장음표시 사용
481쪽
sdem dc spem ouae sunt virtutes viat Ium, non emanentes in patria: damnati veth sunt simpliciter & totaliter in termino, eum fidem non habeant, nee spem r Ergo licet peccata venialia quoad eulpam animabus in purgatorio existentibus remittantur,non tamen animabus damna
aio Probatur terti δ idem Antee edens Remissio cujuscumque peccati non fit 1sne aliqua appli-eatione metitorum Christi : Sed Christi metita
non applicantur damnatis, quia non sunt Christi membra, ut docet S.Thomas ι .p. qu.8. art. 3.
nec pro illis sub tali statu existentibus Christus obtulit metita de passionem suam ; unde Eeclesia dicit quod in issera a nassa est redemptio : Ergo
peccata venialia in hac vita non rearassa, non reis mittuntur in inferno quantum ad culpam.
Confirmatur : infidelibus nullum remitti- Btur peccatum veniale . cum enim scit extra Eecletiam , de in peecato mortali propter suam infidelitatem, semper versentur, Deus illis nullam remissionem applicat : Ergo multo minus aliquam applicat damnatis. Hi Dices, pinnam debitam peccatis venialibus non remitti in inferno per satisfactionem , aut per meritotum Christi applieationem , cujus damnati sunt incapaces a bene tamen per satis passionein, seu pet solutionem poenae illis debitae , quae eum finita sit. potest finito tempore solvi; eo proportionali modo quo in purgato ri O pcena peccatis venialibus nondum remissis debita, per satis passionem aliquam finitam per- csolvitur ac remittitur. Sed contra i Licet temissa eu a veniali poena per satispassionem solvi posui , culpa tamen remanente . poena per latis passionem romitti nequit , ptae sertim si sit affectus fotm lis aut virtualis ad culpam : sed culpa venialis, in hae vita non dimissa . in damnatis semper remanet, ut jam ostendimus 1 i md eum illis ni obstinati in malo . de displicentiam nullius peccati, quae si actus moraliter bonus, habe ce possint , semper habent affectum formalem aut virtualem ad talem culpam : Ergo per satispassionem poena illi debita remitti ne- Lquit , se ut temittit ut animabus in purgatoistio existentibus i nam ut ait S. Thomas in 4. dist. 2 i. qu. I. ari. 3. quaesiiune. t. Calpa venialis in ea qui cum gratia decedit, post hunc vitam dimi ιιtur per ignem purgator um a quia poena ista aliqualiter valanturia , virtute gratia habebit vim expiandi culpam omnem qua smul cum gratia flare potest. Dico secundo : Valde probabile est . peeca tum . si .e mortale, sive veniale, dimissum in hac
vita quoad culpam . non puniri in inferno poena aeterna, A duntaxat temporali. Ita docent aliqui ex nostris Thomistis cuin Durando in . dist. 2 l. qu. a. quos sequitur illustrissimus D. de luatinis. Archiepiscopus Aventonensis, hae qu.
Probat ut ex D.Thoma in . dist. 12. quaest. 3.art. t .ad s. ubi sicut4n prima responsione insinu et oppositam sententiam , in secunda tamen quam magis approbat, aperte nostram prosteia tui. Verba ejus sunt: cidqusntum dicendum quod
damnatus pro illa parte paena quasse dimissa sin confe ione ν Icontratιone, nunquam punietur, sed prore dua , in aeternum ramen , ut quidam ricant,
qaia ratione sera in qua δρηιtur , ater panu gebc- Tom. III. tur: scat est ιη venialibus. quam purgatorio punitin
tur poena temporali, O in inferno alerna. Sed hoc non ridetur ile . quia pentalestio in refrens aternati tirpun tar , quaa semper manet, cum nonstiba ali id
quod culpam delere post; sed perna ex hoc ipso quod
sint . expiatur. Et ideo alas dicant, quod perna,
eritis es aliquas Lbitor post ιalpam rem sam. in inferna punietur temporaliter. Nec propter hoe se itur quod fit inferno redemptio , quia pana selpitur . non redimitar e nec est inconpenιens quod quanstim ad aliquid accidentale pana infreni mi- nauta ν nsque ad diem 1adicii , scin etiam augetur. Quibus verbis s. Dochor conclusionem non tam de docuit, de probavit. Ideo enim peccatum veniale , non remissum in hae vita quoad eulpam per satis passionem in in serno remitti non potest quantum ad poenam, quod in inferno semper remaneat, es nunquam deleatur quantum ad culpam , & remanente culpa.reatus poenae desinere nequeat , ut in praecedenti conelusione exposuimus. Ergo si supponatur peccatum veniale aut mortale dimissum in hae vita quantum ad culpam , non est cur per satispassionem condignam 8e aequalem poena temporalis ipsi debita in insertio solvi non possit. Dices,talem poenam, liedi condignam & κ- ii, qualem culpae,non esse sussicientem; quia cum sit invita de in voluntaria in damnatis , nequit Deci esse grata & aeceptabilis. Sed contra: Licet ad metitum vel satisfactionem requiratur quod puram quae toleratur sit
voluntaria, seu spontanee acceptata, non tamen ad satispassionem; ad illam enim susscit α qualitas inter poetiam de culpam, juxta illud Apocal. Ig. uuantum se gloriscarit. O in riliciis
fuit, tantum date ιθιs termentiam ct Iustam. Inde
etiam in humanis reus qui sul hinet poenam a Judice taxatam dc praesctiptam, solvit debitum sustitiae, ite et eam non spontaned, sed invite pa
Objietes primδ contra primam conclusionemr Deus, ex communi Theologorum adito in mate, punit citra condisnu, de remunerat ultra
condignum: At si in inferno poena aeterna puni-xet peccata venialia, non re nussa quoad culpam in hac vita, ea non citra, sed ultra condignum puniret a eum pinna duntaxat temporalis peecato veniali debeatur, ut articulo praecedenti ossendimus: Ergo ea non punit in inferno poena in aeternum duratura.
Respondet Delugo disp. io. de poenit. sect. lixa. Deum non punire in inferno peccata venia. lia ultra, sed citra condignum, quia ita attemperat poenam venialium in inseris, ut quae futura erat temporalis, fiat quidem aetetna , sed cum temporalis sutura esset valde intensa , aeterna fi u ita levis intensione graduum, ut . propter illam levitatem de tenuitatem intensonis, etsi aeterna, non excedat tamen remporalem , quae sutura erat valde intensa. Sed hae e solutio cum stomnino voluntaria, &gratis excogitata. eadem facilitate rejicitur qua asseritus.
Unde Meli. Ze solidius respondetur, Deum non
punire in inferno peccatum veniale ultra condignum: quia licet ei per se debita non sit poena aeterna, ipsi tamen debetur per accidens, ex mutatione status, de conditione subjecti r dum enim est in subjecto privato gratia, de conjun- Nnn a siti
482쪽
gitur cum mortali , si irremissibile; culpa au- Atem per accidens irremissibilis , per accidens poenam aeternam d e condigno metetur. Solutio est D. Thomae loco in prima cones usone ad ducto. Iret. Obiicies seeundo eontra secundam coneluia sonem. Una nimis Ecclesae consensus tradit in inferno no tantum nullam esse redemptionem, sed nee etiam ullam poenarum mitigationem :Αt s peceata venialia I mortalia dimissa in hae
vita quoad culpam , non punirentur in infernor cenam terna, sed di in tarat temporali, daretur in damnatis quadam poenarum remisso& initigatio , ut patet: nam quando poena illa tempo-1alis esset soluta, non tantam poenam quantam Bantea experirentur: Ergo talia peccata in in se no pcona aeterna puniuntur. Minor est evidens,
Maior vero suaditur: tum quia damnati sunt intermino qui est prorsus invariabilis; tum etiam quia diviti epuloni gutta aquae ad linguae suae refrigerium ab Abrahamo denegata est i ut perhoe designare tui, nullum restigerium, nullam iaque poenarum mitigationem esse in insetis. Quare Augustinus in Psal. Cue proponit hoc dubium , an p enae damnatorum aliquandomiti- germir λ Et respondet non ira mitigari, quas ea quam quisque semel subiit sat mitior, aut totaliter, aut per intervalla, quandoquidem dives ille, qui guttam aquae petiit, eam non obtinuit. Hinc Theologranferunt , nedum improbabilem , sed etiam erroneam plane ac intolerabilem esse quorumdam Antiquorum opinionem, qui existimant daemones, & animas damnatas, in pervigilio Paschae quod Olim Chi istiani pie iaethus se iacti sciis ita ducere solebant , a tormentia qinescere. Quam sentem iam Aurelius Prudenti', in hymno de novo lumine Paschalia abbati, his vel sibus expressit. sunt cr Spiritibu spe nocentibus
PaeMartim celebres substae pria:
Illa nolle D. er qua relat Deus Stagnis adstiperos ex Acheronticis, Nuri ent suppliciis tartara mitibus, Exaltatque μι carceras et a Vm in artim populus, liber ab igne,
Nec serpent sotiis flumina sulphure.
3 18. Respondeo eae D. Thoiva loco in secunda conclutione relato , quod licet poena in se ininon remittatur aut minuatur quantum ad aliquid essentiate; quia poena eslentialis damna- totum estiti variabilis, sculta gloria essentialis
BeatCl uinie a quod utraque lint iii termino; bene tamen quam uim ad aliquid accidentale; nam scut plena accidentalis damnatorum augetur ,
ita & potest diminui. Unde ad Ausustinuiti dicendum est, vel ipsum locutum fuisse de PVna essentiali damnatorum , vel non respexisse ad hunc casum particularem de peccatis venialibus aut mortalibus remissis in hac vita quantum ad culpam, quandυ dixit eam, quam quinque in in se iis leniet subait p ornam, nunquam i eis
mitti , aut feti mitiorem, sed spectasse solum
communem legem & rationem peccatorum propter quae damnati patiuntur, quae sunt praecipue mortalia, & venialia , in vita non rem a sia quantum ad culpam. s. Objicies temo contra eandem concluso ne ira. D.Thomas in 4. dist. 21. qu, I. art. a. qumst itine. 3. ast : in ιdis qui damnantur non potest a-ιuyua poma dimitti . neque aliquis reatus tolli, cam
careant charaetate, per quam cyιalpa pargatur , Oreatus tollitur: ct ideὸ culpa venialis in his semper manebit, vel reatus hui. etiams ante peccatam mortala νιηιale dimissumsuiffset quant tim ad culpam, manente reatu ; o propter hoc aternaliter dum nati de veniatibus punientur. Quibus verbis S. Doctor aperte dωcet peccatum veniale, dimissum in has vita quoad culpam , puniri in inferno poena ae
Respondeo D. Thomam ibi quidem hane
sententiam ut pso habilem tenuiste, sed postea distinctione sequenti qu. i. art. . ad Dem accuratios examinantem. nostrae sententiae, ut verioridi probabiliori adhaessse, ut patet ex verbis quae in secunda conclusone retulimus. ART etitus III
Aualis es Danu na peccato morulli de
Dico primo : Unicuique peceato mortali duplex poena debetur , stilicet damni &sensus.
Explicatur conelusio, & quid nomine poenae ras, damni de sensus intelligi debeat, breviter declaratur. Per poenam damni intelligitur amisso bonorum , qum hominibus ex divina pro missione debentur, inter quae potissimum est ulvit ista beati l udo, in clara Dei visione consilens, quae est nobilissinis haereditas, de pauimonium silio tum Dei, ad quod adoptantur per gratiam:
unde amisso hujus divinquisonis, quali per antonomasiam poena damni dicta est. Poena autem sensus vocatur , quae insetendo aliquid distonveniens&nocivum . sve animae, sive eorpori,
torquet & affligit. Quia enim nocumenta a filiis ctiva potissimum sentibus peteipiuntur , inde tota haec poena, sive adeorpus; sue ad animam spectet, pana senses appellari solet. Hoc pra inisse. Posset probari concloso ex multis Scripturae testimontis. Sed Assiciat sententia extrema Chi isto his verbis in die judicii pronunciandae
D Disi dii. maledit i in ignem aeternam 8ce. nam paristicula haec, discedite, exprimit pceam damni sensepalationis a Deo : haec vero, in ignem. declarat patiam sensus, causandam praecipue ex igne inferorum , agente in corpora, & in spiritus reprobos; denique ultima particula, auris num , perpetuam utriusque poenae durationem des gnat. Eandem verisatem ratione eongrua suadere nititur s. Doctor hic arti . Poena linquit debet culpae commensurata: At in peccato lethali duo sunt, nempe averso a Deo suinmo de in so inmutabili bono , de converso ad bonum creaturae commutabile, ut edi illo Ieremiae a-E pei te innuitur: Duo mala fecit populus meus, dere
liquerunt me sentem rixum, o foderant sibi cisterias disipatus: Ergo ut sit proportio inter poenam ct culpam, duplex debet illi poena 2 Deo insigi ,
ii empe poena damni, quae aversoni respondet,& poena sensus , quae conversoni inordinatae commensuratur. Unde Isaiae a 4. dieitur : Sas pii impiu, de manti Domini duplicia pro omnιhus peciatis suis. Et Apocal. i . Dupli are tui daplicia secundum opera e s.
Die es Juxta doctrinam ejusdem D. Thomae, πιι peccato ea ratione debetur poena sensus, quia est voluntarium per propriam voluntatem; ideo -
483쪽
ldeδque pueri dee edentes eum solo originali .
puniuntur solum poena damni, ut disputatione praecedenti Ostenimn est : At in peccato mortali actuali non solum est conversio voluntaria per propriam voluntatem, sed etiam aversio: Ergo p*na sensus non solum eonversioni , sed etiam aversioni debetur. Item conversio in peccato mortali reperta, non ut eumq; conversio est, sed converuo avertiva a Deo ; eum secum trahata invet stolae in sormalem e Ergo non sola aversio , sed etiam conuersio debet puniri perpetua separatione a Deo, in qua poena damni coniis fit. Propter hae earguinenta cum pluribus Thoiam istis existimo, D. Thomam distribuisse praedictas poenas praediciis malatiis, solum per quanis dam analogiam N accommodationem : nam Bquia conversio est inordinata adhaelio voluntaris ad bona errata, tribuitur illi pac ira sensus, quae insigitur mediis creaturis i aversioni vero tri buitur poena damni , quia utraque consistit in recellu & separatione a Deo ; eum tamen reveraunicuique ex illis malitiis utraque haee poena simul correspondeat. Sicili iti Divinis Potentia tribuitur Patri, Sapientia Filio, di Amor spiritui S UDRo , quamvis haec Attributa his tribus Personas communia sint.1r3 Dieci seeundo . utramque ex his poenis esse simpliciter sinitam quamvis poena damni possit diei infinita secundum quid. Pio intelligentia de probatione hujus conis elutionis selenduin est, duplieiter posse aliquid diei infinitum: velint liniece& formaliter, de hoe est infinitum simplieiter. quia in seipso habet intensionem & magnitudinem infinitam , sicut habent persectiones divinae, & valor Ope rum Christi Domini: uel extrinsece determiuattvE,eε quod lie)t in se saltum sit. respiciat tamen obiectum vel terminum infinitum: sicut actus charitatis,& viso beatifica, quae tieet sintactus snitae intensionis, habent tamen pro obiecto infinitam Dei per tectionem de bonitatem. Hoc praemisso. tu Probatur eon elusio quoad utramque par- Item: Et primo de poena damni, quae importat duo, nempe pii vationem beatitudinis, quae est clara Dei visio, de tristitiam de ejus amissione ex tali privatione consequentem, quae tristitia, ut infra patebit, reductive ad poenam damni pertinet: quamvis autem utraque sit infinita secundum quid; ed qu)d ptior privet nos Deo, qui est bonum infinitum, de posterior si de bono
infinito amisso ; simplieitet tamen utraque est finita, quia illa non privat nos Deo ut est in seipso, sed ut est participabilis a creatura per vis Onem finitam; ista vero non est de amissione Dei ut est in se, sed de amissione participationis finitae: praeterquam quod sicut nulla creat a po- 1 test elicere actum infinitu iniensum, ita nec esse capax in saltae tristitia.
Iar Q d veto poena sensus sit intensve finita, sae ilius suaderi potest i Tum quia nulla qualitas aut res alia quae possit habere rationem poenae,capax est augmenti aut intensonis infinitae.' ut eommuniter docent Philosophi in s. physicorum: Tum etiam quia poena sensus in damnatis inaequalis est, juxta diversa ipsorum det erita rquod autem est infinitum smplieiter, non susei
pit majus aut minus. Confirmatur concluso quoad utramq; partem , Debet esse proportio inter quantitatem
poenaedi quantitatem malitiae: Sed lixe simpli
eitet est limitata de finita i Ego & illa. Minoe
probatur: Duplex, ut supra annotavimus, in peccato mortali malitia repetitur, una privativa, quae importat aversonem a Deo, di ab ejus lege; alia post iva,quae dicit converso non ad bo num commutabile: Sed utraque est finita & limitata: Ergo&e. Major patet ex supra dictis , Minor vero suadet ut e Tum quia utraque est instabiecto finito te ilicet in actu humano . vel in voluntate ; quicquial autem in subjecto finito recipitur, limitatur re snitur per ipsum 1 ubjectum: Tum etiam quia uitaque trabet terminum S specificativum finitum ; nam converso specificatur a bono commutabili sicut a proprio objecto,quod apud omnes est aliquid finitum et a veis O vero prout a conversone distinguitur, dicit privatione in rectitudinis & pei sectionis debitae ineste actui, vel voluntati, ut pei eam in Deum scut in finem convertatur ; unde eius terminus & mensura est ipsa conversio qlia privat, seu persectie per quam debet fieri talis convexit O , 'uam pei lectionem & convellionem constat esse simpliciter finitam. Dices: In peccato motiali praeter conversionem daturalia ratio mali, nimirum ratio divinae' osiensae, quae est infinitae gravitatis,cuin si con- tra personain infinitae dignitatis S magnitudinis; &ideo solus Christus cuius opera suerunt valotis infiniti, potuit ad aequalitatem pro illa satis iacete, ut docet D. Thoinra 3. p qu. .art. 2. Ergo si debeat esse proportio inter malitiam peccati.& poenam ipti debitam, peccato mortavili debetur poena intrinsece infinita. . Respondent aliqui concedendo totum : Exi in is, stimant enim peccatum mortale , quantum est ex se, pro meteti poenam intensive infinitam, licet de facto tali poena non puniatur . quia non
est possibilis , vel saltem homo non es capax illius ; ideoque ex Dei ordinatione commutata est in poenam aeternam , ut infinitas durationis atqui valeat intensioni infinitae. Vide tuique haee solutio desumi ex D. Thoma opuscul. r. cap.
bi ad probandum deberi peccato mortali poenam aeternam, si e disturtit sub snera, pol si Oatia ratio Oignari quare parna peccati mortalis fit a terna,quia per illud circa Deum qui ε' ιη itis peccatur ; unde cum non posit 4sepana in nita per reten ο-nem, qu a creatara non es capax alica us qualitatis
ins vita , requiritur quod fit saltem duratione infinita. Haec solutio pria habilitate non caret , nec
per eam derogatur docti inae D. Thomaeliae arta . statuentis peccato tuortali deberi plenam solum infinitam secundum quid : loquitur enim
de peccato ut est imalum morale, non vero inquantum est offensa Dei ; vel de poena quam peccatum in actu secundo metet ut, seu quae de ficto illi eae divina lege eorrespondet; non vero de illa ad quam ex vi suae gravitatis habet pro portionem, de quae si esset possibilis juste illi ap- pucati posset. Respondent secundo salinanti censes hie disp. ii . dubio . g. r. coneesb Antecedente, neganiado Coralequentiam : Peccatum enim mortale
inquiunt) duplicitet considerari potest , vel
quantum ad ratione malitiae moralis, vel quantum ad rationem ostensae t sub ptima ratione correspondet illi poena , quae ordinatur contratui pitudinem & deordinatione malitiae: secunia AO autem modo non respondet illi poena', sed
sitiis actioia restitutio , ut docta D. Thomas
484쪽
loeo ultim λ citato in solui. ad 6. ubi ait. quod poena propnρ loquendo restondet culpa secundam inordinationem sid est malitiam) quis in ipsa invenitar, non vera secundam dignitatem tis in quem peccatur, ac proinde neque secundum grauitatem ostensae quar attenditur secundum talem digni talem. Unde quamvis peeeatum in ratione os
fensae sit insilitum simpliciter, ex hoe non habe tur quod ipsi debeatur poena infinite intensa , sed solum quod satisfactio exhibenda pro eo, ut si eondigna & aequalis debet elle intinita valOris, subindeque quod solus Christus potuit ad aqualitatem pro illo satisfacere. Advertendum tamen est, quod licet offensae per se solii in correspondeat satisfacti O . tamen interdum per aceidens eontingit ei satisseti petpoenam: vel quia saepissime accidit quod eadem tessit poenalis es satisfactoria; vel quia ossensus
putat susscient et sibi satisfactum iri , si quod
ipse passus est videat sustinere offendentem; vel denique quia debitore non valente alio modo satisfacere expostulat offensus poenam to eo satisfactionis.
333 Quae res primor Ad quam poenam pertineat
dolor ille, quem damnati ob amisiam beatitudi-Nem patiuntur, an ad poenam sensus, vel ad poe-aeam damni ρRespondeo cum Salmanti censbus disp. ig. Aubio i. hniusmodi dolorem proprie de per se
meque esse poenam damni, neque poenam sensus,
redii ctive tamen ad poenam damni pertinere. Probatur breviter: Dolor supponit poenam ι dolet enim quis de malo, seu de poena quam patitur, &ideo dolet quia illam patitur, non veroide 3 patitur quia dolet 1 Ergo non ipse, sed malum ex quo resultat habet rationem poenae, do ior autem est velut aceidens consequens ad poenam, sicut ad beatitudinem consequitur gaudium. Sicut tamen gaudium. quamvis non sit ipsi beatit udo, ad eam reducitur: ita de dolor. licet non sit poeula reducitur ad illam poenam ex qua eonsurgit: undecum dolor, quem damnati ob amissam beatitudinem patiuntur. non resulistet ex aliquo nocivo pertinente ad poenam sensus, sed ex earentia beatificae visonis, ad poenam damni, non vetd ad poenam sensus debet Ireduci.
13 Quaeres secundo r Quaenam ex his duabus poenis sit gravior Respondeo poenam damni multo graviorem esse poetia sensus: Tum qitia illa est quasi essem
talis , de ex adverso opponitur visioni beatificae, quae primum locum tenet in ipso beatitudinis statu; ista vero quasi ae eidentalis, de beatitudini accidentali oppostar Tum etiam quia poena damni respondet aversioni a Deo, quae graviorem habet malitiam, subindeque majorem meretur poenam, qu3m eonverso ad crea
turam, quam poena semus consequitur. Unde in Chrysostomus homil. ad populum Antioch. se ait: Multi hominum g hennam tantum semidant , ego autem illius gloria amissonem gehenna multo ma frem esse ἐιco :s vero sermone p=οbari non
potest, κihil mirandum ; nec enim illorum noximas ιο-κorum beas tuinem, ut miserium ex rerum prι ei ο-
ne manifestissumus. Quae testetito: An in omnibus damnatis poena damni aequalis sita Respondeo negative, quicquid in contrarium Hicant Varquer hie disp. io Q. cap. s. Granado, Salas, Azorius, &alii ex recentioribus. Ratio
est, quia inaequalitas supplicii pro peceatis Inaeis
qualibus non debet solum attendi secundum poenam qua fi accidentalem,& secundariam .sed etiam secundum praecipuam de essentialem e sucut inaequalitas peecati praecipuὰ attenditur secundum malitiam sbi essentialem, Ze inaequalitas praemii secundum essentialem beatitudinem, quae est viso beatiscar sed facta collatione inter poenam damni de poenam sensus, illa est praecipua& essentialis, hae e vero quas acciden talis & seeundaria, ut supra dicebamus e Ergo etiam in illa, di non tantum in ista debet eonstitui inaequalitas. Confirmatur primor Ita se habet poena dam- I3έni in latione supplicii ad condemnatos, se ut viso beatis ea in ratione praemii ad beatos At hae enon est aqualis, sed major de minor, juxta diveris
statem meritorum, ut Omnes fatentur : Erga
neque illa debet esse aequalis, sed major vel minor secundum inaequalitatem peccatorum.
Confirmat ut secundo: Unus damnatus ma- gis tristat ut de visone Dei quam alteri Ergo eum non si deceptio quantum ad hoc, oportet quod illa catentia si inajus malum in uni eo quam in alter . Consi matur tertio r Si supponamus duoradultos,in quorum uno fuerit remissum pecea tum originale,& non in alto,decedere eum uni inco peccato mortali omnino aequali quantum ad speciem S eire unctantias, posterior habens oti-. ginale&mortale,gravius punitur quam habenae tantum mortale, quis hoc negete Sed non gia vius punitur pana sensus, quia haec non debetur peceato originali, ut disputatione praeceia denti ostens uiti est: Ergo poena damni.
Die est Privatio totalis 3e in facto esse non sus ei pit majus & minus, ut docet S. Thomas supra
damni est privatio totalis & in facto esse ; cum nihil relinquat deserma opposita, scilicet de vi
sone beatis ea , sed eam totam auferat: Ergo non potest suscipere majus de minus , nec per consequens esse inaequesis in damnatis,
Respondeo distinguendo Majorem: Priva tio totalis 3e in facto esse non suscipit magis &minus extensve, concedor intensuri nego:&concessa Minoti, da stinguo Consequens distiniactione Majoris. Explieatur solutior Si eut serma positiva, v g. scientia, non solum et cit de perseit ut per' hoe
quod extendatur ad plures conclusiones . sed etiam per hoe quod circa eandem concluso ne firmius inhaereat subjecto.& radicetur magis in illo ; diciturque hoc augmenti mintensivum, illud vel δ extensivum t ita possumus intelligere aliquam privationem dupliciter crescere in pro iapria ratione privationis de carentiae s vel quasi editens vὸ quia plus formae aufert; vel quali intensive, quia auferendo eandem sermam, magis quas radicatur& firmatur in subjecto, secuti uiaque illud possidet. Ut ergo poena damni in ratione privationis visonis beati sedi dicitur in tes ἡmajor in uno damnato quim in alio, non requi iaritur quod plus in uno auserat de visone beati
fi ea quam in altero; sed susscit quod ex eo nota.
tione plurium vel graviorum peccatorum, magis subjecto adhaereat, & magis in eo firmetur veluti radieetur; seu quod per plura aut graviora peecata sint in uno pluta vel maiora impedimenta ad videnduin Deum, quam in alio, de major elongatio seu distantia a beatista visione. Sicut
485쪽
DE p ECCATO MORTALI ET VENIALI.
sient licet quaelibet ereeitas si pitvatio visus in sfacto esse maloi tamen de pejor censetur ea, quae majus illi ire pedimentum apponat, O ideos ver
ba sunt D. Thomae in a.dili. 41. qu. 2. art. s. magis ercis dicitar cui ex toto retitus est oculm, quam qua exul qas hvi more ad pupillum concurrerae νψum amittit, quamvis aterque carιus fit. Diees rucius: Idem s. Doctor 3. p. qu. I. art. I. ad I. expresse dicit ea lentiam vilionis divina: non suscipere magis aut minus t Ergo censet
poena in damni ei leaequalem in damnatis. Respondeo D. Tliomam ibi loqui de eatentia vilionis beatis eae, prout repetitur in pueris eum solo otiginali decedentibus: in his autem ex nullo capite ponimus inaequalitatem in poena damni, quia respectu omnium habet eau. Bsam aequalem, stilicet Adaini peccatum.
subjectum, causas&effectus peceati investigaviet , tractatum hunc completurus , cconsiderat differentias aliquas accidentales illius,nimirum rationes mortalis 3e venialis, seu, ut ita loquar, venialitatem,& mortalitatem: de primo comparat inter se peccatum mortale nveniale; postea de veniali secundum se cons de rato disserit. Nos autem in hac disputationetaecipuas dissicultates , quae circa utrumque oe genus peccati in scholis agi tari solent, brevitet discutiemus de resolvemus. ARTI cv xva I.
An mentati peccatum natura sua di inguriis am rati,, quae sint verae acpν rapuae unius ab aureo disseremia Ps. I. pr. mittuntur qua sev/ apad omnes stiat certa , O referuntur sententia. SU pro No primo, ut de fide certum, non omiania peccata, quae ab hominibus committuntur, este mortalia, iὰ est mortem animae,& poenae aeternae reatum inserentia, sed aliqua dari levia, quae nulli aeternam poenam, seu mortem animae
inserunt, di quae solent venialia diei ; subinia deque peccatum rectὰ dividi a Theologis inmortale de veniale.
Hae e suppositio in primis probati potest ex
vatiis Scripturae locis, praesertura ex illo pro is vetb. a . septies cadet Iustus,o restiuet. ampla autem corruent in murum. Quod licet D. Augusti nusia de civit. cap. 3I. non de iniquitatibus sed de tribulationibus intelligat,tamen D. Hieronymus, vel Auctor illarum Commentariorum, ibi sic habet i uuomodo uatem,stus appellarer . qai cadere,ιd est peccare, memoratur, no qti a dele-ν bis, qualidiam que loquitar pιccatu
Secundo suadeti potest ex traditione , 8e fide Eeclesiae a primis saeculis ; cujus s dei testimonia habentur primo in Concilio Milleuitano ,
eui interfuit Augustinus, ubi definitur canone . Suuctos an hac vita non tantum humiliter, si etiam veraciter dicere : dimitte nobis debita ne ra. id est peecata nostra. Quibus verbis Sacra Synodus aperte profitetur, quaedam esse peeeata, quae qui committunt non des nunt esse sancti . di quae per eonsequens charitatem de gratiam sanctificantem non auferunt ; subindeque non sunt mortalia, seu mortem animae inserentia , sed duntaxat venialia. Idem expressi iis habetur in Concilao Africano, in cujus epistola,
quae est s . inter Epistolas D. Augustini a astetit ut in fine, multos esse fideles , qui pol
suam conversionem ad Deum vivunt tot
tempore vitae sine querela , hoc est inquit
Conei liumὶ fine crimiηι , neque tamen stini finaque ti3ianu, ct levibus olfenoniam. Ubi Concilium expresse distinguit peccata mortalia a veniali bus Denque Tridentinum sess. c. eap. ii . hane veritatem adhue expressus definivit his verbis. Iitet in hac mortuis νιυ qaaηtum ris sancti O rasti in lima saltem O quotidiana . qtia etιam veniaria
dicantur , peccata quandoque cadant , non propia
terea demunt esse susti : nam iustorum ista νιου so hamili. O rarax , Dimitta nobis deritis nos
Tertio probatur ex Ss. Patribus t Augustinus enim libro quinquaginta Homiliarum , so. de quibusdam peccatis levibus quae 4 iustis committuntur , se ait : Maamνis sua a non I ιhali mulηrae Ierire sorianiar , tamen omnia mmas congregata vestitscabies nostram decus ita exter
minum east imis amplexibus separent, uis medicamenta quatissiana paenitentia desecratur. Quod sfalsums, unde quotidie tundimus pector uaod
nos quoque Antistites ad altare a sentes cara omni bis fatimus. Vnde etiam erantes dicimis quod in tota vita ista vortet ut dicamas, Dimitte nobώ d hi a nostra oc. Non enim ea dimitti precamur qua in
baptismo dimissa sunt. O ais dimissa ιν dimis. deiρ a sile dabitamus I sed arique de quotidianti peccato hoc dicimus, pro quibus etiam sacri via elam bonarum, jejMηiorum. 9 ipsarum oratιonum , aesupplicationum, quisque pro suis vir bis σινγι non cusat. Hue etiam i pectat quod Bernardus ad illa verba Canti c. i. pulchra sunt genis iti scue tarturis, scribit r Intendere in auud quam in Deum inquit o non Maria etiam, sed mytha nego. saram itum s r AUt autem ut qua eiusmodi est , qui o. quam illum dιxerim habere deorme , nec tamen ad persetium arma νerim perνeuisse decoris . q. n. 'l' qais adhuc salicita est O turbarar erga plurima. Oκοη ροres terrenorum actuam vel tenui pulνοι non ras,regi. quem tu men ιitὸ facileque deterg/r, HI in ho=a sancta dormιtionis casta intentia, O bonis conia scientia interrogatio in Deam Quibus consonantveiba illa Leonis Papae, quae supra retulimus et s. m. Dum perrarius actiones rita hMus solicitudo d. redi- itur, nec se est de mandano pulvere etiam religiosa coria
ιa sordescere. . . DP Suppono secundo ex D. Thomahleari. a. in
cor p. N qu. T. demas Oati. . peccatum multipli
ei ter diei veniale Primo ab eventu, quia veniam est consecutum ;&in hoc sensu quodlibet peccatum,quamvis gravissimum, potest diei venia te respectu divinae misericordiae. Hoc modo veniale usurpavit Ambrosius citatus a D. Thoma.dum
486쪽
dom dixit, omne peccatum fieri νωμυρπp-- A tale primo differre a veniali, per hoc quod mor-untram, quial bcet per hanc consequitur ve- tale iit contra praeceptum , veniale vero solum utillionem. In eodem tenui locutus est Augusty- contra consilium. Idemque asserere videtur Ganus tract.1 .iiiI an tibia t. Nullum e sep carum, briel in4. dist. I 6. qu. s. art. I. notab. . Alti unt1 n. Fianismiua parrigo, quod' Mis, qua ηρω- distingunt ab alio, per hoc quod primum oppo- t ; nullam νeris quia mortale, s me distuc r, Scn- nitur fratiae&charitati, illasque deliruit, non sus enim est quod nullum p cccatum,qua sum' vero Lecundum. Alii ex eo quod peccatum mor vis leve, sine aliquo dolore sor mali aut Virtuali tale inducit reatum poenae aeternae, vena ale velore mittitur;&nullum, quantumvis grave, si per poenam loluin temporalem meretur. Alii deni-ν Em tentiam ac contritionem deleatur, mo rem que alia aissignant discrimina, aliosque dicendiantinae , aut poenam aeternam inieri. Secundo modos, quos referunt AlvareE, Curiel, Mon. peccatum veniale dicitur ex parte Caul κ . qui λ iezino,aliaque D. Thomae intei pretes. Pro de- habet in te aliquam causam minuentem Vel e elaratione ec defensione verae lententiae sit.
cusanteiinec in hoc leti tu venialia dicuntur, quae ti
ex infimitate vel ignorantia provendunt,quam- B II. is aliquando mortalia iitit. Tetti δ veniales uanitur in stricta acceptione, prout scilicet non . Staturtur prima conclusa , O astenditur precatam excludit a subiecto principium venia de remis- νenιale natura sua a mortalis otiis ; N quia huius in odi principium est gratia, iustinui.
omnia illa peccata quae gratiam non aufeIunt .
venialia die utitur. Et in hae 4ertia acceptione D O pri δ, dari aliqua peccata, quae deseivinitur veniale a Theologis , cum dividitur & ex sua levitate intrinseca venialia sunt , conua mortale. subindeque a mortalibus natura sua distincta.&3 suppono tertio peccatum veniale stricte sum- non ex Dei lege aut misericordia, vel eonditio-ptum esse inti, plici dissetentiae aliud enim dici- ne personae peccantis. tur veniale ex genere uio, ut verbum ora Osuiu, Pt Obatui primo ex Scriptura 1 Christus enim quia quantumcunque crescat eitca propriam Lucae 6. vocat quaedam peccata festucas inocuia Imateriam&obiectum,habere non potest ex illo se, alia trabes r At festuca non pollunt per se vinde fiat mortaleraliud ex patvi tate materiae, ut occecare oculum in quo sunt: Ergo levia quae- furtuiti rei exiguae: aliud deniq; ex imperfecta C dam sunt peceata,quae non tantum actu oon ex deliberatione ; quia licet circa obiectum ex se tingunt gratiam qua est animae lumen. sed quae mortale, vel circa mare iam gravem versetur ab nec extinguere possunt, subindeque de se Sex ea tamen non sumit malitiam motalem, eo quod natura sua, ac levitate inti inseca, venialia sunt. in ejus eo millione pare in serior antevertat ra- Item Paulus i. ad Corinth L quaedam peceata itionem superioris.& ejus judicium pertui bet,ac qua iusti commattunt, retinentes tamen adha Proinde eis ei atquod absque plena deliberatio- tionem vivam ad Chrastum ut sandamentum ne rei ilacitae consentiat. His praemiilis. suum, comparat sceno de stipulae superimpostis 4 citca propolitam dissetiliatem in primis est fundamento, ut explicant Cyprianus in epistola error Haditeticolum huius te inporis,aste en sum ad Antonianum.Ambrosius Germ. a. in .psal. t 33. omnia peccata ex sua natura esse mortalia , α 5 Augustinus lib. M. de civit ea p. a 6. Sed tam ummo itematiimae ac poenae aeternae reatum ius &stipula non possunt ex sedestruerelandaim et viten tia; quod veoo de facto ea non inferant, pco- tum: Ergo nec illa peccata ex se Ze ex natura sua venite ex sola Dei misericordia, quae non vult sunt capacia destruendi gratiam & charitatem,'uod in praedestinatis, vel in ustificatis ex fide, o per quam Christo ut sundamento unimur. tales effectus producant ; sicque volunt diffe- Probatur secundδ ratione, quam in s nucit S. grenciam inter peccatum mortale dc veniale non Thomas hie arta a. Peccatum est quaedam animielle ea natura rei. sed ex Dei lege de misericor- ins rinitas, juxta illud Prophetae serna diridia, vel ex conditione persὀnae peccantis. Domine, Inoniam insrmus sum: funa anι mam meam.
et solus Cancellarii parisiensis, qui s. p. trae . corporis quaedam sunt graves, quae mortem in de , ita spirit alphab.6 .siim liter docet quodliis ducunt, auferendo principium vitae, quaedambet peccatum quatitum est ex se mereri piadnam vero leves, quae in eo periculo non constituunt .atetnam quia cum Q Oilens a Dei, qui est infini- quamvis ad id disponant a ita & inter peccata . us , eontinet malitiam infinitam e licet Deus aliqua de se re ex natura sua sunt gravia , quae commiseratione quadam puniens citra condi' mortem spiritualem animae inserunt, eam priagnum talem poenam ei non imputet, sed poena vando gratia & esistitate; alia levia, quaelie et aeternam in temporalem commulet. Unde etiam ad talem effectum disponant,de se tamen illum juxta hanc sententia peccatum mortale non di- non valent producere. stinguitur a veniali intrinsecede ex natura rei ,ε Confirmatur: offensio in re leui mina habEt s sed extrinsece tantii in Se ex divina miseli cordia, secundum se & ex natura rei quod amieli iam
quae vult quod aliquibus peccatis privemur gra- non solvat; non vero ex gratia amici offensi itia.& reatum poenae aeternae contrahamus, non Ergo cum peccatum mortale Dei amieitiam sol- velis aliis. Idem docent Rosensis contra Luthem vat, culpa levis,v. g. risus superfluus. vel otiosum rum ait. a. de Almainus tract. morat. cap. 2 Q. verbum, non erit ex natura sua mortalis , de ex ι Caeleti velo Catholici unanimiter proh ten in lege misericordia, de gratia Dei venialis; sed in tur contra H ereticos, veniale peccatum natura trinsece N ex natura rei venialis erit. sua distingui a mortali,& non soluim ex Dei lege Addo quod Gersonis sententia reprobata vi de miselleordia vel ex conditione perionae pec- detur a Pio V. de Gregorio XIII qui hane Mi cantis. Sed in explicanda prima ac praecipua u- chaelis Baii propositionem damnarunt: Nadamn tu, ab altero disserentia valde dissentiunt : est peccatum nartira sua veniale . sed omne petis Scotus vero in a.dist .ai. qu. I.ait peccatum mor- satam meretur panam aeternam. Uude post hane
487쪽
DE PECCATO MORTALI ΕΤ VENIALI.
eensuram talis opinio ad manus temeraria cem Asenda est. Denique quod peceata venialia non differanta mortalibus ex sola conditione personae peccantis, quae scilicet est fidelis, vel praedestinata,
ut uocent Haeretici nostri templa as, constat ex Scriptura, ex qua habemus, Adam, David, Petrum, eic Magdalenam peccasse mortaliter, es tamen certum eii illos fuisse praedestinatos& fideles ; & non peccaste peςcato infidelitatis. Ratio etiam suffragatur: nam da gnitas personae non minuit sed auget rationem culpae, ut docet de probat D. Thomas supra qu. Ti. art. lo α infra qu. 39. ait. 3. Unde tantum abest quod peccatum minuatur, de ex mortali veniale fiat, cum a s
fideli seu Christiano committitur, quin poti sex cireumflantia illa personae augetur & reddi tur gravius ; ut eleganter declarat Salvinianust .. . de guber n. ubi sic inchristianos peccantes invehitur: Gninu Chri=anarum culpa, dirimi tui uria est et atrmitis sab sancti nominu proseoone lectantis ἔ Usa mores noros relgis quam proste-
I. III. Serrantvir obffectionia.
Odjicies primo: Christus Matth. s. ait οῦ sitia C
sIνentanam ex mandaris su minimu, man/mus νιν aratur m regno caelorum, id est, re)icietur a regno caelo ruiti, oc minime in eum vocabitur, ut plures interpretes exponunt. vel, ut ibidem ait D. Thomas, ni minus vocabatur in regno calorum, id est, nullus, qua a non erit uri. Ergo non solum peccata mortalia, quae sunt contra maxima mandata, sed etiam venialia, quae sunt contra minima, excludunt a regno caelorum, di per consequens reatum poenae aeternae inducunt.
Respondeo primo cum Cajetano super hune locum Matthaei, quod sicut peccatum veniale non eth peccatum simplieiter, sed secundum quid utpote non contra, sed platet legem ira Dmandatum circa venialia non est mandatum
simplieiter, sed secundum quid ; ac per hoc appellatione mandatorum non veniunt nisi illa quibus prohibentur mortalia, &quae s violen-rur. fit contra legem. Minima vero appellantar inquit S. Thomas ibidem J moralia vel legatia a-IιFa. quia minus sunt signi Latione, vel manima
issa qua Christus iuxit. Vnde Chrysostomus: Mandata Moisivae v sacilia sunt, ut non otiitas; lato in remuneratione modιca, rin peccato magna , sed mandata Chrs , at κοu irascam, in actu ili itia, cr
ne Pharisaeorum qui diligere inimicos, abstineia Ere a concupiscentia carnis,mandata minima appellabati Secundo responderi potest, eo loco non dicitantum, uua sIrant tintim ex manduis istis mini-M. . sed audi, O docuerit sc homιnes, nummus
vorabitar, seu non vocabitur in restium calorum. At non est peccatum tantum veniale docete homines 1blvenda esse Dea mandata,quantumvis minora alijs ; hoc enim non potest pio venire nisi ex contemptu legis,qui eis lethaliter
culpabilis. quamvis ira manunia praecipIar. Loquitur ergo Christus de solvent bus mandata punima, modo Pliai Leo: Pharisaei autem. ut Tam. IV.
dicit ut eo loco, solvebant minima mandata, ea eludendo prava interpretatione , dicendo prohiberi tantum lege divina homicidium, vel adulterium, re ipsa executioni poli tum, non autem asset una utri usq;. corde conceptum. Un- de ibidem subditur: abuηdaverit 1aintia vestra piassuam Scribariam O phars oram, Λ an ιutra a
Obiicies secundo: Augustinus lib. xa contra x Faustum si e G finit peccatum: Peccatum est δε-iaum. HI Iuctum. vel concupitum conIra legem Ira num e Sed esse contra legem aeternam, dat peccato quod sit mortale: Ergo Omne peccatum est mortale, dc realitin mortis, & poenae aeternae. quantum est ex se, inducit. Unde Eetechiel. aiadaci ture Auima quae peccaυνιι, ipsa moraeture dc ad Romanae. Stipendaa peccata mors. Non agitur ve niale peecatum distinguitur a moi tali ex natura sua, s d tantum ex divina lege, aut misera cordia, decernente quod istud, non vero illud, rearum mortis aeternae inferat.
Respondeo haec testi monia Scripturae & A u is. gustinisti telligenda esse de peccato mortali:
Tum quia peccatum, ut infra dicemus. analogice dicitur de mortali 3 veniali ἔ analogum. autem stat pro famosiora signiticato, ut communiter dicitur: Tum etiam quia in communi modo loquendi, res quae aliquo nomine quantitatem aliquam significare exprimuntur, tunc tantum sinplicitet sortiuntur hoc nomen, qua-do sunt sub quantitate peliacta, nomine illo expresta; v.g. planta, quae nondum justam suam
magnitudinem est adepta, non vocatur arbor. Similiter etiam illud soluiti in Scriptura peccatum simpliciter & aluo nomastice dicitur, quod persectum de coras ultimatum per consensum, generat mortem, ut dicitur Iacobi I. Vemale
autem,praeselli in s sit tale dxfectu persectae deliberationis & consensus, non dicatur peccatum simpliciter . sed quasi conceptus peccati, Sinitium seu dispositio ad illud. Objicies tertid: Augustinus variis in locis a L I6. sitit neminem fore salvum, si absq; inisericordia judicetur a Deo: At hoc non esse verum . si
venialia non excluderent a salute. & poenae aeternae reatum non inducerent , eum multa diu; qui in morte non habent nisi venialia peccata: Ergo&c. Respondeo Augustinum solum velle , neminem re ipsa consecuturum vitam aeternam sne misericordia, quatenus venialia etiam debentremitti ut quis salvus fiat, & ingrediatur regianum caelorum, in quod nihil immundum&co inquinatum intrate potest. Quod autem in hoe sensu loquatur, patet ex lib. 9.eonias. cap. ulti iam O , ubi rogat lectores, ut orent pro matre sua defuncta, uti inquat in consequatur Dei m reuoν-diam : A qui defunctis non remit runtur peccata morialia ted venialia tantam: Ergo istorum remissio est misericordia quadam, necessat iacui,
euinq; ut recipiatur in vitam aeternam.
objietes quattor Quae Dem praecipit vel pro- is
hibet sub veniali, potuisset praecipere vel pro hibere sub mortali, ut nostram exerceret bedientiam, vel suppremum dominium quod in nos habet manifestaret i in quo casia omnestiansgressiones illorum praeceptoru essent peccata mortalia, ut patet: Ergo quod aliquod peccatum non si mortale, sed dian taxat veniale, non provenit ex natura rei , seu ex intransmea levitate illius, sed ex divina misiti cordia Ooo quae
488쪽
quae noluit illud si mortali prohibere.
tria. Respondeo concesse Antecedente negando consequentia ine Tilm quia si hie discursus valeret , probaret non esse ex natura rei, sed ex divina statim benignitate & misericordia, quod actus indifferens, v.g. manducatio pomi, moretem de poenam aeternam non inserat; quia Deus ex absoluto dominio potuisset hunc actum sub mortali prohibere, in quo casu qui seienter &libere illum eliceret, peccaret mortaliter; sciit de facto Adamus lethalit ex deliquit, cum pomum vetitum comedit: Tum etiam quia ad discemendum an aliquod peecatum de se &ex natura sita sit veniale aut mortale, non es attendendum an Deus possit de absoluta potentia illud prohibete sub veniali aut mortali sed an ipsa
peccata, attenta eorum natura, de materia rat-
ca qi im versantur, ita proh beri postulent.1o Objicie quinto: Offensa infinita meret ut deie&ab intrinseco poenam aetetnam, de seeundum durat icinem infinita me sed peccatum veniale est offensa infinita, cum per illud offen3aret Deus, qui infinitus est. Unde Bernardus Epist. 41. ad Hemicum Archiepiscopum Seno-
mensem : Sirius illiciti metus unimi mei , sunt quadam in te Deus conritia; pura iracundiae mores, inmansuetudinim tuam, inradi . in es uritatem; tur-pιtudinis , in castitatem; G innumera his sna M. qua decretiose lacu pruriretis pectoris meι, etiam nunc ιnces auter ebul iunt , anundantis , ct impangentes ιη ρνenitatem prasustiniι, mitas ruι: Ergo de se & ab inti inseco poenam aeternam meretur ἔ subinde iaque non habet ex levitate sua intiinseca quod veniale sit, seis tantum ex divina lege &misericordia, quae puniens illud citra condignum,
Respondeci eoncessa Maiori, negando Minoia rema licet enim peccatum veniale si offensa Dei infiniti non tamen est offensa infinita, sevi peccatum mortale, quia non offendit illum simia plieiter, tollendo ab eodem rationem ultimi fi his secundum effectum. sicut culpa mortalis ;sed tantum secund)m qii id , divertendo hominem ab illo, quatenus diligit aliquod objectum creatum praeter ordinem ultimi finis, ut magis infra patebit. f. IV. secunda dissicultas resolvitur Oprecipua inter peccatum mortale O veniale ius rimina
Dico secundδ, peccatum mortale non distingula veniali , per hoc quod istidiit. contra praeeeptum, istud ver A solum contra consilium. 11. Probatur primo: De ratione omnis peccati est quod si violatio alicujus obligationis , de transgresso alicuius legis; uia enim non est lex, neq; praevaricatio este potest: At consilium, praeei se ut tale non inducit obligationem, neq; habet vim legis, sed proponitur nobis ut Omnino lib. id amplectendum: Ergo cum peccatum veniale sit verum peccatum, non susscit ad ejus rationem oppositio ad consilium. Probatui fecund5: De ratione peceati venia ialis est quod si malum moraliter : At qDod est contra consilium, non est malum morat uer, sed potest esse bonum; cum consilium si de meliori bono, subindeq; quod ipsi opponitur fit mi nus bonum: Ergo quod est contra consilium, non est veniale peccatum.
A Confirmatur: Qui manet in saeculo, & uxo- 14.
rem ducit, facit contra consilia evangeliea. Stamen non peccat, etiam venialiter juxta illud Apostoli i. ad Corinth. I. Si a tem acceperis uxorem , non peccasti, oes nupserit νινgo , non peccarit: Ergo facere contra consilium , non est peccatum, etiam veniale. Dico tertio, inter peecatum mortale & v
niale quinq; praecipua reperiri discrimina. Ρcobatur concluso, illa discrimina exponen do. Primum consistit in eo quod peccatum
mortale opponitur gratriere charitati, clestrui que illas; ve male velo solum opponitur charitatis ivora, di neq; ipsam thalitatem,neq; gratiam ς'trunipit. Hoc discrimen assignat S Tho
mas qu. . de malo art. r. his verbis: Si charitavo
sectis rectitudinu qui charitatem non excladat, erit peccatam veniati. Hinc denominatio illa morta- lis& venialis desumitur: cum enim charitas, qua anima Deo eonjungitur, si veluti forma qua vivit vita supernaturali, peceatum quod illam dest tuit, recte mortale dicitur, utpote causans mortem spiritualem iii anima; illud vel δquod eam relinquit in 1iibjecto, veniale appella tur, quia non excludit principium veniae, sed relinquit in subjecto aliquid per quod eam potest
obtinere. Hanc differentiam tangit D. Augustimas serm. s. de verbis Dona ni, utit sc ait: Sicat ιma es rita corporis ,sc animis rita est Dein . Stitit
expirat corpus cum animam emittit, tia expirat anima ctim Deum amittit. Dein amissis, mors anιme: anima emissa mors co potu.
Secundum diserimen in eo stum est, qu/d peccatum mortale importat desectum ordinis ad ultim ira finem seu aversonem & deordinationem ab ultimo sine; venialia verὰ habent d ordinationem ei rea ea quae sunt ad finem, conia servato orgine ad ultimum finem. Quod diserimen oritur ex praecedenti : nam eii in charitas stuς convertit seu ordinat hominem in ultimum nem, consequens est Di peccatum quod charitatem excludit, avertat &deordinet ab ultimoti fine; illud vero quod eam non expellit, talem ais versonem de deordinationem non causet. EY hoe diserimine sequitur aliud , nempe ij quhd mortale inordinationem irreparabilem ἰInducat, non tamen veniale. Nam ut discurrit D Thomas hie art. i. ultimi s snis inmoralibus est sent primum principium in speculativis: unde se ut error ei rea prima principia est ineorti-gibili . seu irreparabilis; ita peccatum quoΗ indueit aversonem ab ultimo fine, reparati ne
quit per aliquod principium intrinsecum, sed soldm per virtutem divinam ἡ contra verδ illussquod non importat inordinationem ἡ fine. sed tantu a mediis, reparari potest per aliquod principium intrinsecum, scilicet per recta in intentionem tinis: sicut error circa cones usiones eorrigi potest ex recta cognitione principi j. Ex quo Oritur quattum discrimen, eonsistens 18. in eo quod peccatum mos tale inducit reatum
poenae aeternae; veniale autem pamam solum temporalem meretur. Ut enim idem s. Doctor qu. praecedenti art. s. de o. ratiocinatur ' peccatum ex hoc inducit reatum poenae, qudu pervertit ordinem divinae justitia: unde illud poenam aeternam meretur, quod inordinationem quantum est de se irreparabilem, subindeque aeternalia, importat; illud vero meretur poena in temporalem, quod dicit inordinationem ab
489쪽
DE PECCATO MORTALI ET VENIALI. 4 s
itumseco reparabilem , pio itidem de se transi- A te & veniale disserunt ne undam realiam ; nam
. eivi poralem. peccatum mortale meretur panam aeternam,
Ultima disserentia, quam assignat D. Tho- veniale vero templatein, GDdit : sed isi de
mas hic art. I .ad i. N 1. a. qu. ios .art. . consistit νentia conseqvitur rationem peccata mortalis θ πι-
in eo quod peeearum mortale simpliciter est malis .nsn utilem coUtituiti um : non enim ex hoc est contra legem.& veniale praeter legem, seu con- rule peccatum , quia tulis paena ei debetur , sed potiustra legem secundum quid . Ut autem veris ce- e converso. quia peccatum es tule, ideo talis 'rna eitur aliquem actum esse conti a legem simplici- dnetur. similiter etiam dissὸν ni quantum adesister, tuo requiruntur : primum est, quis d lex cui : nam p/ccartim mortale prirat gratia; veniale opponitur, si de numero illarum qua simplici- νινὶ non . sed neque sues disserentia quam quariter leges vocantur, eo quAd omnino necessariae mus. quia ista disti rentia consequitar ad ratιonem
sint ad finem ultimum assequendum; quae asso piccati: exes enim quod peccatum est tale, talem σμcutio est praecipuus &veluti substantialis legis sectum habet .ct non e conrerso. esse citas' secundum, quod talis actus smplici- Advertendum tamen es . quod s lyexcludere ter tendat contia talem legem, seu simpliciter charitat in , non signi se et auferre habitum cha- illam transgrediatur: n.im lysmplicito, potitum ritatis s quod est pee caii mortalis effectus, sicut in ist i Aifferentia, afficit tam inodum estendi dipti .ate gratia sanctis eante; sed significet fa- contra iegem, quam legem ipsam ; atq; adeo ex cere aliquid contrarium charitati Dei vel pro- cujuscumq; pat te desciat, a rat one eulpae mor- ximi, ex qua univeis a lex pendet, ut dicitur talis de ieiet. Getenim ut velificetur esse con- Matth. 11.&quae est finis praecepti, ut testatur tra legem secundum quid, fatis est quod unum Apostolus i. ad Timoth. i. differentia illa est
illorum deseiat, atq; adeo quod vellex non si essentialis, S a priori, Ad coincidit cum ultima, implicitet necessina adfinis ultimi assecutioin quam diximus esse praecipuam. Si autem quae-nem, vel quod a citis non violet simpliciter ta- ras . quaenam peccata contrarientur charitatilem legem. neq; simplieiter ei opponatur. Ex Dei&proximi EPrimo capite de hei uiua ratione peccati morta- Respondeo eum D. Thoma loeo citato, illa lasonina a illa quae diei mus venialia ex genere, ut σερεν qua rosi1αν sis ectio O revreentia hominis ad mendacium jocosum, verbum otiosum , super- C Detim, ut orbiast emia, idololatria, Os Husmodi, Osuus ludus, de e. quia leges quibus ista prohi- enum ea qua tollunt conmitum societatis humana, bentur, non sunt leges simplieiter,& ut ita di- stut fartam , homicidium, O hu timori. Unde dicam substantiales eo quoὰ illarum observatio idem S. Doctor in a. dist. a. quaest. r. art. q. sic ad finem ultimum consequendum non sit sim- ait: Qtiisndo aliquis p ccat in hυ. sne quibus recte ser
pliciter necessaria. Ex secundo vero capite defi- raris non remanet sti emo hominis ad Deum , Osa cinni 2 ratione mi rtalis catera omnia, quae vel dis hamanae soci tuto, tunc es peccatum mortale ex
Ob parvitatem materiae,vel ob defectum plenae gen νe .... scar pater quod non potest homo debuὸ deliberationis, venialii voeamus, ut furtum rei DEoes subqeitus, si Deo non credat, si e οηοbediat, parva,& motus c, rara fidem non plene delibe- ct huiusmodi. Similiter etiam societas humana νιraratus: quamvis inim leges quibus haec peccata sedivum non paser, mst unicuiqueservaretar quod suum
opponuntur, sint leges simpliciter, & smpliei. est; di ideo furum o Irapecies injusitra , sunt pec-
rei necessariae ati finem ultimum consequen- cura mortalia ex genere'. o militer est in omnibus dum, non tamen limpliciter violantur per talia aliis. Ea νοὸμe quibus societas humaηa servari po- pcccata. nm: haec simpliciter illis contrarian- te'. ηοη Dcιunt pecturum esse mortali ex genere,
tui. Non cnim lex justitia, quae prohibet rei a- r, quamνi, etiam de sormis actus fit ; ριat s ιν vilienae acceptionem, simpliciter violari dicitur Itidis .ct aliqvid hurusmodi: ct tutia dicunta ν rinia. per unius pomi vel ovi acceptionem , Ob levita- tia ex genrae. tem materiae: nee si materia sit gravis, per actum non simpl citet liberum: quia sicut leges β. V. sol s agentibus liberis imponuntur, ita ab iis so-lὐm v kolari censentur, qui libere sinapi citer Corollaria pracedentu doctrina.
3o. Hanc ultimam disserentiam inter assgnatas T X die is de disserentia Intet mortale & ve- 33 existimo esse praecipuam di quasi primariam: Cniale saei lὰ colligi possimi extera quae docet
tum quia primo S immediatius convenit pec- D. Thomas qu 28. Ex his enim inseres primδ, cato, cui ex sua communi ratione pet septimo malitiam peccati morialis de malitiam venialis
convenit esse aliquo modo contra legem ; atq; essentialiter & specie inter sedisserte subinde- adeo esse contra legem simpliciter, vel tantum que divisionem peccati in mortale de veniale es.secundum quid, primam O N per se illi advenit: se essentialem, si illa cons gerentur in ratione scut quia animal secundum suam communem' peecati, seu in ali moralis formaliter. Patet hoc de genericam rationem est vivens sensibile, nul- E eorollarium ex dictis: Nam, ut sipra ostendi-la ui fierentia prius illi ad verit,aut magis se haia mus, inordinatio & malitia peccati mortalisbet per se quam talis vel talis modus sentiendi. pertingit usq; as finem, & ipsum destriait; in-Tum etiam, quia aliquae ex disserenti ix assgna ordinatio vero seu malitia peccati venialis. nontis extrinsecaesiuites aposteriori, seu ex effecti pertingit usq; ad finem, sed sistit in ipsis medus, bus peccati mortalis A venialis desumptae: nam quae peeeant non refert actualiter ad snem, sed hoc quod est expellete vel non expellere gratia duntaxat habitualitei, ut infra dicemus: Atquies charitatem ; & reatum poenaeae tertiae vel tanta inordinatio de malitia pertingens ad finem, esitum temporalis inducere; se habent ut effectus sentialiter & speeie differt ab illa qtie sistit in peccati mortalis & venialis, subindeque disseia med ijs. & quae usq; ad finem non pertingit arentiam constitutivam de distincti υam illorum Ergo malitia peccati mortalis essentialiter &adinvicem supponunt. Unde S.Thomas q. . de sp cete disseti a malitia peccati venialis. malo art. . dum dixisset,quod peccatum morta Coo a Con-
490쪽
, , Coi oriatut: go ipso quod malitia mortalis
deordinet voliintati nisi sq; ad finem ultimum, destiniendo ipsum sinem, malitia autem venialis soli; in ietardet a snis consecutione, ita se habent lie ut finis de id quod est ad finem. &se ut dispositio de forma ad quam disponit: sed.quod est ad finem, distii uitur essentialiter a fine, ac
disposito, a sua forma: Ergo & malitia peccati enialis a malitia peccati morialis. Unde D. Thomas hic art. s. air quod cum peccatum, quod ex genere suo esset mortale, sit veniale propter impersectionem deliberationis aut eo sensus,olpitur pecies, atq; adeo non manet illa species imi uiri, quae in consensu plenil deliberato, sed alia diversa resultat' Et art. ue sic habet: Circumstantia non potes de vena ii sacere martare, manens cιν amstantia, sed soli m tant quanda transfert in aliam petiem, crIt quodammodo dierentiaste sua moralis actίs. Si autem malitia peccati mortalis aec: dentaliter solum differtet a malitia peccati venia is, non requireretur necessario mutatio aut dissolutio speciei. ut tinum in alterum transtet, sed sufficeret mutatio quoad Lliqua accidentia quae sunt extra speciem: Ergo
34. Dices : Illa peccata sunt eiusdem speciei, quorum objecta specifice non differunt e sodobiecta peccati moitalis de peccata venialis interdum non disserunt specie, ut patet in objecto furti: nam eiusdem speciei est tes aliena sve sit
in parva, ivem magna quantitate: Ergo peccatum lutitiale de veniale sunt ejusdem species in
Contra mali ir: Magis & minus non diversis δ' cant speeiem: Sed peccatum in ortale & veniale disseruiri sol iam penes magis de minus, ut patet in furto gravi de levi: Ergo non dissi runt speia
eie. Unage S. Thomas supra qu. a. art. s. docet differentias venialis Ac mortalis non constituere divellitatem spec fica inpcccatorum.
u Constinatui amplius : Non mastis dissertactus elicitus eum plena cognitaone ab aesti ela-ctio cum semiplena, quam amor elicitus cum cogititione clari isma 3 persectissima, qualis est amorDei in patrici,ab amore elicito cum cognitione obseura& imperfecta, qualis est amor viae: sed isti duo achus non disserunt essentia hier sed solum penes mali rem vel minorem persectionena antra eandem speciein: Ergo nec peccatum veniale ex defectu perfectae cognit sonis S deliberationis specie diserta peccato mortali circa idem obieci um, cum plena &perfecta deliberatione commisso.
37. Ad objectionem te spondeo distinguendo Majorem : Illa peccata simi ejusdem speetes quorum obiecta specie non differunt, sormalit et & in esse objeci i, concedo Maiorem: materialiter tantum de in elle ι ei, nego Maiorem. Si militer distinguo Mi. . orem: objecta peccati mortalis & venialis in teidum non dii iunt specie, materialiter& inesse entis concedo Minotem : Atmatiter de in est Olbiecti,nego Minorem . nam an hac ratione attenditur eorum differentia penes habitudinem improportionis ad ultimum snem, quae est diversu rationas & p
ciei in objecto mortaliter de venialiter tantum peccana inciso, cumpritiri. e. catlmpi Oporti nem aversvam 5 destruet , n ipsius finis, non ero alterum; qua, versa improportio constiatuit objecta fotitialiter divelsa in latione Oblectorum, de ieiundit in actus ad illa terminatus
A distinctionem essentialem in ratione peccati seu
mali moralis. Ad primam confiimationem dicendum cum 38. D.Thoma qu. .de malo arcii .ad i9. quia magi O minas Danda conseqtiuntur νatione, di persas, da - νιν Oaηt steciem. Et ita est in p1 oposito: nam in objecto furti gravis, magnum de ordinat volun . talem usq; ad finem ultimum; in ob ino vero sulti levi parvum solii ira de ordinat catea talem sinem: unde ratione huius duplieis inordinationis,quam magna & parva quantitas in objecto causant, magnum Se patuum eonstituunt peccata spected i vel se. Quare cum idem S.Doctor si pia qu. t .art. i s. agens de cireumstantijsn quae non mutant speciem, ait quod tolere istienum m Ma vel parra quantitate,nis LMricato M.tu pricati, loquitur de magno & parvo,praci se uital a sunt, seu quae nullam aliam involvunt deserentiam .ms penes magis de minus sub eodem modo Oppositionis ad rationem quo pacto se habent sui tum masus α furtum minus, qualido vel utrumq; est intra quantitatem susscientem ad culpam mortalem vel utrumq; non excedit qua otii atem eulpae ueni abs non vero loquitur de magno &parvo quae alia involvunt discri inina, de divellas in ordinationes circa ultimum suem inducunt. Quando vero arti c. 3. quaest. 7 .docet differentias venialis de morta-c lis non constituete diverstatem specifieam peccaturum, loqui iit de differentia venialis &mortalis quae sumitur a reatu poenae; haec enim, cum non sit primaria & esentialis, sed secundaria tantum N accidentalis, diversitatem spe
ciscam peccatorum constituere nequat. Non negat tamen, peccatum mortale de veni Me eL
sentialitei de speeiscὰ inter se differte in ratione peccari seu mali moralis, penes aliam differentiam quam altis navimus , nempe penes hoc quod unum auei tat S deordinet ab ultimo fine. non verti aliud, subindcq; unum si simpliei ter contra legem, albud vel O praeter legena, seu contra legem secundum quid , ut antea expo- suimus. Ad neundam confirmationem nego Majorem: Quia cognitio plena, sive sit clara,sive obisscura .potet applicate obiectum sub eadem formali ratione: eadem enim bonitas sormatissime, quae in patria clarὰ cognoicit ut per visonein beatifIcam, cognoscitur in via obscure per fidem At vero cognitio semiplena & impet secta nequit applieate eandem rationem solanalem OKectivam. quam plena S pei secta applicat; haec enim potest applicare & proponere rationem finis ultimi,& aveisonem ab illo, ad quam illa non potest pe tingere. ε Insere, secundo eum D. Thoma hqcari. i. ad i. Aivisionem peccati in mortale & veniale. non este uni vocam, sed analogam. Ratio est quia divisio illa est analoga , in qua di .isum inaequaliter participatur a membris dividentibus: Sed ratio peccati, quae est divisum in tali divisione, maequaliter eonvenit peccato mortali & veniali: Ergo diviso illa est analoga. Maiajor communi ter supponitui: Minor velo suadetur. Ratio peccati ut se consilit in hoe quod est esse contra legem, seu tendcre tu objectumue dissorme legi: Sed est e contra legem, seu tendere in ob ecium ut difforane legi, peccatis mortalibus convenit simpliciter , venialibus autem solum secundum quid , ut in ultimo discrimne peccati mortalas a veniali expositi.