis tem. Unde s olutii dissicultas eu es controversia inter Theologos, an praeter virtutes Theologicas, lentur etiam virtutes morales per se infiita cum gratia sanctificante, & cum ea indissolubi liter connexae, temperantia scilicet, fortitudo,
itistitia,& prudentia,quae ab acquisitis specie Messentialiter distinguantur e Ad cuius eviden. tiam Sciendum est, quὁd aliqua virtus potest esse infitia dupliciter , vel per se, vel per aceidens.
Est infusa per se,quando ex propria natura ha bet ut a solo Deo effective producatur. quia et ordinis si pernaturalis & divini. Et hoe modo
charitas, aliae virtutes Theologicae,uic utitur
per se imusae , quia a natura nulla sunt indita principia, quibus acquirantur. Dicitur autem virtus infula per accidens, quando ex propria natura habet ut possit perinus nostros acquiri,& tamen peraecidens, ex aliqua dispensationes divina, alicui infundituri & hoc pacto dicuntur infusae primo Parenti, & etiam Christo Domino, virtutes ex genere sitio acquis biles. pix senaergo dissicultas non procedit de virtutibus hoe secundo modo insulis, sed de virtutibus moralibus inius f per se, seu quae de se,& ex natura sua communis & heroi in i alio motiva, eadem item g petunt a Deo insuladi. Has enim negant Seotus. utrimque natura es subiectum, non est unde eas virtutes iecernamus specie . sed sume it si statu Mperfectione accidentaria dii linguamur; quo pacto vir a puero perfectione essentiali non differt, sed statu intra eandem spaciem vario. de eius discipuli; admittunt ver creteri Theo logi um s. Thoma hic art. 3 . Scoti sententiam,
ut erroneam vel temerat iam, aut saltem ut O
mnino improbabilem, post desinitionem Cla menti, V. in Concilio Viennensi, rejicientes.
353쪽
ltura, Ses patiam, o Con rq riennensis firmatur.
Duo igi ur, necessariδ admittendas elle
virtvr smorai per se infusas. Probattia uio eae Scriptura: dicitur enim sapient A. o, i in i p νυ Lnt ara doc t ple divitia say, ei a iustitiam, o virtutem, quibus nihil esu: Iius homin,bus. Et infra r
Demiat. sed 'i,od De docet, & dat, habetur sol uni t et in Ruoiiam a Deo: Ergo datur in nobis aliqua sobriet is, stri: temperantia, prudentia,iustitia,& Attituὰ si ae sunt virtutes moralest ' cardinales) insus a Deo, stibindeque virtute moralea infusae necessitio aΗmittendae sint. Unde Glossa ibidem ait: nas autem Uri
res nemo hobeti nisi cal omnium virtutum origo Dein canistit.
Hoe idem eonfirmant Thom istae ex pluribus alii, seripturae testimoniis r sapient. 7. Vin
biti. h.nsas peν munus inru. Ubi per innumerabilem honestatem,seeundum Clossan , intelliguntur virtutes, quae cirea bonum honestum versantur. Item ad Galat. s. fructus Spiritus sancti dicuntur gaudium,pax.b unitas, mansae
rado,eantinentra, castitas, erc. quae sunt verae virtutes morales; dicuntur vero fructus spiritos Sancti, ia ab eo specialiter infunduntur. 4 Favent etiam M. Patres r Augustinus enim Tract. p. in a. Epist Ioatinis .asserit pietatem, castitatem,modestiam, sobrietatem,S. similes vir tutes,quae non possunt esse nis morales. resdei eis anima iusti, tanqua1ra exercitum cui Christus imperat,& quibus utitur ut ministris, cum incipit in nobis habitare per gratiam. Cregorius ver4homis s. in echiel. hae scribit: potesmebistas fluitas aliter inellui: in functarum quippe cari bus iaria Pasdam virtutes semper permanet, iuxta gavidum ver recessiartis venis, O menturus reces t. In fide enim, Ia. atque charitate, O rnasti sonis, E quibus ἡ calfeni patrium non potest uiri scat sh nititus. c. it,. iusita, mi siricor
daa,perfectoram corda non deserit; in prephetia vera νina e doctrinas candia, miraculorum εαl ktione,
electu sitis aliquando ades, aliquando se subtrub L ibus verbis aperte docet spiritum Sanctum habitare in cordibus nostris, & in anima permanere, non selum ratione charitatis. sed et . iam per humilitatem. eastitatem, iustitiam,&misericordiam , quae sunt virtutes morales , sibindeque virtutes morales a Spiritu Sancto nobis inlusas , una cum gratia sanctificante,
agnoscit. 4. Nec valet quod ait x arquea. omnJa illa loea intelligi posse de virtutibus acquisitis. Nam
contra est, quid virtutes acquisitae non veniunt cum sapientia , non dicuntur fructus Spirit sta Sancti, non semper comitantur itis os, non necessariae sunt ad vitam xternam, nec per eas dicitur Christit x vel Spiritus sanctus in nobis habitare. Denique alia ei comia virtutum mora. lium . quae in scriptura & Patribus habentur, non possunt acquistis adaptari. s. Aecedit authoritas Cone illi Viennensis. tibi
Clemens V. qui concilio praeerat, postquam retulit diversas Doctorum opiniones eIrea Infusionem habituum quae fit in Baptismo, se ait r
I attendentes generalem efficaciam mortis Christi, qua pιν Baptis num applicatur pariter amnibus baia pirabata, opsnionem qua ilicit tam panalis, quam adiltra conferri in Baptisimo insermuntem gratiam is virtutes, tanquam probabitiorem, o ium. Sanctorum, o Doctorum modernorum Theologia magis cansonam, se concardem. sacra approbante Concilio, d
ximus seium in. Onibus verbis Concilium n stram opinionem eligit ut probabiliorem, &dictis sanetarum Patrum,& Theologorum magis
Noc dici potest, quδd cum Conei lium praefert sententiam,quae docet in Baptismo gratiami & virtutes infundi, loquatur soliuem de uirtutibus Theologicis, non de moralibus. Nam Pontificis mens s ut fatetur Vaaquea J mixdefinire quastionem quam Innocentius III. in Concilio Lateranensi inde ei sam reliqueratrsed quaestio illa erat non lum de virtutibus I heologicis . sed etiam de moralibus rErgo,&c. Minor probatur ex verbis Innocentis, nam in eap. Maiores. se habet i Iaad vera
opponentes id est haretici ) inducant, fidem.
ut charitatem, aliasque virtutes 'arvuis, utpote non eans nitentibus, non iDsiandi. a plerisque non eo
ceditur absol tὸ , cum propter hoc inteν Doctores Theologos quastia referatur. Si autem solum fuis. V set controversia de virtutibus Theologicis, postquam Pontifex dixit, Idem, avit charitata non debuisset sabdere, uitalae virtutes. in numero plurali , quia praeter illas duas virtutes Theologicas,est tantum utra alia,nimi tum spes: Ergo,dcc. Confirmatur r Clemens qui pr Lit Concilio Viennens, verbis illis, divi sanctorum. ac modernartiis Theologia Doctoriam magis consonam, fi-gnificat se loqui de controversa quae suo tempore extabat inter Theologos r At eertum est eo tempore, nimirum circa annum 3II. v
Concilium Viennense celebratum est , Risse maximam inter Theologos Histensonem, de eontroversam de infulione virtutum mor lium, Scotistis allam negantibus. asstmantibus vero Thomistis,qui semper pro veritate acriter decertaiunt Ergo Concilium intendit, quM non solum virtutes Theologica, sed etiam morales infunduntur a Deo parvulis .in Baptism una cum gratia sanctificante. Unde Catechismus Romanus hanc Concilii viennensi defini
tionem sequutus, parte a.cap. 2. g. . NUmera
essestias Baptismi,qui cum gratia tribuuntur, scalis IIuic additur nobis si mis omnium virtutum mitutis, qua cam gratia dirinisus infanduntari
Ratiaribus Theologicu eulm veritas suaderari
solent ratione,Theologicae,ad probandum neeessariis admittendas esse virtutes morales per se infusas. Prima se potest proponi: Homo constitutus per gratiam in esse iam maturali,non minus de bet esse perfectus in operando modo supe maturali,quam in ordine natura in operando modo naturali; gratiae enim in suo ordine non minor debetur pei sectio, quam in suo debetur na
354쪽
curὰ sed in ordine naturae perficitur homo non A quod medium , quod est litiis morali, infiisa.
solum circi finem ultimum,quod habet a natu- Congruitque hoc ordini divinae providentiae. rali syndeteia naturalique rectitudine volunta tis, ted etiam citea sne, non ultimos, quod habet per virtutea morales aequilitas. Ergo similiter in ordine stipei naturali utramque persectionem habere debet , subindeque ordini gratiae debentur non sol sim vinules Theologicae, quibus homo perfieitur ia ordinattir ad beatitust. nem supernaturaleth, sed etiam virtutes mora les infusae quibus in ordine supernaturali perficiatur in ordine ad media, quae ad illam condit. cunt. Virtutes euini morales aequisitae, cum snt 'ordinis naturalis, & a prudentia naturali regu
lentur. nee finem sirpe maturalem. nec media ad illum conducentia valerit attingere.
7 Cotifirmatur & magis illustratui haec ratio :Natura humana v. g. eii radidi omnis persecti nis, quae sbi debetur sive circa finem . sive et ca media , ideoq)ie nulla est Minus aequisita, quae non fit aliquo modo a tali natura mediante dictamine prudentiae & influxu rationis. Ergo similiter spatia debet esse radix omnis perfectionis. :misque virtutis sbi debitri alias i-m erit sibimitilissimciens, illiusque ope indigebit Cim igitur gratiae debeantur non solium
vitiate perfieientes hominem circa ultimum finem si pernatura leni. quae sunt uirtutes Theologi ae . sed etiam perficientes circa media , 'que furit vitiutes morales. debent omnes ab ipsi gratia oriri , atque adeo praeter virtutes indologiea I Umitti debent virtutes morales supernat rates,&Infusae. Respondent primo Adversarii. virtutes morales acquisit 1 suos eienter elevari per imperi-Dm eliaritatis ad attingenda media supernaturalia, necessaria pro obtinendo sine silpernatu rati, subinde qtie virtutes morales infusas ad hoc non esse necessarias : nee ordini gratia debius a
sed contra primo. Licet per imperium cha-xitatis virtutes morales aequisitae eleventur ad finem si per naturalem, ad ii Ium tamen elevantur ut quia improponioliatum Ad inferioris or- Ddinis,lantumque eis Imperat charitas,ut eNtra
Eeis ministris. θ alienis instrumentis: Ergo nis
dentur virtutes morales infusae ex propria naturalpta nata charitati in Iervire . & operari propter ejus finem, non manebit superitaturalis ordo persectus. Contra secundi : Licet charitas det virtutibus moralibus aequisitis relationem ad finem ultimum tanquam ad finem extrinsecum, non
tamen immutat earum ob ecta. neque facit. Ut
attingant in nostris operationibus medium , quod ratio supeniaturalis constituit , quod est botiunt supernitu alehdnestuna; alias tales vir-hites indit mod4 quoad relationem charitatis quae infima movet per media haec per superiora. Deficiente ergo virtute morali infusa , non posset motio charitatis ad acquisitam pertingere, neque eius actum meritorium reddere ; ut expresse docet s. Thomas quas . de virtutibus art. I . ad 4. his verbis Cum nullum mentum sit ne charitate , actus virtutit aeutii stanon potni esse meritorius sine charitare. Cum charitate aut ..imsi infunduntur aliae virtutes : underit m i irratti acquisitis non potest esse mιritui ius, nisi med ante viriti e infasI ; 'num xirtus ordinata rati nem inferiorem. tion Iacituitum ordin trum ad Fnim superis rem.nisi mediante virtute superiornB Respondent secundδ Adversari. ad attingenda media silpernatiualia sussicere Spiritils
Sed eontra Dona spiritus sancti ponuntur
Ollim ad operandum modd extraordinario, etiam intra ordinem superaraturalem, lx in q;nctii scilicet & motione speciali Sphitia sancti.
tit dicemus in ultima disputationi e : Eris praeter dona admitti debent υImites mores et inQ-sae ad operandum modo ordinatio intra ordinem stipe maturalem. Secunda ratio est, quam D. Thomas IlIcari. assignat. Virtutes Theologicae ne habent Dor
e dine gratiae,sciit se habent syndet ess& abpeti
tua naturalis beatitudinis in ordine naturae ;nam sicut per haec principia natu:alia ordinatur creatura intellectualis ad finem naturalem, se per virtutes Theologicas ordiuatur ad finem si pernaturalem Sed ex esseacia horum principiorum naturalium ha Sentur Viridies mora iales ordinis naturalis , ae proinde acquistae. ut communiter conceditur : Ergo etini non sit minor elseacia vimitumTheologis rum , exillis pro tedunt virtutes morales eiusdem ordinis,
in eodem instanti cum ipsis insula ; 'quicquid e nim est in nobis ordinis supernaturalis, debet a Deo ut auctore supernaturali produci, ac nobis infundi. Tertia ratio : Tot debent poni potentiae gehabitus , quot sunt obiecta formaliter distH
Sed in materia nidnit; , circa quam versantur virtutes morales, dari potet duplex bbieetiam tormaliter diversum. linum nati irale,&aliud lupernaturale : Ergo etiam distingui debent duo genera virtutum moralium, &praeter naturales Sc acquistas , admitti aliae, quae sint iupernaturales & insulae. Maior constat: unitis enim & distinctio specifica potentiatum habituum fiumitur ex unitate & Histinctione ob ediorum formalium, ut docetur in Ph; loso phia. Minoi vero siladetur: Obiectum formale
virtutis moralis est medium per prudentiam derectam rati ossem in pessonibus 5e operationi se eundum suam silbilalitiam essent silpernatu. tales . Elgo ex eo quod charitas imperet vi tittibus moralibus aequistis, non tollitur necessitas virtutum moralium iussis arum , quibus
medium supernatu ale attingatur. Tettio ut virtus acquis ra , v. g. sortitudo,
possit imperari a charitate, debet prius natura imperaria fortitudine insula,ita ut hoe imperitim si dispositio ad illud c cum enim virtus ac quisis,& eius actus fiat infimum in ordine mo- tali,5c vimis cha ita is supremuiti,ile quit ab diis ad huius impόrium pei ς Enhi , niti pes a IN
sed etia iii quoad tendentiam ad OSiectum , & E hus humanis constitutum: sed tale medium potest esse duplex, naturale scilicet , &superia turale r Ergo & obiectiam sormale vii tutum moralium 'Minor probatur: nam si prudentia innixa principiis practicis naturalibus, per syndete sui cognitis , dictet SI constititat tale medium, illud erit naturales supernaturale veris; si eo nitituatur a prudentia supernaturali de infusa , quae innititur virtuti Theologi eae fidei: hae enim se habet in or3ine supernaturali ut synderelis. potest hoc variis exemplis illustra il&de- elataii. Primum eli in materia temperantiae rv v mode-
355쪽
neque ipsa virtus. Maior patet: virtus enim per Αse infusa eii quoad subitanti atra stipei naturalis a virtus autem scpernaturalis quoad substantiam debet habere obiectium & motivuin intrinsecum stipernaturale. Minor etiam manitella videtur: iratia motivum intrinsecum temperantiae est mediocritas in cibo de potu : Sed haec non excedit ordinem nati irae, sicut nee materia, in qua reperitur r Ergo dcc. 3ν. Respondeo concessa Malori, negando Minorem. Ad curus probationem distinguo Minorem: mediocritas ut constituta per prudentiam naturalem.& in ordine ad finem naturalem non excedit ordinem naturae, concedo Minorem e ut constituta per prudentiam infitiam,&in ordine ad finem supernaturalem , nego Minorem.& Consequentiam. ao. Obi ieies teli in Si virtutes eum gratia iniunderentur, expellerent a iustificato vitia praeexistentia; contraria enim non possunt elle simul. sed mutuhse ex oellunt: At hoc est contra maianisellam experientiam; videmus enim recenter iustificatos manere per aliquod tempus ita vitiis assectos, proclivesque ad peccandiam , sicut antea: EGO&e. a I. Respondeonegando sequelam Maioris. Ad cuius probatione indicendum cum S. Thoma in c4.dlst. 14. tu a .art. 1 ad 4 vitia non habere sormalem ppositionem cum virtutibus infulis e Tum quia Opponuntur formaliter uirtutibus acquisitis ; univero unum tantum est contrarium, ut ait Ar illoteles i de coelo cap. 2. Tum etiam quia oppositio serinalis non reperitur nisi inter ea.*iae sunt eiusdem generis: vitia autem non sitiat eiusdem generis cum virtutibus intu-sis,cum vitia sint ordinis natui alis, virtutes vero infusae ius in aturalis; & naturalia,ae supematuralia non fossim Hiiserant genere proximo, sed etiam remoto. ut plures gravissum Theologi docent. Undἡ nihil mirum si vitia adhuere. maneant introductis virtutibus insulis. Addit idem S. Doctor quaest. i. de virtutibus art. I . ad c. In M. qui habri bal tam intempeia D
rantia, cum conteritur , non remanet cum virtute
temperantia infusae habitus intemperantia re ratione habrins . siet in via corruptionis i istositio qua-dum : issa alta autem non contrariatur habitui per-
Corollaria praecedentis doctrina
ar. NX dictis inseres primδ r virtutes morales T. per se infusas distingui specie ab aequistis e
respiciunt enim obiecta formaliter diversa , ut in secunda ratione ostendimus, & declarat D. -Τhomas qu. i .de virtut .art i o.ad 8. his verbis: Temperantia infitisa σ acquisita conνeniant in maiateria. urraque enim est circa delectasitia tuetus . sita
non convehitini in serma essectis, rei a C si etenim utraque quaerat med um, tamen alia ratione querit med iam temperantia infusa , qaum temperantia a qui ha nam temperantia infusa exquiru mediam secundum ratιones ἰαυῶνina , qua accipiantur ex ordine ad ultimum inem: temperantia autem acqui tu accipit medium secundum inferiores ruriones mordine ad bonum prissenta vit .
23. Inferes secundis, virtutes moraIes infusas insundi simul cum gratia sanctificante in inllantii ultificationis: tum quia sunt proprietates gla-Τρm. I l I. tiae . tum etiam quia culti homo in eo instanti constituitur melle,&vita stipei naturali debent ei ex tunc conferri principia ad Omnes operationes huius ordinis, si ibitideque non sol iam virtutes Theologicae . sed etiam morales intusae. Addo quod in instanti iustis eationis totus h mo interius sanctificari & renovari debet, tam secundum animam,quam secundum potentias. Omnique gratiae supellectili exornari: sicut ait
tem anima ornatur per gratiam i inctificantem, sic potentiae per omnes virtutes, atque adeo debent hae simul cum illa iniundi. Unde D. I ho-inas infra qu. 6 s. art. s. in corp. Oportet quod cum charitat simul instindantur omnes virtutes morales, quiam homo per sitsingula genera bonorum operam. Inseres tertio. in quolibet iusto tot ad minus 24. dari virtutes morales u fusas,quot acquisitag reaedem enim materiae,quae ut resulatae per rationem, dc prudentiam naturalem , fiant oblecta virtutum moralium acquisitarum ut regulatae per rationem supe maturalem& prudentiam imfusam iiiiit obiecta formalia vii tutum moralium infusarum. in aeres, utrum peractus virtutum infusa eum a s.frequentato; generetur aliquis habitus 2 Re spondeo negati υε. Etenim vel talis liabitus es
set eiusdem speciei eum infuso. & hoe non . quia duo accidentia solo numero distincta ne queunt esse ui eodem iubiecto, saltem naturali tete vel esset diversae specieil & hoe etiam di ci non potest , quia actus generant habitu. tibi similes; adeoque cum actus virtutiam intusarum sint intrinsece . & essentialiter iuperi rivales. non poterunt generare habitum naturalem . de diversae speciei. Fateor tamen, hoc ipso quod aliquis frequentat actus virtutum in uiatum, ipsi im disponi Se facilitari, ut circa eandem materiam pollit ex motivo naturali operari per virtutem acquistam ἔ ide4 sex utio motivo facile transite ad aliud, & virtutem acquisitam circa eandem materiam generare. Ex quo facile intelliges id, quod habet S. Tl m. tu i . de verit.art. i. ad 4. secundo loco potitia, nimirumpe actus charitatis L. aliarumvmutum insus rum gigni habitiam non enim utili quod forma Iitet per illos actus generetur , sed dispositi vh sciliam . quatenus per frequentationem actuum ex motivo supernaturali facit itari quis potest circa talem materiam,ut sub motivo naturali in illam feratur: sic enim credens per fidem insu sam, & ex motivo supernaturali res ab Eeelesia propositas, facilitatur ad eas credendas ex motativo fidei humanae , puta quia sic a parentibus accepit.
Ertum est virtutes morales infusas , quae ac versantur circa actiones, quae sunt ad alterum,ut iustitiam & partes eius, in sola voluntate recipi ; appetitus enim sensitivus ob suam materialitatem potest tantum attingere bonum proprium .non autem bonum alienum,mavi hii sit supernaturale. Unde praesens dissicultas reducitur ad vartutes morales intusas, quae intv u a circa
356쪽
rantia. Saliae virtutes eis annexue. Ratio vero dubitandi ei , quia virtute, morales in. use sunt supei natui ales quoad subitantiam Sed virtvtes supernatiirales quoad substandiam non videntur porte iob: ectam in appetitii sensitivo ; quia quod in eo recipitur debet elle materiale , υirtutes autem supei natui ales immateriales iunt, cona summaturalitas sit supra totum genus comporeum. & omlata hiilus generis accidentia: Er. RO virtutes morales infusae , quae sunt circa passiones, non potiant subieetari in appetitu sensi- ivo. Nihilominus Dico, virtutes morales infulas, quae versam tur circa palliones, ut rtitudinem N tem Iant an cum earum partibus , in appetitu sensa- tivo,non vero in voluntate si ibsectari. Ita ex viresse docet D. Thomas variis in locis: nam ii tua quaeli. 8 s. art. 3. ilignans subiectum omni iam virtutum moralium . itiae erant in statu itis ii tir originalis , ac proinde tam stipe maturali una quam ita turalium,sic ait': Sunt autem qua tuor potentia amma. quae possunt ege subiecta virtu- eum scitodi ratis 1n qua est pycia hira , volunt.ti in
qua est istitia, irasciui ora qua fortitudo , concupis. ιι, in qua eri ιιmperantia. Idem docet quaesi. de viittitibus art. io. Ii. tibi dicit , quod fortitudo & temperantia,virtute; infusae, sunt in appetitu sensitivo. Cum einim sibi ob- , iecisset, virtutem infusam ex Augustino elle bo nam mentis qualitatem , ac proinde debere subiectari in parte rationali, sic respondet : Iru-
refusa e bona q qirti mentis. Igitur manifestumeit iuxta D. 1 a doctrinam. Artitud Rem dc temperant iam insulam in appetitu ira seibiti& concupiscibui si ibi e lati.
. Ratio et lain id luadet : In ea enim potent i, subiectantur vii tutes , cultis sunt alti is proprii illaium; laam uritiates dantur potentiae Opeiativa , quando non eli naturaliter recti seata mordine ad pio ptios actus , seu ut tale actus ab ea procedant omnino perfecti. Sed actus virtui iam moralium infusarum , quae vestantur per se primocirca palliones,sunt ac ius propi is appetitus sentitivi cum ivit passiones moderata talis appetitus se eundum prudentiam infusam . uti moderata audacia, moderatus timor &ci haequippe palliones mi elatae ex moti, osamma. turali,ac it et tectiscatae in ordine gratiae, iunt actus virtutum moralitina infusarum , moderatae vero ex motivo naturali, ac ita te tiscatae tantum in ordine naturae. sunt alitis virtutum mora liuitiac ici in raim: Ergo virtutes morales infusae , quae versantur per se primo circa passo- Des , ut sortim-do & temperantia cum enum 'ambu si abiectantur in appetitii senstivo. Ad rationem veto dubieandi initio propolitam dupliciter responderi potest e Primo cuia Salmanticensibus, virtutes morales intiis as es.se corporeas . subindeque an appetitu sensitivo polle ilib:ectari. Nee est at quod virtutes illae
sint stipei naturales et corporeum enim non e cluditur secundum se totum a ratione super i ii .ralitatis,tit palut in modo praseiviae corporis
Chtuti ad species sacramentales, qui eii vere coi poreus, utpote receptus in corpo e , dc ab
eo depensem, & tamen nullus dieeth augebit
modum illum elle naturalem. similiter unio, qua tale corpus in triduo mortis mansit Verbol 3 politii ice initum, prout ex parte corporis iurenebat. H. it quid corporeum propter similem rationem se pendentiae a corpore ς & tamen, cum ei et cidinis hypoliatici, non solum ordi Nem natura. 3ed etiam statia excedebat : liaritur propter solam coi pote itatem non debet aliquid a si minaturali ordine excludi. Neque et fana est contra rationem rei corporeae , excedere in persectione aliquam rem spiritua
tim e quia licet spirituale ex parte subiecti corporeum excedat, istud tamen per orduiem ad terminum , vel obiectum qu respicit, ita dii suinea ide elevari potest, ut lampliciter sit n bilius, nullique creata, vel eleabili substantia
debeatur, in quo ratio supernaturalitatis corr.
si iit. Hae e solistio & doctrina probabilitate non
Caret e plures tamen patitur disse ultates lic in is antias . exeo praesertim quὁd virtutes infusa sint proprietates gratiae sancti si cantis. 1hbindeque eius naturam sapere debeant ; undeciam
gratia sit qualitas immaterialis & spiritualisnuo ad substantiam , idem de virtutibus instilis
videtur dicendum. Quare Seeundo,& λtte melius respondetur, virtu tes infusas appetitiis sensitivo esse formaliteram materiales, & corporeas tantum eminenter, dc ut quo. Sictit enim anima rationalis est r-
maliter spiritualis, &simul eorporea ut quo, &virtualiter, quia sub ratione altiori confert en sectum formalem formae corporeae r ita limi liter, quia virtutes intulaeappetitui sensitivo
ub eminent tori ratione participationis divinae .upernatural itatis conferent situm e flectum fori malem qui quantum ad aliquid non excedit Proportionem virtutis corporeae se ilicet inclinare ad medium in passionibus ; ad quod iuelimant etiam virtutes acquisita, quamvis long vli venis modo. ilia ista ad illud ut maturale pu-rh, virtutes vero innisae ad idem ut supernatua tale inelitiant) stitit sernis liter in materiales.simi l eorporea virtualiter, ut quo ζ uia
de qlia spirituales formaliter dicunt habitudi-Mem ad pradictum meAium. ut'upernaturaledc proportionatum fini ultimo inpernaturali; Da. tenus verδ corporeae ut quo. respicium potentiam corpoream, eamque perficiunt in rdine ad
illud, quod pertinet ad obiectiam proprium ipitius,&m appetitu senstivo subiectantiit e sicut anima rationalis , ex eo quod est corporea ut Ruo,& virtualiter, dicit habitudinem ad materlam tanquam ad proprium stibiemum informationis , quamvis ab ea Non dependeat s
cun dhm suum esse , ex eo quod est bsi
Ad quis l. ε . O tres sequentes.
OUATUOR hie explicat D. I homas viris
tutum proprietates. Prima est,quhd consistunt in medio 1 Secunda , quod sunt in-
357쪽
te se conne ae e terra , quod sinat inaeqiuales: Aquarta . quod durant post hanc vitam. De his quatuor pro rietatibus, breviter in hae disputa tione digetendum est.
NOTANDUM pri , seu potius recole
dum ex dictis supra disp. 3. tria esse genexa virtutum: aliae enim sunt morales, aliae miel lee uales, aliae theologicae r unde ad plenam mis
tutionem dissentiatis propolita discutien- Η dum est , an omnes illae virtutes conlistant in medici ἐNotandom secundo . Muplex medium a Theologis solere distingui m virtutibus, unum rei, & alterum rationis. Medium rarionis apia pellatur illiud, iuod non est ex natura rei fixum, determinattim, dc unum pro omnibus hominibus, dc pro omni tempore. Ioeo , aliisque ei cuia statu iis, sed variatur pro loco, tempore. &periona: diei utque medium rationis, non quia non sit ipsarum rerum, sed quia pensatis omniabus gebet prudentis albitrio definiri. Medium uero rei gieitur illud quod ita est ex natura rei determinatum de fixum , ut iit semper unum de indiὐisibile, nec varietur pro loco, tempore,aut
Dico privi, virtutes omnes morales contastere in medio. Ita communiter philosophi. Theologi, de Ss. Patres. qui passim docent Uirtutem in medio se umedio ci itate eontistere.Un EePlato,ut est apud Apuleium libro de Philos phia, virtutes. Λc si immitates vocabat, & mmdietates di summitates quidem . quod vitiorum ordini e regione Opposta. longe emineant: m dietates autem , quod in meditullio quodam vitiorum sint latae. The agenes vero Pithag raeus libro de virtutibus , pister caetera in hanc rem insignia. diserte tradit virtiitem nihil aliud oesse, quam habitum eius quod decorum est: decorum autem esse ait, quod neque excedit, neque deficit, sed est in medio situm. Et concinat Isidorus Pelii sola libro 3. epist 4 34. ubi haec
seribit: Ut corporea pulchritudinis narrea, membraram apta propartia est ἱ rta etiam extremastir alia pulchrituduis tinea sn Artutum mediocritate caui sit. Namsi extremitates, ut quidam suprentes viri pronaκc iurant . in ν rium degenerant capient enim
uisiam probus rei familiam diseη sator esse . in t
Bucι tut/m o aνaνitium Iubilar ; cap ens oberalis esse , in prodigal talem cadit I an de eiram virtutes med ocritates esse. finiuerunt I inter piperstitionem enim o impietatem mediam uιam obtinet pietas)haud abs re Sapiens quoque monuit , Nati esse iustita mustum . nristipulatur etiam S. Bernardus lib. s.se con-sA eap. 8. ubi laudato illo Philosophi effato, No uia mmis, subdit . hoc meditullitium, omnium quodammodo intimam vim , 5c vitam este aemedullam virtutum. Quid enim inquit) tam votitia, quam Madas Alioquin liquid extra madum
reliquit, se plane caique tribuitquod suum est, quiatavim suam 16ius est facere. Quid tam rursum tem- ρινantia , qua nan at unde prosecto temperantia 63, nisi quod nihil immodPratum adistitit φ Sed puta sat bere etiam noti minus esse formassiari cum rei maxi-
Eddem spectat elegans vi tu e paratio cum circulo, quam instim et S. Augusti mi, lib. de quantitate animae cap. ic sis 3 nimirum s. t tores circuli a aequaliter se debet habere ad medium, sive ad centrum; ita ex virtus ad suum megnam, adeA ut malla ex parte aliquid minus eveniat. Eadem comparatione utitur Aristote les r. Eth e. cap p.ribi ait quod sicut circuli medium deprehendere. non cuiuslibet .ses scientis selum modo est; se quoque & irasci, & dare pecuniam. δc sumptus facere, cuiuslibet est. & δε- eile. At cui, & quantum, & quando,&cuius causa, & quomodo oporteat eadem haec tacete, non cuiuslibet, neque facile est Demum Cyprianus earmine ag senatorem apostatam, ass eandem veritatem declarandam nonnulla addueit exempla. quibus excessum. 5 quidquid 1 messio exorbitat, nocivum M vitandum ; subinJeque moderamen amabile, ac peritile esse ostendit. Omne qasdest nimium, contra cadit e tinum ope
sic t nuru visum .sic sol contrarius aufert. Et pariter laedunt gelidum Ierνensque lavacνum. Esis alitur corpus, corpus corrumpitur esca
rimque suam minui di quid protenditur astra. Me Dea sic Letiit, MODERAMEN AMA- pii E dixit. Ratio etiam HSagainti Nam ut discurrit 44
D. I homas hic M. c . art. i. Virtus moralis constituitur per eonformitatem ad regulam rationis Se/ virtus quae per eonformitatem ad reis rutam rationis constituitur, e listit in meAior Ergo&virtus moralis. Masor patet, Minor probatur. Regula rationis quandam constituit mensuram in obiecto, a qua mensi ira recedunt duci extrema,nnum per excessum, seti per abundantiam & eου orbitantiam, aliud per defectum, velut loquitur Aristoteles, per nimium dc parum: Ergo virtus. quae per conformitatem ad regulam rationis constiti liciar consistit in medio;quia veriatur et rca ob ectum medium inter duo extrema. excellum scilicet & defectum. Quod ut magis explicetiar,
Observandum est cumCaietano virtuti posse s dupliciter medium attignari: Primo ex parte ipsius virtutis,ut cum mediat inter duo vitia. e tremὲ Opposta, alterum per edicesium, alterumpet defectum; sicut temperantia inter luxuriam ilissensibilitatem, humilitas inter pusillanimitatem&stiperbiam fortitudo inter audaciam 3c timiditatem. & hoe appellatCaietanus consistere in medio essentialitar. Seeundo ex parte actus&obiecti, quia inclinat ad actum commensii ra tum & adaequatum regulae rationis: nam quia inter excelsim de defectum ab aliqua mensura
medium est di qualitas , omnis actus commensuratus revix ratio is dicitur in medio ipsus rationis consistere:&hoe vocat idem Author consistere in medio catis iter, quia nihil aliud est. quam virtutem cantare actum, in medio rationis constitutum Cum ergo dicimus, omnes vi tutes morales in in io c sistere non intelligitur de primo modo, sed de secundo: qtita licet
omnium virtutum actus iaebeant a ratione regulari , eique pellecte commensurati sunt tamen
358쪽
aliquae vIrtutes, qua non mediant inter duo vitia extreme opposita, unum per excessum, alterum uer detectum, ut de tultitia stricta& rigo- rosa docet D. 1 homas in quaestione de virtutibus art. a 3. ad ι 2. Dico feci indo , omnes virtutes morales, quae
sunt elica palliones, consuere in medio rationis ; iustitiam vero, cum siris partibus, in medio rei. Ita D. Thomasilicat t. a.
Plinia pars conesulionis probatur: Mediuinrationis eli illud quod a ratione laxatur: Atqui
in materia passionum medium non ei taxatum ex iratura rei, sed taxatur per rationem , iuxta ut iuri uitiique dispoiaraonem, S attentis omniabus c irc imitant iis ioca, temposis dec. ut patet in teniperantia mam medium temperantiae non est cella quantitas cibi omnibus accommodata ut
sint temperantes; sed variatur in diversis, iuxta diversam complexionem, imo &in eodem,pro divellis temporibus Sc circunstantiis: Ergo virtutes morales, quae sunt circa palliones, ut sortitus a ce temperantia, consiliant in medio rationis.
secunda etiam pars siladetur. t Justitia habet
facere aqualitatem rei ad rem: Sed talis aqua litas est medium rei .utpote cum sit ex natura rei taxata, & per eomparationem rei ad tem, non autem ad subsectum operam : Ergo iustitia in medio rei consistit. Adverte autem hane aequalitatem esse dupli cem unam scilicetquant itatis ad quam uatem;& hanc facit tui ilia commutativa. qua reddum tur u .g. centum pro centum: aliam quae cit proportionis ad proportionem; & irae sevatur a i stitia diurabutiva, quae non car Omnibus aequaliter , sed i leuique iuxta suam conditionem vel meritum; ita ut tantum proportionat uer acincipiat miles, quantum tribunus ut tribunus ; vel si habenti metitum utino, dentur centum partes bonorum reipublicae . habenti meritum ut quaruor, tribuantur quinquaginta. Adverte etiam, quod licet iustitia ex sua spe-
AG maiorem huius conelusonis ἔπι eli te
tiana, advertendum est, hoc inter virtutes intellectuales speculati vas & practicas discrimen in tercedere, quod illae habent medium rei; quia verum, quod est illarum obiectum, est inde pendensa determinatione rationis, & percon r-mitatem intellectus ad ipsa, res constituitur: istae vero habent medium rationis; nam medicina v. g.non semper dictat stimendam e ite potion*m in hac determinata quantitate. led secundum complexionem infirmi. Advertendum etiam, inter virtutes intelle-' o. ales, prucientiam speciali ni ci consistere in medici: habet eium mediumnon selum generalin Iatione qua caterae,sed etiam speciali. quatenus eius obiectum est se ni virtutum moralium, quod in medio consistete diximus. Unde pi dentia idem cum virtutibus moralibus habet medium; cum hoc tamen discrimine ut observat D. I homas li; cari. 3. quod medium in vi tutibus moralibus se habet per modum regulati&mensurati, in prudelitia vero per modum reis
gulantis & metistiantis; quippe cum illa sit virtutum moralium regula oc mensura. Dico quareth. virtutes Theologicas non con
iistere in meoio per se, sed ibi a per accidens.
Probatur breviter: Contra virtutes, quae per C se com ilium in medio , contingit peccare dupliciter, nimirum per excessum, per desectum, ut patet in exemplis supra adductis 1 Sed licet ali quis pollit peccare per desectum contra viri
Hes Theologicas, non tamen per excellum ἰ neque enim aliquis potest ex cedere incredendo revelatis a Deo vel ine ius dilectione: unde ne nardus in libro de diligendo Deo. Madus dilige a Detimosne modo diruere in se . ad Fratres de monte Dei, In Histi one Des non alia d sint aest. msi ut in ut ille, tim duexi et nos. in finem d Iexit ηM ; scyi fieri pisust . nos in inire drirgamus eum;
nam beatus νιν qui in manu itti eram cupio, Mur Ergo
virtutes Theologica latin conlisumi in messio, Isaciali ratione respiciat medium rei. quia non alia D per se.&ex parte oblisi. ud pracise attendit, quam aequalitatem , e X generali tamen ratione virtutis moralis respicit etiam medium rationis; cum actus iustitiae sicut M aliarum v irrutum moralium, debeat per prudentiam & rectam rationem regulari: unde qui
non redderet deb ttim suo tempore , & loco, de cum debita intentione. satisfaceret quidem pracepto, sed non facet et actum iustitiae. In hoc e go iustitia a cxteris virtutibus moralibus distat, quod istae consistunt in messio rationis tantum, illa vero in media rationis de rei simul.
Dico temo, virtutes intellectuales in suo genere consistere in me Aio EstAristotelisa .Et hic cap. g. 8c13. I homahi cari. 3 probatur breviter: Virtus cuius obiectum mea Aiat inter duo extrema , nempe inter exce lum& defeetum. consistit in medio: Sed obiectum vii tutum intellectualium mediat inter duo extrema dcc. EU virtutes intellectuales consastunt in medio. Masor patet. Alinor probatur. Obiectum virtutum intellectuali iam est verum, quod est bonum intellectus: Sed verum mediat inter duo exti ema excellum scilicet 3 se -ctum, veritas enim laeditur. sive assi Mando plusquam ies habet . sive minus quam habet, seu negando quod habet: Ergo obiectum virtutum intellectualium mediat inter duo extrema, nimirum inter excellum de defectum. Q od vero per accidens. & ex parte iiibiecti, medium requiratiti edi eo patet .quod debe mus ferri in Deum ei edendo, sperando , dcamando . secundum mensuram notira conditionis, de nostii ingenii vires; non uod nimio c Natu. adeo ut corpus laedatur, aut nimium debit itetur. Unde subdit Doctoi mellissutis post verba relata : Sed cum nullum snem velleraκι num habere di beat derotio amantu. tamen terminos suos, o
'us, O re Ius habere L tauro operantu. Quibus verbis aperte declarat, quod licet charitas non pendeat per se a dictamine prudentiae, per accidens tamen & quantum ad exercitium. ab illo
E dependet , inquantum prudelitia dictat hie &nunc actum illitis este exercendum. ibindeque in exercitio huius virtutis modum aliquem ac moderamen esse servandum.
359쪽
unρι ora furori, at e laint, . -- perfera sunι ι irgati . Dento . eigiis sibi--, sunt conranct eis:ωm1a aut m perfecti H st nequa am salpinis uiis Wra est, qua iusta, temperam, OBMu non est ue hoc erfecta temperantia inuasonu, radens non es; nec fortitudo integra , qaa Prudens. temperans. o iusta non es a sti una iti=tra, quatrudens. fortis, o temperans non est. Quo hilal elatins δc expressius in favorem nostrae conclusioti s diei potest. Demum Philo J drus libro a. de vita Musis , illudut vulgaraestituim ustilat e rinares amnes haber, exi vina
-που- -xisne nures. cce hiae spe latia vis, manifestum est non esse inter se e nexa sed posse unam si aliis reueriti , ut scientiam fine prudentia, vel artem line scientia. similititer etiam constat virtutes Theologicas non haώhere neeessariam inter se connexionem et fit,
des de fima possint esse sine charitate. ut patet in B . rei virtutes morales: ia si sermo sic intellectualibus,siva prataeis, sive specie. meratore fideli. Unde Tridentinum sessc can. ag. Siqua vierit ama per euatam gratias πιι ora seper a tri s aiat Dem qua remanet, Romes Hram deis. Mathema fit. Tota ergo dimentia eas ad virtutes morales devolvitur, non quidem quantum ad essentiam , aut in statu imperia coiisderatas , sed prout stat in statu perfecto. Quod is ningis declaretur IAdvertendum est, virtutes morales posse au-pliciter eonfiderari I vel ut perfectas quanthmad statum, quando stilicet ita filmiter actuant subiectum, ut omnibus rectitudinem impedie riviem veritatem solo luminis naturalis auctu agnovere Philosophi Ethnici Tollius enim in a. Tusculanarum quaestionum, sic ait:
Si anam vinarem confessus es ta nan fialo. . nulam
pradentia νistutes sun , neque predistia absque rem dati viretiti vi perfecta. Verum insuem sese adimvana . comitanses prudentiam. Unde ε. Ethie. cap. s. ait Remperantiam esse conservatricem prudentia, ideoque dictam eoΦριιἰ-, quali semvatricem 3c salutem mentis. Et rationem ibi
dem reddit, eum asserit iudicium quidem spe. tibias ei si possis obsistaera r velut imparctoa , C eulati.tim non perverti morum depravatione,
quando lettieet fiunt in lubjecto pet modum dispo filioma nobilis, nec firmam tribuunt facultatem vincendi impedimenta.
Comedunt ergo communiter Theologi eum D Thomahlcm.ε s. n. I .virtutes imperiectas non esse necessario adinvicem connexas. idque experientia satis convincit, cum videamus mulist esse promptos, non solum ex naturali misplexione, sed etiam ex quadam assuetudine a quisita, ad opera misericordiae, qui tamen non stat prompti ad opera castitatis. Unde praesens controverua fle dissi itas proeedit solium da virtutibus moralibus seeundum statum per ἡ-ctis. Has enim Scotus, visque . Lorca, Theo iudicium tamen practicum ad mores spectans inde sepὲ corrumpi r Illi simult) qui at vola-ptate, aut dolare correptri est, principiam Dram nou n retit, neque e caasa , atque ob id omnia est atque agi a portere , rimam enim eia modus, at principium carrumpat
Denique D. Augustinus Epist. al. asserit acie omnibus Philosephis placuisse dogma de connexione & inseparabilitate virtutum, hanc e rum ratiocinationem proserens : Hinc ait per viaiant Philosophi, γε anum vinaren habuerit, habere amnes. O amnes deesse cui una desaerit. qaia
prudentia nec et νa . nec stram, nox intemperans
potest 69 : nams aliquid horam saeris. pνudentis philiti Raynaudus, & alii negant habete inter o non eris. Porro fi prudentia tanc erit, fi Osisti. O
mnia . e marisa Misitur, o n, patrum rastimania ista' tar. DIO ititur. virtutes morales In esse persecto ita esse connexas inter se ivt qui una caret, iusta. O temperans sit; profecta vilis erit scam habet catervi sic o sanituri impradens essens 1 pateri vel intemperans, vel ani a. Sic temperentia necesse
est ut prudens fortis, ct ita l. r. sic itistitia novi est
si pratias, sortis, O temperans. Ita uti est ana vera aliqua earum, O atiis similito tine. Vbi aureis alia ae fiunt. Hra illa una nis est, etiamsi aliquo modosmitu esse videatur. Id eonfirmat ibidem exemplo Catilinae qui tit is illo pol eruηt qui nosse potuerant) pigis. sitim , famem serre poterat. erat e patiens inedi . nullam persecte habeat. auoru , viguia, supra quam caiquam cred uale est. Hanc conclusonem passim docent ss. p ac ter hoc OsM O suis magna preditis serti induattear Ambrosus enim lib. 1. in Lucam cap. de V vidia tar. Seilh e sortitudo praAns nan erat: mala
sermone Iesii, sic ait: Gηnexa uitur stim, conca- enim pro bonis eligent: temperans noerar; corratenat que virtutes, at qai unam habeat, plures h ιὸν. νideatur. Et lib. t. de ossiciis cap. a . Liquet cunarus sibi esse virtutes Augustinis lib. s da Trinit. cap. 4. Virtates inquit) a Iant in anima
humana, nullo modo separantae a, rnricem. Bemariadus lib. I. de conliderat. cap. g. ait esse suari i-ntium quemiam concretum , complexa qua νirta tum , arque alteram pendere ab altera. Gregorius lib. aa. morat. cap. i. eirca medium, oce alio
vinum ob, quas ipse in te eap. 3 i. tam varitia, distinctim enumerat, haec scribit: Unam ram tela enim tarpismus dabatur: tala non nos nam coaetra patriam cani raverat. Et idea nec suitati
erat, sed duritia sibi s ut stultos sileret) nomen Ior-
360쪽
medium temperantiae, divagantur per materiam cui u libet virtutis , & consequenter ad illa rescindenda non sussicit prudentia partialis, ut ait Scotus; vel prudentia ut se extendens sollim ad finem, & obiectum alicuius particularis virtutis,ut asserit Va2quea sed exigitur prudentia
totalis, seu ad materiam omnium virtutum eΣ- tensa.
Confirmature Dum prudentia imperat actus justitiae v. g. vel attendit omnia, quae circumstant,ex quibus potest vitiari;vel aliqua omi tit . & nihilominus imperat talem actum' si primum. cum illae circumstantiae possint esse diversarum materiarum ut si occurrant plures actus boni incompossibiles, v. g. solvere debitum ereditori. quod pertinet ad sustitiam , p rentes alere, quod spectat ad pietatem , fieria icium offerre, quod est religionis e subvenire
pauperi, quod est misericordiae ) oportet ut omnes eius materias attingat, seu ad illas omnesse extendat ' Si secundum, tale imperium non erit actus prudentiae, sed imprudens & incons-deratum ; quia imprudentia est imperare liquem actum non attentis circumstantiis oecurrentibus , quae si attenderentur, multoties recta ratio dictaret talem actum non ella imperinduim
11. ε'Bi ieiuniinprimis Adversarii varia Patriunt et timonia,quibus aperte docere videntur, virtutes morales inter se non eise eo eras, sed
abinvicem leparabiles. Inprimis enim Hieronymus libro i. contra Pelagianos introdueit Critobolum interlocutorem, qui ut probet pro
Pelagianis contraAtticum qui personam Hieronymi Sc Catholi eorum gerit; hominem viatare polle omnia peccata. hae obiicit et Et qρο- modo legimus, i unum Miserit, Omnes ridetar havibere virititesὶ Resipondet autem Atticus: Pa
ticipatione .nsn proprietate: necesse est enim, Intuli excellunt m qail tam, o tamen hoc,qaod tegisse te
dicis, ubi sinpiamst nescio. Cui iterum Crit
holus se ait Ignoras hane ege Philosopharum semientiam φ Respondet autem Attieus: Sed non Apostolorum neqae enim mihi eara ε'.quid Aristotelas, sed qaia Patiria doceat. Augustinus etiam epistola as non eoncedit iustos de sanctos in hae vita habere omnes virtutes,sed posse diei habere aliam, & aliam non habere. Item Bernardus serm. o. in Cantica, loquens de virtutibus sustorum inquite Magnus est qui tria vel quartior liatia edificare potest in tantastinarum densitate. Demum Venerabilis Beda relatus a D. Thoma in 3. dist. quaest. i. art. a Sancti sinquit) magis
hamissu utar de virtutilis Fas non habent, Dam deritistibus. quas habent gurrentur
Ad locum D. Hieronymi , respondeo illum
solum ibi reiicere sententiam,quae docebat con nexionem , irtutum haberi propriis viribus,&abique participatione, seu auxilio gratiae. Ibi enim impugnat errorem Palagianorum , asserentium ad bene operandum , & ad habendas virtutes omnes hominem non indigere gratia.
vel etiam Oici potest cum Divo 1 homa loco
citato art. i. adc. Hieronymum ibi inlum velle sententiam de connexione virtutum non
contineri expres,esia sacra Scriptura, sed inli-
, hiis Philosophorum; non negante tamen illam
esse veram , sed tantum non ita curandum esse
Aeea,ac si Apostoli eam tradidissent. Qithd veth haec interpretatio legitima sit , patet ex eo. quod idem S. Doctor talem sententiam expres.se doceat in epistola ad Fabiolam de quadraginta nUnsonibus,circa mansionem 3 8. ubi inquit de virtutibns e Marant bi, o inter se connexa sunt,ut qua una curuerit, omnibus careat.
Ad alia tria testimonia respondet sanctus Tho- a'. mas ibidem articulo a. ad i. ea debere intelligi L virtutiιιιι qaantum ad Uin. iis non quantum ad habitis a dipes enim sancti ἀνersimodae excedant se imitem in timis diνὸrsaram virtutam , sol cundiam quod de Milet Consessore di tam est: Nons in νιntas fimiis illi , qui conserparet legem Ex ces. propter hinusmodi ergo excessum.ex
parte ussis, tribuimus cuilibet Sancto quasdamipeciales virtutes,de alias negamus; non quia
istis careant, sed quia in illis magis splendent. Potes etiam diei, illos Ss. Patres solum ibi intendere onaues virtutes non haberi in aequali gradu e sed alias esse magis & alias minus intensas.
Obiicies secundo cum Scoto r Quoties ali- 3 o. quod subiectum est perfectibile distincti, per se ctionibus partialibus , potest perfici secundum
unam, tametsi non perficiatur secundum alias eunde potestPetrus habere visum,&carere audi-
triscire metaphysicam, & ignotare Arithmeti-
Cain aut eiIe expertus in arie sutoria , tu rudis ac ignarus in arte pingendi: Sed homo est per fectibilis per plures virtutes morales, tanquam perdiversas persectiones partiales Ergo potest quamlibet ex illis recipere aliis non receptis. Respondeo Maiorem esse veram de peta ctionibus partialibus non connexis adinvicem, 3 r. ut sunt auditus de visus , dc scientiae ae artes, quae in obsectione recensentur e salsam veth de persectionibus partialibus connexis inher se,cu. iusmodi sunt virtutes morales , ut declaratum, est . . Dices: Τota definitio virtutis convenit v.g. temperantia absque consortio sortitudinis Era 3 a. go potest haberi sine fortitudine Consequentia patet Antecedens probatur. Virtus est habitus electivus in mediocritate consistens,prout prudens dictaverit: Sed temperantia est hujusmodisne sortitudonis consortio ex hoc solum , quod est eum prudentia circa propriam materiam e
bationem, eoncessa Maiori, nes Minorem: 33. temperantia enim nequit perfecte medium rationis attingere in propra materia , nis possit Deilh resemdere omnia impedimenta, qua talel medium possunt corrumpere, seu ab illo volu tatem abducere, alias mulier, quae eastitatem
violaret metu mortis, non peccaret contra virtutem castitatis, sed solum contra fortitudinem, atque adeo Aiceretur casia , licet non sortis ;quod , idetur absurdum. Constat autem impedimenta , quae pollunt medium temperantia corrumpere . spectare non solum ad niateriam illius viruitis, sed etiam ad alia, . puta fortitudinem. liberalitatem. &c. ut supra declaratum est;atque adeo nisi omnes aliae virtutes habeantur. temperantia nequibit prompte & firmiter impedimentis corrumpentibus obsistere , suumque medium illaesum servare. Objicies tertihi Potest homo exercere actu. 34. X x unius