장음표시 사용
391쪽
sonantiam sen mal;t Iam obiectivam, nec ab illa moveatur, sed a ratione boni utilis aut delectabilis, quae repetitur in Objecto regulis morum
Quarth probatur concluso, destruendo prae-2 cipuum fundamentum adverse sententiae. Si obrati nem aliquam in peccato eomini sonis non deberetadmitti postiva malitia, sed tantum privativa, maxime quia s daretur , causaretur Deo, quippe a quo omne ens postivum causari debet e At hae ratio aeque malitat contra sinatentiam illorum qui solam militiam privativam in peccato commissonis adnoscunt i Ergo vel non est essem, vel idem inconveniens adversa rii transplutire tenentur. Minor probatur: Furi damcntum privationis rediitudinis, reduplicative
ut tale , aliquid positivum est : Deo si ne ccile si quod Deus causet omne positivum in
peccato commissonis repertum, oportebit quod causet fundumentum privationis rectitudinis,
reduplicative ut tale, subindeque ipsam privationcm rectitudinio cum illa per se primo di dire
te caulari non possi, sed per accisens & secun-ἁa a restillet αδ post totiem sundamenti. Con- quintia manis ista est, Antecedens vero se in inditur. I undamentum privationis non con sistitati nacra negarioi e , quia privatio sepra inc-ram i cpotionem sindari non potest; nec in alia privatione, alias istius privationis alia privatio pro rundamento as gnari deberet, di sc daretur processuq in institium: Ereto fundamentum priψationis rectitudinis, reduplicative ut tale, aliquid positivum est. Confirmaturi Hasitu vitii constituitur so a 3 maliter in ratione viiij, per aliquid positivum scilico per habitudinem ad aetuiti & obiectum
vitiosum , ut docet D Thomas supra qu. sq. art.
a. &3. N tamen vitium ut tale non causatur a
Deo: Ergo pariter cili aetiis malus S uitiosi is in ratione peccati seu mali moralis per aliquid postivum, nempe per tengentiam seu habitudi-ncm actis αδ objectum di sonum legi di rationi,
constituitur, non sequitur Quod peccatum, quaten. s tale. S pro ut nabet rationem mali moralis causetur a Dco.
Ab hoc argumento duplici solutione conaturris se ees pedire noster Aravius hie dubio i. In prunis ait raticinem fundamenti privationis in peccatoeommissonis non esse aliquid positivum , quod
divina vel creata causalitate indigeat, sed duntaxat denomination in extrinsecam , Mnptam a voluntate deficiente; sicut aliqui docent liberta tem cons stere in extrinseca denominatione a principio indifferente petita. Secundo respondet quod etsi admittatur fundamentum nasitiae pri-,ativae esse aliquid posti m , subindeque a
Deo causari , non sequitur. tamen ipsam mali tiam privativam esse a Deo , quia tune solum qui causat fundamentum, eausat formam quae ex eo resultat, quando sorana est eapax eiusdem
causalitatis, quae terminatur ad tundamentum e
de quia privatio rediitudini non est capax terminandi positivam Dei causalitatem, sed tantum deseetivam creaturae, consequens si, quod licet Deus causet fundamentum eius , ipsam tamen privationem positive non causet.
Sed neutra solutio satisfacit. Et prima quidem salsum sipponit, α vim argumenti saeti non
minuit. Nam in primis salsum est, rationem Kndamenta naalitiae in peccato commissionis esse solum denominationem extrinsecam : sundat
enim illam quatenus liberὸ a voluntate per legem regulata procedit; libertatem autem esse in trinsecam denominationem di perfectionem in actu voluntatis, modum scilicet quendam vitalia talis, est communis sententia Thom istarum , de qua videri possunt Saliaranticenses tradi. dev luntario disp. 1. dubio 3. atque adeo esse s d
mentum malitiae non est in actu voluntatis denominatio pure extrinseca.
Deinde, dato, & non concesso , quod ratio sundamenti malitiae in peceato commissoni, si
denominatio extrinseca, non vitatur inconveniens , quod effugere volunt aciversarii, eam scilicet causari a Deo: quia non soliun cntitatis, di modi illarum intrinscci; causantur a Deo , sed etiam denominationes extrinseca; ut constat ile libertate actuali , in sentcntia eorum qui illam ponunt in denominatione extrinseca, di in ratione meriti in actibus meritoriis, quae in pro-hahili senientia est denominatio extrinseca, Ac tamen a Dco causatur. Ratio etiam id suadet pnam omnis extrinseca denominatio reducitur ad
aliquam intrinsecam , Neam supponit: sicut denominatio extrinseca vis in pariete, supponit denominationem intrinsecam videntis in animalit unde qui causat intrinsecam denominationem, di formam a qua illa provenit, extrinsecam de nominationem causare censetur , ut patet in
exemplo adductor oculus enim qui efiicit vusionem, a qua animal intrinsece denominatur videns , est causa denominationis extrinsecae, qua paries denominatur visus: Ergo cum nulla forma realis, es intrinseca denominatio, divinam causalitatem subterfugere possit, etiam nulla extrinseca N realis denominatio poterit illam es
Confirmatur: Extrinsecae denominationes vere & realiter, ac impedenter ab omni inclicetussctione existunt: non enim sunt entia rationis, ut docent nostroe Thomistae in Logicar Ergo mistunt per aliquum eiscientiam causae primae,vel secundae. Si priinum a solo Deo causantur , qui solus cst causa prima: si secundum, causantur a
causa creata,ut subordinata Deo,& consequenter a Deo ut a prima causa procedunt.
Secunda etiam solutio frivola est: Tum quia ι.
cum pravatio non terminet per se actionem, sed per resultantiam sat, posito eius fundamento , non stat fundamentum malitiae privativa, formaliter ita ratione fundamenti, terminare divinum insureum de causalitatem,& ipsam privationem, seu malitiam privativam, talis ins vi eapacem non esse. Tum etiam ,quias Deus potest causare fundamcntum ut tale, non causata privati ne , quia est extra phaeram causalitatis divinae, poterit etiam causare omnem physicam formalita tem repertam in actu peccata in o , non causara deformitate morali, etiam si positiva, & neeessa rio cum physica entitate connexa;quia pariter i tra sphaeram divinae causalitatis non est. Quinto suaderi potest concluso ex damen- tis in tractatu de moralitate aet ni humanorum statutis: ihi enim ostendimus, moralitatem sormalem, quae cli praedicatum superius ad bonitatem de malitiam tormalem, & in eas ut genus in
suas species d iditur, in aliquo positivo nempe tu habitudine seu respectu transcendentali , uam aetus liber dicit objectum ut morale ,
seu ut subiectum regulis morum ) formaliter
eonsistere: Ergo enm ratio generica positiva,perpuram privationem contrahi, S ad certam spe
392쪽
tiem aeterminari non possit, manifestum est dif- Α serentias bonitatu & malitiae, eer quas ratio ge netica morablatis ut lie contrahitur, aliquid positivum esse.
Denique hane conclusonem probat Caieta 3 nus hie quaest. 71.art. i. ex eo quod si peccatum commimonis se aliter esset privatio rectitudinis virtutis oppostae,non possent vitia & peccara Opposta eidem virtuti, distingui speciei Sed hoc esse falsum natet in peeratis avaritiae di pro- .digalitatis,quae specie distinguntur, quamvis ei dem virtuti liberalitatis opponantur: Ergo die. Sequela probatur: privationes non possi int se maliter multiplicari .nis ratione formarum quihus privanti Ergo cum rectitudo virtutis opp sta,v.g.libertatis,st una specie atoma, peccata,si a hujus rectituditiis privatione sint, non poterunt. specie distingui. sed hanc rationem non prosequimur : tum quia praecedentes sussciunt e tum etiam quia satis probabiliter ei posset occurri, dicendo recti tu Ginem ejusdem virtutis, licet materialiter una sit, maliter tamen esse multiplicem,ex eo quod diverss modis, S per diversa rationis dictamina attingatur e sicut idem terminus ad quem diversα scatur so aliter, & constituit motus specie di aversos, quando diverss viis attingitvriti eadem numero conclusio, v. g.cta , Terra es rotunda, est diversa formaliter,&in esse scibilis, atque ad diversis scientias pertinet,quando per diversa me dia demonstratur,ut docet S. Thomas Il. qu. i.
Addo quod eum unitate formae 1tat specillea moralis privationum diversias,ut constat in pee-eato habituali commissionis,quod specie disteria peccato habituali omissionis; quamvis in prob
hili multorum sententia utrumque in privatione gratiar habitualis consistat, & hae se eiusdem speciei Momae.Unde ratio illa Caietasti non mutilum robotis sabere videtur. . Dico secundo, rationem sorinalem constituti vana peccati commissionis , simul ex postivo &M privatione non conssari, sed ea n adaequate in politivo coninere,nimirum in tendentia actus huia Dmani ad objectum,ut regulis morum diffomti, Prima pars probatur: stivum N privativum non possunt ingredi rationem formalem consti. tutivam peccati, per mo/um generis & disseremtiae; cum genus & disserentia sola ratione .disse rant,privatio vero & postivum realiter distinis
antur: nee etiam tanquam res de modus esseniatiae: cum pro priori naturae ad privationem, in A sitia moralis peccati conii nonis constituta intatelligatur,ut conclusione praeeedenti probatio ne s.cistensum est: Ergo ratio formalis constitutivapeccati commissonis, expositivo,&pHVati ne non conflatur: unde cum non sit pura iniva tio, eonclusionepraecedenti ostendimus, equis Εtur eam in solo positivo , nimirum in tendentia actu, humani ad objectum ut dissonum tegulis
34 Confirmaturi Tune intelligimus peecatum eommissonis aδrquate constitutum in suae speis me, aut saltem formam illam, per quam consti tuitur,quando intelligimus illud semeienter di stinctum ab aliis,qur non sunt eiusdem speesei , scilicet ab actu bono, & alpeccato omistionis tnam constitutivum & dis inctivum secundum rem idem sunt Sed per solam tendentiam pos-tivam actus ad obiectum, ut regulis morum dis sorme,intelligimus praedictum peccatum sussu τ . MLeienter ab aliis distinctum Ergo per talem hen dentiam adaequale constituitur. Maior est evudens. Minor etiam ex eo patet , quod nec actus bonus,nee peccatum omissionis , importatat praedictam tententiam: imo actus bonus dicit tendentiam omnino oppositam , peccatum vero O missionis carentiam totius actus S tendenti
serit malum nullam habere essentiam seu natuta
peccatum nihil esse, &psvationem, sibindeque
a Deo non debere produciali sit causa univeo salis totius entis.
Secundo opponi solent alia loca . quibus S. s
Thom. expresse Videtur docere peccati essentiam seu malitiam in sola privatione eontae r nam
&essentiam mecati per malitiam illam priuatius declarat, exponens definitionem illam Augustini, p. .. am υε diri maum, ellan pilum, eonias a luem is emam: ait enim,perly dictam, factavi, I ιιηιvva , fgniscari actuni livinanum,qui ἱn peeeati, comm sonis se habet scutimaterialether ly verδ eois j. Ium,sgniscari careatim de bitae commensurationis, quo se hales M sematii iussainque saeit mentionem malitiae positivat. Item citi. g3. an. Aa ait quod ordinatio actua est quoddam bonum,&subdit : ει ι .s pri,. is ιη Usatiatu γ ip αρ tiosam. Quo nihil ela α&expressula dici poste videtur contra nostramisententiam.
Tertior Averso dieit pravationem: Sede2 D.
Thoma malitia peccati in aversione conmit; Eria 3 go dcc Maior patet, Minor probatur ex eodem
393쪽
Et qu.2O .art. . ad I. docet pecc ta civ.e oppo- Anuntur virtutibus Theolo cis,principaliterco sistere in aversione, ex consequeti vero importare conuersonem ad bonum commutabile.
Denique i Id quod se aliter se habet in peccatoast eius conititutivum: sed iuYta D. Thomam privatio formaliter se habet in Decato trigo per illam in ratione mali moralis constitoru
as ibi seαι firmare μιηι fio aut es ovi maleriale, Ut haec testimonia,quae primo aspectu appa rent dissicilia, facilius S clarius pereipiantur &exponantur, quaedam breviter hie praenota a sentiqua Salmanticenses disp.4.dub. s. f. q.& I, Cfuse exponunt. In prunis notandum est ex D. Thoma qu. a. de malo art.I.adi. & i 8. tertio contra Centes cap.s.& .p.qu-8.art. . ad 2 &3. duplix distin,
gui malum, absolutum scilicet, di ropcctivum. Primum dieitur illud quod ita est malum,ut nihilentitatis & bonitatis in se includat, subindeque nulli omnino possit esse bonum secundum vero illud est,quod aliquid entitatis & bonitatis in se ineludit,& ita est malum respectu alicuius noturae , ut possit esse bonum, respectu alterius: v.g. in actua calida privatio frigiditatis habetritionem mali absolute,quia nihil est, ct nulli bona ; calor autem non est malus ab sute, quia in se est en, di bonus,sed estnialum alicuius, quia est malus & dition veniens ipsi aqua . Similiter in acictu humano care a rectitudinis debitae est malum absolute,utpote quae ncque est in se ens, nee bona alicuit tendentia vero ad objectum ut dis
, Notandum secundo, quod sicut mors potest considerari dupliciter; primo prout est in seri, qua ratione est aliquid positivum, est enim ipsa causa ad quam connaturaliter sequitur separatio
animae a corpore, v.g. morbus, aut vulnus te
thale secundo ut est in facto esse , & sub hae ra tione est pura privatio ,& carentia vitae:ha smiliter privatio gratiae alat rectitudinis rationis , quae in peccato commissionis reperitiir, potest con-κ sderari uel prout est inseri, & hoc modo est si quid reale L positivum, ipsa nempe tendentia Mettis ad objectum ut dissonum regulis mcirum ; vel quatenus est in facto esse,qua ratione est pura privatio ex tali tendentia resultans. Notandum tertio ex C et O 2.2. q. 2 .art. I. Aduplicem in peccato commissionis distingui pocse aversionem a Deo; unam pure privativam, quae consistit in recessu di separatione, seu in carentia coniunctionis cum illo; aliam postivam, . S contrariam quae est positiva tendentia contra ipsum,qualis est odio quo quis expresse N maliter tendit contra Deum. versando illum, &volendo ipsum non esse: & haec averso liter & expresse reperitur in peccatis quae Opponuntur virtutibus Theologicis, in aliis uero se lum virtualiter di interpretative, ut insa agendo
de peccato mortali exponemus. Rursus averso privativa alia est habitualis . consstens inearentia illius formae, perquam homo habituali. ter Deo coniungitur gratiae scilicet, & charitatis ialia actualis, quae est carentia illius rectitudinis a ctualis, quae apii actui peccaminoso debetur ;nam sicut omnis actus humanus rectus tendit pusuive per suam rectitudinem me itate vel imia mediate in Deum; ita per carentiam praedictae rectitudinis,recedit 1 fugit ab eo, di ab eius lege privative. Ex quo fit in unoquoque peccato
commissionis mortali, quatuor haec rcperiri, videlicet conversonem ad bonum commutabile , regulis morum di rme, aversionem a Deo po-- . δ. - , , '' P .u D stivam seu contrariam, & ave sonem privati sonum .gies: smoriam, st m. lum aliculus,scit in s 4, in hominis, quia naturae rationali & rictae rationite gnat; non tamen est malum absolute , quia entitatem di bonitatem transcendentalem includit. Unde peccatum, ratione hujus duplicis maia litiae quam includit, malum absolute , N malum respective,seu malum simpliciter, & malum nam rate dicitur 1 vel ut ait Caietamis hie quastione i .artieulo sexto , malum privative, &malum contrarie. cave inquit in ιν. Rasu δεν uia opticatu ne erres in incipio,pulans νιιιum o
Notangum quarto, ti actibus humanis non semper diei formale illud quod est essentiale, nee 'semper id quod materiale dieitur , esse extra es.sentiam: imo ipsa forma essentialis & eonstitutiva dicitur aliquando materialis , respectu alia terius formae accidentassi supervenientis, Λ hae hespectu illius dicitur formalis. Hac ratione D. I homas supra qu. 8. art. ε speriem bonitatis mel na alitiae quam actus habet ex objecto , q- cst ei ellentialis, appellat materialem ; eam vera quam habet ex fine operantis, quae absolute accidentalis est, dicit esse sonalem. Et supra qu. 3.art. i.ait quod pali titi aiatim ueritiarinti .χὰeneisl propter et ei amorem , atim ille materia, IDὸν .II s. si udinis , formalueν iero charit ιis; di tamen in isto actu bonitas specisea di essentialis in bonitas fortitudinis rhonitas vero chaiaritatis absolute est accidentalis. unde quamvis Iola malitia postiva, quae in peceato commisasoni, reperitur,st essentialis 3e constitutiva peccati;privativa vero absolute sit extra essentiam .
poterit tamen haec dici formalis respectu illius. ori hi, facile intelligi & erplicari poterunt testi
394쪽
testimonia D.Thomae supra adducta. Ad primum Aenim respondetur,quod quando S. Doctor locis
eitatis docet malum non esse aliquam naturam,
sed i lain privationem eius quod quis natus est& dehet habere, loquitur de malo simpliciter &absolute , quod in sola privatione consistit, non vero de malo respective, sive physeo , sue morali i istiud enim non est mera privatio , sed aliquid privationem causanu & fundans aut patet in calore, qui est malus & diseon veniens aquae, non quod sit mera privatio , sed quia est
aliqua qualitas postiva, causins in ea privatio nem seu carentiam frigiditatis ei eonnaturaliter debitae. Similiter malum respectivum morale in saliquo positivo, nimirum in tendentia actus humini aδ objectum dissonum regulis morum , ut fundante privationem rectitudinis , formaliter
consstit.Ex quo Intelli ex primo, malum absolute, & malum
respective,non comparari inter se ut praedicatum superius S in serius, neque unum de alio praedica
ti, sed potiti, quasi disparate se habere, N aea
quivoce utrique nomen mali applicari, ut obserivat Caietanus supra quaest. 18. neque etiam in lum absolute converti cum malo physeo , &malum respective cum malo morali, sed tam inphyscis quam moralibus utrumque malum reperitii calor enim v.g. est malum respectivum& secundum quid respectu aquae, di privatio C
hiditatis, malum absolute S simpliciter. Siti militer in peccato cominissionis tendentia posti va ad obiectum, ut dissonum regulis morum , est malum respectivum di secundum quid, in ordine scilicet ad creaturam rationalem, cui distonia veniens&nociva cst r privatio vero recti tu si is, quae ex ea resultat , cst malum absolute & sin pliciter a cum nullain entitatem & bonitatem transtendentalem ineludat. Et licet utraque haec
malitia ad ordinem moralem spectet , ideoque malitia moralis dici possit a quia tamen positiva est prima& essentialis in actu humano , consti- , tuitque illud primario in Ordine morali, privativa
vero ad eam ccinsequisur; idcirco inter Thomisas nomen malitiae moralis frequentius sumitur pto malitia positiva; privativa vero, etiam dum in moralibus repetitur, retinet nomen mali absoli
te & simpliciter. Intelliges secundo differentiam quae inter pee-
έη eatum actuale commissionis& omis onis repeta itur : nam peccatum actuale commissionis est mi essentialiter malum morale contrarie , conse-ὼς quenter vero & connotative, est malum privative: at vero peccatum omissionis est essentialiter malum morale privative, & malum morale conia
uarie connotative, saltem quando omisso actu debiti causatur ab actu malo, puta omisso audi- Etionis missae a fornicatione.Rati o est,quia sicut in peccato commissionis, per positivam converti nem ad obiectum malum, S resulis morum dis. forme, voluntas transgreditur lcgem negativam sve prohibentem; ita in peccato omissionis, perearentiam conversonis ad obiectum bonum sedebitum , transgreditur legem postium seu praceptivam: quare s in peccato omissonia e peritur actus voluntatis , ille non est per se lo quendo de ratione ipsus, sed vel eius causa, vel occaso,ut infra patebit. Unde peccatum, ut si- perius ad peccatum commi,sionis & omissionis, non est univocum, ed analogum i analogia pr portionalitatis r quia dicit rationem secundum
quid&ptoportionaliter unam , duas verbλ--. III. pliciter,nempe privativum 8c postivum , quat nus habent inter se hane similitudinem, quod s-eut unum se habet ad legem Dei violando ipsam, ita & aliud. Ex his eclam facile intelliges & expones testi- .monia Ss .Patrum surra adducta, quibus asserunt malum nihil aliud esse quam boni privationem rnam vel loquuntur de malo absolute & simpliciater,& volunt peccatum 'in latione mali simplicite per privationem constituit vel loquuntur depri,atione ut est in se i noli verti ut est in facto esse: aut de peccato habituali, quod, iit infra ostendemus,in privatioue gratia sanctiseantis com sistit; non Φeris de actuali,quod est actus malus de . tegulis morum distormis, causans iti anima Diavationem gratiae sanctis canti si unde cum nare se habeat in ordine sepematurali , sicut substantia in ordine naturali , peccatum mortale eam expellent,destruit use veluti substantiale or
sae, qui post eYortam Maniel dii haeresin feri 'ν
serunt, ut Athanasiis, Bassus, Narianaenus , Hieronymus, Augustinus,&alii, negant malum esse rem aliquam, potissimum intendunt refutare
errorem illius Harestarchae , qui ponebat duo
principia,alterum honorum, alterum malorum scontendebatque res aliquas secundum substanti m 3e naturam suam esse malas, &quasdam ho nas r unde dum aiunt malum nihil esse, sive nullam habere naturam, selum volunt nullam sub
stantiam sive essentiam ex naturaqua esse malam :non vero negant operationes Libero arbitri procedentes posse esse malas moraliter , earum
que deformitatem & malitiam esse aliquid posti
Ad testimonia seeiundae ela s respondeo, quod
quando S.Thomas aserit actum esse malum, inquantum ei descit aliquid de plenitudine essendi. vel ex hoe quod earet debita commensuratione ,
non loquitur in sensu sormali, sed illativo solum iita ut velit, infallibiliter verisori actum esse m lum, si habeat carentiam alicujus debiti,aut debitae commensurationi ;quod est verissmum, eis cuiarentia illa non sit ratici sormalis constitutiva pestati,ut patet ex dictis. Unde definitio peccati a S. August. trasta, Ze a D.Thoma explicata, non est esse alia, sed deseriptiua quia sumitur ex privatione rectitudinis seu consormitatis cum lege divina,quae in peccato comissionis habet se ex con- -t
sequenti,&quas proprietas. potest etiam diei
cum Joanne a S. Oma quod quandODoctor S. ait actum esse malum , inquantum caret ἡebitaeomensuratione, non sumit eventiam sormaliter,
sed causaliter , nempe pro tendentia postiva actus ad obiectum dissonum regulis morum, in qua iandatur privatio rectitudinis , di ex qua in actu humano resultat; seu, quod idem sonat, lo- quitur de privatione in seri, non in facto esse.
Eodem modo intelligi 3e explicari possunt verba illa , quibus asserit privationem ordinationis actus esse usotioluer ipsum pecea tim : hoe enim verum est de prbatione rectitudinis seu
395쪽
dinationis aditis ut estia fieri. . AVel inelius responderi potest cum Salmanti censibus, D. Thomam ibi non loqui de peccato commissionis, de quo solsim agimus in prassenti , sed de peccato omissionis, de quo non dubitamus consistere in privationemam S.Doctor non
ait quod privatio rectitudinis & ordinationis aditi, si essentialiter ipsum peccatum, sed pria Tvatio ipsus actus ordinati & recti, ut eonstat ex verbis antece/entibus , quae se se habent: Esetiam suo am lanam, oa es iis actias ordi-hattis , 3M. etiam habes Iatim modum , spectim, νε ardanem r ω ι M scilicet praedicti actu, pri .lia es es/nιιοιιὸν ipsam p. e sum. Privaa Bito autem actus, sic uum omnes, peccatum omissionis constituit, non vero commissionis,
quod non est privatio actus debiti,sed actus postitivus debito Ordine privatus. ' Ad loea tertia & quartae classis dicendum est quod quando sanctus Thomas asserit peceatum
in aversione consistere, non loquitur de averso. ne pure privativa, sed de aversione contraria &positiva, quae opponuntur virtutibus Theolcis ocis, eo quod haec peccata directe consistantintendentia positiva contra Deum, ut recte C e-tanus & Bannes ibidem observarunt. Vel loquitur de peccato, non ut per se primo malum nam tale cst , sed ut habet rationem mali simpliciter. Quando vero asserit aversonem, aut privatim Cnem & corruptionem boni tabere se formaliter
in peccato, conversionem vero ad bonum commutabile materialiter, intelligendum est juxta dicta in ultimo notabili i non enim intendit quod privatio sit ratio primaria di constitutiva qeeeati, sed quod est ratio ultima & completiva, puae proinde veluti sormasaal eonversionem, &alias rationes in eo repertas, propter quod potest dici formalis, ut patet in exemplis quae ex s. D ctore ibidem rc tulimus. Sed a ues: D. Thomas in ultimo quartae classis testimonio ex qu.86 tertiae partia desumpto,post iverba supra adduua, subdit: ηιmMa aulem for
mali efuseamque rei, tollitur peties Iscuι rema- ea ν ιιεnali, astiuar Deoes humana. Ergo quando ibi asserit aversonem, aut privationum &corruptionem boni, habere se Armaster in pee-cato, intendit quod illa si ratio primaria constitutiva peccati, scutrationalitas naturae hum
naetnon veris quod soliun sit ratio ultima S comis pletiva illius. Respondeo distinguendo Consequens r Intendit quod illa avertio seu privatio sit ratio formalis constitutiva peccati, habitualis, concodo : actus s, nego : ibi enim s. Doctor non loquitur de peccato actuali , sed habituali,quod est terminus a quo iustiscationis, & consistit in privetione gratiae sancti ita itis , quae est ave sto a Deo in facto esse, ut notabili, exposuimus. Et quamuis de peccato actuasi intelligeretur,
posset exponi de eo, non ut malum morale est, sed ut est mortale redvpseative, quo pacto ea dem gratiae privationem essentialiter includit, ut patebit intia, cum de peccato mortali disse
PM ci poM Adversariorum sundamentum
supra g. a. probatione 4. insinutum est,po restque se breviter proponi. Si peccatum commissionis in aliquo postivo conssteret, sequeretur peccatum inratione peccati a Deo proprie causari: Sed hoc repugnat divinae sanctitati , A tamnatur in Tridentino seg6. Ergo malitia peccata e inmissionis non in positivo, se/ in privatione adaequale consssit. sequela Majoris probatur e omne ens realeti positivum ess- cienter causatur a Deo; csim ens inquantumens si obiectum dilinae omni tentiae r Ergo si peccatum commissionis in aliquo ente reali &positivo consistat, causabitur proprie e scienter a Deo , N Deus vete di proprie diei poterit eausa peccati.
sim omnis entitatis,qua in peccato commissio. nis, tam ex parte scirinalis, quam ex parte mat Halis reperitur: non esse tamen causam peccati formaliter , quia non causat entitatem illam iram taliter, sive ut causa moralis, cum eam non e sciat
cum sibi ecti ne ad regulas morum, nec illam eonsultat aut praeeipiat. sed ha e solutio videtur instigeiens mo 36
quia salsum est, Deum non causare entitatem peccati ut agens morale: quamvis enim non agat ut subjectus alterius regula, operatur tamen consormiter ad dictamen ®ulas suae infinita sapi enti & providentiae, S cum subjectione ad illas, si lusis imperfectionibus.
secundo: Dat & non conceso, quod Deus 1 non si causa moralis entitatis peccati, sequitor quidem ex hoe quod ipse non peccet, non salv tur tamen quod ipse non si formaliter eausamerati: scut ex eo quod causet vis onem qua tum ad omnia quae habet non per modum via
dentis , sed per modum primae cause essesentis, sequitur quidem quod per illam non videat, non
tamen quod non si formaliter eausa visoni,. Item ex eo quod causet nostrum meritum per modum prima & universalissimae cause , non vero per modum causae merito . e Auditur quidem ipsum non merees, non tamen quod non tit causa nostri meriti sormaliter. Similiter ergo ex eo quod causet totam entitatem peccati per modum agentis moralis , sequitur quidem ipsum non peccare, non tamen salvatur ipsum non esse causam peccati formaliter. Hae ergo solutione praetermissa, Melius respondetur, negango sequesam MDioris. Ad cuius probationem . concesso Ante eedente, distinguo Consequens e peccatum cam abitur a Deo, si1b ratione positivae entitatis, eoncedo : subratione deforanitatis, nego. Ex hoe vero non sequitur , Deum absente diacendum esse causam peccati; quia hae locutio appellat supra sormale peccati, sub expresso de formitatis conceptu, sub quo non est a Deo sed solum sequitur Deum posse diei causuri pe eati reduplicative, quatenus ens postivum est. Unde D. Thomas in a. dist. 37. quaest.2.art. a. se est /.ιs dici ab IMe suad petrarum H a mea . tis Iamitidium , aut aliqvit. laias a. vi, nis cum lac adduisne, inruantum es actas,
396쪽
m in a.η tim es res, Quare s quis ita argueret: pee aliam commisianis se maluer sampium , es ali uod ens νeale po'ivum e Sed tetis os ratis. ι6 eum ti/ en is Du ibi: EVO s e tisa διιe ala misi sanis formaliteνδε ne concessa Maiori, & Minori , nepanda esset Conse uenti quia variatur appellatio i nam iri minori sy .. . appellat supra rationem entitatis & actualitatis; in conclusione vero supra rationem deformitatis& malitiae moralis. Ratio est , quia hic terminus causa appellat supra rationem vel conceptum formalem cui coniungitur , ut patet eum dicimus Petrum esse eaus imitatuae; nam non est sensus esse eausain ligni aut argenti, sed fgurae artificiose,quam hoc nomen satis pro formali importat. Unde cum in Minori hie ic inus causa coniungatur entitati, appellat supra rationem formalem entitates in conclusione vero , cum iungatur peccatu, appellat supra rationem scrinalem peccati,&supi a ipsum conceptum deformitatis. 9 Hie solutio 31 doctrina explicari Nillustrari potest exemito claudicationis,quo utitur Divus Thomas infra qua st D.art. r. si quis enim ita aris
riaretur appellatio: nam in Majorib cavis arpellat supra rationem vitalitatis di actualitat1M quae est ab anima ut a priueipio radicali vitae a in Consequenti vero supra desectum claudieati nis N obliquitatis i qui non in ipsura animai
uia non es causa istis, a.d actώssi ι eam . sct co lassabis: Deformitas ut talis scirinaliter secundum stos est aliqua entitas realia & positiva: Sed Deus est causa omnis entitatis realis & postivae: Ergo est eausa praedictae deformitatis; ut talis est somnaliter, seu sub conceptu deformitatis,&non solum sub conceptu entitatis,uel actualitatis Respondeo distinguendo Majorem : Esten ' titas realis postiva, implieite S cum distincti
ne per rationem a conceptu entitatis, concedo
Maiorem r explicite & sine. distinctione per ta
ticinem a conceptu entitatis , nego Majorem.
Similiter distinguendo Minorem Deus est causa omnis postivae entitatis, sub reduplicata ratio ne entitatis, concedo Minorem : sub reduphea tione omnis formalitatis implicantis entitatem, nego Minorem, fle Consequentiam. 61 Urgebis r Divina causalitas, utpote ad ens
terminata non per nostram considerationem,
sed prout a parte rei , non potest terminari ad unam formalitatem, & praescindere ab aliis identificatis cum illar Ergo si deformitas pe eati se realiter, imo & transcendentaliter iJentis
eata cum eius entitate, idivina causalitas terminata ad entitatem,non poterit a deformitate prescin
Cons ator Magis praeeis sest intellectus humanus, quam causultas divinar At de finita, in peeeati taliter sibi identiscat eius entitatem , ut non possit humanus intellectus entitatem intelligere, praescindendo a deformitate: Ergo di vina eausalitas ad entitatem peccati terminari non vi poterit, praescindendo ab ejus malitia & desormi- D late. Respondeo Antecedens esse falsum quando sasormalitas cum entitate identiscata, sub ekplie 'todi formali conceptu non tontinetur sub objecto divinar esseientiae: nam productio ad intra in divinis terminatur in ratione productionis ad Personalitatem Filii; & tamen a natura divina prae scindii. quamvis natura divina si a parte rei euin filiatione identi senta , & in illa sorinaliter inclusa; quia nemo e natura sub conceptu naturae, non eontinetur si sphaera activitatis productivae ad intra. Quia ergci explicitus conceptus de rismitatis est extra sphaeram eausalitatis divini, sub qua ea tantum continentur, qiuae in Deum ut ultimum finem reduri possunt, hine sit quod essaeientia divina terminata ad entitatem peccati, a deformitat entitatem includente prascindat. Ex qu ad confirmationem patet solutio rideo enim intellectus noster concipiens entitatem peccati, ab ejus deformitate non potest praescindere, quia non solum eius entitas,sed etiam ipsius deformi-ias,sub obiecto potentiae intellectivae contine
o Aria argumenta feriantur. PREter argumentum iam solutum, quod est praecipuum & fundamentale, alia leviora obitet possunt, quae breviter hic proponemus &diluemus.
Obiicitur ergo primo: omne ens postivum
est bonum, eum bonum ti ens convertantur rSed sormale peςcati non est bonum, chmst ipsa malitia & deformitas:Erso non est ens positi.
Respondeo distinguendo Maiorem e omne
ens politivum est bonum , honitate transce dentali, concedo r honitate morali, nego. Similiter distingo Minorem: sormale peccati non est bonum,bonitate morali, concedo : bonitate transcendentali, nego. Nam ut docet S. Thomas 3.contra Gentes cap s. malum morale non importat aliquid ouod si secundum suam esse
E etiam malum, sed aliquid quod secundum se bo
num est,malum sem homini,inquantum privatillum ordine qui est hominis bonium εseut calor secundia suam essentiam bonus est , malus tamen aquae,quam privat se ditate nat rasi. Instabist omne eri physicum est bonum ho- εν
nitate physca: Ergo omne ens morale , quale estpeecatum, est bonisin bonitate morale, Conia sequentia patet: tum ex parietate rationis e tum etiam quia bonitas in integritate consistit; scutautem omne ens physicum est integrum integritate physca, ita Somne ens morale est integrum integritate morali. Respontico concesto Antecedente, neeando
397쪽
consequentiam, & parietatem. Ratio discrimi nis est, quia bonitas physca est passio consecuta ad ens, non autem specialis ratio entis ,& sic consequitur omncmentitatem physicam ; bonitas autem moralis non est passio entis moralis, sed peculiaris quaedam ratio & species moralit lis; unde non supponit entitatem moralem constitutam, sed illam primo constituit, di abentitate moraliter mala stimo distinguit, ac proinde necessarium non est quod sequatur Omnem eutitatem moralem. Ex quo patet solutio primat probationis. Ad secundam dicendum est, Omne ensim reseesse quidem integrum integritate entis moralis,
quantum ad ea qua illi physice aut metaphyscedebentur, non tamen integritate morali con-s ante ex illi, quae ips debentur debito morali
orto ex lcge; &iu hac intemtate, non veris in alia , bonitatem moralem consis ere tutaret in actu Odij Dei, qui lieet constet omnius quae ph1sce aut metaphysice ipsi dcbentur, dicitur tamen malus moraliter, quia descit ei rectitudo charitatis, qua debito morali orto ex lege ipsi debetur , modo quo supra expli
G objicitur secundo: Mala & peccata , secundum doctrinam SS. Patrum, non a causa es ciente, sed desciente procedunt: Atqui solus desectus di carentia a causa desci te provenit, entitas vero positiva in causam esse ientem reducitur : Ergo peccatum non in postivo , sed in sola carentia & privatione consistit. Confirmatur: Uoluntas non constituitur in Io ratione causae malitiae moralis peccati per sormam positivam, sed per puram negationem: Ats malitia moralis peccati in aliquo postivo consisteret, voluntas esset causa illius, non ratione negationis, sed ratione formae positivae r Ergo malitia moralis peccati non est aliquid postivam, sed meta privatio. Sequcla Minoris patet, quia omne positivum in causam postivam reduci ci. t. Maior autem suadetur :primo quia voluntas in ratione causae malitiae moralis eoiisti tuitur per carentiam directionis regulae rationisti l gis ut docet D Thomas infra qu. 73. art. r. incor p. ubi ait. σνοι ais debes as O diuis is actu ra vis Eu Hretii.ηιι in vasinsare. Et in resp. ad 3. dicit quod valantas Ina adhaιiιime ν titi ν ιionis i. I legis .ilinae, es ιausa pecca/n secundo , quia voluntas secundum Omnem conceptum postivum est ens a Deo participa. tum, illique in essendo, & per consequens in operando subordinatum e sed per formalitatem Deo in operando subordinatam nequit in ratione causae desectus & malitiae constitui et alias Deo subordinaretur in causando peccatum subratione peccati, & consequenter Deus ut prima causa influeret inpeccaminaro formas ma
litiae: Ergo voluntas nullo pi se ro , pura
negatione aut privatione in ratione causae malitiae vi moralis constituitur.
Ad argumentum respondeo, quod sicut detacere stat dupliciter, vel solum privative, per carentiam debitae persectionis , vel etiam contra. ri per indebitam & contrariam dispositionem; Aicitur . enim manus desectuosa, vel quia non habet nis quatuor digitos, exigens quinque; vel quia habet sex , cum petat non habere nisi quinque: Ita etiam causa aliqua poteli dici des ciciis duplici modo; nempe privative, quando
in effectu non producit debitam perfusionem,
, B: eontrarie , quando prodest illum eum dic postione contraria & indebita. Cum ergo Ss . Patres docent malati peccata, non nisi a causa desciente procedere , hoc debet intelligi de causa deficiente vel privativὰ , vel contrarie , iuxta distributionem accommodam : malum enim simplieiter, quod in pura privatione consistit, aeausa privative desciente procedit e ma tum vero morale, quod non est mera privatio, sed aliquid positivum, natura rationali disconveniens & contrarium,a causa postive seu comtrarie desciente producitur ; & per consequensi elua productioni aliqua efficientia , di non pura adescientia eorrespondet. Unde Ad confrinationem nego Anteeedens. Ad cuius primam probationem respondeo, quod sicut potentia peccandi dicitur voluntati competere.quatenus est facta ex nihilo , non ita quod ipsum nihilum sit ratio Lanalis , per quam de- iactibilis N potens peceare constituitur, sed ipsa postiVa entitas voluntatis , connotans nia hilum tanquam terminum a quo ; ita negatio directionis regulae rationis S legis ad detectum positivum repertum in peccato comparatur, non tanquam ratio formalis continendi praedi-- etum defectum hae enim est positiva entitas voluntatis , ut connotans didrain negationem)sed ut conditio . & ut aliquid a voluntate desi-73
Ad seeundam probationem Maior distingue
da est: Voluntas secundum Omnem conceptum
seu sormalitatem positivam, qua positiva est, di dicens ordinem ad existentiam, euens a Deo
matum, illique in essendo & operanda
natum, eoncedo Maiorem: secundum conceptum seu sormalitatem postivam, ut conia notatam praedictam negationem darectionis regulae rationis N legis, neso Maiorem. Et data Minori, distinguo Consequens et Ergo v i luntas nullo positivo, qua positivum est, in ratione causa malitiae moralis constituitur , concedo i nullo postivo, ut connotante aliquam privationem, neso. Objicies tertio: PGeatum comossonis eo tinetur sub rettione mali simpliciter ; unde summum & maximum omnium malorum a SS. Patribus appellatur sed malum simpliciter est privatio de non ens , ut docet S. Thomas I. p. qu. q8. art. I. Ergo peceatum non est aliquid postivum, sed mera privatio bonitatis & recti- studinis. Respondeo in peccato commissonis duci reperiri, nempe rationem formalem , per quam constituitur, di privationem rectitudinis, quae se habet quasi proprietas consequens ad illam: ratione primi non continetur sub ratione mali simpliciter & absolute, sed tantum sub ratione mali respective, & secundum quid ; non enim est malum simplicitet, sed huic naturae , scilicet rationali, cui est disconveniens; sicut calor non est absolute in se malus, sed tantum respectu aquae, quam naturali seliditate privat r rati ne vero secundi, sub malo simpliciter & abso lute continetur; quia privatio, cum si non ens seu carentia entis, nullam rationem boni implie 76 re de involvere potest. O ieies ultimo : Per illud constituitur forta maliter peccatum, quo posito ponitur, & quo ablato aufertur e Sed posita privatione rectitudinis, peccatum ponitus , di ea ablata tollitur: Ergo dic.
398쪽
Respondeo distinguendo Maiorem a Quo iposito ponitur,& quo ablato aufertur,per locum mi insecum tanquam per rationem a priori , concedo Maiorem. Per locum trinsecum, & aposteriori tantum,nes Majorem. Similiter distinguo Minorem: Posita privatione rectitudinis, peccatum ponitur, di ea ablua aufertur, a priori& per locum intrinsecum, nego: a posteriori &per locum extrinsecum,concedo. Solutio patet
ex supra dictis: ex eo entin quod actus peccami-uosus dicat tendentiam ad obiectum regulis Orum distonum , per quam formaliter in ratione peccati A: mali motalis constituitur, sequitur rod careat rectitudine sibi debita , scilicet tenentia ad obiectum regulis mortim consonum; de lita privatio hujus posterioris tendentiae est quasi proprietas consequensad illam priorem, & ab illa inseparabilis: unde cum posita proprietat abessentia inseparabili arguitive dia posteriori, seu
per locum extrinsecum,ponatur ipsa e sentia, &ca ablata tollatur,posta privatione rectitudinis, ponitur peccatum,& ea ablata, aufertur'; non a priora, de per locum intrinsecum,sed a posteriori, N per locum extrinsecum: eo proporticinali in do quo posita Obscuritate assensus,ponitur actus
sidet; Se ea ablata, aufertur; non quod per ipsam Obscuritatem constituatur, sed quia illud quod constituit actum sdci, formaliter inquantum hi jusmodi , connotat obscuritatem, si e habet consituere actum fidei , prout obscuritatem
7 C Ertum est primo, non posse dari omissionem
culpabilem, absque actu aliquo postivo intellectus: quia omisso non poti si elle culpabilis, nisi si voluntaria,nee voluntaria sne cognitione: in voluntarium des niatur id quod est a prinei-plo intrinseco,i una cognitione. Illa tamen coactu aliquo voluntatis, directe vel indirecte ad illam. terminato: experientia enim docet, quod quando aliquis omittit actum qui est in praecepto, hoc facit vel quia sigit laborem illius
actus,& illum vult non aetere, aut quia vult aliquid cum eo incompossibile. Denique ut ad punctum dissicultatis venia- go
mus , iam fere omnes concedunt, actum poll-tivuin voluntatis non esse ἡe essentia Se ratione
formali di speelsea Othironis culpabilis 1 nain ieccatum omissionis in hoc a peccato cominicionis disinguitur, quod commissio actum pG-stivum essentialiter ineltidit, di in illo consuit; sccus autem omisso, quae essentialiter consistit in carentia actus praecepti, seu in privatione illius, ut docet S. Thomas a. r. quaest .artic.3. Nihilominus quia plura requiruntur ad existentiisam & sngularitatem rei, quam ad ejus quid-ditatem&cilentiam ut patet in homine qui licet ex sua essentia de ratione specisca solum exigat animalitatem de rationalitatem , ut tamen a parte rei cxistat, quantitatem, fguram ubi, di plura alia accidentia requirito sua rimus utrum ad omissionem culpabilem in individuo consideratam, & prout hie & nunc exercetur , necessario , neccssitate non solum morali, sed etiam physica, requiratur aliquis actus voluntatis, directe vel indirc cte ad illam terminatus , qui sit causa vel oceasio illusi vel an in aliquo casu possi dari omi,sio culpabilis, absque omni actu λ prore lutione. Dico, non posse dari omi, sonem culpabilem
sine actu praecedente, aut concomitante , sui sit causa vel occaso omittendi Ita communiter do cent nostri Thomistae, paucis exceptis , contra Durandum, suarem, Valentiam, S alios R.ecentiores. Probatur primo ex D. Thoma hic qu. 7 I. art. s. ubi relatis duabus opinionibus, quae circa praesentem dissicultatem suo tempore circumferebantur a alia negante posse dari peccatum diuissionis sne actu; alia id asserente, fert de utraque hoc iudicium:' νιγ.3ue opinio ferundam ali uid veritas m Iob s. Si ouim iurelligaraν inpheta a smisoni, illiadsum quod per se per dies
stgnitio non seinper est causa omittendi, sed mul- Ε s. ηιιὸsse est in ectato omiUionis ali aem actum totiet ab omissione revocat, N quantum est de se ad operationem omissioni oppostam inclinat; Et quando intellectus voluntati dictat conveniens esse hic & nune lacrum audire ; actus enim iste,quantum est de se, ad praecepti observantiam
inducit S consequenter omittendi causa non est. Deinde exploratum est apud omnes, ad omis sionem culpabilem non requiri actum directe ad illam terminatum; v.g. ut quis culpabiliter miosam non audiat eo tempore quo instat praeceptum, non est necessarium , ut per actuna expres.sum uelit missam non audire,sed susscit ut velit aliquid cum auditione sacri incompossibile, v.g studium ludum, aut venationem; tunc enim omis. so missae indirecte & in sua causa censetur voluntaria,quod suffcit ut si culpabilis de peccaminosa. Tertio Omnes fatentur, regulariter loquen-
' do, non dati omissionem culpabilem absque
esse, die. Quibus verbis S. Doctor eligit de approbat opinionem requirentem actum ad peceatum omissionis , si tae exigentia intelligatur solum per mcidum causae vel occasioni Omittendi, quamvis reiiciat illam a s intelligiatur de exigentia actus qui sit per se, &t
quam, deessentia: Econtra vero extremam opiani nem, negantem neces talein praedicti actus,
solum approbat quoad actum qui si per se , de
tanquam de essentia; quoad actum vero qui se habeat per modum eausae vel occasonis omittendi , eam reiicit 8e impugnat. Eodem modo ilistinguit inter praedictas opiniones qu. 1. de malo art. I. dicens r Patist esse ali u.4 ραι tam , ad quod nan requiriιών ali uis astis. a fide intia ριccati r is in hoc veritatem non M.,et sicunda viaia. 1i ausam canueretur id mad requiritur as pectatum . at causa peccari ἡ
399쪽
Et tandem concludit: Si euo quantum ad ενι prima vinis i/ν. U , suod ad amissionem νequiris ιMν actus Potin ariti, ut causa. Quae testimonia adeo clara & perspicua sunt , ut nullam interpretationem nisi extortam & violentam admittere possint. Nam quod aliqui dicunt, D. Thomam loqui de eo quod tegualariter & secundum
communem legem contingit, non vero de eo
quod fieri posset, metaphrsce loquendo & de potentia absoluta, facile consulari potest; Tum quias. Doctor locis citatis quaestionem hane
non morali modo, aut attentis duntaxat iis ouaere sariter contingunt, sed valde metaphysice, petitisque rationibus ex ipsis essent iis & naturis rerum . discutit& resolvit r Tum etiam quia non solum intendit recedere a prima opinione, ex ea parte qua requirit actum , tanquam deesscntia peccati, sed etiam a seeunda , ex ea parte qua negat requiri semper actum per m cum e se r At haec sententia non poterat negare, regulariter 3e de lege ordinaria talem actum requiri; cum hoc contra evidentem expcricntiam pugnet, ut supra ostendimus , sed olum de lege extraordinaria & in aliquo casu metaphysco: Ergo cum S. Doctor quoad hoc praedictam opinionem deserat, manifestum est. ipsum velle ad omissonem culpabilem necessa λDm esse aliquem actum voluntatis , qui si causa vel occaso illius, non solum necessitate morali, sed etiam phrsea, aut metaphysca.
et 1 Confrmatur: D. Thomas supra qu. c. art.3.ad 3. ait: Eo mori nan νeqvitriιών id potantaratim actus ι unisonis, Aetia is actus voluntasis r Sed ad mmissonem voluntariam & culpabilem neces.sartu est actus intellectus, non solum nece state morali, sed etiam physica aut metaphysica, cum repugneisne congninune aliquid esse voluntarium, ut patet ex definitione voluntarii: Ereo Nactus voluntatis. .
33 N ON soli, me identissimis D. Thomat testu monii, , sed etiam escacissimis rationibus
conclusio nostra sulcitur. Prima, quam late prosequuntur Salmanticenses tract. de voluntarici ἡisp. 4. Lb.1. de tract. de peccatis disp. s. dub. 2.
potest si breuiter proponi. ut omisso aliqua se eulpabilis, debet esse voluntaria r At secluso
quocumque actu voluntatis , eam antecedente aut concomitante, non potest esse voluntaria:
Ergo nee eulpabilis de peccaminosa. Major patet, Minor probatur. Omne voluntarium d het ex inclinatione voluntatis procedere ; unde ea quae fiunt ex violentia & metu , voluntaria non sunt, quia non procedunt ex inclinatione voluntam , sed ex aliquo principio extrinsecor Αt omisso secundum se non potest ex inclinatione voluntatis procedere, sed tantum ratione alterius , quod per actuin eam concomitantem uel antecedentem appetitur: Ergo secluso quocumque actu voluntatis, tam antecedente vel concomitanae, non potest esse voluntaria. M
ior est evidetis, Minor vero hac ratione sis letur. Nihil potest ex inclinatione voluntath procedere sne motione & influxu sui obiecti speci scativi ; cum nulla potentia extra limites sui
obiecti specificativi egredi valeati Atqui ominsio, cum non apprehendatur ut bona 8e appe tibilis ratione sui , non potest serendum se in vere & allicere appetitum , sed solum ratione alicujus boni, in ordine ad quod ut utilis apprehenditur : Ergo secundum se non potest ex inclinatione voluntatis procedere, sed solum
ratione actus eam concomitantis , vel anteeedentis , quo aliquod bonum appetitur. Respondent Adversarii, quod ut omisso si- g qua sit culpabilis, fiameit quod si voluntaria moraliter & interpretati ve, ad quod non requiritur postivus aliquis voluntatis influxus , media motione obiecti speeifieativi , sed susscit quod homo possit & teneatur aliquid sacere,
di tamen non faciat. Sed conta primor Cum peccatum essentiaister g si voluntarium eo modo quo aliquid habet 'rationem culpae , debet habere rationem voluntarii r At omissio culpabilis , de qua Utimus , non tantum secundum prudentis aestima. tionem , vel interpretationem, sed vere & re ipsa , independenter ab huius vel illius existimatione, habet esse peccaminosa , & continet veram &realem malitiam , quamvis privativam , perquam in ratione peccati constituitur : Ergore ipsa, di independenter ab hominum existima tione Ninterpretatione, subindeque physee flerealiter, 8c non solum moraliter di interpretarive
Seeundo, Ida quo omisso denom natur umluntaria, debet ese aliquid a parte rei in ipso omittente r Atqui volitici interpretativa nihil est in omittente a parte rei, sed in solo intellectu interpretantis r Ergo ab ea omisso culpabilis non denominatur voluntaria, sed ab actu physeo & reali eam antecedente vel concomti
Dices, omissonem non denominari volun - . tariam ab ipsa sormali interpretatione , quae est in alieno intellectu, sed a iundamento adita in- terpretandum , quod est in voluntate, quoties adest potentia Ad debitum operandi, cum negati
sed contra tri his tribus quae reseruntur,seu gglicet potentia, debito & carentia operationis , tertium, eum si ipsi omissio, non potest has re rationem iundamenti ex quo issa denominetur voluntaria, ut de se manifestum est ; duo vero priora non sussciunt ad rationem fundamenti proximi ; quia fundamentum debet esse tale, quod non separetur ab omissione , sedi fasibiliter eam inferat ; potentia autem & debitum separantur ab illa& tam incoqui omittit , quam in eo qui non omittit reporiuntur: EG o praeter illa tria, debet dari actus qui si eis a omittendi, ad hoc ut omisso denominet
Secunda ratio se processiti Omisso in vestiti usura fle recesias ab objacto omissio i Sod omnia
suga , cum versitur circa malum, necessario supponit affectum erga bonum ; quia appetitus nunquam refugit aliquid ut malum, nis in quam tum amat bonum oppositum, ut docet S. Thomas supra qu. 2ς. ara. a. ex hoc inserens passones quae sunt circa bonum , praecedere illas quaeve santur circa malum , di omne odium causari
ex amore, esseque illo poste ius i Ergo omias omissio seponit aliquem actum seu assectum
erga bonum, in cuius virtute &aon aliter a v
Tertia ratis: Toluntas in acta primo manens, so
400쪽
peccare non potesti Sed sine actu phrsco positivo manet in statu actus primit Ergo sine actu physico postivo peccare non potest; & consequenter sine illo non potest dari omissio culpabilis. Maior est eerta: voluntas enim in statu actus primi libertatem non exercet; quod ut peccet necessario requiritur. Minor autem , in qua est dissicultas, ficile suadetur. Nam omne aliud, praeter actum physicum , potest voluntati iti statu actus primi manenti convenire i Ergo sine actu physico manet in statu actus primi. Consequentia patet, Antecedens probatur. Praeter actum physicum, solum potest in voluntate cor siderari praeeeptum eum advertentia ad illud, di carentia operationis: Sed voluntati in statu actus primi convenit advectentia ad praeceptum, conve nil etiam operationis carentia;
quamdiu enim ist solum in actu primo,non ope ratur i Ergo omne aliud , praeter actum physi cum postivum, eonvenit voluntati in statu i
differentiae N actus primi, Respondent adversarii, voluntatem sne omni y actu tam pusco . quam interpretativo, lin statu indisserentiat , Ruspensionis, & actus primi manere, di consequenter non posse peccarer Sed s detur in illa actus interprctativus , reducide actu primo ad secundum; subindeque poste peccare, quamvis omnis actus physicus secluda turabilia. Sed hae solutio consutata manet ex supra dictis i id enim per quod voluntas seipsam determinat, & transfert a statu dai ercntiae , sus pensionis, &actus pruni, debet este a parte rei
in ipsa; unde eum actus interpretativus non sit aliquid a parte rei in voluntate omittentas extastens, sed in solo intellectu interpretantis res deat, non potest voluntatem omittentis deter mirare, nec eam de statu indisserentiae , ius tensionis, & actus primi transferre. Neque va- et si recurras ad iandamentum hujus actus , nempe ad potentiam cum obligatione operan di; hae enim, cum eonveniat voluntati in actu primo , eam a statu suspensionis di dissereniarentiae, M statum actualitatis Sexercitii tranε-
Quai ta ratio praecedenti as nis est, L potest se proponi. Non potest dari peccatum sine mercitio libertatic Sed libertas per puram o missionem a tus merceri requit i Ergo pura omissio secluso quocum A actu voluntatis ,
eam antecedente vel concomitante , nequit esse peccatum. Maior patet, Minor probatur. Exercitium voluntatis, ut est libera, petit esse vitale Sed pura negatio uitalis esse non potest Ergo liberias perpuram negationem aut Omisit onem actus exerceri nequit. Minor videtur certa 1 Nam vivere in actu secundo est se reo vere ab intrinseco 1 Sed voluntas non se ira vel per negationem actionis & motus: Ergo nepatio actus non est vitaci sed negatio vita . ior autem suadetur. Oluntas ut libera, esstentia vitalis: Ergo etiereitium illius , uis ser est cxercitium vitae, & coniequenter vitale. Consequentia patet r nam actus secundus s pere debet naturam N persectionem actus pruini, de exercitium potentiae , ejus naturae coraminensurari. Unde scut repugnat exercitium p tentia liberae; ut liberae; non esse sormaliter liberum , ita implicat exercitium potentia vit lis non esse vitale.
9η Confirmatur: Voluntas dum peccat , di in Tam III.
actu seeundo suam libertatem exercet, non est mortua in actu secundo; quis enim dicat voluntatem in actu secundo mortuam, peccare in actu secundo, suamque libertatem in actu secundo exercere λ Ergo dum peccat, di suam sibemtatem in actu secundo exercet , vivit in actuseeundo , subindeque aliquem actum elicit.
Consequentia patet e vin scut inter ese moria tuum per carentiam mi, di vivete in actunam ti
piu Ci et in dum actus pri- , non datur medium; ita nee inter vivere in actu secundo, di esse moratuum in actu secundo. - Confirmatur an plius: Libertas in actu secun- 93n do est modus vitae actualis , seu species illius: Atqui non datur duplex vita in actu secundo, una in negatione motus, altera in motu con-sstensi Ergo nee duplex libertas actnalis , quarum una eonsistat in actu postivo , alteraein negatione actus, seu omi idone illius . sed omnὰ exercitium libertatis in actu secundo aliquem actum voluntatis includit , aut supponit: Un de cum peccatum omissonis si aliquod exerci hium libertatis, s ne aliquo actu positivo, omisi
sonem antecedente aut concomitante nequitc existere. Ultima ratio sumitur ex inconvenienti quod si,
sequitur ex adversa sententia. Nain si daretur peccatum omissonis absque omni actu antece dente, vel concomitante , illud poena tantum .hunni, non vem sensus, puniretur in inferno Sed hoe absurdum est, cum nullum detur peccatum actuale , cui aliqua poena sensus noti de beatur , di solum originale poena tantum damni puniaturi Ergo &c. Sequela Maioris probatur ex D. I h ma 2.2. qu. 79. art. q. ad A. Gr docet peccato.oinissonis poenam sensus deberi γυιὸὸ...uem exquis ρνoredia, licet non haι eas exis ,
jam comm aliis r Ergo si absque tali radi eo,' quae est actus physicus positivus, contangeret poena sensus non pumetur in inferno. prae ais assectiones sh ιαν.
quod docet pler peccatum omissonis : Ergori mente D. Thomae potest dari omissio culpa bili, absque omni actu physico voluntatis. Communis huius argumenti solutio est, Da
et homain eo loco, & aliis similibus , sollini veliale desi osse in in dividuo Omissionem culpabialem , absque actu positivo, qui sit de illius ensentia, vel qui directὰ di per se ad illam tendat,
non tamen absque actu, qui sit causa vel occasio illius. Sed contra hane solutionem dupliciter insta sa 1 a potest. Primo ex eodem articulo: Nam cum Doctoribi retulisset duas sententias inter se oppostas , quarum una docebat nciti posse dari pectatum omissionis absque omni actu interio ri, vel exteriori ; altera ex adverso assirmabat ad omissonem culpabilem nullum actum svo interiorem, sive exteriorem requiri , dicit fomedia via incedere , ac proinde negare aliquid quod prima opinio asserebat r Sed talis opiniri non postulabat Hiim tanquam deessentia omis. sonas; nullus enun opinari potuit omissiorem,