장음표시 사용
371쪽
I um numeravit paupertatem seiritus. removen- Atem amorem inordinati m divitiarum se itiriena seu laborem, calias delicias excludentem; si e- tum oppositim vanae & mundana laetitiae; S o-ιὶ tum seu persecutaenem nominum, oppostram savori&applausui. Matthaeus vero recensim ilias beatitudinemvas Christus numeravit in sese nione habito ad Discipulos. in quo alias 'tot or beatitudines , quae pertinent ad dispositimate In , & tendentiam ad veram &. aetemam beaticii di nent..iddidit ; quia cum Discipuli essent Ursectio es, mei ius erant dii posti ad illas beatitudines percipiendas bc exercendas , quam 38. turbae. ta
iam pei sectionibus procedentinus ex motione Spiritus sancti,quibus mens humana bene disponitur , quae fructus Spiritus lancti appellari solent e fructus /him at ait idem S. Doctor super capis .epist. ad Galatas lect 6.)duo treportat, si ilι-c ι utis it ultimam producentis,mus ultimam μυd, prestitistir ab arbore est sciatis eius, ct quod' 'aνe. si . desectatile; Caritu. 1. I uires eiis dulcis Ivittarim.ο.sic ergo opera virtutum o Spiritus suia quid tiItimum in is is r 'nam Spiritui sanctus es m nobo per gratiam pἐν quam acqu)rimus .ubitam vivatum. Oex hoc potentes sumus v rara seeundum virtutem. est erium delictabilia , ct fructuas. Roman. 6.H-
ribus sanctificat . o ided diutinων fructus. Dicantur etiam flores reflectu beatit Ninu, quia sic ut ex forti ac Uitvrstes suctus, ara ex operibus virtutum habe tu stes νita aeteret, Mari Ams. Et Sut ιχ Iures quaea iis inchoatio fuctus. ita in operibus νιrtutum est yaadam inis rio leutisti M.qtia tanc erit quan-3'. do cognitio O charitas p.rficientur.Haeci. Thomas. porro fluctus illi duodeeim enumerantur ab Apostolo ad Galat. s. his verbis: Fractas autem siritus est charitas, gutiuitiis . pax. palientia , senti
tata ait. 3. significantur per duodecim fructus, de quibus dicitur Apocal. ultimo : Ex atraque νιιι amitis lignum νιιὰ asserens sectus da odecim. Egregiam etiam ibidem divisionis huius alis at rationem, seu congruentiam, quae sic breviter potest proponi. Fluctus fiant perfectiones, quibus ineus humana bene disponitur , proce-
dentes ex moti ne Spiritus sancti r sea εμh-tiiones illae timidia odecim: Et sol spiritius ciniacti Auctus. Maior pater. Minor probatur.Pelf Aio mentisho ita etintillit in tribui a primo ut se odi secte las posta secundi m seipsam aeniminui sit bene ordinata ad ea quae sunt iuxta δε- ipsam; tertio ut iit bene ordiata ad ea quae suntingia seipiam. Se cundiam se ipsem est bene . . rdia nata mens humana Ritando bene a labet in ho- ω, & in massis r in bonis autem bene se habet mens humana per amorem, qui est pilma af - , Aio, & omnium affectionum radix; &4de a primus fructus spiritus sincti ponitur charitas e ad amorem necessatio sequitur gaudium. quod est secundus fructus r ad gati sitim pax, per quam
conservatur gaudium , tum a conturbantibus exterioribus , tum ab interioribus, quatenus
quietat desiderium in bono amato; & hic est tertius filictus : in malis vero bene se habet mens quantum ad duo; primo ut non perturbetur per' imminentiam malorum; seeundb ut non tui be- tur per dilation bonorum : primum si per patientiam, quaera quartus fructus: secundum: pei longanimitatem, quae quinium locum obtia
Ad id uerἡ quod est iuria hominem, scilicet
proximum, bene se habet mens humana quanis r tum ad quatuor primδ quantum ad voluntatem bene faciendi; & ad hoc ponitur bonitas. quae est seditiis fructus. Secundo quantum ass benescentiae executionem,& ad hoc ponitur benignutas, quae est septimus. Terti δ quantum ad hoe ut aquanimiter tolerentur mala ab aliis illata & ad hoc ponitur mansiuetudo . quae cohibet iras, & est octauu Spiritus sancti fructus. ina th quantitas ad hos ut non noceamus proximis per fraudem, dυ dolum; & ad hoc pertinet fides, seu fideli as, & est nonus fructus. Circa verb ea quae sunt inna mentem, quae sunt actiones exteriores, 5c interiores passiones sensus, bene se habet mens humana primo quantum ad actiones exteriores , per noc quod in omnibus dicti, & sectis modum observet; de hoc pertinet ad modestiam,quae est decimus fructus: secundo quantum ad interiores concupΗcentias bene se habet, resianando illicitas per castitatem, de licitas per continentiam , &ha sunt duo ultimi Spiritus ancti fructus.
372쪽
A Quaestione i. Diui Thomaciusque ad yo
c monstro. Scire admodiam Propheta Iob,ε- m vitia is peccaIι malitia, sub typo Behemor, prae IMe Axisses, tibi ad ei is vialium, quo natura deis. In Iών. pervenit, huius sed Iase terristis, in measo hasis figiars tantiam amrus, exciamus: Quis revelabit faciem ejus, & in medium oris ejus quis intrahit Portas vultils Musquis aperiet y ιd est, quia praeaιι naturam, detectά tiria, omnabias palam faetet e tatiis me aιiam, antrmiamque vastissmi oris, quod maxrmam mortatium partem Asorbet,aώι ρινι-, primos gradus, quibus consummanda mahria streparet, investgabiri Pergit postea r sub umbra dormit, protegunt umbrae umbram ejus et neque enιm umbra diansaxo dieendum est, Lesiae ρνιυaιio , sed non atium , quam tenebras , parentem, non alaam protim agnoscit , evimas gnoratione veri oret nem ducat , o omnis peetans at Philosophus ait M ignoνans,& error ac tenebrae peccatoribusconcreata lint, ut dicatur Eccti. Ir. Σώid igitur mirum,s ιn tam densa caligine, ii uerenebris, peceati matiiram aegre dignosiιposse aixerim Puteus profundus peccatum est inquit Gregoriuουὶ quo absorberi se propheta tameias eam Leessa: ,Α, Neque absorbeat me profundum, neque urgr me puteus os suum. Via, ut eo Leo νι ι Augustιm , Magnus puteus est profunditas iniquitatis humanae. Spero tamens AMic E LECTO eamproonaitatem me via te aiuriarum, neque ea voνagine. it que voriseri ι- assersonatim,e m Angetieiam Praeeptorem eem habeam, qtii in alter Deos, lapsaem puteo 'superimpositum ammeat. o in ea eatigine Lempraferat. Optoplurimum, tit suam manserasea iurare ierreri doc ου, o pectarum pesus angue exsermes . eradet in consectiam exhis esus,
procul' - , huic que prudenti Spiritus sancta consilio morem geras ; Quasi a facie colubri v. Mat. fuge peccatum: Dentes Leonis, dentes eius, interficientes animas hominum. Quasi romphaea his acuta omnis iniquitas plagae illius non est sanitas.
373쪽
Ad quaestionem τI. Drvi Thomae. CUM east oppostolum conditio ut iuxta A aut moralibus infusis opponuntur. Nis praemitia posita magis elucescant, se murath quo- sis. pro resolutione Hissetiliatis propositae: ad sui cognitionem iuvent, iure merito s. Dico pronah, aliqua vitia, ea nimirum quΣ Thomas, postquam quaestionibus praecedenti- per se tendunt contra rationem naturalem, pro bus, de virtutibus& Spiritus Sancti donis, qui- ptie&directe contrariari virtutibus acquisitis. hiis ad ultimum finem pervenitur accurate egit, Ita D. ThomashIe an. i. & Aristoteles cap. in hoe & sequentibus quaestionibus, de vitiis & qualitate, ubi loquendo de contrarietate dire- peccatis,quae ipsis virtutibus & donis opponun- cta & proprie dicta, assert exemplum in vitutitur, ab eodemque fine ultimo avertunt, pertro bus & vitiis, dicens injustitiae iustitiam eonti
ctat; priusque eorum naturam, &contrarieta- riari.
tem quam habent cum virtute , & eum natura Ratio etiam sussragatur: Ad contrarietateni hominis explicat . quam de variiseorum specie- enim directam de proprie dictam, requiritur &bus disserat. Unde sit susscit,quod extrema sub eodem genere consti tuta. inter se maxime distent. & ab eo em suta
N Oxandum primo , quod vitium & pecca
tum, quamvis conveniant in hoc quod deviant a regula, disserunt tamen si proprie loquamur, in hoc quod vitium deviat a regula permo, dii iti actus primi, inclinantis ad actionem deo dinatam , peccatum vero deviat per modum actus secundi: unde vitium dicit habitum seu di.
spositionem permanentem. peccarem autem dicit actum secundum 3c transeuntem.
Notandum secundo,quod licui triplex est rogus videlicet naturalis artificialis,& moralis,
sive rationis , ita vitia & peccata sitiat in tripli ei
differentia: alia enim s uni naturae, scilicet quicumque defectus naturales; alia sunt artis, sci- Iidet desectus in exercitio artium contingentes; alia sunt moralia. sive rationis, nimirum defectus circa regulas morum, & haec simpliciter &absolute dicuntur vitia dc peccata, sliliamque de his agimus in praesenti. Notandum tertio, quod scut virtutes morales aliae sint acquis tae, qua regulant hominem consortia iter ad prusentiam& rationem naturaleat; aliae insulae, quae ipsum resulant, conro miter ad prudentiam infusam & sapernatura lena, ut tractatu praecedenti fuse declarauimus: ita inter vitia quaedam solum tendunt per se contra rationem, S legem nati ratem, non curando deliquo stipSi naturali motivo , neque repusitando illi edi si esse ue quadam vero ascendulatii petitisti, stie ad praeepta sic motiva sit pernaturalia, iis ii e se immediate opponunt: unde vitia primi ges ea is per se coirespondent virtutibus acquisicis lia vero virtutibus Theologicis, lecto se mutuo expellant, ut docet At istoteles Io. Metaph. cap. s. & constat ex definitione contrarioatim: Sed totum hoc convenit vitio Sevirtuti, de quibus loquimur in praesenti : nam sint sub eodem genere nedum remoto,quod est qualitas, sed etiam proximo, quod est habitus moralis. & maxime distant inter se , saltem in
genere moris: Tum quia vi reus & vitium constituuntur per rationes boni & mali, tanquam per proprias disserentias, ut docet D. I homas si pra quaest. s .art. 3. nihil autem se distat in genere moris , scut bonum a malo. Tum etiam, quia virtus moralis ex sita propria disserentia inclinat ad actum conscinum & conformem rationi tectae, vitium veth ad actum eidem rationi dissonumi lixe autem duo per ordinem ad regulam rationis, adeoque in genere habitos & ii clinationis moralis maxime distant; sicut in x nere motus localis maxime distant sursum&dmorsum, ante & retro. Item vitia qua per se te i sue ait contra rationem naturalem , & virtutes morales acquisitas, sint in eodem subjecto. nimirum voluntate, vel appetitu senstivo. Demum ab eodem iubjecto se mhtuh expellunt. nam aes ingressum virtutis in voluntate, vitium oppositum expellitur, vel diminuitur, & e contra ; ita ut in gradibus intenss nunquam coe istant. ut edi perientia ipsa testatur: Ergo opponuntur inter se eontrarie c intrarietate directa,
proprie Attia Dico se eundis, nullum vitium propriὲ & di. s. recth contrariati virturibus in fissis. Est conticin et timet hie disp. a. concitis.1. ubi fine ulla distin .ctione a Sirmat vitia directe contrariari virtuti bus infusis, & contra Monteγino disp. l. num. Aravium dubio a. 3e alios, qui licet concedant vitia naturalia , e seu quae per se tendunt
contra rationem naturalem, non contrai laridia
recte virtutibus infusis, contendunt tamen vit iacontra supernaturalia, seu quae ascendunt iisque ad praecepta δc motiva supernaturalia, iisque te immediate Opponutit, virtutibus intulis propti darecte contrariari.
374쪽
Probator prim5 conclusio ex D. Thoma in g. Adist. 14. qil. st. a. ait. q. ad 4. tibi sic ait: Viri in infusa er atqui ita non sunt eius lem petiei e ande
Pronatur secundo ratione: Ad contrarthiatem proprie dictam, hae tria indispensabiliter requi. Iunzur,quod extrema contrarietatis sint sub eo .dem genere. quod maxime distent, & quod ab eodem subiecto se mutud expellatit : Sed haec
ma non reperiuntur inter viritites infusas&vitia quae uinq; illa sint: Ergo aullum vitium proprie de directe contrariatur virtutibus infusis.
CBlicies prim b contra primam conausio 'nem: Unum uni tantum debet esse contrarium, ut docet Aristoteles iό. Metaph. textui . Sed vitia cum resistant Hoetioni Spiritus Sancti ad bonum, quae fit per dona, illis eontrariantur: Ergo nequeunt etia contraria viri et s. Confirmature saepe unum vitium opponitia duabus virtutibus, ut docet D. Thomas a. et 'in II 8.art. 3 . Dbi ait quod avaritia opponitur tuli, Maior patet ex supradictis, Minor probatur. in B tia & liberalitati : similiter una virtus opponi. primis enim vitia naturalia. seu quae per se tendunt contra rationem naturalem. non maximὲ distant, nec maxime opponuntur virtutibus in susis, clini obiecta formalia illariam vitiorum,&virtutum intusatum non sint sormaliter opposta. sed obiecta ciuntaxat materialia : nam ob rectum formale temperantiae insuta v. g. est silmptio mos erata ciborum ex motivo supernaturali, ut scilicet eorpus subsiciatur spiritui, ne contra legem Dei insurgat ; obiectum vero Q male intempe tantiae naturalis, est immoderata sumptio cibi ex motivo naturali , puta ut cor sus delectetur cibis: quae obiecta, ut patet , DOi sunt formaliter, sed tantiam materialiter oppo- C sita. Deinde licet vitia contra supernaturalia, seu quae praeceptuna aliquod aut motivum sit, pernaturale in ob ecla respiciunt, iisque Opponuntur, maxime distent a virtutibus supernaturalibus δc per se infusis . non tamen ab eodem subiecto se mutuo expellunt: Tum quia non est idem vitis contra tu periraturalia,& virtutis pepso insuci subiectum sibi male; vitii quippe cuius
cumque subiectum est potentia naturalis , cumentatas vitii sit naturalis, virtutis veris per se infusae subiectum est potentia obedientialis, curi eluitas huius virtutis si supernaturalis. Tum etiam, quia vitium, sc virtus per se instita illi op polita. pollunt esse simul in eodem sub ecto inrtadibus intensis, imb intentissimis: nam si quis
haben, intens stimum habitum intemperantiae. iustificetur peractum intentiq;mum contriticinis& dilectionis Dei , tune tecipiet, iuxta suam dispositionem, gratiam intentinamam,& omnes virtutes infusas, ae inter eas temperantiam, in eodem gradu intensionis; & se intemperantia,& temperant a per se infusa. erunt simili in eo
dem subiecto in gradibus intens immis. Ex quo fit quod homines insecti vitiis, post actum contritionis valde intensu ira. per quem sustificantur, eandem experiantur dissicultatem ei rea prose- qitutionem boni & fugam mali, quam ante iu-tur duobus vitiis, ut patet in liberalitate , quae opponitur prodigalitati & avaritiae: Ergo si
num uni tantum si contrarium, inter virtutem& vit .um, propi ia contrarietas e sse nequit.
Ad obiectionem in primis dico illud axioma.
um uni talisum est iantraritim , intelligendum esse de his tantum qua directe contrariantur: Vitia autem non contrariantur directe donis Spia ritus Sancti, sed vidi recte tantum, cum eadem quantum ad hoc sit ratio de donis ac de virtutibus insulsis, quibus vitia non contrariantur At recte sed sum inuisecte. ut in secunda conchi sone olfensum est.
Respondeo secund4 , quod licet unum non possit sub eadem ratione pluribus contrariari, bene tamen sub diversa : & sic νitia inquantam
sunt contra bonam rationu, contrariantiar viritieibine inquantam autem sunt contra dιν nam ἱnstinctam, contrariatitur donia, ut ait S.Thomas stipra qu c8.
art. a. Similiter liberalitas & aliae virtutes qudiversantur inter duo vitia extrema , secundum diversas rationes utrique opponunturmam liberalitas secundum quod inclinat ad dandum quando dc ubi opoitet Scc. opponitur avaritim; ut vero inclinat ad retinendum quango & ubi est conveniens, opponitur prodigalitati. Per quod patet ad confirmationem. D Obi ieiea secundo: Contraria ea iunt quae sub eodem genere maxime distant , & ab eodem iubiecto se mutuo expellunt: Sed vitium & virtus aequisita non semper maxime distant: cum sint aliquae virtutes qua medium tenent intecguo vitia extrema ut liberalitas inter aVaritiam&prodigalitatem. magnanimitas inter praesumptionem & pusillanimitatem) medium autem non maxime disset ab extremis , imΑ plus di-hent extrema ipsa inter se, quam a medio: Ergo vitium & virtus acquisita non semper inter a
Respondeo concessa Maiori, negando Mi- trinorem 1 & ad probationem illius dico, virtu. io sitficationem patiebantur i cuius exemplum β tesmegias materialiter tantum 6c physieeein habemus in Sancta Maria aegyptiaca , quae ut consessa est Azosimo, initio sum convertionis, varias 5c frequentes Iu hostenda solitudine ea nis molestiasti tentationes experta est .&vehementissimam in peccatum luxuriae sensi inclinationem, cui tamen divina adiuta gratia semper restitit, id de hoste domestico gloriose tri
in medio vitiorum extremorum; formaliter vro & in genere moris mavime ab eis distare: nam in hoc genere virtus habet rationem unius extremi inclinantis in id quod est rationi con
nume ipsa vero vitia,quantumuis inter se distanalia, habent rationem alterius extremi inclinanatis in id quod est rationi dissonum: in quo ambo
vitia alias extrema conveniunt. Solutio est Di Thomae supra quaest. Mart. i. tibi simile arguamentium ita dissolvit: I tiemsum quod virtusniaraiannitatem hub t ex regula rationur pro materra autem habetpastiones vel operationes r Si ergo comparetur virtus moratu ad rationem , se secundum ilquad rationa est, habet ration/m exrumι tinius, quod
375쪽
conformit tir eaetusus vero O d. sectus his ent ratiomem alterius extremi, quad est di formitas. Si rerὸ
confideretiar virtus maratis siectitidiam sviam materiam ,sc habet rationem med ν .inquantum'assonem redacit ea regulum ratioηυ. unde Philosophus Ast in a. Et hic. Virtas ρι dum με ditiam medietas ι , in autum regula virtutis ponitur circa propriam materiam di secundum optimum autem se Mnum est extremitas , FiI1cet secundum conformitatem rati tis. Vide sal mantieenses hie disp. i dubio i. q. a.
in fine, ubi doctrinam hanc egregi confirmant&ilitistiant. δ' obiicies terti4 contra Iecundam conclus mem: D. Thomas insta qu. 3. art. q. ad 3. docet quod odium Dei directe opponitur chalita- ti. ldem docet de spe respectu desperationis a.
a. quaest. 329. art. c. ad a. Item qu. art. s.
ad i. de mi se ric ordia ait. quod opponitur illi directe in , i3ia . sicutio meontrarietatem pymcL aris Osiectis loquitur autem de misericordia infusa, quae est dilaritatis esse s r Ergo iuxta D. Thomam, aliqua vitia proprie de duecth opponuntur virtutibus insulis. 3 3. Respondeo D. Thoniam non loqui his locis de contrai ietate Birecta ex omni capite , atque ade8 smplieiter tali. sed de contrarietate ditecta secundum quid, nimirum ex parte obiecti, ut clarὲ indicam uerba illa in obiectione adducta: ..undum contrarietatem principatis obitin Ur de solum vult s. Doctor. praedicta vitia opponieharitati, spei,& misericordiae .ex pati obiecti,
cum versentur circa idem Opposto modor caete
rum quia subiectum utrorumque non est idem si aliter,chm,ut stupra dicebamus. vitii cuius. eumque subiectum si potentia naturalis, virtutum verὁ nsis arurn , potentia obedientialis; hinc fit, quod a contrarietate adaequata ta lita αpliciter tali deficiant. obiicies quartδίΡeγpoenitentiam & pergratiam. 8e virtutes insulas ab ea dimanantes. corrumpuntur&destruuntur vitia r Ergo illa sunt di tecte contraria virtutibus insulis. Consequentia videtur legitima, quia praecipua contrario- iram lex est, ut ab eodem subrecto mutud se expellant: unde si apra conclusione a. ex coexis entia virtutis infulae 8c vitii in gradibus intentis, phobabimus illa non esse inter se directe contraria. Antecedens veth probatur primi ex D. 4 h ma 3. p. quaest. 8 s. art. a. ad s. ubi sic ait : Qua libel uirius pecturissormaliter evellit habitum v iij appositi scutalbed. ox istis nigredinem ab eodem stis lecto sed paenitentia ex sit omne peccatum essective. Et qu. i de virtutibus art. t . ad ic. hre scribit Ictus contritioni, habet γod corrumpat habistiis ναι, ex virtute gratia r unde in eo si hubsit habutiis
intemperantia, , cum coηteritur . non remanet
cum virtute temperantia iHusis hutitus intemperan-rid in ratioηe habitus , sed in via cor suptionis qua dis ti. qu/dum O. secundo probatur idem Antecedens: Scientia infusa & fides exeludunt omnem errorem ab intellectu : Ergo pariter virtus infusa debet omnem habitum vitiosum ab appetitu aut voluntate circa situm obiectum ex eludere. Tertiis si gratia de virtutes infusa vitia sbi opposita non expellerent, sequeretur quod peecator iustificatus, & virtutibus infusa ornatus, poterit dici vitiosus: nam denomin tio alicujus formae, solum importat ipsam so mam ut communicatam subiecto; unde s in iii stificato permaneant vitia, non cur ei propriam denomiirationem non conserant. Quartbse-
queretur quod habitns vitios possent simul
stare enm beatitudine; quod videtur absurduma& repugnans statui perfecto beatitudinis. sequela pi obatur: si quis enim inlignis peccator. habetissitire, habitus vitiosos, iustificetur per bapti linum, ee statim moriatur, tunc ille statim erit beatus,tan n in principio beatitudinis cm servabit habitus vitiosos . si illi per gratiam Ecvirtutes infusas in iustificatione de baptismo re ceptas,non fuerunt exclusi Ergo habitus vitios freti l cum beatitudine stare poterunt. Respondeo primo, negando Antecedetis, a 3 I s.cujus primam probationem, dicendum est primum D. Thomae testin nium ex tertia parta
B summae Theologica desiimptum, intelligi de-
here de virtutibus acquistis, non veris de infusa r solum enim ibi de elarare intelidit modum quo paenitentia expellit omnia peccata. diver sum esse ab eo,quo cxterae virtutes expellunt unaquaeque ilium vitium: quia is di formaliter
id prees aut propter dilectam oppositionem eiret. ca idem obiectum de subiectum S illa veth Hscienter, quatenus elicit vel imperat actus satisfactorios,quos acceptans Deus, remittit Offensam,& delet peccata. Ad ueriscandum autem hoc diserimen ,non est nece iste ut in omnibus virtutibus se accidat, sed iussicit quod se eontingat hi acquistis.
Ad aliud quod subiungitur ev quaestione δε icC virtutibus. respondet Caaetanus, habitus viticiissos ex eo dici a S. Doctin e corrumpi & destrui per poenitentiam & per gratiam , quia virtute earum amittunt proprium statum & eomplementum vitia liab quo erant ante iustificati nem , adeoque pereunt Qt ii Ame in esse viatiorum moralium, quamvis nuneant quoad lubstantiam Sc intelisionem playlicam. inani doctrinam & solutionem fuse explicant ἐκ defendunt salinanti censes hic disp. I.dubio a. l. 3. Adicunt Caietanum verbis illis non intendere, quod vitia per adventum virtutum inlusatum
amittant aliquid de sua propria specifieata-3 tione, aut quod non retineant propriam dissa rentiam consi tutiva mellentiae vitii sui quidam putaverunt o sed qliod manent ita retractata de cohibita per gratiam & virtutes, ut noli retineant illum statum qui proprius es habituum υἱῶtio rum, sui de se, , nulla cohibente gratiat
adhaerent sortiter obieesci denominantia ruraltinitarii, eamque libi quoad proiectitionem reali&sugam boni subsiciunt. Ad secundam probationem Antecedentis,a l. 17- misso Antecedente, nego consequentiam & pa ritat ira Ratio veth dispalitatis est quia fides &scientia plen hii citant sibi intellectum, eique
conserunt omnimodam certitudinem vetitatis
Ieitae aut cle3itae subindeque in eo multam te- linquut inclinationem ad formandum assetisum
tontrarium, excluduntque errorem habiti tali
ter in talem assensiam propendentem. At verbinclinatio in bonum quae fit per virtutes liri i-sas, non ita plene sub initio sibi subiicit appetiatum aut voluntatem, ut tollat omnem inclῖ
tionem & tendentiam afl actus sibi oppositos; atque adeo tales virtutes habitus vitiosos necensatio non excludunt , sed cum ipsis simul state possunt in homine iustificato. Ad tertiam nego sequelam , ut enim htimo tridenominetur vitiosus, non susscit quod habeat vitia quoad essentiam , sed insiper requiritur
quod illa sint in subsecto sub statu comple
376쪽
mento sbi proprio, quem modum essendi non Α mo per vitia de peccata θ' sem, ι iussori t. de Ishabent in homine iustificato a ad statum enim
vitiorum requiritur ut permaneant non retra.
mta. sed eonservamia rationem voluntarii, s-cut dum fuerunt acquisita: in iustificatione autem retractatur haec ratio per poenitentiam , quatenus retractantur actus peccaminosi , qui voluntarie vitia genuere ; unde sicut tune non manetit ut homini voluntaria. ita nec cum sti
tu sibi proprio & eonnaturali. Ad quartam. nego etiam sequelamr lieet enim
habitus vitiosi non eontrarientur proprie virtutibus iram lis, contrariantur tamen beatitudini, quae est status omnium bonorum aggregatione Boetius in libras do consistat. haec ex Timoeo Locro,& aliis Platonicis refert I riria servet
alienariam optim violentia ruptor, lapasimilem dixeris. Ferox atque ιnquietus m tituηs tinguam exercet;
Ioa ct inconstans diu permutat ; nil ab uviliud M. Fadu, immaniusque si iunibus mergitur, seidita suis voluptate detinetur.
Aliter potest hae ratio D. Thomae expendi, perfectus, & sic habitus Qitios, utpote mali in β & sub hae forma proponi. Quod contrariatur
genere moris, debent tolli ante adeptionem M. alitudinis, si υe ante. sve post poenas purgatorii. Poteli etiam mine ali argumento responderi .dato Antecedenti negando Consequentiam: non recte enim infertur aliqua esse directὲ Contraria ex eo praecise, quod se expellant, aut
snt incompossibilia etiam in gradibus remissis; quia haec expulso & in eo inpossibilitas potes ex aliis oppositionibus provenite, & reduci in
contradictionem. vel oppositionem privatam. Nos autem ex coexistentia, seu compossibilitate virtutis infiis di & vitii recte in secunda con- naturali inclinationi hominis, est contra illius naturam .' Sess vitia opposita virtutibus acquistis contrariantur naturali inclinationi hominis: Ergo stini erant ra illius naturam. Maior patet, Minor probatur. Homo naturaliter inclia natur ad virtutes acquisitas : Ergo vitia illis opposta contrariantur naturali inclinationi hominis. Consequentia manifesta est. Antec deras veri ostenditur primis ex D. I homa intra qu. 4. ait. .ubi licai tr Naturata vi I naria me se stib/t h. ni ad hoc , quod πιθι undam νationem, Ohoc ei a re se undum viriti rem . Secundo probas clusione probavimus non competere illis dare- e tur hac ratione, quam ibidem inlinuat. Unum-ctam colurarietatem, quia exclusio & incoit -- possibilitas extremorum est proprietas contra
riorum secundo modo ex quatuor traditis 1 Porphyrio. capite de proprio; quae scilicet convenit Omnibus contrariis. sed non solis. Undhscut ex eo quod aliquid non sit bipes, recte ii
sertur non esse hominem,non veris . contra ex
eo quod aliquod animal sit bipes. bene colligitur elle hominem: ita pariter ex eo quὀd aliqua non se mutuo excludunt . recte probatur non esse directe contraria ; non tamen valet hie dincursus: Aliqua excludunt se mutuo . Ergo sitiit directe contraria. quodq; naturaliter inclinatur ad operationem
convenientem sibi secundum suam formam: At operatio honei a & vimiosa est conveniens ho mini secundum propriam formam, cum consi stat in hoc.quod est vivere secundum rationem, quod est operati convenienter ad animam, ut rationalis est: Erro homo naturaliter inclinatur ad actit, honesto & viri ut sos, & consequenter etiam ad virtutes, quae stat illorum principia. Confirmatur: QDia homo ex natura sua intel- a 34. lectivus est,naturaliter appetit cognitionemve.ri,per quam ut intellectivus perficitur: Sed ho mo ex natura sua non soliun est intellectivus veri .sed etiam volitivus boni honesta. quod sistum M est vetum bonum, per cuius volitionem perficitur : Ergo homo naturaliter in volitionem boni honesti inclinatur. ac proinde in virtutes acqui- stas. γα sunt honestae volitionis principia. Consi matur amplius: Inclinati O supra potentiam activam aut receptivam solum addit quod si ad terminum perscientem & proportionatum: unde etsi in homine detur potentia ad visionem claram Dei, & per illam maxime petiiciatur , non tamen naturaliter in illam inclinat, quia talis operatio non est viribus eius natur libus proportionata. Item e si natura humana
sit capax unionis hypostatica,& per illam pers-
Vtru omnia vitia, Iam ea, qtia virtutibus
L stis esse contra naturam hominis. Ita communiter docent Theologi cum S. Thoma hieart. 2. ubi hanc conelusonem probat in argumento sed contra.ex Augustino lib. 3. de libero E ciatur ; quia tamen haec unio non est ei proponarbitrio se die enter omne νitiam eo ipse quὸdmia tionata, non datur in natura humana naturalis
ritim est, contra naturam est. In eorpore vero a
ii ii se discurrit di Quod est contra propriam
sormam, per quam naturaliter agit aliqua natura, contrariatur tala natiirae ; sicut quod est contrarium calori,per quem ignis naturaliter agit. contrariatur eo ipso naturae ignis r Sed omnia vitia & peccata opposita virtutibus aequistis
contrariantur formae,per quam homo eonnat
raliter agit,nimirum lumini,seu dictamini rati onis, quae est propria forma naturae rationalia in ordine ad agendum: Ergo omnia vitia & peerata opposta virtutibus aequistis sunt eontra naiaturam hominis. ipsiumque brutis quodammodo
Gm. III. inelinatio ad illam. Non datur etiam in homi ne naturalis inclinatio ad formale malitiae,quia licet non excedat proportionem potentiarum hominis, illas tamen non perficit. sed potius in-fieit & laedit 1 At homo quatenus rationalis per virtutes acquisitas perficitur, de alias habet naturalem proportionem cum illis: Ergo quatenus rationalis naturaliter in virtutes illas inclinatur , si ibindeque vitia illis Oppolata termiui, naturalis inclinationis contrariantur , dc per
consequens sunt contra ipsus naturam.
Di eo secundbj Etiam vitia & peccata opposta virtutibus infusis sunt contra nacia ram nominis. Ita communiter Thomilia . exceptis
377쪽
Conrasso, & Medina . qui doeent ibi sim uitia, A
'in te cedunt a regula rationis naturalis,& directe advertant in virtutibus acquistis , esse contra nato ram hominis.
pra citato, asser ente Cmne vitium, eo ipso quo vitium est,elle contra naturam hominis. Probatur secui hex D. I homa a. 2. . t O.ar. ad i. tibi flocet infidelitatem esse contra naturam hominis infidelitas autem vimilitidemiue ipernat in alis est .adversatur. Et hic art. a. ad a. conclusionem nostram clarὸ exprimit : cum enim argumentum intenderet, vitia contra naturam non esse, quia contrariantur virtutibus, suae in nobis non stant a natura. sed vel per insu- Α ioirem, vetabassuetuditie absque restrictione ad hie, vel illa vitia, respondet elle contra H tiaram, quia virtutes etsi nobis a natura non inis snt,hoe est a natura non da manent. inclinant tamen in id quod est secundum naturam,& quod est naturae eonforme. Ex quo haec potest deduei ratio. Dispositio subiecti contra id quod convenit sua natura,est contra naturam sit biecti e Sed vitium virtuti iniit e contrarium est dispositio hominis contra id. quoes convenit suae naturae et Ergo est contra naturam hominis. Masor patet, Dam eo ipso quod iit Hispositio contra id, quod convenit naturae subjecti, est disconveniens de dissona naturae subiecti e Ergo est eontra elus naturam. Minorautem probatur Virtus in sa est dispositio hominis naturae conveniens , cum hominem perficiat consone&conveniemeter afl natura metationalem Ergo vitium vi tuti infitia contrarium . est dispositio hominis eontra id quod convenit suae naturae. ac. Dices: Ut dispolirio aliqua sit contra naturam sub ecti, requiritu a quod sit contraria dispositi oni naturali,& δ e taetrali natura Seδ virtus infusa non debetur homini: Ergo vitium illi odi positum non est contra hominis naturam. SeΗ contra primo: Licet virtus infusa non sit debita natui di hominis, est tamen, ut dicebamus, perfectio consentanea. congrua,& simpli citer conveniens naturae rationali Ergo vitium virtuti infiisae contrarium, esto demus quod non sit contra naturalem inclinationem natu rae rationalis,ae proii He non se,ut ita sicamus, conanxturale, est tamen diseonveniens dispositio naturae rationalis , quod sussieit ut contra naturam rationalem esse dicatur . sicut etiam susscit in virtute infusa,quod sit perfectio comveniens naturae rationali , ut illa dicatur conformis. seeundi i QimApraebet impedimentum n turae in seriori, ne perficiatur a superiori , cui subordinatur, neces lati h est illi disconveniens, ac proinde contra eius naturam e sicut e contra quod est ei ratio ut pertietatur a tali superiore, non potest non esse conveniens , de consonum suae naturae r sed vitia virtuti infitia contraria, ponunt impedimentum inhumana natura , ne perficiatur per gratiam&virtutes infusas a Deo authora supernaturali, cui sit bordinatur i Ergo huius nodi vitia di ilanant&disconveniunt tali naturae, ac proinde sunt contra illam, quamvis virtutes initisae homini non debeantur.
Id potest confirmati de illustiati ex doctrina
quam tradit D. Thomas a. a. qu. a. art. . hi ver his . Ad perfectionem natura inferioris duo cin-durrant : unam quidem quadest secundum pruriam motum et aliud arem quod et Iecundam madums
perioris natura r stitit aqua fecundum motum Fia, prima movetur ad centram, set tintam autem morti MLvxa movetur circa centrum , seruiatim fluxam ore aeam. Simoisterenam orbes p anetarura move mea ν propras motibus ab occidente m Orientem, mota rem prιma orbu ab Uriente m Oci dentem , cresicut ergo motus cQnveniens aqua ex influxu
Lunae,quamvis non sit supernatiualis absolet est tamen si pra naturam propriam ipsius aqua, quatenius ex propria aravitate nequit si e mo veri,& nihilominus talis motus & influxus via. de ei consonat, essetque contra naturam eius.
Hem aquae . 3c aliquo modo illi violentum, quidquid talem motum & influxum impedi
ret : ita pariter quamvis virtutes infit Laelio mini non debeantur . quia tamen rationali naturae valde coniana & convenientes fiant , est
contra naturam hominis , & aliquo modo illi violentum, quidquid ponit impedimentum in
natura humana , ne perficiatur per gratiam,& virtutes , a Deo autho resupe maturali. cui suborginatur : perfectio enim rationata naturae ad
dit S. Doctor loco citato nonsolam consi hi in eo quod ei comperit secundum siam natarum ; sed in
eo etiam quod ei attribuitur ex quadam stipe armrali perfritione darina bonitatu.
OBi ieies primδ contra primam eonesus nem Malitia in Seriptura dieitur qui L.
tiam hominibus naturalis: sapient. I a. Erat e- vim naturalis malitia raram e sed quod naturale est, non potest diei contra naturam : Ergo vitia& peccata virtutibus acquisitis contraria non
Respondeo ex D. Thoma quaest. i. de virtutibus art. 8. ad is. quod malitia gicitur in seri plura aliquibus hominibus naturalis, non ex e quhd sit eorum naturae consentanea, sed quia ab illis in consuetudinem redacta est, consuetudove rh dicitur altera natura,
Obi ieie, se eundδ si vitia & peccata essent a mcontra naturam hominia, essent illi violenta ised hoe dici nequit Ergonee illud. Minor patet, cum de ratione vitii& peccati sit esse voluntarium, quod cum ratione violenti substa. re nequit. Sequela vera Masoris probatur. Motus lapidis statim ideo violentus est, quia est contra lapidis naturam, seu quia repugnat natvrali eius inclinationi, qua fertur deorsum,& appetit centrum i Ergo si vitia & peccata sint contra naturam hominis.&naturali eius imelinationi contrarientur, sunt illi violenta. Respondeo negando sequelam Maioris, ad 3α eius probationem dicatur , ad violentiam non sine ete esse contra inclinationem innatam .
sed requiri quod ab extrinseco sit, vel quod si
se ab intrinseco, sit contra inclinationem elicitam,quando si1biectum est capax illius a uia. cum peccatum contra inclinationem volunt iis elicitam non si, & alias illi conueniat abii trinseco , non potest diei homini violentum , quamvis inclinationi eius innatae adversetur motus autem lapidis surssim proiecti omnino ab extrinseco est,& ide 4 violentus. Gbiicie, tertior Quod est contra aliquam naturam, in habentibus illam eontingit in pauet ribvibunde monstia, quia sunt defectus ti pec-
378쪽
cata naturae , a communi & ordinario operandi Amoda aberrantis, ratissam samo sed .itia depectat. in hominibus non rarb, sed frequenter α saepissime contingunt, ut infelix experientia docet: Ergo non sunt con; ra naturam hominis. a. Huic algumento , quod sebilem iit loquitur Caivianus ingerit dissicultatem.de ea quam experimur in nostra specie singulari miseria, respondetur cum eodem Authote, hoc esse lyeciale in natura humana . ut bonum sibi consonum assequatur in paucio ibus, malum vero in pluribus ei contingat: eum tamen in omnibus aliis naturis,lam supra,quam infra hominem. bonum' eis consonum reperiatur in pluribus. malum vero eis dillonum in paucioribus accidat 'Cuius diseri mihis ratio reducenda est in hominis eon. '. si itutionem: ille enim duplici natura contraria constat, senstiva scilicet & rationali, & ut so υ. . . m. q; Hur Augustinus e Mediam qsodaean: or iniri, ι. pecora o Angetis,inferior Angeia, superior pecoriabus .' habens cum pecoribus mortalitatem, rationem
cum Ingetis. Ex quibus naturis, sensitiva. cui vitia Hon nant, praevalet in pluribus; rationalis vero,cui adversantur, praevalet4n paucioribus. Quia enim vel Da sunt D.Thoma hic art. 2 ad 30 per operationem sensus homo Derrenit ud actus rationis des plures sequuntur inc nationes naturas 1 ripae,qu in Ordonem rationis plurus enim sunt, qtii asse untur principium rei, quam ut ad consuria a- i' tionem perpentcint. Ex hoc autem vitia o peccata in
naura sensit vi contra ordanem rationu.
Addit Caietatius, bona naturae sensti vae esse quoad nos magis connaturalia, non quia magis' sunt iuxta noli ram naturam, sed quia ab ineunte aetate sunt nobis in usu ; &quia magis nota, utpote evidenti tensuum experientia ; & quia magis moventia ratione promptae delectationis& ratione opposti imminentis & contristantis in promptu. Bonum autem rationis non nisi possaetatem percipitur, & parum cognoscitur. pa- xumque movet tam ipsum . quam oppostum malum, sive culpae,sve poenae. Hinc sis,quhdlicet monstra naturr fetintiva ratissima sint,pecia lota ta nen& vitia , quae sunt monstra naturae rationalis, saepissi e contingant ,& ser. qnotidiana sint. Obiicies quarto: Non est in homine naturalis inclinatio ad virtures acquisitas Ergo ex eo quod vitia oppόnantui illis uirtutibus, non re-ξile infertur illa elle naturae rationali contraria. Conse Mentia patet ex supra dictis. Antecedens probatur. Si esset in homine naturalis inclinatatio in bonum virtutis, neque indigeret habitibus,tit illud prompte &faciliter prosequeretur; neque posset adactiis vitio fassuefieri, quantumcunque in illis exerceretur e Sed utrumque falsum est ut patet: Ergo &c. Sequela proba- . tur quoad utrumque. Quia namque homo naia itural iter inclinatur in bonum honestum in contim uni, ad illius volitionem non indiget superaddita virtute acquisita, ut communiter docent Dileipuli D. Tlomae. Item ad oppostum naturalis inclinationis aliculus potentiae, vel naturae non potest dari alluefactio habitualis; ut patet in giavi, quod etsi multoties ascendat, nullam acquirit alluefactionem ad ascendendum . eo quisci ascensus si contra naturalem inclinati nem ipsius gravis: Ergo si esset in homine naturalis inclinatio in bonum virtutis, neq; indigeret habitibus vi illud prompte&iaciliter prose-Tam. III.
queretur, neq; posset assuefieri ass actus vitiosos. Respondeo negando A ntecedens,& αδ illius is probationem,nego ut iamque sequelam: Ad id veto,quod in contrarium adducitur,dicendum est, non i3 eo hominem non indigere virtute si
peraddita respectu boni honesti in communi , quia quomodolibet inclinatur in illud,sed quia inclinatur perfecte,& absque ulla dissicultate;
inclinatio autem naturm rationalis ad obiecta particularia virtutum non est consui mala εί completa, quia in volendo obiecta illa particulatia dissicultas invenitur; & ideo quamvis natura hominis ut rationalis inclinet ad illa indiget nihilominus superaddita virtute, ut suaviter,deleetabiliter: Ne sine dissicultate erga talia obiee a seratur,ut in tractatu de , artutibus oste- sum est. Quare ad illud, quod stabiungitur, distinguo Ante cegens r Ad oppostum naturalis inclinationis alicuius potentiae, vel naturae non potest dari assuefactio habitualis , s inclinatio illa omnino perfectist,concedo Antecedens: sist imperfecta,negoAntecedens. Un3e quia i clinatio lapi Ais ad descessum persecta & com pleta est, utpote a qua naturaliter motus descemssis dimanat. vel quies in centio, nisi talis inclinatio ab extrinseco impediatur, hine est quod non possit lapis ad oppolitum alluefieri; e contra vero clim inclinatio hominis ad bona particularia speciscanii a virtutes non si completa de perte ta, nee absque ulla si is cultate intriti
seca ad obiecta oppolita potest esse in homine
Obscies quinto contra secundam concluso- , s. nem: virtutes infusae non sunt homini natur
les, clima natura non siit, Nec terminent naturalem hominis inclinationem. Ergo vatia illis opposita non sunt contra naturam hominis. Respondeo concesso Antecedenti . negando
Coiuequentiam: ut enim vitia contra naturam
snt, non est necessarium quod opponantur perfectionibus naturalibus . sed suiscit quod contrarientiit perfectioni convenienti naturae,nam
ex hoe sunt naturae distolia&disconvenientia,ut in tertia probatione secunda cάnclusonis de claravimus e licet autem virtutes per se in sae non snt naturales homini, sunt tamen persectiones naturae rationali convenientes ac provide vitia illis opposta naturae rarionali adversatur. Dices, Plura sunt qua opponuntur perfecti- 3onibus consonis natura rationali , 'quae contra naturam rationalem non furaci fides enim Opponitur lumini gloriae, quo summe perficitur rationalis naturae spes etiam possessioni opponitur. status corruptionis etiam pugnat cum dote incorruptibilitatis. Mamen nihil illorum est contra naturam hominis Ergo oppositio cum perfectione consona natura rationali non susscit in sorma, ut contra naturam si Reipondeo distinguendo Antecedens PU- 374ra sunt quae opponuntur perfectionibus consonis natura rationali,qua contra naturam ali natem non sunt: si ex Mia parte naturam rationalem perficiant, concedo Antecedens: s illam non perficiant, nego Antecedens, & distinguo Consequense Ergo opposito cum perfectione consona naturae non miscit informa alias perficiente, it contra naturam si, concedo Cons quens: in forma ratione sui non persciente, ne
go. Et quia dona in probatione addicta, taliter cum illis persectionibus pugnant. quod ipsa etiam natinae congniunt, illamque peificiunt; vi-za a tium
379쪽
tium autem taliter virtuti inlusae opponitur , liba ratione sui naturam rationalem non per ficit, consequens est, quod dona illa contra naturam hominis non fuit, bene tamen vitia virtutibus insus, opposita. 3 8 Ex dictis inseres,vitia & peceata opposta vir. tutibus residentibus in appetitu hominis senstivo, esseco: tranaturam sensitivam, non secun-oum se eo insideratam. sed prout in homine parti .cipat aliquid rationis& voluntatis: quia appetuus sensitiuus iecundum quod participat rationem, naturaliter inclinatur in eius bonum: ita vitium, quod hiriusmodi inelinationi adver- atnr,c tutariabitur etiam tali appeti mi, prout
natus est Obedi re rationi, & aliquid de illa in homine partieipat.
Confirmatur e semperantia v. g. quae subiectatur in parte concupiscibili, est virtus natu .m sensti vae. quatenus est apta obedire rationi: Ergo vitium intemperantiae huic virtuti oppositum est dii inie& diti omini natura senstiva, Tub hae cons de ratione. &consequenter est illi contrarium. Patet Consequentia,nam id, quod adversatur perfectioni consonae alicui naturae, eidem natura est contrarium, ut ex supra dictis
xtrum necatum in ratione maluiae morem
Meerit simplurier habitum variosum P Artem negantem tenent aliqui , quos suppresso nomine refert Marti ne γ hic dubio i.
Sententia tamen allirmans communis est inter
Theologos, eamque expresse docent Magi iter in a. disp. 3 s. &D. Tholaias hie art. s. ubi se
ait, Porior est acta, in sisntiate res malitia , quin Hiritus. Et in solui. ad ultimum: In bovitate OMahita actus pi teminet hab lat.
Dico igitur: peecatum in ratione malitiae moralis excedit simplicitet habitum vitiosum. 3 Probatur ptimo: Nabitus in ratione mali moralis limplicitet excedit potentiam : Ergo se
catum habitum vitiosum excedit. Antecedens
constat, primo, quia id, quod est inssisserens ad
bonum 3c malum morale, non ita inalum est, se ut id, quod tali indi liarentia non gaudet. sed
aeterminate ad malum inclinat e At potentia de se est indifferens ad honum. vel malum morale, laabinis verδ malus ad malum Aeterminate inclinat, ita ut ipso uti ad bonum non possimus : Ergo habitus vitiosus in malitia potentiam eme ait. secundo Habitus proximitas adve satiar regulis morum, quam nuda potentia, cum
prodii misis ad actum 'regulis motum dissonum
accedat: At ex hac contrarietate sumitur malitia moralis. Ergo in illa habitus exeedit potentiam. Coniequentia vero ostenditur primε. quia habitus vitiosus etsi ratione sui determinate
malum respiciat, non tamen omnino potentiam
ad malum determinat, set indisserentem illam relinquit ad Lonum & malum actum ; Actus
autem malus omnem potentiae suspensonem tollit illam ultimo ad malii determinans: Ergo si habitus potentiam excedit ratione determinationis ad inatum, actus etiam excedit habi.
tum ratione maloris determinationis. Secund4. Actus proximius adversatur regulis morum ,
quam habitias.cum ratione siti sit illis disit mis; habitus veto,quia inclinat in actum dissormem e
Ergo si ratione immediatioris oppillionig ad
regulas morum habitiis potentiam lupeiat;ra tione eruidem actus habitum sit perabit. Consi matur ex D Thoma hie art. 3. Habi- 4otus medius est inter actum de potent lain,& medio modo te habet, quia neque est ita actualis, nec ita det ei minatus ad bonunt ae malum, liciat actus secundus et neque ita potentialis, de ad u- tutiaque indifferens ,sicut is a potentia: Debet
ergo medium gradum inter illa obtinere. adeoque taliter superare in bonitate & malitia potentiam. ut cedat actui,& tib eo superetur. Probatur secund4 concludio ratione quam i- q t.
bidem si ib finem alticuli idem S. Doctor his
verbis insinuat Habitus non icitur sonu, vel malus. nisi eae hoc quod inesinat ad . t uni bontim res malum: unde propter bonitatem vel malitiam actus.ῶ-citur hiauis bonis Vel malia; Osi potior . t uertis in sonitate rei alitia, iam habitus, quia propter quoannumquodque tale.o ιItid maga s. Quod ax ioinaverum habet . quoties id propter quod aliquid dicitur, est formaliter tale e se ut quia media sunt bona.& quaeruntur propter finem. & finis etiam quaeritur, & est bonus, melior est, & magis quaeritur ipse finis. Clim ergo trabitus sit bo. hus vel malus propter actum, qui est ior malite et
malus aut bonus. sit huiusmodi denominationes magis convenire a i , quam habitui. Probatur tertio : Malitia peecati hominem
poena de odio Dei dignum constituit, per illa inoffenditur Deus,5 lex divina violatur: At malitia vitii nihil horum praestat se in aliter , sea 'sol sim inclinati vh & originative , quatenus ex peccato causatur,& ad illud inclinat, ut patet in homine iustificato per actum ferventiis num liaritatis cui peceatum remittitur. Si quandoque omnis poena peccati.&a Deo valde diligitur, in quo tamen qualitates vitiosae perseverare possunt: Ergo malit i a peecati masor est nis-litia vitil. Demum. Malitia per quam homo vitupera εν , bilior redditur, nisi or est in ratione malit iΣ :At per malitiam peccati homo vituperabilior Teddhur,quam per malitiam vitis; maiori enim vituperio dignus est actu peccans. x legem a-m transgrediens , quam qui ad transgressonem per habitus vitiosos inclinatus . legem actu non transgreditur e Ergo malitia peccati vitii malitiam excedit obiicies contra istam conclusionem e Caula M. essciens uel excedit effectum. val ad miniis illum adaequat, cum quidquid est in effectu. in il la actu debeat praecontineri , vel formaliter, vel eminenter e sed habiras vitiosus est causaeis ciens peccati actualis: Ergo vel illud exce-oit, vel ad miniis adaequat in ratione malitiae. Respondeo, Maiorem ad summum esse veram
3e excessu. aut inaequalitate in eo , quod perfectionis est in effectu . non autem in eo. quod imis perfectionis est; licet enim effectus nequeat esse ilia causa perfectior . imperfectior illa est e potest cum ergo malitia ria ualis . non perfect io, sed imperfectio si ex eo, quod peccatum ess cienter principaliter cautatur ab habitu . vel potentia, non colligitur quod in malitia habutum Vel potentiam non superet. Dices , Saltem actus honestus non erit petria ες stant tiri habitu virtutis in morali bonitate. ciam talis habitus sit c Misa e meiens illius,& sonitas moralis peisectio sit Eed hoc repugnat Dah mae. qui hic ait. 3.univei salitet docet, cinniem actum
380쪽
actum secus dum , live bonuit sive malum , su- Α - perare absolii te & simpliciter suum habitum in bonitate & malitia e Ergo &c. 4' Huic instantiae varie respondent Authores, sed vera solutio eli quam D. Thomas ibidem eradit in resp. ad s. ubi se ait: Dilentam quod habitus est causa actus in genere causa tinuIu , mundum quam nuderatar ratio boni o Mati i ideo in bonitate er mutirta actus prae minet hiartui. Igitur iuxta hane D. Thomae doctrinam tunc so lum essectus habet perfectius esse vel aeque persectum in sua causa effectiva, quam in se, quando talis effectus non est smul eatica finalis i psus cauiae effectivae ; & ideo calor persectius esse habet in Sole , & omnes creaturae in Deo, quam in seipsis, quia ita sunt essectus Dei de Solis, ut non fiat eorum emia finalis: inai do vet4 effectus smul est causa finalis , persectius habet esse in se . quam in illa eausa effecti
QOI ANDUM primo ex D. Thoma infra
g s i. ait. I. quὁd lex aeterna est ratio agendorum a creatura rationali, in mente divina existens e cum enim lex nihil aliud si ut ibidem ait S. Doctoo quam dictamen practicae σationis , existens isa Prancipe qui gubernaturiquam va, cuius est finis ; nam finis semper est potior cqvi nitar Iersectam, mavis utim est subdio tam in bono quam in malo iis quae sunt ad finem, ρpposito quὸd mundus rivinia regatur providentra.
quia seeundum causem finalem ratio boni Sc mod tota communitus unives galernatiar rationidi νina ; Oι ὸ ipsa ratiostilemationis rerum, in Deo. Has in Principe uniνessaris existens, legis ra-aionem hulet e ct quia di νinuritia nihiIioncipit in tempore, sed habet aternum conceptum, inde est quod huiti modi legem oportit diceraaternam. Monam do autem haec aeterna lex differat a providentia
mali moralis eonsiderathr. Unde quia actus honestus ita est effectus habit sis virtutis, ut simul in causa finalis illius , in morali bonitate illum
48. Instabis: Lie et actus seeundus si causa finalis
habitus, debet tamen tota eius perfectio &actu alitas , in aliqi iam causam esse ientem in qua C divina, diximus in tractatu de voluntate Dei contiueatur, reduci : Sed noli potest talis perfectio vel actualitas in aliam causam ess cientem , quam in habitum vel potentiam a qua a. tius producitur, reduci : Ergo debet in habitu vel potentiatalis persectio vel actualitas virtua liter contineri, Se per consequens causa effectio debet esti ita perfecta, scut finalis, & habitus,seut actus sicundus. Respondeo concessa Maiori, negando Mino regi: licti enim maior illa pei sectio&actualitasi iussi eundi , in aliquam causam ess cientem reducenda st, non tamen inpotentiam volhabitum, cupis est causa finalis, se A in causam primam, respectu eulus talis actus nullo modo est finis, sed habet duntaxat rationem esse 1ss.
solutio in D. Thomae infra quaest. I9. art. a. ineorp. tibi sic 3i Quirit : Gmnis actio causatur ab aliquo existente in actu, quia nihil agri . ni secuniam quod est actu i omne autem ens aera re criti r in primam actum, scilicet Deam , sicut in causam. quae spequam essentiam actus et unde relinquitur quod D.tis sit causa omnis actionis , inquantum est acria
Maior ergo illa persectio & actualitas qua actio
potentiam & habitum excedit, in actuat itatem divinae motionis , qua Omnis causa secunda ad agendum movetur & applicatur , fit de actu primo assactum secundum reducitur, iuxta d chrinam D. Thomae , debet ut in causam essici Notandum secundi. omnes alias leges. sve
divinas, sive humanas. lege aeterna derivari, &'' is virtute eius vim obligandi, prohibendi , de 'φraecipiendi habere . iuxta illud quod de se ait
.divina Sapientia proverb. 8. Per ine reges regnanti
Oti m ιοnditores iti a Laeernant. Unde spe cc aum sit contra aliquam legem divinam vel humanam, immediatἡ, erit etiam mediatd contra legem aeteri am, a qua leges illae ut rivuli a fom
Notandum teri id, legem diuisi in naturalem sa'& postivam. Lex naturalis est ipsum naturale dumen praehier rationis. fgnatum in mentibus nostris . iuxta illud Psal. 4. Signatum est super nos lumen vultus tua Domine. Unde Ambrosius Iibro f. de paradiso cap. i ait quod talis lex non inscribi ν , sed innascituν noc utiqua lect oneperciperar , sed pro ορο odam nasura fonte insumia exprimitur. Sicut enim in intellemi speculativo datitur quaedam principia naturaliter no ta . ut Quadribu est e vel non ι'. Toram es malis sua Iarte dcc. quae sunt causa & principium totius cognitionis speculativae ita in intellectu praehico sunt quaedam principia praetica per se nota, ait Bonum est faciendum malum Drundam , &similia, quae sunt mensura & regula nostrarum perationum. Lex positiva est, quae sub expressis verbis est posita, & subdividitur an Aia
entem reduci r cum enim omnis causa secunda vinam & humanam. Lex divina a Deo est posita, & in facta scriptura, vel sacris traditionibus eontinetur e lex vero humana est posita a Principe alicuius reipublieae; unde dividitur in Ecelesasticam postam ab aliquoEecie sae Praelato 3 3e Civilem. ab aliquo Principe saeculari
potentialis si . vel potentia litati admixta, non potest talem amaalitatem causare, nisi virtute,& motione Dei, qui est actus purus. pritis saltem natura imbuatur, sub indeque nisi ad agendum praemoveatur& praedeterminetur, ut intractatu de actibus humanis fuse ostendimus.
Notandum quarto, seu potius supponendum. quod de facto certum est, omne peccatum esse contra aliquam legem: ruallum enim est allignabile. quod lege divitia vel humana, positiva aut naturali, non sit prohibitum Unde cumD. Thonias intra Q. 8S. ata. I. ait peccatum veniale non