장음표시 사용
381쪽
esse contra Iegem. sed prster legem,non loqui- Αtur de ipsa lege per quam immediate prohibe -' tur , sed He lege qur necessatio observati de beat ad asseque iidam aeternam saturem. iit niagis inflasarebit.His praemittis pro te tutione di . ficultatis propulsa, Dieo, essent tale esseχuilibet peccato, quὀd Si contra legemDeiaterna unde si per impo sbire lex aeterna delicet et, vel id quod modo est peccatum , Doti est et ab ea proli1bitum, en ipso non haberet formaliter rationem peccati, neque mali moralis , sed mitiative tantum defundamentaliter. Est contra V quem hic dispiu. 9 . & quosdam alios Recentiores, nesan tes esse de ratione peccati, in his quae sun: im Birinsece mala, quod sit contra at i quam legem.&atarentes essentialem peecati rationem desumi ex oppositione agnaturam rationalem, nullo habito respectu ad legem. s p riobatur prim6 ex scriptura & ss. Patribua : Psalmo ii p. dicitur, Pr raricantes reparavi omnes peccatoreu terris: Atqui si non esset ellentiale omni peccato, quid eisit contra aliquam legem, omnes peccatotes non possent dici praevaricantes;quia praevaricatio est contralegem. seu recessus a lege, ut docent Ambrosus serim. i c. in
hunc locum , & Augustinus concione 2 s. in hunc Psalmum: unde Apostolus ad Rom. 4. est: tibi non es leae, nec ρν varicatis Ergo est essentiata cle omni peecato esse contra aliquam Jegem, su indeque contra legem Dei aeternam, a qua omnes aliae leges derivantsit, & vim obligandi ha bent. ut notabili E. ostendimus Hanc rationem tangit Augustinus loco cita to, ubi sie discurrit e si pravaricanus sunt omnes peccatores terra, nullum est ut quone praevaricati,ne
Ium est igitur ias in Ie 'pectatam. Simili drscursu utitur Ambrosius lib. i. de paradiso cap. 8 dicens : Non enim consisteret peccathm .s interdictionbustilla: quid enim speccarum. msi di pina legu νὰνaricatio . O calthum inobedientia pracept/- h
sc. Probatur secundo concluso ex definitione peccati, quam ex Augustino tradit D. Thomas
hic art. g. ubi docet peccatum convenienter de finiri. Dictum, ve actam. vel concapitam contra I gem aternans: Ergo de ratio te & essentia omnis
peccati est,quod si contra talem legem: definitio enim si sit legitima de bEt expli are naturam& essentiam rei, & ea quae per se & necessarib,
non vero qua per accidens tantum seu accide taliter ei conveniunt. Probatur tertio: De ratione omnis peccati est ut sit contra dictamen rationis , & idcirco habet esse peccatum quia est contra tale di unieli: Sed di tamen rationis est ipsa lex naturalis,quae dest participatio legis aeternae: Ergo de ratione Omn s peccati est quod mediate saltem si con trarium legi aternae. Maior est certa: quia omnis moralitas simitur per orsinem ad rationem, suae est proxima regula albium moraliam: unde sicut bonitas moralis consistit in conso mitate actus cum ratione . ita malitia cons stere
debet in difformitate Vel disconvenientia ad ilia Iam , seti in hoc quδd sit contra eius dictanisi quare si aliquis per errorem in vincibilem iudi caret h; c& nune licere sbi facere aliquis quod
est de se malum, v. g. mentiri ad tuendam vitam proximi, aut furari ad tribuendam eleemosynam , non peccaret tales actus eliciendo,
quia in tali casiis nullum esset distimen ration stilos prohibens. Minor vero ea D Thomae infra
qu. 9 .art. r. liba ea ratione probat dari iti no
bis legem naturalem ex impressione legis aete Gnae, stila datur dictamen mumen rationis, Ai- se ei nens qti id si bonum 3cquid sit malum quid faciendum vel non faciendum : de vio Itimine didiit pias milia: Signatum est stipertios lumen pu rus tui Dora rid . id est lumen a vultu tuo derivatum. Et iane nisi hii umiodi lumen , 3c dictamen rationis dicamus legem naturalem , ' non appatet quid in creatura rationali, ut tali,ha at rationem legis naturalis, ut consideranti patebit. Unse tallum est quod dicunt Advertatis,
nempe tale dictamen se habere solum per modum citiustam iudicii enunciantis quid faciendum sit, vel non faciendum, non ver c per modum legis praecipiencis aut prohibeatis: nam iudieiuni illud non est mere incusativum , sed
practi eum. inducens e movens ad aliquid agendum, vel non agendum. subindeque imponens obligationem, vel eam notificans , quod sus cit ad rationem legis. . Confirmatur: vel iudicium rationis dictans s V. g. parentes esse colendos, vel non elle menti endum, movet per modum praecepti, vel solum per modum consiti l Hoc secundum dici non potest: quia ad peccandum non suiscit consilium be aliquo actu iaciendo, vel de eligendo oppositum ; alias omittere quae cadunt i tib consilio, esset peccatum : Ergo dicendum est pii inum,& ita nihil deerit praedicto udicio ad rationem
Denique Raderi potest conetuso' ratione D. s'. I liolatae nἱ cari. c. Peccatum , quodcumque illud sit, est malum morale r Sed malum morale essentialiter importat disior tatem seu disconvenientiam ad rectam lationem, dc legem aete nam e Ergo& quodcumque peccatum. Maior patet, Minor probatur. di hahiainu sinquit S.
quod caret debola comis ensuratfine oniati autem com . mensuratio cuiuscumque rei attenditur per compa rarronem ad usquam νυι, m. aquasi Δνertat, in-
' commensurata erit. Regula autem volantatu huma
na est doleae: uiri propinqua Ohomogenea. si ilicet humana ratio: asa verio sprima regula,soluti lex aeterna, qua est quasi raria Deι. Ergo a ius moraliter malus, est et tialitem inportat Elisormitatem' seu es ii convenientiam ad re tam rationem, &legem aeternam.
Confirmatur ex eodem Doetore Angelico qu. a.de malo art. 3. De moralibus, servasi pro portione . philosophasi debemus ficut de artificialibus: Sed in genere artificialium nullus intelligitur defectus, nisi peroppostionem ad regulas artis: Ergo nec ingenere moris potest in
telligi aliquid esse defectuosum, nisi per oppositionem ad regulas morum, quae ut diximus, sunt humana ratio, & lex me ina ; subindeque essentiale est cuilibet peccato, quod sit contra legem Dei aeternam.
Adversarii : Omne peccatum est malum, quia prohibitum : Sed quaedam peccata simi prohibita, quia sunt secundum se mala, ut mendaci
382쪽
ticium, L odium Dei r Ergo4n his psius est A secundum so repugnent alicui ex disin; perse quod fiat mala& peecdita, quamquhd lege di
vina vel humana prohibeantur. Confirmatur: Illa quae prohibentur quia mala, adhuc Essent mala, quamvis non prohiberentur s i Per enim odium Dei v.g. sive prohibitum si, lave non prohibitum , habet rationem mali: Ergo ut fiat mala, non dependent nece I rio a prohibitione segis Huic argumento respondet D. Thomas hἔe
tur ad rus natiar ale....tunc omne peccathm est malum,
quia es prolailorum. Per quod patet ad confirmationem : nam illa quae suspostivum prohibet, quia mala, prius per legem natural enm fuerant prohibita; & ideo ex vi illius prohibitionis remanerent mala, quamvis sus postivum non ac
Instabi Ar Mendacium Scoatum Dei sunt quissintrinsece malum moraliter, non solum antec
denter ad legem postivam , & independentes ab illa, sed etiam antecedenter ad legem naturalem. imo & ad legem aeternam: nain pro illo priori, in quo divinus intellectus per scientiam fmpliei, intelligentiae cognoscit odium Dei Praei se secundum praedicata ellentialia , vere cognomi 1llud ut oppositum sitiae bonitati, 3c ut avertens ab ea creaturam rationalem , ipsique vreaturae rationali disconveniens & Aissonumsidem dicendum de mendacio: Ergo actus secum Hum se mali, sunt peccata independenter a lege naturali, N a lege a terna , di antecedenter aflillas. subindeque non est effetitia peccati, quod sit lagi aeternae eontrarium. Confirmatur: Licet per impossibile m lia egiat lex aeterna. nec ullus Deus . adhuc menda cium esset malum morale, Sc consequenter peccatum per hoc pr cise in od est contrarium
Nam rae rationali: Ergo non est essentiale pecea in quod sit contra legem Dei aeternam. Huic instantia, quae est praecipuum fundactionibus. ut oditi m. Dei summae bonitati, mendacium prima veritati, furtum summae iustitiae dc aequitatii haec eniim contrarietas& repugnati. tia est ratio & fundamentum . cur Deus per i gem aternam εἴ naturalem huius odi actus prohibeat: nam scut Deus est necessario doter minatus ad diligendum sua divina attributa, sic necessat io est determinatus ad odio habendum,& prohibendum lege mem1, quicquid praediis atti ibutis contrariatur.
Eti his facila intelliges quid velit D. Thomash;c art. ε. ad 4. dum ait quod Omi epec sutum, exls. ιρμ qu.d est ιnordinarum. legi naturati repugnat: per hoc enim non intendit conce Here peccatos ante prohibitionem iviis mimalis malitiam sormalem & eompletivam, sed fundamentalemetantum & initiativam, iam a nobis expositam, quae est diuio S. funflamentum ein legi aeterna de naturali repugnet.
ARTICULUS V. νοι si esseistiale peccaro quod sit iniuria seu ense Des
Eritra consioversam est. peceatum esse ali quo modo coμtra Deum. & offensam illius: non quod essective Et noceat ; si enim peιcoeris
sinquit Iob uid ei nocebis eos mastiplicata βου-
ut iniqkitates tae . quid saties contra eum y sed quia nocet in assectu peccantis: Omnis enim qui mortaliter peccat. vellex quantim est ex parte visectos saltem interpretativi, Deo malum inferre . illumque honori debito priuate, s hu-3usmodi no menti esses capax ; in quo ipso, recundum prudentem aestimationem, iniuriam ct irrogat, & Deus ipse reputat se ab illo offensum. Unde Judith eap. ii. dicitur di Conme Deam nostrum peccatis a selictam. Et in Seriptura impastim peccata dic tua ooqioney. εmtistitia, iumentumadversa sententiae, respondetur cum Uri4, στ. Qitae ritur ergo In ratio illa iniuria, salmantieenfibus Mendacium,odium Dei, & seu ossensae Dei, per se&essetitialiter , aut per alios actos Reu tim se malos, antecedenter ad legem naturalem ,& 3 legem aeternam , non esse mala & mecata formaliter , sed initiativὲ tantum de fundamentaliter; quatenus ex se, de ab intrinsem sunt determinata,ut a lege aeterna, subindeque a lage naturali,qua. est eius partici patio. disto ident & devient I & apta nata, u per illam prohibeantur, post cuius prohibiti nem erunt mala & peccata formaliter & eom pletiv . Ex quo patet respontio ad confirmati nem: si enim lex aeterna , subindeque omnes Mitae leges tollerentur, mendacium non esset malum morale, nec peellatum, iat maliter & eom pletive, fundamentaliter tantum dc initiati di obedientiam denegat.
accidens tant- , sera aecidentaliter peccato Conveniat Pro re lutione
Dico, esse essentiale peceato, quM si iniuriati offensa Dei. Probatur brevitet e Peleatusti Annaliret
quatenus tale, & ex propria sua ratione, habet esse contra legem aeternam, ut articulo pracedenti probatum est: Ergo ex ptophia stia ratione habet qu/dst iniuria , seu Mensa Dei. Consequentia probamu : iam qui sciens & volens transgreditur legem ab aliquo ii apostam, veth ossendit ipsum legislatorem;quia ejus voluntati contradicit. eique debitam subjectionem deve;quia esset contrarium naturdi rationali, & ex se ae ex stranatura aptum, ut prohiberetur a te
gibus, si ponerentur.Sicut si omnes artis tegule destruerentur. in genere artificiali nullum esset peeeatum se alite sed tantum fundamentaliater; quia in genere artificialium nullus intelli gitur defectus . nisi per oppositionem ad regulasses, ut supra m D. Thoma dicebamus. Quae res in quo consistat malitia hae initiativa & fundamentalia Respondeo cum praedictis ADthotibus, ipsamasiastera in eo quod actus ab intrinseco mali Deinde, peccatum non solum molit IEgilla tori conitariatur, tollens ab eo debitam subie Oionem & obedietatiam, sed etiam ipsum onfendit, ut iustum iudicem , non timendo eius poenam & shpplitium; hi testem, non reverendo ipsius praesentiam; hi lupremum & summum dominum , denegando ei servitutem debitum; ut Mi eum & bene ΔΕ orem , exhibetido se ei inimicum & ingratum; & abutendo ipsua beneficiis 3 ut primam causam, ac primum principium . utendo ipsus concursu ad peceandum;& denique ut summum bonum , & ultimum fi-
383쪽
nem , quia per quodlibet peccatum mortale 'A eontra Deum, ut legislatorem, & ut ultimum L γ- finem, virtualiter ge implieit E includitur in pee-' eat , quatenus est malum morale, & ab eo nequit persecte praescindi.
convertἱtur peccans ad bonum creatum tan quam ad finem ultimum, & a Deo .ere fine ultimis avertitur. in quo Deus ipse summeoliam ditur, ut docet s. Thomas quaeae a 3. de vetst. ari. a. his verbis et inicum ae rem asotiam di-In orem indigniori postponit , iniuriam edacit , Oranto amprius. quanto res est Agnior. quicumque a rem in re tomporali sin m es constit ait , quod facie omnis morta ter peccans. ex hoe ipso quantum adag ctum sitium praponti reuiaram creatori, diligens plia
Ex his intelliges rationem intuliae . rati nem desectus seu mali moralis in peccaro, non esse ees aequo distinctas, sed se mutuo includere, v Ognita iam peceatorum natura, sequitur de unam non possepersecte praescindi ab altera: l ut multiplicem eorum distinctionem , ae
D. ά, naionepeccatorum. Ad quastionem 7 a. Dixi Thoma. impossibile enim est, quod concipiatur pecca tum ut est desectua moralis . quin etiam concipiatur, ut est transgresso legis divinae. & Hierso a Deo ut ultimo fine,subindeque ut contemptus & iniuria Dei ut legislatoris & ut ultimi
et ar obiteles primδ eontra istam assertionem:
Philosophi morales eognoveri,ntegentiam pedieati, dc tamen non emnove iunt esse Dei offensam : nam ut ait D. Thomas hic art ad s. ATheologis consideratur peccatum praespae secundum quod Et ossis a contra Deam; a Platisvia antem morali, secandum quia contrariatis rationi Ergo non .est essentiale peccato quod sit iniuria seu offensa Dei s. Respondeo, quhd licti philosophi motale,
non confiderent peeeatum scit maliter & explicite ut est offensa Dei s si, b qua ratione is lith
considerant Theologi) virtualiter tamen & implicitὲ illud sub ratione offensae eontemplantur, quatenus illud inspiciunt seu considerant ut contrarium dictamini recta rationis, quod ut sipra ostendimus) est lex ipsa naturalis, a Deoti lege aeterna derivata, & mentibus hominum impressa:& propterea D. Thomas non dicit absolute quod peccatum consderatur tantum a differentiam Aeclaremus: perit in emmosse
dicus sis quit Chro sologus qui planam agris des-derat cor: erre medicinam , impietati profundos pare- ... δει trece sum opertas peccatorum nudat morbos; ira pleratus ritat secretum vir ,viliorum naturas Ortigines detii Ortim. radices criminum. mirabili ratione depromit. Sic agras mortalium mentes, moderatione
μά. y oetate , prasexu, pro tempore, pro viribis, adstatem perpetem dimina curatione perdarit.
peccara T tiet peceato nulla se sorma . nullaque spe Mcies, varias tamen & infinitas propemodum ei assignant Theologi formas &species, i ta vel obiecti. vel principii, vel subiecti, vel circunctantiarum diverstatem di qua breviter hie exponendae sunt. Prima & generalia diviso est in peccatum O. I. riginale, quod derivatur ab Adamo', & per originem seu generationem transfunditur in po- Theologis ut est offensa eontra Deum,& a Phi- D steros;&in personale, quod propria voluntate Μου
cit quδd praecipue sub hac diversa ratione abi- s inspicitur 3 quia certum est qu4d sub utraque illa ratione, saltem virtualiter & Implicitἡ. ab utrisque e sideratur: nec defuere inter Philosophos, qui formaliter & explicit E cognoverunt peccatum ut erat Olfensa Dei;& propterea Augustitius lib. 8. de Trinit. cap. IO.& 34. laudat Platonem, eis quδd do erit, m rebus hu- manis nihil esse Deo gratius virtute, nihilque odiosus vitio & peccato. Obiicies secundo: quicquid est essentiale peccato, provenit illi ab obiecto a quo specis.catur: sed ab obiecto sol sim provenit peceato
ratio mali, sue defectus moralis; ratio veth in. tur. De quo infra. secunda est in peccatum actuale& habituale. a. Primum est actus malus&di1 rmis regulis morum: secundum ver h consistit in quadam macula, quae in anima relinquitur ex peccato actuali.& in ea remanet. donec per gratiam sanctificaniatem auferatur. De quo incta clari agemus de eL ectu peecati. Tertia in peeeatum mortale &veniale Illud 3. infert mortem animae , eam privando gratia &charitate, & avertendo ab ultimo fine ; istud vero, nec gratia, nec charitate privat, sed ei tantum fervorem diminuit, nee avertit ab ultureo fine, sed ab ejus consecutione retardat; unde
juriae seu offensa provenit ei ex ordine ad per veniale dicitur, quia leve est, compar ione al-sonam offensain , quae est distincta ab.obiecto peccati Ergo non est essentiale peccato, quod si iniuria seu offensa Dei. s. Respondeo concessa Maiori , negando Minorem e nam in objecto peccati virtualiter in cluditur Deus ut legislator, & ut ultimus finis; ut legislator quidem , quia obiectum peccati est moraliter malum. ae proinde a divina lege politiva aut naturali prohibitum I ut ultimus finis verd, quia in moralibus obiectum aliquod praecipitur, aut prohibetur, in ordine ad Deum ut ulcimum finem unde ratio an uria seu offensa terius,& venia minime dignum De hae etiam duplici specie fuse infra disseremus. ν--. arta in peccatum commissionia & omis sonis. Illud tonsistit in procluctione ali j a s mali & difformis regulis morem , illud est carentia seu privatio alicuius actus debiti &lege pracepti. Primum pugnat eum praecepto negativo , ponens actui, qui iubetur non poni r secundum cum assirmativo, negligens actum qui praecipitur. Unde Augustinus lib. de perfect ivllit. eap. 3. Duobus modis constar es ρα- ιnum, suas flant in qua prohibentur, Mi issa non fiant
384쪽
Dur itii ηρυν. Circa urrumque hoc genus Λ inde est manifestatio, Se locutio, A ult Iino coin- ῶ ,... peccati plures & graves occurrunt dissicultates, ὰisputatione sequenti discutiendae. Quinta est in peceata carnalia,&spiritualia; a quibus abstinendum esse monet Apostolus r. ad Corinth. r. dum ait: Emundemus nos ab omni inquinamenta corporis G seiri us, id est ab omnibus p ccatis, tam carnalibus , quam spiritua libus illa sunt qua persciuntur in delectatione carnali, ut gula,& luxuria, quae in deleetatione ciboriam de venereorum consummantur: ista
quae persciuntur in detestatione spirituali, ut Liperlata , invidia. & similia . quae iti sola apprehensione alicuius rei concupitae, vel ad vo. plerio externa.Vel si mavis cuin D. Iregorio . llo ε . I. modo illius gradus distinguere: P. uia ut ssione concipi ur,deIectatione luctastiν, censemma. tareonsensu rsara fias per ad ιν artum, . Iectatio peν carnem, causerius peν stilitum. Aliquiquarum addunt gradum, ilicet consuentilinis . qui per quatriduanuin Lararum designatur, ut ibi dem docet Cregorius. Octava est in peccata ex ins itate seu passo ne,e, ignorantia, N malitia. Primi generis sunt quae oriuntur ex gravi aliqua tentatione &motione appetitus sentativi, trahentis volunta tem ad contensum: secundi, quae procedunt ex
tum habitae eonsummantur. Prima plus habent M i noluntia eulpabili & vincibili: tertii, quae plena de conversione quam de averilone; secunda Ocontra plus de aversione quam de conversione: unde ista quoad culpam sunt Vaviora; illa qu ad adhaesionem imajora; sive, ut ait C rcgorius, pcitata carnalia minoris sun/ culpae, majoris infamiae N ideo homines , qui in peccato non tam Dei offer sam quam 'propriam ignomino verentur ι magis de his quaiti de allis ierecunia dari solent Cujus rationem ait pinat V. Thoiamas hic quaest. 73. art. . in in re p. ad 3. Quia peccata carnalia magis subterfugiunt rditionem Ndiscursum, eo quod sint circa delectationes tactus & gustus, quae communes sunt nobri S brutis. Unde quodaminodopcr ista peccata homo bitalis ellicitur , & in brutui quodamia modo transformatur; sicut per superbiam , &invidiam, aliaque peccata spiritualia, diabolo as similatur,& Damon per malitiam aliquo inod rescitiar. Se ta diviso est in peeeata , quae in Deiani sproximum, L seipsum petetrantur; quam eia gregie exponit D.Thomas hie art. .ubi se dii curriti Pticuitim es actus tuo divarus: in phiisti em ονδο in 1οmine diset esse ; tintis sti1d. m
libertate de voluntate committuntur, nul a passione incitante, de nulla ignorantia exciti ante. Prima dicuntur esse contra personam Patris , cui attribuitur potentia: secunda contra Personam Iiiij.cui approbriatur scientia; tertia contra Pe sonam Spii 1 tus sancti, cui bonitas seu amor ex visuae procesi nis convenit.
Ultuna diviso est pcccata propria, ct aliena illa iseni quae ab ipso peccante committuntur; ista
quae licet ab alio coinmittantur,nobis tamen im
putantur, & hoc multipliciter , scilicet ratione consilii,praecepti,si sonis, ulationis, protecti otiis, d. propter desectum corrcctionis. Vel, ut explicat Augustinus, peccata aliena ea sunt, quae ex aliorum suasone committimus : propria, quae titillo instigante aut suadciate, motu proprio per petramus. Unde expendens verba illa Psalinisti, acutis mcti munda me. ω ab ahenis parce serva vis, sic ait: lehcta mea iis quinans me; de icta alia enis is stigant m ; abhω manau me, ab illis pare. r
Q cap. ii. num. . N Auctor instructior ic n. scientiae parte I. cap. asserunt peccata dis inqui& multiplicari specie, ad distinctionem &milli plicationem pr.rceptoruin, atque ita tot ecse in olibet peccata inalitias in eonfessione de tetendas, quot fuci int praecepta quibus tale pee catum prohibetur. 1 andem sententiam ex t . . . . parte tenui sic videtur Durandus in . dist. 11.ma tertio ordine recedit,iacc servat proximo jus E quaest.1., o debitum, vel ostendit hvinctam cictaicin, cui . c.,postum comm niter docent Theologi naturaliter alligatur Hync dacitur peccare in pro- cum D. nicines cari. i. asserentes distinctio Ψimum, ut fures, homicidia, aculicritic. Dchcc nem speciscam peccatorum non ex praeceptis dikisione videndus est B. B ardus sem. I. in ' festo Apostolorum Petri Si Dauli Septima diviso est in peccata cordis, oris, &operis , quae potius est diviso in diversos graiadus ejusdem peccati , quam in diversa peccata eiracvirdus enim v.g. ex hoc quod appetat vindi ct*n , primo perturbatur in eorde, secundo in verba eontumeliosa erumpit, di tertio proe
dii usque ad facta injuriosa. idem patet in lux ina , & quolibet alio peccato, in quo est primo conceptus cordis, scilicet cogitatio , deTam. III. quibus opponuntur , Nisobjectis quae respi .ciunt, es umendam ; unde licλ aliquis actu
per diosa praecepta prahibeatur, At lege divin
, humona, naturali & postiva vetetur, non induit propterea multiplicem sp iena malitiae moralis, sed unam tantii . Pro i esolutione huius dissita statis.
Diligenter observandum est , d stinctionem
praeceptorum ex duplici capite pcsse desimi iPrimo ex parte priscapit, aut praecipientis; qua A a a
385쪽
tatione disserunt rixte a iuris divini & humani, A tis. Futurum prohibetur de facto lege diuinati
humana, & tamen non est nisi unicum peccatum. Item in Decaloso furtum N adulterium prohibentur praeceptis, quae diuersa sunt ab eis, quibus prohibetur interius desiderium furandi di moechandi;& tamen non ideirco differunt specie desideriuin iurandi,& furtum neque adulterium & des Maturalis N positivi, ecclesastici S ci,ilia isecundo ex parte obiecti, seu rei praeceptae; λcut distingi tur praecepta quae dantur de actibus diversarum virtutum, aut de actibus eiusdem virtutis pecie diverss. Hoc praeliasso, sit. g. I. st aprici conclusione di ea e s prva'. νUHiις.
Dico primo , distinctionem specificam peel, catorum sumi ex obiecto in quod tendunt , non vero ex praeceptis quibus opponuntur; subindeque distinctionem praceptoruin ex parte principii , aut praecipientis , non diversiticarepcticiata, neque multiplicare malitias. Ita D. id nomas hic art. . ubi lic concludit: Unde se tis
Probatur primo ratione fundamentali. Peccata in ratione peccati, seu mali moralis, conti tulantur per ordinem di habitudinem transtema talem ad objectum ut distisnum regulis in rum, ut disputat nescqtienti ostendimus: Ergo etiam uis finguntur di diversificantur specie ex
ordine di habitudine quam dicunt ad obiceta
specie diversa. Conscquentia patet, quia juxta Philosopho, idem est constratisiun & cisi incia uin rei, v. g. rationalitas quae constuuit homi nem, ipsum distinguit ab aliis animalibus.. Conjuniatur di magis illustratur haec ratio rPeccata constituuntur di dis inguntur per id squod se tenet ex parte conversicinis , non vero
per illud quod se tenet ex parte aversionis: At. qui peccata non respiciunt , neque attingunt praecepta ex parte conversionis , sed ex parte aversionis, bene tamen Objectar Ergo die. Minor est evidens: nam ille qui peccat non convertitur ad legem vel praceptum, sed ad obie tum contrarium legi, di prohibitum per illam; a lege vero & ab eius praecepto separatur &avertatur; sicut qui convertitur ad unum comtrarium , avenitur di recedit ab alio. Major vero suadetui : Primo quia specificatio rei, suta indeque ejus distinctio ab Omnibus aliis, debet ,
attendi secundum illud quod est in ea per se D
derium adulter angi, chira aetas exterior non addat
malitiam speeie diversam interiori r Ergo diveris sitas praeceptorum,quae se tenet solum ex parie principii aut praecipientis, non sussicit ad distinis
Dieo secundo, distinctionem praeceptorum ex parie rei prohibitae, vel cx parte motivi prohibendi , inferre distinctionem speciscam inter
Haec assertio patet ex dictis in praecedenti: Nam quoties praecepta disserunt ex parte rei prohibitae, J7
vel ex parte motivi prohibendi, peccata illis opposita habent distinctum objectum, vel moti vum : Ergo cum ab obiectis di motivis peccata speciscentur& distinguantur, consectuens est,ut praecepta ita distincta inserant speeiticam distinctioncm peccatorum. Nomine autem moli iintelligimus motivum proximum N intrinsecum, quod dicitur motivum praecepti de peris,non vero in civiun extrinsecum operantis & praecipiemtis: cum enim istud motivum non cadat sub prae,cepto, nec praecepta ex vi sua illud respiciant, ex eius diversitate non deducitur diversitas specifica peccatorum,nisi sorte peccans directe intendcrc contra talia motiva crari.
Obrosiarium priste oris . ctrinae. dictis inseres primo, quod violenta per- eus o clerici, aut clitisci sanguinis in loco saero, duplieem induit speciem inalitiae, iustitiae ei licet di sieris hi quia huiusnodi actus iure naturali & positivo prohibentur ex duplici moti, is specie diverse, nempe ex motivo iustitiae, a jure naturali; & ex motivo Religionis, a iure positivo Isintentum N a natura, & ab Operante, di non secundum illud quod est in ea per accidens: Sed ea quae in peccato se tenent ex parte
conversionis, per se a peccante intenduntur; ea vero quae se tenent ex parte aversionis,latenduntur solum per accidens cum nemo intendens ad maluin operetur, ut ait Dionysius capri de divitiis nominibus e Ergo die. Secundi proba- ω tur Major: quia motus non specificantur, neque distinguntur extermino a quin, sed ex te
mino ad quem, ut docetur in P sica: & id licet terminus a quo tach differat, s tametu terminus ad que ejusdein sit ratio 1., intus sunt ejusdem speciei: Sed ea peccato se 1
tenent ex parte aversiaris, se habent per modum ic iniuiuo, luae vero se te uexpa te conversionis, per inodum termima uem, ut patci: Ergo pcccata onstituuntur Goiss cuntur per id uod se tenet ex parte conversonis, non vero per Eud quod se tenet ex parte aversionis.
Probatur secundo concluso, & magis adhuc ostenditur, distinctionem peccatorum non sumi ex Alvei state praeceptorum, quando illa se tenci solum ex parte principii, aut praecipiem Inseres seeundo, quod si Religios, qui ex vo- is. to tenentur abstinerri carnibus ut R.Ρ.Minum i , qu tirtum votum utendi perpetuo cibo quadrageeinali emittunt seria sexta, vel tempore, quadragesimae , carnes ommedant,dusem pectatum committunt, unum ii remperantiae, &aliud sacrilegii: quia .hujusmodi aetus duplici praecepto iuversum motivum habente prohibetur ; nempe raecepto Ecclesiastico de dirino , quorum primim est e notivo abstinentia, secundum ex anot a religiovis. Udem cum proportione dicendum de Fr mercanis, qui ex praecepto sua re ire tenentur ad ieiunanduit,
feriis sextis r cum eicim. veant observare Iegulam, si in aliqua sexta teria, in qua ex pracepto Ecclesiae te te Anentur,non jejunent, duplici peccato minias .peiae diverso se ob stringunt , quia peccant contra duplex praeceptum habens motivum specie diversum; moativum enim praecepti Ecclesiastici est motivum abstinentiae ; motivum vero praecepti contenti in regula est molivum religionis, quia hoe praeceptum non obligat, nisi rationa voti obedienti , aut Observandi regulam, in professione emissi. Unde alii Religiosi, qui le votum non emittunt, sed regula more ali
386쪽
in iis legis utuntur , atque adeo ex motivo solius A tum es debitum, inicidium vero contra p x1- abstinentiae ad tale jejunium obligantur, nequa rquam in fractione praedicti ieiunii duplex peeea a
Inseres terti quod si praeeepto Ecclesiastieo
addatur praeceptum Confessarii imponentis ieiunium v.g. ab Ecclesia praeceptum in poenitentiam Eeccatoriam, omissio illius habet vitas malitias specie diversas, propter diverstatem praecept rum jejunium praecipientium sub diversa ratione& motivo,temperantia scilicet fle poenitentiar.
Inseres quartδ,quod ille qui in festo alicujui
sanetioecurrente in die Hominica; omitteret saactum, aut in vigilia S. Mat thiae, quando occurrit in quadragesima non ieiunaret, duo peccata non committeret,quia utroque praecepto praecipitur tune auditio sacri,vel ieiunium ex eodem motiv religionis aut temperantiae.
- nem : Peccatum mortale di veniale disserunt specie fletamen versantur interdum circa idem obieetiam,ut patet in venialibus ex desectu persectae del)berationis,aut ex parvitate materiae tErgo distinctio specisca peceatoriun non sumitur ex obiecto Respondent siqui peccatum mortale & v nicile quando versantur circa idem obieetum , esse eiusdem speciei essentialis in ratione peccati &mali moralis, & differre solum accidenta4liter,seu specie accidentali, in ratione mortalis devenialis,quatenus unum privat hominem gratia de e vitate, sibindeque mortem spiritu lem insere animae, non vero alterum; scutequus albus δέ nister specie accidentali disserunt,s eonsderentur formaliter in ratione colorati, Zeconveniunt univoce de essentialiter in ratione Mnimalis. Haec solutio probabilitate non caret. Pr bibilior tamen,& in schola D.Thomae comm nior est sententia , quae asserit peccatum in ratione mali moralis essentialiter vividi in moria tale Ae ueniale, adeoque nullum veniale, euius. eumque conditionis si , esse per se in eadem specie eum aliquo mortali. Nec obstat quod interdum versentur circa idem objectum m terialiter fle in esse physico: nam, ut infra ostendemus , cum agemus de peccato mortali deveniali, tale obiectum semper distin nritie
Armaliter in ratione objecti; quod semeit ad causandam distinctionem specificam inter is,
as Objietes secundo: Quaedam peecata alia ex- Eredunt in gravitate 3e malitia essentiali , lieri
Versentur circa obieehim minus grave , de minus malum : Ergo malitia essentialis de speei sca peccatorum non desumitur ex obiecto Coraequentia patet, Antecedens probatur duplici exemplo. Nam occiso Christi fuit ara vivi peccatum, quam blasphemia , vel odium Dei, ut docent S. Thomas a. p.quaest. 7. art. 6. de tamen primum est contra humanitatem Christi, secundum contra Divisitatem. Item peria jurium , vel blasphemia , est peceatum miniis grave quam homicidium , de tamen habet ob tectum gravius, cum sit contra Deum de cul-Tερα III.
Respondeo negando Anteeedens. At cuius 14 primam probationem dicentum est , peceatum crueiisentium Christum non solum fuisse im mediate contra eius humanitatem, sed etiam contra Divinitatem de Personalitatem : nam verὰ Dei Filius,in divina fle humana natura subsstens, suis occisus de erueis xu, in humanitate assumpta: unde in hoe convenit tale peccatum cum odio Dei, quod est immediate contra Deum,& aliunde illud excedit: quia odium Dei nullum nocumentum insere Deo, peccatum vero erucis n-tium Christiam, magnum nocumentum ipsi in-B tulit, nempe mortem turpissimam, de acerbissimos dolores. Adseeundatu probationem respondeo ex D. a Thoma quodl.f. an. I. blasphemiain, periurium, de alia peeeata quae religioni opponuntur, esse
raviora simpliciter homicidio : quamvis istud Deundum quid ac accidentaliter sit gravius, quia infert damnum irreparabile homini, ipsim privando vita temporali. Nee obstat quod homicidium stravius puniatur in republica, quam periuri. um vel blasphemia r nam ut ibidem ait S. Doctor,
aicit, Qu.. F ahqaa s ηιμcrata saltim gaia ρνε hilua, in hu rastinabili e p/, M secundam aγενεηιiam praecep/Wam θι cie peccata di freni. Ergo et D. oma dis inictio specisea peccatorum quae sunt contra jus postivum, non sumitures objectis in quae tendunt, sed ex praeceptis quibus opponuntur
Respondet Caietanus, D. Thomam hic art.6. D mutasse sententiam. sed haee solo-io displiedi , Ucum S. Doctor talis mutationis retractatio nis nullam iaciat mentionem. Quare melius respondetur,ipsum loqui de praeceptis, quae sunt diversa non soluin ex parte principii aut praecipientis, sed etiam ex parte rei praeceptae, aut ex diver sis snibus 8c molixis. Unde hoc testimonium s. Doctoris non militat contra primam eonesusionem.sed se naam statuit 3e eonsrmat. obiicies quarto: Peccatum ex eo est inoralia
ter malum , uod dicit difformitatem ad seise, quae sunt regulae morum: Ergo cum dieit dic mitatem ad leges specie diversas, ut sunt sex divina naturalis, & human erat in diversis speciebus malitiae moralis. Confirmatur: Quando peccatum opponitur diversis legitur, violantur diversae obligationes r 3a unaquaque enim lex suam obligationem imponit. 8c Omnes per praedi num peccatum violantur e
Ergo dantur in illo plures malitiae r malitia enim nihil aliud est quam violatio legis. Ad obiectionem respondeo, eoncesso Ante- 3 alcedente , distinguendo Cohsequens 1 eum dicit dissor tatem ad leges specie differsas formaliter, de ex parte rei trohibitae, concedo i adle- es materialiter solum, fle ex parte legislatorisiversa nego. Quamvis autem lex divina, na- , & humana, naturaliter, de ex parte
principii , seu legislatoris specie , disserant, non tamen formaliter , de ex parte rei prohibitae a
387쪽
eum convenIant In una & eadem ratione tormati A. prohibeti 1i, nempe in eodein inolivo. u Instabis r Huiusmodi leges habent motiva, seu fines specie diversos; nam suis legis divinae . est rectis care voluntatem creatam in ordine ad beatitudinem supernatu, alem; finis legis naturalis, est ipsa naturalis hominis rectiuuo in ordine ad beatitudinem naturalem; sinis legis humanae est ieedificare homines politice, hoc est in ordine ad naccim N quietem reipublieae, vel communitatis: Ergo sinit diversae speciei semiali
ter,& ex parte motivi, de non solum materies. ter,
& expa t. t euelatoris. ' Respotii eo fines illos esse tantum extrinsecos, potiusque dicendos esse fines legislatoris, quam ipsarunt l. gum i ut autem leges seu praecepta distinguantur formaliter,& ex parte rei prohiabatae , non suiscit divertitas motivi extrinseci de
remoti, sed requiritur dive um motivuli proximum di intrinsecum, ut supra annotavimus: prohibito vero furti v. g. sive sat lege vivina, siue naturali , sive humana, sempe habet I ..emis inim intrinsecum,quoci cst conversatio honi Drtaxim , aut vitatio dainni illius.
33 Au eonfirmationem negandum est Antec dens: nam quando leges eiiserunt solum ex parte principis, non inducunt plures nee dive fas obl)gationis, sed unam tantum ti eandem, uam pluma lex de novo imponit, & aliae con-
36 Obiicie, quinto: sola distinctio praeceptorum ex parte principis sisscit ad distinguentias species inobedientiae: Ergo S ad diversi cancia alia peccata. Consequentia videtur legitima ex pari- tate rationis, Antecedens probatur. Inobeuicneia contra legem divinam est diveris speciei ab inobeἡientia contra legem humanam : sicut alia secundum speciem est obedientia qua obevimus Deo, di qua obedientes sumus hominibus: E go sola disimetio praeceptorum ex parte princ pii si scit ad Astinguendas species inob
37 R pondeo pato, Et non concesso Antecede te,de quo vide i potin Caicianus 2.2.quas . P .alet. 2. negando consequcntiatra,& paritatem. R
tio discriminis est , quia alia peccata respiciunt violationem pracepti cx parte aversonis , di per modum termini a quo,ut supra dictu est; in obedientia vel δ respicit prxceptum ut violandum , non solum per modum termini a quo, sed magis per modum termini ad quem , & per modum obiecti circa quod versatur: scutenim propria materia , & proprium objectum obedienti, est praeceptum siperioris ut observandum, scpropria materia, & proprium obiectum inobedientiae est idem praeceptum ut violandum; unde cum peccata non specincentur di distinguantur ex termino a quo, sed ex teris mino ad quem, non mirum quod etsi alia peccata non distinguantur ex sila diversitate*neceptorum, sola tamen illorum distinctio sumetat ad di stinguendas species inobedientiae.
commissionis& omissionis, a. plures ac graves circa haec duo peccatorum genera diis culta tis occurrant, specialem de eis instituimus dispuis lationem in qua primo de peccato commissotiis, deinde de peccato omissonis disteremus. AReticvivs PRIMvs. Fer quid peceatum eammis ianis consi a. ur fram a leν in νει ane mali moralis in HAE e controversa ita celebris est & antiqua , ut o.CI mens in praecognitionibus Apostolieis referat illam inter D.Petrum &Simonem Magum olim fuisse agitatam: nam in soletnni illa disputa . tionae, Romae inter utrumque habita, sin On M gus interrogavit D. Petrum , QMiὰ is peιιaιam 8 C Esne nis ara ahq- ρὐ liba, an vero istam pri astio naturae s Quam interrogationem despexis Apostolus dicens: Is .is ρν eou nosia taminus restiirere naturam peccati, sed docere qaomodo βήgiendtim M. Porro hete quaestio, despecta ab Apostolo, Theologorum ingenia diu exercuit, di in varias coegit abire sententias:quidam enim in solo posi. tivo, alii in solo privativo, alii in utroque smul rationem formalem peccati cominissionis consiste re asseverant:& adhuc inter illos est dubium,quidst illud positivum, .el illa privatio i, an illa in re 13 cto, ves soluin in obliquo & de connotato eius naturam N quid litatem ingrediatur λ Pro restiuiatione,quaedam breviter praemittenda sunt. s. I. praemi ραηιών sa θνe apud amnes stimi Gνta. NOTAND v M primo , malum esse duplexe r. unum quod dicitur malum sinpliciter quod opponitur bono transcendentali, omnis. que bonitatis N perseetionis carentiam impo tat ; aliud quod vocatur malum secundum quid, seu respective r & illud triplex est, nempe naturale, artis ciale , S morale. Primum dicitur
illud, quod privat subiectum aliqua persectione naturali & connaturaliter debita ; v. g. morbus est malum naturale respectu animalis, de calor respectu aquae, quia ille privat antinas sanitate, iste aquam frigiditate , quae connaturaliter eis debitae sunt. seeundum est illud quod privat artesictum perseictione siqua sbi debita iuxta regulas artis ; ut eum imago suo debita proportione earet. Tertium vero appellatur illud , quod removet actionem creaturae rationalis , rectitudine sibi debita, ut quando privat eam , vel sne sibi debito, vel debitis circumstantiis, vel commensuratione adlegem & rectam
388쪽
Notandum secundo, seu potius supponenduin Α indeque talem rarentiam non solum respectu po
ut certum, peccatum commissionis in ratione mas simpliciter per priVationein constitui. Ratio est : quia, ut diximus, malum simpliciter opponi iatur bono transcendentali r Sed nihil positivum potist constituere peccatum eo inmissionis in ratione anali oppositi bono transcendentali: Ergonte in ratione mali simpliciter, & consequenter in
ratione talis per privationem constituitur. Minor probatur: Omne positivum est transcendentaliterens,S consequenter bonum transcendcntale; cum bonitas transcendentalis eirytatem se
Aiatur: Ergo nihil positivum opponitur bono
F nicen dentali,& consequenter nequit constatu-tentiae, sed etiam respectu actionis peccaminosae, privationem esse. Unde in 1 .ad Annibal .dist. 36. art. .ad I. dicit: Mirum ιυρ is tendisur sicundam
LI3 formaliιεν aliiva lana privaruν . Deinde haec responsio evidenti ratIone consulari potest.Nam privatio , & forma cuius est pri- avatio, idem respieiunt immediatum subjectum rAt forma, cuius dicit privationem carentia bonitatis in peccato commissionis reperta, non respicit potentiam ut subiectum suum immediatum , sed aetum ipsum 1 Ergo talis carentia , sub con ceptu privationis,immediate respicit actum , &
ere peccatum commisionis in ratione mala Dp- v non nudam potentiam. Major constat , Minor positi bono tralaleendentali. Confirmatur: Masum simpliciter,ut tale, nul lam explicat vel implicat rationem boni: Sed o-n ne positivum in peccato commissionis repertum implicat aliquam rationem boni,non vero priva tio : Ergo non potest constitui in ratione mali simpliciter perpositivum,sed duntaxat per privationem. Minor probatur: Ens in quantum cias, seu ut dicens Ordinem ad existentiam, cli bonum N appetibile, ut docetur in Metaphyika: Sed o- inne positivum in peccato repertum implicat rationcm untis dicentis ordinem ad exilientiam , non vero privatio, tuae est mera entis carentia :Ergo omne positivum, in peccato commissionisi creum implicat aliquam rationem boni , non vero privatio. Notandum tertio,in peccato commissionis plura reperiri, nempe substantiam acius, seu emit tem realem N physicam ipsius operationis peccati ; conversonem ad objectum disicinum legi uia vinae,& rectae rationi, seu ordinem positivum ad obiectum ut inoraliter malum , obiective; N plures privationes quae ex tali conversione, seu ordis ne positivo ad obiectum dissonum 3e moraliter malum in tali actu dimanant; nimirum privatio nem gratiae, privationem convcrsionis ad Dium ut ultimum snem , quae averso appellarat, Δ privationem rectitudinis, seu conformitae lege & ratione, probatur. Carentia illa non est carentia actus, sed rectitudinis actus; alias non distingiteretur a eatentia omissiua, quae totaliter actum excludit, &in actus privatione consistit: At rcctitudo actus non respicit potentiam, sed actum, ut subjectum immediatum: Ergo dicta forma, qua privat carentia in peccato comissionis reperta, non in nuda potentia, sed in actu immediate subjectatur. Hac ergo solutione praetermissa, communiter
respondent nostri Thomisti,qu Ad scut juxta sristotelem&D. Thomam. s. Metaph. lectionea o. earentia visus in talpa habet rationem privationis ; quia licet ratione suae specifex disterentiae ei repugnet visus,non tamen ei repugnat, sed poti is debetur sicundiim gradum communem &generi cuin animalis; vel etiam sicut in actu fidei est privatio evidentiae, non quia sit aptus habere evidentiam, quatenus est talis in specie, sed secundum lationem communem actus intellectualix et ita pariter carentia consormitatis cum Iese in actu odii Dei, S in quolibet alio peccato commis. sonis, habet rationem privationis; quia licet huiusnodi actus non si capax rectitudinis di coi formitatis cum ligo, secundum suam specificam differentiam: illa tamen non repugnat, ted potius ei debetur, si consideretur secundum gradum
Haec solutio,licet subtilis A acuta,dissicultate non caret.& saltum supponere videtur Nam licet
Diees: privatio, ut a pura negation ς M odio Dei v. q. secunduin rationem communem
a x humani non repugnet recillucio charitatis
erintur,est carcntia formae debitae, Sed odio Dei v. v. non est debita consorinitas eum legibus charitatis r Ergo carentia istius conformitatis
non est in illo privatio, sed pura negatio Minor probatur: Odium Dei ah intrinseco& essenti siler est difforme legi charitatis: Ergo illi estentia liter repumat eum tali lege consorinitas: Sed so ma nequit esse debita illi subiecto cui essentialiter
repugnat: Ergo non debetur odio Dei comsormitas cum legibus charitatis. Suarer, Salas,& quidam alii Recentiores, hoc argumento convicti , fatentur carentiam commensurationis cum lege in actu peccaminoso esse puram negationem, & esse privationem solum respectu potenti cui possibilis S debita est ta lis conformitas. Sed hie doctrina in primis aperte repugnat D.Thomae sepra qu. 18. art. i. tibi sic ait: Omnis. Aia in quan iam hab/l aliquid ιeesse, in tantum this bEt de boni iste e in uisntum vero riseiι ei
niιate Ise dieituν malis. Quibus verbis mande.sse declarat debitum bonitatis , supra quod privativa carentia sui datur , non luna esse respectu potentiae, sed etiam respectu actionis; Iubet tamen debita non est: Ergo ex conceptu illo communi nequit eventia rectitudinis charitatis, in odio Dei reperta, rationem privationis habere. Consequentia manifesta est: quia ad fundandam pri Vationem non semeit capacitas seunon repugnantia in subjecto,sed insuper debitum so aerequiritur ; unde homo in puris naturalibus condi eis suisset gratiae eapax, S illa caruisset, non tamen fuisset ea privatus,quia gratia in illo statu ei debita non fuisset. Antecedens vero se ostenditur: In differenti,in quantum tali, nullum extremum suae indisserentiae debetur determinate: Atratio actus humani in communi est indisserens ut contrahatur per rectitudinem charitatis, vel per
inuitiam & deformitatem odii Dei: Ergo non magis ei debetur rectitudo di bonitas charitatis, quam malitia & deformitas Adij. pro solutione huius instantiae dis inguendum est duplex debitum , unum morale i ve legale, de 3I' aliud physicum seu naturale. Debitum morale seu legale est quod provenit ex lege; vim g. ex lege itistitiae debetur unicuique jus suum, S ex
lega temperantiae tenetur quilibet temperatu Aaa iii
389쪽
eomedere. Deb tum physicum seu naturale est Α 48. an. Lad a.tertio contra gentes eap s.fle ae m
quo i sentit quaelibet natura per sua principiashysea respectu illorum quae ab ipsa emanant ;
quo genere debiti cuilibet essentiae debentur naturales passones. Unde etiam privatio est duplex ; alia moralis,quae cst carentia format de istae ex aliqua lege, ut dum quis non apponit actui quem exercet circumstantias quas lex iubet apponere ς & alia physica. quae est carentia formae debitae ex solis p. incipiis physicis naturae, sicut esset in qualibet essentia carentia alicuius propriet xi . Hoe supposito,respondeo quod licet odio Dei secundum rationem communem actus humani non si debita rectitudo charitatis , debitophusco aut naturali, est tamen ei debita debito morali,sve legali , orto ex lege obligante homunem,ut eo ipso quod erga Deum,ut est obiectum
choritat sversitur , rationem communem actiis humani eo , trahat per rectitudinem charitatis , non vero per malitiam di deformitatem odii &aversionis a Deo. , I stabis tamen: Debitum morale oritur . exisse obligante , Sed odium Dei potest elici a p
tertia in instanti in quo non Obligat praeceptum charitatist Etho in tali ea su ncin erit ei debita , debito inciras teu legati, charitatis rectitu.o; &consequenter eius carentia non erit privatio moralis, sed mera negatio. Minor probatur . Preceptum negativum prohibens ocitum obli- C at semuer& pro semper ; praeceptum vero ac firmativum Allecticinis , licet semper Obliget , non tamen pro simper , ut patet ex differentia quam inter praecepta assirmativa & negativa Theologi constituunt: Ergo potest eliei odium a potentia in instanti in quo non obliget praec 3 ptum charitatis. R spondeo,praeceptum ex quo debetur actui dii Dei charitatis rectitudo , non esse praeceptum absolutum diligendi, cui opponitur omisso peecae, inosa dilectionis; hoc enim,ut argumentum convincit non obligat pro semper; sed esse praeceptum conssitionatum Operandi consor L Dter ad regulas charitatis, s homo erga Devin ut est obiectum chatitatis, operari velit: vel, ut alii dicunt, esse praeceptum disiunctivum , Obligans vel ad non operandum erga Deum, vel ad op randum conformiter ad regulas charitatis.1 His praemissa: Quaerimus an peccatum com missionis per privationem rectitudinis seu consorinitatis cum ratione & lege, vel per ordinem postivum ad objectum ut moraliter malum, seu reculis morum difforme,an per utrumque smul in ratione mali moralis sermaliter constituaturλSupponimus enim ex dictis contra virquem intractatu de moralitate actu uin humanorum, it loqu.I.art. .ad .hoc statuit discrimen inter motum simpliciter,&malum morale, quod primum zr privationem, secundum per postivum con-ituitur. Unde hic qu. 1.ari. s. ad i. se ait t iam in u/ηιum ἔπν .di pravalia ol : ω ἐδει διε Maιων specie secundam ea priuautar
rius & expressius in favorem n cistrae concluscinis
Confirmatur. Igem est constitutivum di diastincti Quint Sed iuxta D.Thomain hic qu. 72. an. I. peccata distinguntur specificὸ per ordinem ad Ohiecta specie diversa, non vero ex privatione: Ergo differentia eo titutiva peccati non est privati ,sed postivus ordo ad objectum. Nec valet communis evasio Adversariorum , dicentium D.Thomam non loqui de malo mo-r,si, di dedistinctione specifica peccatorum proc forinali , sed duntaxat pro materiali malitiae. Nam D.Thomas inter malum smpliciter de ina. tum morale statuit hoc discrimen, quod primum per privationem,secundum per positivum e n-stituituri Sed s loqueretur de malo pro materiali in quos datur,discrimen illud non subs steret; quia cum malum smplieiter in bono rundetur , di necessario supponat entitatem aliquam a qua sustentetur, ut D Thomas citatis locis docet, aliquid postivum pro materias importat: E go dic. Addo quod D.Thomas hic qu. 2.potissmum iretra 'at de speeiscatione N distinctione peccat ,ut sunt formaliter peccata di in oenere mo-; nam de acti hus humanis in esse physeo con-sderatis egit supra aqv.f. usque ad i8. quae est de honitate di malitia moras actuum humanorum :Ergo non recte exponitur de speris eatione se iii physica &materiali Unde hic art.s.sic loquitur. ieendum saad in peeeatu inventiar duplex dis
dantim mera proprium .suades abieisam piuti Quid clarius, ut constet S. Doctorem loqui omnino formaliter de peccato, di de eius specificatione & distinctione, eum asserat .am desuini ex
E ordine ad obiectum Z Et certe Walde diminutus minatione non posse consstere ; cuin moras. tas ut se, aὰ quam peccatum se habet ut ratio speiacisca ad genericam, non si pura denominatio extrinseca. aut respectus rationis, ut ibidem sese ostensum est.
lam privationem in ratione mali moralis se mali et non constituitur.
probatur primo ex D. Thoma, qui I. p. quis fuisset, s Opheando principia, ex quibus sumitur distinctio specifica peceatorum, eret sellam dedissimctione illorum pro materiali , di non profonnali. Secundo suadetur conclusor si peccatum, & i malitia moralis formaliter esset tura privatio ,
honum S malum morale privative & non conistrarie opponerentur: Sed hoe diei nequit: Ergonee illud. Maior patet e nam serma & privatici
non contrarie, sed privative opponuntur. Miamor vero probatur ex D. Thoma i .p quaest. 8.art. r. ad 3. tertio contra gent. cap. s. ad a. de qu. I.Ae malo art. I. ad 4. ubi docet insuin inmoralibus opponi contrarie hono. Vciba D.
390쪽
Thomae in ultimo testimonio sunt haec: licen
manifeste loquitur D. Thomas non soluiti de habitibus, ut aliqui interprctantur, sed etiam de actibus bonis di malis; cum asserat hanc contrarietatem ex actibus transire ad habitus. Loquitur etiam de propria contrarietate ut per hoc alio rum praecludatur e figium ut constat ex illi ver l, s : ει hoe malam contra=ι.ιανproprie lona. Ergo
auxia D.Thomam malum morale, non privative
sed contrarae bono opponitur: subindeque non in pura privatione, seu in aliquo positivo consistit.
ιρι ad Erum, si ti falsilas ad sidem. Huic argumento respondent Ad vellarii scut ad praeeedens, nempe D. a homam loqui de malo morali,non pro formali, sed pro materiali inalitia qua ratione aliquid potiti vulneli controrie bono morali oppositum. Sed contra primo a D. Thomas ait quod
tum sertur in malum, non dicit materiale, seu sor- male malitiae: Ergo loquitur D. Thomas de peccato prout est so aliter malum molate. Contra secundo i Idem S Doctor locis cita
tis discrimen statuere interruit inter inaluin physi cum di morale, quoad hoc quod cli opponi
contrarie bono : Sed suinendo nialum morale pro materiali malitiae, nullum quantum ad hoe inter utrumque in tarcedat discrimen, ut patet ex dicti, impugnando lutioncm praecedciatis ar- sumenti: Ergo tradita interpretatio inenti D. Thomae repugnat. Tettio : Juxta D. Omain inter actum bonum & malum eadem Oppositio invenitur, ac
inter habitum malum di bonum i Sed habitus
vitiosus,in quantum talis formaliter , contrarie opponitur virtuti, ut docet idem S. Doctor hiequ 7 i. t. I.N fatentur plures ex Adversariis i Ee so admittere tenentur contrariam oppositionem inter actum bonum di malum , ut sum issis fora linaliter. Quart3: Utrumque contrarietatis extremum
est sus eodem genere; contraria enim sunt quae sub eodem genere maxime distant i Sed bonum est in aliter sub genere moris , fundamentum vero malitiae sub genere physico r Ergo contraiarietas mali moralis ad bonum, non attenditur se cundum sundamentum malitiae , sed secuncium ipsarem et malitiam formaster.
Tenio priueipaliter suadetur eonclusior Atite priuationem rectitudinis intelligitur in peccato commissionis tendentia positiva ad objectum dissonum legi & rationi: At tendentia ista pro
priori ad privationem est mala muraliter: Ergo
A pro priori ad privationem peccatum commissionis intelligitur constitutum in ratione mali moralis, subindeque non per privationem,sed per ali quid nostivum in ratione talis constituitur. Major eu certat Ideo enim in actu peccamiuo se in ..tellistitur privatio reetitudinis, quia talis actus tendit in objectum malum S: distorine regulis reorum t Ergo prius in eo concipitur tendentia
positiva ad objectuin dissonum legi & rationi ,
quam privatio rectitudinis Minor vero probatur primo: quia omnis tendentia specificatur a suo termino, sumitque suam rationem ab eo mquod tendit, atque adeo tendentia ad objectum
a disionum legi d. rationi,non potest non accipere ab illo speciem gisconuenientia di dissonantia eidem rationi S legit Sed haec est morali, mali. tia : Ergo tendentia positiva ad ob ectum disto num te i & rationi, pro priori ad privationem
retiitudinis ex ea dimaa inem , intelligatur mala morallicr. Secundo probatur ea scin minor : Tententia illa prout antecedit privationum quam causat , est formaliter in genere moris; cum orietur a voluntate, libere de cum subiectione ad regulasinorum operante,ae subinde ut ala agente morali,
2 respiciatque objectum ut a lege prohibitum, atque adeo ut stans sub regulis morum i Ergo sub aliqua moralitatis si ecie continetur : Sed non est in specie boni moralis,ut per te notum cli: Ergo est mala moraliter. Dices,tendentiam illam, prout antecedit pria in
vationem rediitudinis, non esse malam somisi-ter,sed tantum materialiter, seu fundamentaliter, quia non terminatur ad Objectum reduplicati,dut maluin . S reguli, moriana distorine,sed tuititit maluin materialiter & spectiacati vel illud enim respicit ut bonum quouuam utile aut delectabile, M as prohibitum, non autem formaliter ut disto-
Dum legi di rationi; cum iacino tutio Dion, sto
Sed contra: Actus voluntaris terminatus adsundamentum privationis,quae iuxta Adversarios
malitiam moralcm soria later conli tu .t, non te
a minatur ad illud reduplicative ut suu lanientum est obidctive maluin ; sicut enim nemo intendens ad malum iub ratione mala operatur, ita ne-ino operatur intcndens fundamentum malitiae, prout est fundamentum illius; & tamen tenden tia voluntatis ad sundamentum, accipit ab illo es.se si tamentum malitiae formalis, pro priori ad privationem in ipso fundatam: Ergo pari ratio
ne, quamvis non terminetur ad obiectum reduplicative ut mali in obiective, seu ut dii sonuin legidi rationi habebit tame ab illo elle mala moraliter malitia formali,pro priori ad privationem ad praedictam tendentram secudam: quia scilicet, quamvis voluntas directe & formaliter disson uani seu malitiam obiectivam quae reteritur in obiscto attingat,eain tamen in directe di interpretalliave attingere & velle censetur, eo ipso quod attingit di vult illius causam, & sundamentum , a quo
inseparabilis est. Confirmaturi Tendentia habitus vitiosi ad obicctum legi dissonum est mala moraliter , &tamen non terminatur ad OKectum reduplicative ut maluin,& regulis inorum distorine i Ergo pariter tendentia actus vitiosi & mali ad Oh,e ctum disionum legi & rationi, crit mala moralitater; etsi non attincat Armaliter ec duecta dis