장음표시 사용
411쪽
lescit. iras: ister ;n moralibus, tam respectu
virtutis, quam respectu peccas i, philosophan. dum eli: nam utiumque dicit motum a Giat ratio in contrarium sub eadem proportionali latione; peccatum enim dicit motum a bono ad opposi.
tum malum, vilius vero a malo ad contiarium
bonum; unde uti iusque specifica ratio, sadae quate sumatur, pertinge te debet a suo te minoa qtio,iisque ad proprium terminum ad que to thmque Hocessum, qui est ab uno in alium terminum, debet includele Cum ergo mali prole. cuti fiat per peccatum commimonis, oc recensus a bono debito per peccatum omissionis; coii. sequens est ut si utrumque hoc peccatum ex eodem motivo, ac proinde in ordine ad idem spe .ciscati via in pi tegat, utriusque malitia ad can. dem speciem moraliter pertineat, Scutii cum m O. talem proceflum constituati in quo omissito seu
fuga boni se habebit per modum termini a quo, di inchoati, e, de commissio mali pei modum termini ad quem, & sormaliter, ae compictive; pilus enim est bonum deserere,&deinde oppo.
Ex quo intelliges, peccata commissionis &omissionis ex eodem motivo procedentia, lacn dici peccata ejusdem speciei in elle moris ex eo
qutiti sint partes subiecti va unicam speciem cori. tia hente; s sicut duo individua ejusdem speciei, puta homo albus & homo niger, convelaiunt in speeis ea ratione hominis, hacque de suo; ibet eorum integre praedicatur, quamvis distinguan. tur inter se accidentaliter latione albi & nigri)sed quia se habent ut partes integrales, ex quibus uniea in esse molis species peccati integratur Meoalescit, sicut ex partibus integralibus poeni.
tentiae unicum sacramentum constituitur.
1 o. Contra hane conclusonem in primis tibiici. unt Culiel de V quea hoc vulgare argumentum. Privatio Se forma positiva ubicumque sui
debent distingui plus quam specifice, imo nee
analogice pollunt convenire in aliquo pracdica. to reali, cum enti fle non enti nihil possit este commune: Ergo cum malitia peccati commis istonis si forma positi va. omissio velo in privatio, in nullo poterunt convenire, nec pioinde elle eiusdem specieia r. Sed hoc argumentum probat quidem peccata commissionis de ominionis, logice vel ineia physice loquendo, nunquam esse eiusdem speciei, imo neque eiusdem generis, cum politivum privativum, in quocumque genere sint, logice loquendo in nullo conueniant, sed differant licut este & non esse, α sicut a mimatio de negatio,int et que nulla datur tini vocatio aut convenientia : non tamen eonvincit peccata commissionis& omissionis non polle diei unius speciei mora- ilitei, quia ad hoc non requititur quod in aliquops adicato superiori uni voce conveniant, ed sitis. scit quod per modum partium quas integi ali.
Um. linam totalem speciem moraliter conititu. ant, ut iam declaravimus.
ii 2. Ubiiciunt secuntio: Si peccata commissionis& omissionis ex eodem motivo procedentia es.sent eiusdem speciei non necesse esset utrumque
seorsim in consessione explicate, sed si inceret quod poeniten, diceret te peccasse peceato talis speciei : ,ed hoe videtur falsum: Ergo illud.
Minor videtur certa: Sequela autem Maloria probatur. In confessi ne i Liscit aperire niamerum Sc species peccatorum necne ceste eli iuxata probabilem sentem iam explicate circuns iam
tias qua non mutant speciem: Ergo si eommis
so & omissio,quando ex eodem motivo proce dunt, non varient speciem neccati, sed unicum in esse moris peccatum constituant, non erit nea ceste explicare illas in consessione. Huic argumento respondent A ravio,M nte4 vino, &alii Reeentiores,admittendo sequelam,
supposito quod pradicta peccata procedant ex eodem motivo, & supposta probabilitate illiu,
sententiae, qua dicit circunstantias non variantes speciem non esse necessario in consessione dete .gendas Sed hae responsio non videtur tuta: si
quis enim eo tempore quo urget praeceptum chaist itatis, eius actum omitteret, &ex eodem motivo Deum odio haberet, quaquam consessio
ni satisfaceret, dicendo se peccasIe semel aut bis contra Vaccptum charitatis, sed teneretur explicare, an id fecisset peraeium odii, vel perso lam omissionem amoris debiti. Unde melius re spondetur, negando sequelamr licet enim, juxta
piobabilem sententiam circunctantia intra ean dem speciem aggravantes non debeant necessa. rio in conseisicine explicari, bene tamen ea qua non omnino se habent per modum eiretinstin.
tiae, sed spectant ad ipsam subitantiam speciei
peccati, tit partes eam integrantes; unde cum peccata coinnuinonis & omissionis ex eodem motivo prciccdentia, se habeant ut partes inte.
grates ex quibus unica in esse moris peccati spe. cies constituitur, ut supra ollensium est, debent necessarioseo is in in confessione declarari. Ex dieri, in haediisputatione intelliges, pec- 17 eatum ab Augustino lab. 22. contra Faustum cap. 1r. sc recte describi: Pricatum est duram, vel tri
cta u. De. ι .mti tin contra Ieram Dei Meraim. Cum
enim in peccato duo sint, nimirum amas humanus. qui est quas materiale illius, & ni hia, quae si eius formale, primum explicatur per ly '
omne peccatum; siquidem peccatum adaequat. dividitur in peccatum cordis, oris, de Operiar secundum vero sgnificatur per illa verba, contrahe. im IL AI Diam. Licet enim peccatum imme.
diate coiitrarietur rationi, Ge legi naturali aut positiva; quia tamen recta ratio, & leges omnes a lege ate ina, quae est divina ratio &sapientia, Di ladii a sole & rivuli a sonte promanam, uxta illud P ioveib. 2. Per me reges regnant. O te mco u roras iusta decernunt, peccatum dicitur potius contialium legi aternas, quam resia rationi, aut legi naturali vel postiva. Docet autem S. Thomas h Ic quast. i. arxs. ad ,: quod lire desinitio potest etiam compre hendere peccatum omissio ius, ii lique accom modari : quod facies, si pro eodem inliae defini. tione accipias dictum & non dictum, factum Mnon factum, concupitum & non concupitum, prout illa omnia dicunt carentiam actus in sub ic cto debito. Asmatis n at o linquit S. Doctorin 1. .antur ad itim genus; sitit in Dix nissuittim is ingen tum ad relationem, i t AM tinis A. t m si Traritatu O ideo pro eodem e faciscipundum dicum non diatum, Iuctam O non fac iam.
412쪽
DE COMPARATIONE PECCATORUM ADINVICE H. 3; ν
A nem:secus vero omnia vitia &peeeata, cum no
DISPUTATIO IVM c omparatione Peccatorum
Ad quae onem 73- Divi Thomae. Splicata Peleatorum divisitate, OD N
iet ea comparare adinvicem , &tHabre vitet hie discuterer Primum, utrum Bmnia peccata sint inter se eonnexa Seiacundum, an omnia snt aequalia 3 Tetrium. s ae qualia non sint,unde petatur eorum inaequalitas λARTI Cuius PRIMus.
Vtrum omnia peccata ses eonnexa '
FAcilia est huius quaestionis resolutio di unde
breviter eam expediemus, & quae docet S. Doctor hic art. I. exponemus. nulla snt inter te opposta. Dictaptimis r sicut omnea virtutes convariniunt in uno ptineipio, quod est antor Dei utpote qui Hierusalem eis testem aedifieat 3 ita omnia vitia &peccata conveniunt in eodem principio , nimirum amo te sui. qui ex D. Augusti nolis. 4. de civit. cap agi aedificae ei,itatem Babylonis: Ergo sieut omnes virtutes connectutitur, ita di omnia vitia di peccata. Respondeo eum D.Thoma Maart. I.ad 3.Quedamor Dei es ι 'retrusipas. inquantum ase tum
hominu a multu ducit in unam e Ox eo virtistes, qua ex umore Dra ι uasamur. ιι earonem has L sedam Um disgregatas ctam rimisis in direr u . prout siti cet homo si aniat. unci ηδε ρω bona temporalia. a μοι ua ia O diversii; o .. o ris a petrata, a causamur ex umore sui, non siret connexu. Addo quod amor Dei adhue unit offectum homi nil in eo quod dictat ut a piugeniis.& se inprudentia virtutes omnes eonnectit : quod non habet amot propitias respectu peceatorum de viii
Instabit Ideo omnes vit tutes sunt connexae, quia una non potest tuum actum . perfectὰ taltem . exercete sue aliatum consottio e sed patii et unum vitium non potest perfecte suum ainctum exequi sine contactio aliorum; nullus eis
Dic igitur, peccata non esse inter se con- C nim potest v g. esse persectὸ lurotiosus. nisi sit Collisitur ex ses plura 3. Regum I s. ubi di ei tui quodDavid non declinavit ab omnibus quae praeceperat ei Dominus , Meepta simam Vma.
id est adulterio N homieissio , quod commisit
cognoscendo Bersabeam, de ce dendo Uriam. Suadetur etiam ratione D.Thom desumptam dissuentia quae est inter eum qui peccat, &eum qui secundum vi mutem Operatur e Inte tio enim eius qui agit secundum virtutem, te
dit ad unum , Icilicet ad id quod est conso e
regula rationis, quam praescribit prudentia, ac Dil' s. proinde omnes virtutes inprudentia connectun- odigus. aliis amore pecuniae a luxuria tetrahetur: Ergo vitia sint inter se connexa.
Respondas nos iam dixisse, aliqua vit a depeeeata esse tonnexa inter se, ted non omnia, seuteonnexae sunt omnea virtutes; quamvis e
nim luxuria nequeat esse in suo ut inpleo ssimo sine prodigalitate, ob rationem assignatiun . heia ne tamen sine avaritia, im h cum illa non potest plenὰ tepetiti. Die ea tecundδ: Iacobi a dieitur. sturiumque ratum legem νυνerit, ofendat avitem mu 30, suctis est omnιum revir sed esse reum omnium mandatorum legis, idem videtvi esse ae habetetur, ut ostenclimus in tractatu de Virtutibus: in- D smul omnia peceata eonira omnia legis piaece tentio vero peccantis non tendit ad idem, sed - v d e Iad diversa, nullam habentia connexionem; quia intentio peccantis non est recedere a ratione
hoe squidem non est per se intentum ab ope rante) sed tendere in bona appetibilia, a quibus vitia &peccata sortiuntur speciem : quae bona
nedum sunt diversa, sed etiam quandoque inter se contrariar Ergo vitia & peccata non sunt inter se connexa, sed disparata ; N aliquando inter se opposta, ut avaritia& progigalitas: unde ut notat D Augustinus epist. a'. aliquando vitium vitio tollitur , ut amore lavss aut voluptatis,
pia r Ergo quicumque peccat in unci. omni-hus peeeatas iubiicitur.
aSS. Patribus antelligi re expliearib in ptimis enim suxta D. Thomam lite ait I. ad 1. Qui peccat m Ma Dei in est omnium reus . quamam ad
aveisonem de reatum poenae aeternae, in quibus omnia peccata mortalia cia veniunt; qui- eum qne enim in unci peetat ni otia iter, ve e a Deo avertitur, & ineuttit poenam α ernam,
lic/t omnia lati, inandata obseivet. secundo Dari Go iam reus. quia per quodlibet peeca tum motiale delicuitur charita. . tu quo tiata lex Adverte tamen, non negari in hac concluso-ε omnisque vitius aliquo modo eminent et emitti, ne, plura peccata habere inter se connexionem:
saepe enim unum disponit ad aliud , & aliquomodo illud causat; Deut ex superbia nasiitur in xidia, ex sula seu stas, immunditia, heb
tu/o mentis; ex luxuria caecitas mentis, incomsderatio, praeeipitatio, & alia quae enumerat D.Gregorius homil. t 3. in εὐ iei. N denique exinani gloria oritur jatiantia, hypocriss , contentio. pertinacia, discordia, & alia quae recenset D.Thcimas a. a. qa. Is 2. art s. Quare non Miud inten imus in ecnclusione , quam cum D.Thoma assignare discrimen inter virtutes, &vitia ac peccata , eo stens in eo quod omnes virtutes habent inter se necessariam conneximnetur. ut explicat Ai gustinus in Epistola ad Hieronymum. Tettio factis est omnium reus pet ingratitudinem . per quam redeunt aliqudi modo omnia peccata praecedentia. ut doeet S. Thomas 3.ρ qu. 88M LI Quuio factus est omnium rem qui perdit aut suspendit meritum piae. edentium bonatum operum , ac impedit suble quentia opera meritotia, aequ4betia ae si haberet caenia
413쪽
in his qua sunt ρὸν - non enim sequitur. album est A clesa: Sed haec jure tantum positivo eccli sali leo
musicum. qu)d magis assum it muris mugium; si qMIur atirem,si assum est disgregativum visus, quod ma-g;s album si mat s distresartuum ut iis. Similia ha bet qu. a. de Malo, art. 9. ad 4. ubi eidem argu mento duas adhibet solutiones, de in a. ait: in aliter Leendum quod in his, qua non sunt mala. nisi quia prohiluta, qui praeteptum non si reat. totaliter privat id ad quod tenetur: sed in his quae Iant mala per se, non lotam quia prohobitu. n.n totaliter tollitur ιο-
num cur oppon tar malum. ct ideo tanto gravius peccatur. quanto plus de eo tol ιtur
Nihilominu dicendum est, non solum in pee-catis quae jure naturali prohibentur, sed etiam i
prohibita sunt: Ergo in his, quae solo jure post
livo sunt pr hibita, reperitur inaequalitas in gravitate di malitia. Advertendum tamen, quAd si leus humanae determinent inodum virtutis indivis bilem, tune peccata contra candem legem aequalia sunt: unde omnes omissiones audiendi sacrui vel confiteamdi aut communicandi in paschate, sunt aequales, per se loquendo. Item contra praecepturn jejunii aequaliter peccat qui bis vel pluries comedit: ideoque non oportet in consessone explicare in quo numcro uci quantitate comestionis jejunium quis fregerit, ut docent Caietanus E. R. qu. his quae tantum sunt mala,quia iure postivo pro- d a .art. 8. Divino verbo Ieiunium qu. 8. SN hibita, vere reperiri inaequalitatem in gravitate& malitia, di omnia non esse paria. Haee assertio est communis, de eam tuentur omnes interpretes divi Thomae excepto Conrado, qui hk art. 2. propter testimoniaD.Thomi iam adducta vide tur doeere opposuit m desumiturque ex articulo
secundo hujus quaestionis. ubi S. Doctor de
omnibus peccatis, nulla facta exceptione, asseritu rus in mantiati cap. al. num. I 4. Dixi per sel
queodo, quia omissionis, audiendi sacrum, vel constentii aut communicandi in paschate,& aliae similes, ratione actus, qui cst causa ramittendi, potiunt habere inaqualitatem : ille enim qui mittit fac rum ut fornicetur, haud dubie gravius peccat, quam qui illud omittit ut vacet studio, talo, aut venationi. similiter licet ad malitiam posse esse inter se inaequalia; de ratio, qua ibi uti- de gravitatem paccati illius sacerdotis, qui cel tue, de omnibus omnino convincit; sicut de alia brat non se unus,per se nihil reserat quod parum quam habet loco eitato ex libro tertio contra vcs multum ante celebrationem comederit, perpentes, ubi se disci irrit: In omnisis quorumpe e- accidens tamen potest aliquRhlo ex hoe capitectis O b, nam in quiadum commensuratione conssit, aggravari, ratione maioris irreverentiae; ut si quantis malis a debita mensuratione receditur. tanti C quis ad iactificium accederet post nimiam pol miμου rit m i timi stitit sanitas con it in debita com- tionem, vel post comestionein usque ad crapi mensuratione hamorum. Opalchritudo in debita proportione membrorum 1 veritas autem in commensura tione intelledius vel sermonti ad rem. Patet aut
quod. quanto est majυν ι qualitas in homilia, tanto est maior infirmitas, o quanto est in .r inordinario in me ris, tanto est mulor turpitudo: O quunto mas , a versare rete itur. tanto est major salsitas; non enavi est tam magna falsiit M Uimantu tria esse quin- ροι. sit ut Has qui U mal tria esse cestum: bonum autem virtviis in quadam commensi ratione confistit: est enim medium sicundi m b tam lintitationem cιntiu- stantiarum inter contraria varia con tutum . quanto
uitar mayὶs ab hac hamonia rectilitur, tanto et ima. D quendo aequalia sunt. lam, inaris pcccarct, quam ii parum comediiset, aut bibitiet; quia tunc maior seret irreverentia Sacramento de sacri scio. Ad testimonia D. Thomae, in ratione dubi-handi proposita, Respondent Monteaino, Alv rea, εο alii, D. Thomam in praesenti mutasse semientiam, vel modum dicendi melioraste. Sed in lius respondetur, auxia doctrinam iam traditam, s. Doctorem loqui de ii s duntaxat peccatis, quae sunt contra leges p stivas, modum virtutis indivisibilem determinantes; haec enim, ut iam dic bamus, si sint contra eandem legem per se im,r maritia Deinde speetaliter ostenditiar illa peccata,qur solo jure positivo prohibita sunt, posse esse inaequalia in gravitate de malitia: illa enim pristini diversas species peccatorum constituere; alterius siquidem speciei est jejunium violare, N laborare in die sesto, etiamsi utrumque sit solum contrajus positivum: at s ccies cum se habeant sicut nuta meri, sunt inter se inaequales t Ergo 3e peccata quae solo iure positivo prohibita sunt. Praetere Gravitas peccati sumitur ex oppos-tione ad virtutem, quam destruit, ut articulo sequenti dicemus, adeoque, caeteri s paribus, illud Addo in primo testimonio potius seri sermonem de praedictis peccatis in Ordine ad aestimationem humani iudicis, qui solum considerat m
terialem es externam praecepti transgressionem,
quae potest in indivisibili consistere, quam in ordine ad Deum, qui attendit rinalem inte nam malitiam, quae ex inultis capitibus cresccrepotest, ut patui ex his verbis quae paulo ante abi dem habet : IIsti autem ratrona ridetur stigiagara quia in humanu ju iti Q rar: nam si altitia sustia rur times quem non transgrediatur, nihil re sert apudiisti m. spe multum. spe moduum si ιransgresvi i
est majux peccatum, quod praestantiori virtuti E trum paruis. an longius pruriaratur . Unde ex hoc opponituri sed peecata, quae solo iure positivo testimonio ad suminum potcst deduci, aliqua prohibita sunt, contrariantur multoties divisis de inaequalibus virtutibus, v. g. comedere carnes die veneriς, abstinentiae; do laborare in die sino, aut celebrare sine vestibus sacris, religioni: Ergo huiusmodi peceata in gravitate5 malitia inaequa lia sunt. Confirmatur: Gravius peccat qui sne licentiadi necessitate comedit earnes in quadragesima, quam qui comedit lataeinia; fle qui celebrat silevessibus de vasa sacris, do in loco non sacro, quam qui solum sine lumio e celebrat; de qui defert arma ad infideles, quam qui extrahit reum ab Ec- peccata contra jus positivum consistere in indi vis bilieti parte a ei prohibita, aut ex parte ext rioris transgressonis, quae in humano judicio
considerantur, non tantum absolute, de
exonuribus aliis principiis qua judex divinus attendit.
414쪽
ARTI eu Lux III. Viae Inpetratis per sis inaequatilas in
quaedam quantitas ae magnitudo , siue molis, sive vittatis, ita Ee in peeeatia . ratione malitiae fle imperfectionii , proportionata magnitudo de quantitas virtualia inveni tui . quae peceati gravitas , Theologia communiter apis pellat ut di quia se ilicet eculeolpota inseruas usua gravitate feruntur. Ee superiori loeo te. nmovemur; se rationalia ereatura pete atra lut Ec eo tum magnitudies , insta semissetὸ dejiei. t ut , & a suptemo bono separatur. Haec autem gravitas seu malitia pece ii do plex est, nem pe essentialia. & .ee identalia: de quibus hie viter hie agandom est, se explicandum unde ea- tam inamaab ardeso maius Uride
alii graviora , quanta majora bana proximi opponum turr maximam aiatem bonam proximi es ipsa rita hamma, ctii inanitur peccatam iam cidit . quod tollit acta I m hamisis ortam i o precatura luxuria, quod opponitin vita hominu is parentia . qusa est m- ordinaria quadam circa actum generationis hamanarunde inter omnia petiata , qua sunt inprormam,
dum locam tenet aristerium, O fornicatis . o H-jusmodi pectatu carnissa e tertium satem locum te net sartiam. ν ριna . o hujusmodi, per quia in exterioribus bonu liaitar proximus.
Inserea secundo eum eodem s. Doctore hicari. 4. illud peeratum esse gia vivas repliciter deseeundam lpeciem . quod Opponitur vittati praestantiolii quia habet obiectum in ratione Objectit tua , Ac magia lationi repugnans: nam
vitius de vitium ipsi contrarium taIpiciunt eamdem materiam ; disserunt veth sotmaliter in t tione objectorum , qui in illa materia . in qua Ilitus pomi aequalitatem Accommensurationem Die optire 3 , in qualitatem essentialem pes talione . vitium huiusmodi aequalitatem ea totum lumi ex obiecto. lia D. Thomas in destruit . de ponit oppositam incommansura. art. . tionem; de si iit piae dicta materia ecitisti tuit ut Probatur . Quantitaa leu gravitas essentialia sntatione obiecti specificativi virtutia pet orae- peeeati petitur et eo erq iod:sserentia eius spet' dictam commensulatiotiem . ita peroppoutam eis ea lumitur 1 Sed haee lumitat ex obiecto, ed neommeticiationem eonstitui tui sotmaliter in
ut in tractata de moralitate actuum humari
AN. rum fuse ostendimus r Eito fle illa. Unde tant4 aliquod peceatum ieeu sim tuam essen. iam de speciem est na .iua, quani , oblectum est ea quod versatur est pejus: quia graνιtvi pec catorum I inquit s. Docto t) dissert mari. quo Maegritudo alia grauior 1 Νateaim bonum sanitata
consistia in quadam commensus irime hamorum . per x penientiam ad naturam an alti ita bonam iri turis can sit in quadam commensuritione humam actus, sicundum conventi itiam ad regulam rat. κω. Maa ellum est adirem gaia r ηιὸ gravior est a- gratasa. quanti rassitast debus hamorum ammensu
adi, silvi ax pM: O ideo parit. pe catum contingitanis1- hamanu ex altiori sine, tinta peta arum est νών abjecta autem delativi sunt fines eorum. ut eae supra Actu patet i ct ideo Davium ἐivest tem obiectorum attenditur diversitus graνitatum n catu. Ex quo
gtavissimai de de inda ea quae loni contra subis stamiam hominia, ut hosticidium; de ultimis .a quae sunt contra ter externas hominia , ut sitium. Ratio est , quia rea exteriores sint propter ipsum hominem tanquam propter finem. 8e homo propter Deum. lia S.Thomas in ealee suadem ait s. de q)3.2. de malo art. o. tibi se disturtito Graium ρe. ratum disitur ex stia genere, quod majori bona inrtatis an uinr de ιμ bonum virtutis conost in ordinatione amoν .vit Iurastinis disit. Desin darem super omηιa diligere delea , peccara qa sunt ιη Deam . Aut
as. ratione obiecti vitii de peccati. Ex quo si,quod s. ut inaequalita a de incommensurari ci . quam ponit viii iam in illa matutia . non est minor quam opposita eo inmensuratici de aequalitas, quam ponit vittas i ita pi dictum obi ctum non minus dissonat rationi is esse obiecti viiii. e ut attingibile est per actum peccati, quam consonat illi in raticina oblecti virtutis . de n i est
attingibile pet actam bonum di si igitur in haeratione ne iit melius . de idcirco specificet nobi sol em virtutem,eonsequens erit ut in illa prioisti sit peius, itiduarque si e Iem Davioris peccati.
Consi malui peeeatum quod eo nitariatur pellectiori uitiuit, ex sua specie habet cora iam- pete Aedestiuere malui honum , cum destiuatae coitum pat medium ipsius virtutis 3 Emgo ex sua specie est gravius de deterivi peccatum. Pio pleniora huicia eotollam intelligentia, de
muliorum argumento tum lolatione, quadamhreviter obset sanda sunt, quae lus/ expandunt sal mantieenter dipatui. s. sibi. 4. 6 a. In pti. mia admittendum est . quod eum dismus illud peteatum esse gravius seeundum suam speciem. quod opponitui rei tectioii vitiuit, intelligendum est de oppositione iecundu ti obiectum pris
lia lant ea quae opponuntur virtutibua Theolo v eatum opponat ut pei factioti uirtuti olum quare gles, . religioni de poenitentiae 3 stile omnium ad objectore se eundatium, non ideo erit gla vius, ut patet in odio proximi, quod quia non conitatis tui charitati ut tendit in Objectum primatium , empe Deum , sed ni fertur in oblectum se eundatium, seilitet proximum . non est gras amum omnium peccatorum. Unde DLvua Thomas a M.39. artia. docet schisma, quam via opponatur charitati. esse minus pecea. tum quam sit infidelitas; de in lettio argumento sibi objieit N in mala muris bonum an i
415쪽
DE COMPARATIONE PECCATORUM AD INVICEM. Αοi
m est majus peccatum quam in ida titus. Cui obteis A potest alteri comparari dupθι terr uno mari ex partectioni se respondet : M tertium dicen/um quod
uni in proximum, opponuntur charitati quantam aci
nora. quam infidelitas. Sed iaιam Dei quod opponitur charitari, quantum ad pri usula objectum. non est
secundδ iaveriendum est, peecatum quod opponitur inferiori virtuti,si includat etiam op. postumem cum superiori uirtute, ratione huius
materia mel obiecti, alio modo ex parte ipse homini potiantu: ct atraque modo intemporantis est pravatis xitFom quam rim ditas di per gravitatem ex parte materiae, vel obiecti, non intelligit gravitatem specificam&ellentialein, sed gravitatem acei dentalem, desumptam ex aliquibus circumstantiis obiectivis. Dices: Timiditas, quantumcumque crescat
intra suum genus, non pertingit ad gravitatem mortalia & ideo necesse non est hu)usmodi pee.
catum ineonfessione aperire; cum tamen plura peccata ex his quae opponuntur temperantiae, ex
proprio genere sint mortalia ut patet in forni- iusti soni posse silperare illud quod maiori vir. eatione, adulterio & similitius: Ergo intempe,
tuti opponitori unde adulterium, quod castitati . . - o
opponitur, secundum suam speciem gravius est, quam furtum. quod opponitur iustiti t. quamvis hae sit petieAior virtus quam illa;quia in ad
ulterio, timul cum Oppolitione ad castitatem, clauditur oppositio ad ipsam iustitiam. Tertih observari debet, quod peccata interquκ fit comparatio, habere debent eundem modum oppositionis ad virtutem , ita quod aut utrumque opponatur illi contrarth, aut utrum que privative, subindeque utrumque sit pecca. tum eommissionis, vel utrumque omissonis: si autem unum sit commissionis, quod opponitur
Tantia ex Obiecto,& non tantum ex circuitas antiis, est vitium seu peccatum gravius quam timiditas
Respondent aliqui negando Antecedens, 33. quantum ad primam patiem: existimant enim quod timiditas potest esse peccatum mortale, si materiast gravis, puta si quis propter inelum
mortis,uel tormentor Mneget fidem,vel tradat
civitatem. Sees tire solutio non probatur 1 quia, ut recth dicunt sal manti censes, neque timiditas, M'neque aliud peceatum sertitudini oppositum, s , praecise intra suum genus habet quod sepugnet ει. charitati, neque est contra bonum Dei aut pro . contrariὲ. & aliud omi ionis, quod opponitur C Nimi quod eli de ratione mortalis peccati sed tantum privative, valde probabile est, quodeti. amsi hoc posterius perfectiora virtuti oppona.
r. poterit tamen este minus grave quam illud, quia diversus iste modus oppositionis non pa. iam eortim mutat gravitatem Unde probabiliter diei potest, peeratum homicidii, quod ius i.
tiae opponitur, esse grauius secundiam suam spe ciem, quam omissionem sacri, quae opponitur resistorii; quamvis teligio sit persectior quam iustitia. Ex his praeipua adversis sententia funis tamenta solvuntur. Ad majorem tamen elari.
Objicies primo: D. Thomas infra qu 84.
consstit in sola inordinatione circa passiones irascibilis; sicut gula consistit in deordinatione passionum concupiscibilis i Ergo scut hac pr
pter hanc rationem non attingat intra suum g nus ad rationem mortalis, ita nee illa. Unde
Melius cum iisdem Authoribus, & aliis D. Thomae Distipulis respondetur, negando secundam partem Antecedentis : nam etiam peccata
intemperantis oppolata , ut subbstunt praeis hintra genus intemperantiae , non habent pertingere ad gravitatem peccati mortalis, scindi. Mum est de peceatis contra fori tudinem. Si e nim ratio tradita in pectatis sortitudini oppositis
art. 3b docet quod intemperan ta est gravius pereatum quam timiditas; & nihilominus for .
t tuta, cui timiditas opponitur, est maior viritus quam tempe Iaiatia, ut assent idem S Do. etor ianu qua)ι. 66. art. 2. M 2 2. quia I art. I 2. O qu. s.de Vrtat. art. 3. Ergo vitia illa & peerata non sunt peiora quae pratiantioribus virtu.tibus opponuntur.
Ad primum respondeo D. Thomam per vitia principalia non intelligere graviora secundum malitiam,sed capitalia sic ditia, quia sitnt veluti capita & sontes ex quibus alia derivanturii dehonum irascibilis a fottioti idem convincere dobet in peccatis oppositis temperantia, quae secundum quod ei duntaxat opponuntur, sistunt in Meordinati ne pasNonum concupiscibilis, nec eharitati sive quoad bonum Deisive quoad hoianum proximi, repugnant. Unde quδd peccata
cantra castit rem, aut contra aliam partem te perantiae, sint ex suo genere mortalia convenit
illis ex eo quod sinui eum oppostione ad tem perantiam includant oppolitionem ad iustitiam, vel ad alias virtutes tempeiantia perfectiores ;ut de adulletio perspicuum est, eum in eo fiat in iustitia coniugis & de stupro ae raptu, in quo fit velle solum, non esse necessarium quod illa dire. E injuria virgini, aut patentibus; & de incestu, incte opponantur uirtutibus carὰ inalibus, cum ais
varitia si vitium eapitale, & tamen opponatur liberalitati. Ad seeundum Aieendum, D. Thomam sol sim velle. qMd licet timiditas quantum ad malitiam specilleum di essenti: Iein , delu raptam in proprio & formali obiecto , sit gravius peceatumantemperanti 1 ista tamen accidentaliter, ratio. eiteumstantiarum quae se tenent tam ex parte obiecti, quam ex parte operantia, madiim. ve Io ex ratione voluntaria, qua mea maiorestae intensior, illam in malitia & gravitate excedit;
unde cum loco citato exa. a. ait et I ammtium m. m.
quo fit irreverentia sanguini, quod pietati repugnat. Idem dieendum de tarnicatione, quae etiam habet aliquid injustitia admixtum, cum per illam fiat iniuria proli nasciturae, inquantum dein taeducatio & institutio ipsius impegitur. N
qu. obstat linquit s. Doctor a. a. qu. Is . ait. a.)s ahquu .rntiando sugilanter ρνον dear prati de eduiscatione r quia id quia cadis sub Ietu determinatione. jaditatur seiuniam id quod communiteν accidit. Onoκ seiun m id quod in aliquo casu potest arcidere. Dices saltem in peccatis contra naturam nulla repetitur iniustitia; eum nulla ibi expectetur Proles, cusus educatio possit impediti. Eae Re
416쪽
Respondeo primh in peceatis contra natuis Axam aliquam speciem iniustitia includi r tum quia illa obstant generationi prolis, ad quam
semen humanum a nainra institutum est: tum etiam quia per illa ordo naturae violatur, subindeque & naturae, de ejus authori maxima irrogatur iniuria. Unde D. I homas a. a. qu. citata art. I x. ad i. ait qtiod inpetiatis hontra naturum. in
quibus ipse ordo narrare νiolatur. sit injuria thsi Deo orirnutiri natur . Secundo dici potest, quod lucet hujusmodi peecata, non includant specialem oppositionem ad iustitia stricte sumptam, habent tamen oppositionem ad aliquid altius vii tuae; quia opponuntur ipsi hono speciei humanae, &natu tali ordini communi ad quem virtutes ordi. rnantur, & qui a Deo immediate procedit. Obiicies secundb: Respectu eiusdem viri tis non semper illud peceatum est ma us, quod opponitui pei sectiori actui ipsius virtutis: Ergo nec res pectu diversarum illud erit semper gra vius, quod contrariatur virtuti nobilioli. t On. sequelma videtur perspicua a paritate rationis: Atite cedens probati. r. Diligere immi os ex chalitate, perseolor actus est, quain diligere amicos; iuxta illud Matili f. Sa diastitiis, qui
mi es vestros. G. . Unde egregie Tertullianus ad
sit. ον um. ti tamen odium inimici, minus est peccatum quam odium amici: Ergo non temper illud peccatum eli maius, quod opponitur persectio,iaci ut alicuius virtutis. Confiimatur: Eidem vii tuti & seeundum eundem actum opponuntur distincta de ioa. qualia peccata; v. g. liberal irati, cujus actus est dare quod Oportet, opponitur per excelsum pec .eatum prodigalitatis, qua dat plusquam Opor. tet, & per detectum peccatum avaritiae, qua dat minus quam oportet : Ergo niaior vel minor gravitas horum peccatotum non sumitur ex op- Dpositione ad viriuum. Ad cibiectionem respondeo negando Ante. cedens. Ad euius probationem dicendum est doctrina D. Thoinae a. 1. qu. a .art. . dilectione in amici, quantum est ex parte obiecit, persectiorem actum este dilectione inimici buti a amuis sinquit s. Doctor) cr melior es. σm ιs conjunctus. unde est materia magas convenaens
dιlee ιoni. O propter hae actus dilectunu supeν hune materium transienι. melior est, unde Oeim ερρο- tum est dei tis. Ex parie vero rationis diligen. di, dico dilectionem inimici aliquo modo piae.. minete dilectioni amici: primo Dia dueasonu amio ri
quam Deus sed dilecti viminui solus Deus est ratur ρι unda Dia prasiupposita quod uterqtie propter Detim abligatur, fortior assen. tur esse Dra dilauio, qua uni intim hominia ad remotiora extendi, flavum tissae ad dilectronem anim Grumr Mat νινια ignis tanto ostenditur riportior. quanta ad remotiora rigundit suam cati .m Hic autem exeessus ex parte s lius rationis diligendi , non conducit ad ma-3Orem malitiam actus oppositi: quia oppositio odii pioximi cum cham te, non est di. recte & per se respectu rationis formatia diligendi , quae est divina bonitas sedi e spectu bo. ru creati, quod debemus in proximo non odis-
, quodque est obiectum secundarium elati.
Ad confirmationem direndum est, quδd eum ι,
duo peccata eidem actui virtutis, unum per exiscessum, Ze aliud per desectu in opponuntur, illud est seeundum speciem gravius, quod magis a virtute distat, & cum illa maiorem habet dic similitudinem tunde in pereatis oppositis tib
ralitati, malua peccatum est avaritia, quam pro digesilas; quia cum ad liheralitatem nugis peristineat dare, quam retinere, nimium retinere,
quod est avaritia, longius ab illa distat , quam nimis dare, quod est prodigalitatis. Quae est exis
Ut autem cognoscatur, quodnam ex his me- 4o. catis. quae seeundum incessum & secundum de. feratim eidem virtuti opponuntur , maiorem habeat cum illa contrarietatem , observandum est eum S. I homa qu. a. de Malo, ait. s. in homine dari aliquas virtutes, quae principalius ordinantur ad retiarandum & compescendum appetitum; quasdam verb, quae ad illum im .peliendum de consimandum deserviunt. Primi generis sunt temperantia, castitas, humilitas, mansuetudo , & aliae husus modi, praesertim qua passioneae cupiscibiIis moderamur seis cuntii vero perseverantia, sortitudo. magnani. . mitas, & smiles; maximε qua sunt circa pasi O.' nes iras ibitis. Illis ergo virtutibus, quae pii nisi io Oidinantur ad retianandum, de compe. Rendum, dissimilius est ερ magis repugnans peccatum secundum excessumi ut temperantia& castitati magis repugnant intemperantia MIuxuria, quam insens bilitas, & humilitati ma gis dissimilis est superbia, quam pusillanimitas:
econtia vero vii tutibus, quae sunt ad confirmanis
dum de impellendum, magis dissimilia sunt, di
magis repugnant peccata secundum defectum, quam se ciuilium excesium.Unde fortitudini magis repugnat timiditas, quam audacia, &. sae de aliis.
Objicies te tith: s e virtuti persectiori op. 4t
ponitur peccatum veniale, & virtuti minus periecta peccatum mortale 1 Sed Cuodcumque pec catum mortale superat in gravitate specifica quodcumque veniale: Elgo illud peetatum non est glai ius quod perfectiori virtuti opponitur. Maior probatur: vcritas seu veracitas, cum ad partem intellectualem pertineat , nobilior est temperantia, qua in appetitu sensitivo residet idi nihilominus mendacium iiii eppostum, solum eli ex genere peccatum veniale, plura vero peccata opposta tempetantiae sunt mortalia Ergo virtuti pei sectiora interdum opponiturpe catuli, duntaxat ventile; vii tuti vero minus persectae, peccatum mortale. Respondeo prim4 negando Majorem Ad 41. cuius probationem dicendum peccata contra temperantiam non habere quod fiat mortalia ex sola oppositione adiplain temperantiam, ut suis pra ostendimus, sed quia limul includunt Oppo lationem ad sustitiam. quae est persectior virtus
Respoti deo sectindo, quhd cum D. Thomas reparat peccata inter se. dc docet ea esse ma. Iota qu nobiliola vi tuti Opponunt it, de tinteli si si polito quo eodem modo prcite-da Nd lacu 1ia ι aiatibus in oti octua: thu, illo est nubat Oi,qui rubet novilius obaeuum,iupposito
417쪽
quod eodem modo, hoe est vel scient fice, vel
opinati ve, uteiqite procedat; s enim tinus habi tus procedat modo scientifico, & alter opinati vo . quamuis hic posterior versetur circa nobi liorem materiam non tamen erit perfectior quia habet cli Versum&imperfecti rem in dum pim cedendi: tande cum peccatum mortale & venia. te habeant longe divei sum modum procedendis moriale enim ponit inordinationem eitcaii. nem, veniale sollina circa mediaiquamvis venia. te contratietur nobiliori virtuti, non ideo etit gravius quam mortale. 44. Dico seeundd, in aqualitatem accidentalem in peccatis, sumi ex circumstantiis non mutata. libus speciem. Probatur inaqiralitas accidentalis in pecca. tia sumi debet ex hi quae se habent accidentali ter ad actum in elle moris spectatum : Sed cir cinas latitiae non mutantes speciem xcidentaliter se habent ad actus humanos in elle moris specta tos; sunt enim veluti quadam illorum accidentia eos allicientia, v.g. in sui tu hoc quod est rapere alienum, se habet per modum essentiae, sed quδd sit magiatim vel parvum, se habet per modum circunilantiae de accidentis Ergo inaequalitas accidentalis in peccatis, sumitur ex circu instan. tiis non mutantibus speciem, sed intia eandem speciem aggravantibus . videantur quae diximus in tractatu de Moialitate actuum humanorum
s Qv erunt iij c aliqui an peccatum quod ex obiecto. & secundum s peciem est mimis grave pos.lii ratione ei relinstintiatum adeb crescere in via lilia, ut superet vel adaequet peccatum ex obiecto gravius ' Est autem sermo de circlimstantiis agglavantibus intra eandem speciem; quia de circunstantiis quae speciem peccati mutant, dia. hium non est, quin ratione earum peccatum ex obiecto levius. pos t superare aliud gravius ex obiecto,ut si furto quod ex suo obiecto est Ieυ iusquam rapina, superaddatur Hrcunstan a loes sa cri qua tians it illud in speciem iactilegii, ma. sus peccatum erit, quam rapina Pro tesolutione 1 usus dinicultatis adueiten dum est, dupliciter nos polle loqui de peccatis, metaphylice scilicet, considerando eoium essen . tiam, speciem,& quid iit se; & moraliter iv. dieando de illis secundum prudentis astimationem & appretiationem. Hoc posito
Dicendum est primo, si his si loquamur de
gravitare peccat olom metapiusce. peccatum ex obiecto levius quantum ciamque malitia ipsi iis crescat latione cucunitaliciarum aggravati. tium intra eandem speciem nequit superare vel adaequale peccatum gravius ex Oblecto. Ratio est, quia nulla Gima qua essentia litet in eontii tuta in gradu infelio ii, quantumcumque intra
suum gradum & speciem crescat. potes h pertinis
gere ad gradum formae estentia litet supelioris; alias talis forma am itteret proprium gradum essentialem,&seipsam destrueret: v g. nigredo, quantuinciumque intendat tir, nunquam perti .set absolui e loquendo ad persee ionem albedi. nis; nee actus humilitatis, vel temperantiae, ad perfectionem actus religionis aut charitatis: Sed malitia peccati levioris ex oblecto ellentialiter est eonstituta in gradu inserioli: Ergo quantinam eum ille intra luam speciem crescat, nunquampei tinget, metaphisce loquendo, ad malitiam peccati ex obiecto fraxioris illide D. Thomas
Dicendum ess seeund5 si loquamur de gravi. 4 .
rate peccati mota liter, & de illa iudicetiatis se eundum vita prudentis aestimationem de appretiat Onem, peccatum ex obiecto levius, potest ratione circunstantiarum intra eandem speciem ita crescere, ut adaequet vel superet fravitatem peccati ex specie & obiecto gravi Oiis. Probatur Nam incommuni hominum asti m tione, Se secundum iudicium viri prudentis, occidere mille viros, aut depra dari bona totius reipublicae, censetur peccatum simpliciter gravius maloii poena puniendum quam aliquod periurium, aut blasphemia, licet ista ex obiectos petie sint gravio 1 a. c Onsirinatur de illustratur hoe exemplo: Li- qtet aurum ex tua speeie, & physice loquendo, sit ma solis valoris es persect ionis, quam argentum; in individuo tamen potest ita multiplicati quantitas argenti, ut moraliter loquendo. & se cundum a strinationem hominum maioris silva. lotis quam parva quantitas, v. s. uncia arui. Ita ergo limiliter quamvis periurium lit gravius ex sua specie. quam homicidium, Ed semperiit tale, metaphysice loquendo, moialiter tamen, &aitentis circunstantiis, aliquod homiciolum poterit elle absolute gravius, maiori poena di .gnum, quam unum persurium; puta si pei sona Occisa hi maximae dignitatis, vel utilitatis in re. publica aut si pluses occidantur,&aliunde per- iuium ex inconsideratione, metu, & altis eir euntiantiis alle vietur, quamvis ratiotiem peccatim a talis N an amittat.
DISPUTATIO VDe subjecto Peccatorum.
peccatorum, eoronaque ina qualitate& gra v itate conlequens est ut eoium subiectum investige inus, & in quibus eotentiis somnaliter & intrinsece resideant, breviter declaremus. Unde sit ARTicu Lus PRIMus.
mati re es intrinsece peccatum e
rita sede & principali subiecto & principio te- 1idete, iuxta illud Aligi stini lib. i. i et raci cap n.
luin ell quaslio. an etiam in aliis potentiis, intelis Lee a lectu
418쪽
lectu scilicit, appet tu, & membris ae sensibus Aexternis, ut voluntatis motioni subiectis. peccata, quantum ad malitiam formalem, subiecten. tur,vel a lius illarum potentia ium,solum extrinis sece ab actu voluntatis, a quo imperant ur, malide peccaminos denominentur. Pro resolutionea. Dic , plura peccata, etiam quantum ad malitiam formalem, lubiectari intrinsece in intellectu, te in appetitu sensitivo, non vero in membris corporis aut iensibus externis: Itala. Tho-mis in hae quaestione, ubi multoties repetit po
tentias appetiti vas non autem membra editetna,
cile sub esuin peccati. Nee potest glossari de
peccato, quantum ad materiale; cum in membris externis peccatum quanium ad materiale a relidere possit.
3. Prima pars, quam negant Al vatis & Cur ea,
asserent es malitiam muralem in sol is actibus vo .luntatis intrinsece reperiti bi eviter madetur ra. tione quam inlinuat D. I homas h;ca . in il
la potentia est acius malus, formaliter qua talis, in qua est habitus malus a quo elicitur, & habitus bonus,cua contraiiatur: At non solum in voluntate sunt habitus .itioli, a quibus actus mali liciuntur, de vii tutes ipsis oppositae, sed etiam iii intellectu &in appetitu sensitivo Ergo actus malus & peccamino lusi formali et qua talis,Non solum in voluntate, sed etiam in intellectu. dein appetitu senstivo subiectatur Malor palet, quia actus non elicitur nec recipitur in potentia, nisi mediante habitu; unde in eodem subiecto debet recipi actus, in quo relidet habitus, de ut loquitur S. Doctor loco citat . . Doti ni est a tirue, o :l rui. Minor etiam eliceita quoad utramque partem: nam vitia imprudentiae, infidelitatis , de si milia. sint in intellectit. in quo teli dent prudentia 5 fides similiter habitus intemperantia. pusillanimitatis, de alii similes, sunt in ap. petitu sensitivo, in quo subie Mantur temperan in , xia , fortitudo , & aliae virtutes moder ilicesis, ' passionum , ut ostendtinus intratiatu de vinu. tibus. Si fatentur Cutiel, de Alvareet, contra quos disputamus. I6. Probatur secundb eadem pars: propitiam si jectum malitia moralis eli potentia libet a sed
appetitus sensitivus hominis . ex coniunctione quam habet cum voluntate, libertatem aliquam intrinsecam ab ea participat, ut ostendemus artieulo sequenti: Ergo potest esse subiectum nia. litidi moralis. s. Ex hoe probata manet secunda pars. quae asserit in membris. de in sensibus externis mali. tiam moralem formalitet non residete . Nam in eo subiecto non potest intrinsece & sormaliter Iesidere malitia peccati, quod non est aliquomodo inti inseeeliberum: sed membra colpo- .ris non sunt intrinsece libera. sciit nee sensus . externi: Ergo malitia moralis in ipsis relidere non potest.
Soliuntur Olestiones. c. c Bucies primo contra primam partem conis esulionis : D. 1 homas hIe ait i. docet esse de ratione peccati, formaliter qua peccatum est seu quoad malitiam moralem quam de sol mali importat, quod in voluntate subiectetur: Sed una numero malitia non potest seriectari inuin
sece in duabus potentiis, sera nee idem numero accidens esse in subiectis realiter distinctis: Ergo
peccatum, quali. um ad malitiam sol realem,non
iubiectatur in intellectu, vel in appetitu sensiti
vo, sed solum in voluntate. Respondeo ex Contadohleart. i. omnia pec- 7 cata subsellari in voluntate, non quidem adis aquate & secundum totam malitiam, sed inisadaequale de secundum partem malitiae : unde in pe. cato haeresis, vel luxuriae v. g. pars malitia
est in voluntate, de pars in intellectu, vel in appetitu senstivo, in quibus vitia haresis vel luxuriae resident. Nec inconveniens est quhd ex pluribus malitiis paritalibus, de realiter distinctis, moialiter unum numero peccatum resultet; sicut iuxta doctrinam D. Thomae supra 'u. I . t. q. ex imperio δd actu imperato, moraliteriit unus numero actus, licet in elle phylac o di 5 ferant realiter. Non repugnat etiam quod una numero malitia in plui ibus subiecti, pallialibus edi istat, sicut unus numero ternarius est in tri. tius hominibus, & una numero figura domus in lapidibus, lignis, de e. nam quando dicitistquhd unitas numerica accidentissumitur a subiecto, hoc intelligendum est de totali, non de partiali subiecto. Addo quod . quia pars illa malitiae quae in vo- 8.luntate res det, primati h 5e pi incipaliter se habet in peccato de est radix de Oligo alia tum quae in appetitu sensitivo, vel in intellectu reperiuntur, pctest dici omne peceatum este in sola uo. luntate principaliter de primari4. seu radicaliter Ed originative & in intellemi de appetitu minus principaliter, dc quali secundatio, ut explicat
Caletanus hic ait. a. de declarat S. Doctor qu . a. de Malo. m. h. ad x his verbis: rri isti ἰ-ratur esse volam M. non quia tota essentia peccati su in ira Pestiatur s. sed quia totam precatam con sit mi o - , Id sit ut in raduri
Potest etiam diei cum Monte lino, omne pec 3. catum elle in voluntate formaliter, de in aliis potentiis solum materialiter; non quod in illis non st aliqua formalis malitia intrinseca, sed quia mal itia quae est in aliis potentiis , comparata ad i. lam qua residet in voluntate, habet
se sicut materiale ad formaale: nam actus volun talis se habet ut imperans, actus vero allatum potentiarum ut imperati; unde quia imperatum ad imperium comparatur sicut materia ad foris mana a ut docet D. Thomas supra qu. II. alia ψ. malitia actos voluntatis potest dici formalis, de realitia aliorum actuum materialis 3 de conse- uenter peccatum per utramque malitiam conis itutum, potest dici subiectari sormaliter in sola voluntate, in reliquis autem potentiis solum materialiter.
Obsicies secundo: D. Thomas supra qu ro. 'art. 3. docet actus extetiores non habare distin ctam bonitatem vel malitiam formalem ab ea quae est in actu voluntatis: Sed nomine actos existerioris apud D. Thoitiam intelligitur quicum que actus a voluntate imperatus, sive tit intes lectus sive appetitus: Ergo actus intellectus vel appetitus sensitivi, non habent bonitatem, vel malitiam formalem distinctam ab ea quae est in
Confirmatur: Qua sola attributione & ana. 1i Iosia unius ad alterum dicuntur talia, non de nominantor a forma sibi inhaerente, sed a forima quae eit in principali analogato, sit patet inmedi
419쪽
m le Ina re utina ἰ quae non die untur 1 anae a lanitate quam in sot malitet habeant, sed a sanitate animalia , quam eausan vel fgnificant: Atqui ex D Thoma Ioco citato in res'. ad s. actua e letior denominatur boniv aut maliis per analogiam de attributionem ad intelio tem . se ut medietna &utina denominantur sanη a sanitate animalis: Ergo actus ex lelior solum extrinsec Edenominatur malus a Mali ita quae in actu voluntatis formaliter te sidet.
Respondeo hoe argumentum,quod est piae-eIpuum Cutielis de Iluatis fundamentum , primam partem nostiae 3 stertionis non attingere. sed solum plobate secundam, in qua dirimus
actus seu motus membrorum externorum, non habete in scipsa malitiam formalem. nam s. Do ctot loco citato. nomine iactus exterioris, non intelligit quemcumque actum a voluntate imperatum ut Cutiel de Al. δεεκ existimant) sed
solum actus membrorum externorum. Et hoe eolligitur tum ex exemplis quae ibidem adducit ;nusquam enim in tota illa qu. Io. apponit exemplum actus externi in actibus intellectus vel appetitus, nee horum mentionem facit, tum tamen fere in singulta attieulis affetat in exemplum actua membrorum externorum', ut Oecisionem, deambulationem , & sitnules motus omnino ex ternos mei iam ex argumento ptimo illius ait. s. ubi ait, quod actus exterioris pristipium es tenta exequens motum ι idque non negat, sed ad mittit in et nidem argumenti solutione; potentia autem exequens motum est in membris eor- potis extetioribus. Ex quo patet solutio consimationis: nam quando S. Doctot assetit actum extetiorem denominari bonum aut malum, per analogiam Sc attributionem ad interiorem, sevi medicina de urina denominat ut exti insece sanoe a sanitate quae est in animali, nomine actus exterioris, intelligit actus membrorum exteriorum . non verbacta, intellectus . de appetitus sensit;vir tatio enim boni aut mali moralis, respectu actuum
voluntatis, intellectui, Ae appetitui sensitivi, dieii ut analogi e/, non solum analogia attriburionis, sicut ianum analogicὰ dicitur de animal me diei a. de urina , sed etiam analogia pro portionalitatis, sicut ena analogieἡ de Deo de eteaturis, vel de substantia de accidente praedi.
Objici ea teli iδ vetitas scut &saliuat so malia in solo intellectu sol malit et teli det: Elgo
pariter tum bonitas, tum malitia reo alii io sola voluntate subjactatur. Ani Medena supponi tui certum ex metaphyssea. Consequentia velo probatur ex parit a te rationis. 4Responda o vetitatem 5e sal statam formalemptim δ&pet se solum esse in intellectu 1 se eundatiδ tamen Se per partiei pationem etiam esse in eo lativa scis maliter a quia haec potentia conis seit propositiones ex te inia sngulatibus. 8e ex hi ad tintius, in vocibus autem de iebus solam esse vetitatem extrseca denominatione. idem est de bonitate de malitia e prim henim de per te uitaque est in actu voluntatis; seeundatio& per participationem, in actu appetii ut sensitivi r in actibus vero membrorum exierioium, solum exit inseca denominatione.
Obi ieies quatio 1 Atius eodem modo die in. tur mali . quo liberi r sed actna intellectas solum exuinseca denominatione ab actu uoluntatis di.
cuntur libeti r Ergo de mali. Α Respondeo primo negando Malotem : ali. quidentio potest esse ditem peccatum . quod
inda tecte tantum voluntarium de liberum est ut patet ex dictis in s. dispostione. Multi etiam docent peccatum originale, quod 1 in alitet de inuinseca denomitiatione est in nobis, solum esse nobis voluntatium denominatione extri seea ab actu voluntatis Adami. sic ergo in peccatis infidelitatis de impiudentiae, quae sunt in intellectu tanquam in subjecto, pote stesse init in- seeῖ malitia moralis, quamvis solum extrinse-cὸ solliberi. Nee est eadem latio de actibus membrorum exietiorum: quia hete non sunt ptiueipia actus humani , sed tantum instrumen-B ta, ut hie art.2. ad doeet D. Thomas; neque sunt solentiae rationales pet essentiam , vel petpartieipationem, nee aliquo modo liberae in. tellectu 1 veth est principium actui humani, de potentia rationalis per essentiam ae libera.si non sol maliter, saltem radicaliter. seeundo te sponderi potest, data de ncin eo nisceti a Maloti . negando Minotem: nam in acta impelli ab intellectu elicito, repetitur aliqua libellas initin seca. a praecedenti motione voluntatis participata . ut saTι actata de actibus humanis ostensum est.
Objietes ultimo: si actua appellio, setis ivl.
procedens ex motione voluntatis. haberet mali- C tiam intrinsecam , talia malitia saepe esset morta
lis, de non tantam venialia r Se i in appe stusensitivo non potest esse malitia mortalis r stilo dce. Maiot patet: nam talis malitia mota litet loquendo est ejusdem speciei cum malitia voluntatis, a quia deicendit. constituitque eum illa idem peccatum . ni supra diximus: constat auiatem malitiam voluntatis saepe esse mortalem, ut cum voluntas movet appetitum ad actum lux riae, & smiles. Minor velo videtur esse D.Tho mae hic art. . ubi doeet insensualitate non posse esse peccatum mortale, de reddit latronem quia mo a peceatum i inprutat de ordinationem ei te ultimum finem . de xxeisionem ab ita D lo; sicut autem te et te Ee ordinate ad finem ut
timum non est sensualitatis, sed voloniatia de rationis, ita nee deordinati ae avelli ab illo. Respondeo coneessa Maiori, negando Minois rem. Ad probatiorem ditendum est , D.Thoamam loqui de sensualitate se eundum id duntaxat quod habet ex se plout inveni ut in homine, de
hoe modo negat in ea repet iti peeeatum moti a-la: non aute in negat quOA dum actualiter a voaluntate movetur . recipiat in se mortalem mali. tiam detivatam ex malitia voluntatia . mediantellia motione , ut apeit 4 colligit ut ex solutione ad I. ejusdem attieuli, ubi sic ait: Actu, sensu. - ιtatu potest comurrere ad peti artim mortaler sdra
E men aum p .cati murtalis κυη habet qvis sit prica tum mortale ex eo quod est sc Uuatitatu, les ex eo qaodest rationis. ι me ruinari in finem id opeccatum mortale non ariribahar sensualitati. sed rationi. Utrum veth appetitus sensitivus. prout est iii homine . independenter actuali inflatu demotione voluntatis. habeat suis eientem vim delibertatem ad peccandum venialiter , dicemus atticulo sequenti.
420쪽
A quod ii bet exactuali it quxu se motione voluntatis , i plum applicantis ad aliquem I ctum. ARTICu Lus II. Respondent aliqui ex Aduel saliis D Thomam excludere solum consensum voluntatis sol
VIrum peccatum veniale passi essa soa uirusensitim, si usa omni morione moluntaris pNegat sed ina, Alvareet. 8e alit ex nostili
18. I lco igitul , appetitum sensi ivum , prout in
homine eonjunctus est patri tationali , etiam sne act tali voluntatis influxet . posse esse pi incipium de subsechum eulpae venialis. Probatur primδ ex magistro Sententiatum in a. dist. rs. ibi ait: si ρ ι ιι ι Dubra in solo seresu. Istatu motu tenetur. νὶ uiuis ac rex si initim est 1 sentit igitur ad peeeatum veniale tolum appetitum senstivum per se suffeete.
19. Plobatur secundo ex D. Thoma his art. .&4. doeente in sensualitate posse esse peccatum ve- .niale . non veto tu otiater sed . loquitur de appetitu sensitivo . seeundum id quod habet ex septoni invenitur ii, homine, nullo attent O volu tatis aut rationis inquxur Elgo iuxta D. Thomam, appetitus sensi iv ut .pto ut in homine parti rationali eonjuactas est .etiam sine actuali vciis luntatis inst axa, pote st esse pianti pium & subjectum eulpae venialia. Maior patet. Minoi pro batut prim δὲ quia idem S. Doctor h;e ait. I. insolutione ad i. ait quδὴ appetitus βη kινα ranabupra aeta animatibus habet quandam exurrentiam. ιι licet quod natis est Medire rationi ἔ συοι uia ad hoc potest esse primipium actu, rotantariι. O per conis sequens pracat . ubi non reeurtit ad aliquem linquxum actualem. quem voluntas vel talio in appetitum ereiceat, led ad illam ereellentiam habitualem. quam ab initio ip:e appetitus sortuus est, quaque natus est ita in sulam obiect imtendere. ut tamen valeat cohibeti voluntate: unde insolat ad s. eiusdem atticuli, docet mo tu ri sensualitatu piae senientem omnino ratio ne n. atque adeo in il ut im ae motionem volonistatis . esse mecatum veniale , quod in genere
diιitur se in si ualitate: sed tamo peccatum non potest esse mortale . sed ν muti totum saeuado probat ut eadem Minote D. Thomaa statuit hoc disetimen inter peccatum venia is de mortale . qudd ptimum potest esse in appetitu sensitivo hominia, non veto secundum o Sed si loquietat de appetitu sensitivo, ut actualivoluntati a motioni l objecto, dileti men illud. non subsistetet, eum in appetitu se considerat . non lotum peccatum veni. e. fel etiam mortale repetiti possit, ut patet ex dies x articulo piaeeeinde uti in solutione ultimae obiectionis: Ergo D. Thomas loquitur de appetitu sensitivo. secun
dum id quod habet ex le . ex eo quod in homine
parti rationali coniunctas est ἱ non veto ex eo malem Se dilectum, non autem virtualem, in directura de interpretativum. ses praeterquam quod hie responso non siluat dise timen quod s. Thomas inter peceatu in moriale Io veniale statuit, cum ad peccatum mortale non sem set actus solvi alii de dite sui requitatui, sed inter dum suffeta indirectus, viri ualia, aut interpre tativus; expresse a s Doctale teli ei tui qu. 23 de verit. ait s. ad s. ubi si emi r Non dicitur esse pe carum sinsual rate . P Ropis a INTERPRETA : Tlvuu CoNfEN uM RAT io Nas: quando enim snsa aris ιι naruit jussi iuvi rationu , non ei consensus , nec interpretatιrtis . nec expisus ; sid ex
Respondent alii, D.Thomam excludere conis M. sensum de ii fluxum voluntatii pet sectum de plene deliberatum, non autem impet sectum N le
Sed contra primo D. Thomas i ira citatus lubart. 3. ad 3. ait in peccatis quae seclualuari itibuuntur quae docet esset amum veni lia de non
moi talia) nihil operati id quod est stine pale in
homine.leilicet lationem de voluntatera, id. 5-que tunc hiantinem non age te visi impellem, quia solum agit ratione patiis lensitivae r Elgo exeludit 4 voluntate omnem operat; nem quantum via impellectam Ae in deliberatam. Coatra seeui si motu, sensu alii alia habe- M.tent malitiam peccati ve malis lolum a consenissu imperfecto voloniati a. & non a seniualitate , non essit e ut peeeatum veniale potiua quam moltate sensualitati tribuet et i , sed utrumque deberet voluntati & tationi alitibui . mortale quidem ut deliberanti pei licte. veniale veto ut deliberanti impolfecte r Atqui D. omi, Me It. . altribuit peceatum veniale sensualitati, non veris moliale, quodati. 4. voluntati & ra.
lioni duntaxat attribuit ; quia linquit pecca
tum mos tale importat inordinationem a hiae; inordinatio autem a fine noni pectat ad sensual talem, sed ad rationem, eustis est ordinate in sinem: Ergo non sentit malitiam peccati venialis, quod an sensualitate constituit, ab aliquo actu indeliberato voluntatis debere necessario deiivari. Nee valet s dicas eum Alvare, Monterino, 3cillustiissimo Domino de virinis Arestiepiscopo Aventonenti, quod liehi utrumque peccatum ex actuali consensu voluntatis dependeat, vide. Iieet mortale ex consensu perfecto, tu veniale ex imperfecto, merito tamen tribuitur sensua. litati hoc di non illud: quia quod praedictus conis senis i inperfectus sit, atque adeoquδd volun tas veniat iter peccet, provenit ab ipsa sensuali late obnubilante rationem suis motibus, & A. ciente ut non plene delibereti quM autem sit persectus. ut requiritur ad mortale, non oritura sensualitate, sed a voluntate di ratione. Non valet, inquam, quia, ut recte observant Salman. tieenses loeo ei ato, D Thomas non utcumquellibuit sensualitati veniale pereatum , sed ita quod eius malitia in eam refundatur, tanqtum
in pi incipium in quo continetur. & a quo ori. turi & propter hae eoneedit illi , prout est in homine , libertatem aliquam diminutam de