장음표시 사용
491쪽
DE PECCATO MORTALI ET VENIALI.
mus: Ergo ratio peccati, mortali & veniali in- A Quod verὁ peccatum veniale nunquam pos-
aequaliter convenit. sit ita augeri&aggravari, ut transeat in mortale. Addo quod malitia aversva a fine,& malitia non minus evidens est. Nam ea quae sunt or- quae solum ponit inordinationem in mediis,val- dinis inferioris , quantumcumque intra prode inaequales sunt ; sicut ipse finis , S ea quae priam speciem augeant ut , nunquam possunt sunt ad sinem, valdesunt inaequalia r Sed mali- pertingere ad ea quae sunt ordinis superiori sttia peccati inortalis deordinat & lavertit ab lil- Sed malitia peecati venialis est insiliotis otia timo fine ; malitia autem venialis solum ponit dinis,&diveriae speeteia malitia mortalis; cum inordinationem in mediis, iit ex supra dictas pa- asta sit avertiva ab ultimo fine , de destructiva tete Ergo,&e . illius : non veto illa, ut ex supra dictis patet , i. Dices: In omnibus quae analogi ed dicuntur Ergo peccatum veniale nunquam potest itansiis ratio nominis nulli competit nis per attributi O- re an mortale. nem ad unum, quod per prius& sinpliciter di- Ex quo probata manet tertia pars eorollatii: 4s eii ut tale r Sed peccatum veniale non dicitur nam peccata venialia, quantumcumque multi- peccatum per attributionem ad in ortale ; quia B plicentur, non possunt avertere ab ultimo fine, si non esset aliquod peccatum mortale, nihilo- nec reatum pumae inducere : Ergo non possunt minus posset dati veniale : Ergo ratio peccati faceIe unum mortale per integritatem ; sicut non convenit illis analogicE. nec ex multis punctis simul junctis potest linea 1. Respondeo ex Casetano hac art. I. concessa consurgere. Unde quando Auguitinus tract. Majori, negando Minorem : Nam sicut omnis Ia. in Joan, ait et Mintita pura peccata . s neglι- motbus dicit ut intit nutas in ordine ad privati - gantur, occidunt. solum intendit, quod illa occinem vit ae quae est insimitas mortalis,&simpli- dunt dispositive, disponendosei lieet ad moreitet ; ita omne peceatum dicitur peccatum in late; non ,eio formaliter . privando animam
ordine ad peeeatum quod privat fine , qui est gratia de charitate , ut explieat s. Thomas h Ieptinet pium vitae moralis. Unde ad probationem art. ad i.
in concratium dicendum cum eodem Cardina- Dices prim δ: Dispositio potest fieri habitua di quod licet peceatum veniale possit esse in hoc Ergo si peccatum veniale disponat ad mortale, vel illo sine mortali, simplicitet tamen non po- poterat fieri mortale test esse absque mortali; sicut neque infirmitas C Respondeo cum D. Thoma ibidem in solui. eutabilis abique in curabili , qualis est mortalis. ad 4. Muod du=astis qua sit habitis. st cui imperfe- Addit peceatum mortale esse contra legem Dei clam in eadem 1 cie a scat imper Masca ntia, dum implic ter; peccatum autem veniale solumesi per scis ursi habιι-: sed remale peccatam est di φο
se eointra illam seeundum quid, ut antea decla- ιia alteratis generis ; fictit aci iam ad formam stib-tauimus : esse autem contra legem Dei secum sanιMIem,in quam nanquam mutatur. dum quid non potest intelligi, non prae intello Dices secundo: Plura sui talevia multiplica- ne esse eontra legem Dei ab liue de smplici- ta, constituunt tandem unum peceatum morta- ter sicut neque album sexundum quid, sine albo te. Ergo ex multis venialibus unum mortale po- simpliciter. testem ei. 3. Inseres terti δ , peccatum veniale disponere Respondeo negando Anteceden : Nam quidem ad mortale , nunquam tamen ita posse quando aliquis committit plura furta levia, ex aggravati , ut transeat in mortale ; neque ex, illis smul iunctis de colletiis unum peceatum multis venialibus posse fieri unquam unum mortale non resultat; sed ultimum suti uin,quo
mortale. Ita D Thomas hic art. 3. 4.& s. D pervenitur ad magnam materiae quantitatem,
Probatur breviter hoe corollarium , quan- est peccatum mortale: quia licet tale sui tum sit thm ad singulas partes. Et in primis quod pec- ret secundum se levis , ex connotatione tamencatum veniale disponat ad mortale, patet: quia surtorum praeessentium,cum quibus moralitet homo negligendo venialia, paulatim de sensim conjungitur, redditur furtum rei gravis, degi assu seit contemptui de transgressoni legis quo Vedamnum infert proximo ; ut explicant Ca- fit ut tandem in majora peccata inc igat , iuxta suillae circa septimum De ςaloga praeceptum, de , illud . Qui sternit nodica paulatim dehidet. Unde in materia de restitutione.
.l gantei Cassianus collat.6.cap. II. mentis in-- - curiam comparavit tecto domus neglecto. Num
pre hanι inquit) eram a quidιm relati minaristidia ARTacu Lus II. quadum penetrant. imam Alricidia passionum . qua resalparva o Ieria negliguntur, corrumpant tua. Miae qu/ moraia Ier peccat, ultimam finem in
lautit imbres largisti mi vitiorum. Quis sapiens gΕeeli. io procul dubio respexit, dum dixit : In MI EDt Adrianus quodlib. . art. 3. assit mant
tri ιιιι hamiliab ttir contignatia , o in infirmitate i 1 cxteti omnes Theologi iam domesti ei mantiam p/rstillabu domus. Hi ne Chtvsostomus quam extranei. Unde si Cassiani inagister homil. 87.in Matth. hoemi tabiles aradoxum docet, nimirum majori soli- I. a. ei iussi ne aliquo modo cavendum esse a venialibus , quam a mortalibus. Solet mihi sinquit Coclos affirmari flatu sis. Λοηκanquam non tanta stadio magna videra peccata rite vitanda, quam par oviliora : illa emmata νεν- ν ico breviter , peccarotem per peccatum simur, i a peccati natarascit ; hac autem ipsa re, a mortale ultimum foem in creatura eon quis parva sunt. .e des reddunt, odam contemna ε- stituere; si non expresse & formaliter, virtuali- ν non potest ad expulsionem eortim animas generalὸ ter saltem&interpretati vὰ. in sargere: unde ιιιο ια par po magna fiunt, Musonia probatur ptimo ex Scripturamam ad Philip . 43-
492쪽
ςζndum de eo qui peceat ex ignorantia vincibilia qua iri vis enim cognita veritate sorte non pec caret, ditin tamen quantum potest non cui tignorantiam depellere . non movetur ex Verodes detio placendi Deo. sed ex amore alicus uscreaturae, ex cuius appetitu & occasione neglixit inquirere ea quae tenetur scire ; unde illam habet pro fine proximo , pro ultimo auteiri bonum proprium &Privatum,ex quo tanquam exprima radice amor inordinatus talis creaturae
pullulat, ut patebit ex infra dicendis.14. Obj scies iecundo: Si peccans mortaliter, ultimum finem in bono creato constitueret, maxime in eo quod est obiectu peceati; illud enim est quod appretiative diligitur plus quam Deus: Sed tale obiectuin non potest essetinis ultimus peccantis: Ergo&c. Minor probatur e Primo quia de ratione ultimi finis est quod super omnia diligatur, subindeq; non referatur ad aliud: Atqui peccans mortaliter,non semper diligit super omnia creaturam illam propter quam peccat , sed eam resert ad aliam; ut patet in eo qui
furatur ut sornicetur , nam rei u alienam quam tollit, ut medium ad sol ni eandum appetit : Ergo &c. secundo, si peccans mortaliter constituet et ultimum finem in obiecto peccati, homo
pollet simul habere plures ultimos fines; cum possit plura peecata habentia diuersa obiecta
dispalata committere: Sed hoc implicat contradictionem, ut intractatu de ultimo fine disp. i. art. 6. le Ostendimus Ergo & illud. 33. Quadam Recentiores ut ab hoe argumento se expediant, concedunt quidem eum qui peccat mortaliter, tabere creaturam quae est oblectum peccati pro ultimo fine; dicunt latraen hanc non esse finem ultimum positive quem ipsi vocant nem verantisὼ quia non refert Onania in creaturam tanquain in optimum, sed negative. quem . snem operis appellatit)qu a creaturam non refert in alium finem. Cum enim inquiunt duo sint de rationes nisulti in i , nempe quod ad ali uinnon ordinetur ..&quod caetera ordinentur ad ipsum, illa res quae solitin participat primum, re cie dici potest Inti uitamus negati re ; ea vero cui utrumque convenitoris ultimas por ve appellari potest. Unde dicunt nullum elle inconve- Niens , quod voluntas habeat simul plures ultimos fines negati v d; cum de ratione hujus finis non sit quod totaliter satiet appetitum . de Omnia referantur ad ipsum . sed solum quod non ordinetur ad ultiorem finem.
Sed hae e solutio falso supponit quod peccans
mortaliter constituat finem ultimum negative in creatura propter quam peccat . seu quae est oblectum peccati, eo quod illam non referat ad ultiorem finem: nam ut infra ostende raus, semper peccator ordinat talem creaturam in ulte riorem finem, nimirum ad bonum proprium &privatum, quod in sngulis peccatis sor maliter. aut virtualiter saltem intendit. Unde habet tale bonum pro fine ulti inopoliti, e ut constabit ex itina dicendis. Constinaturi Nihil omnino operatur homo eum advertentia de deliberatione, quod actualiter aut saltem virtualiter non ordinet ad ultimum snem simpliciter , ut in tractatu desne ultimodis p. i.art. . ostensum est : Sed ille qui mortaliter peccat, non Ordinat suum actum in Deum ut finem ultimum simpliciter, ut patet; Elgo illum ordinat in aliquam creaturam ut in ultimum snem simplicitet, subindeque illam A habet pro ultimo fine, non solum negative, sed etiam postive. Respoitisent ieeundo alii cum Suaret, Ic disp.
3. num. Ii reccatorem non conlisi uere ultimum
finem in obiecto cuju1libet peccati mortalis, ex presse S formaliter, sed viitualiter &int ei pretative: quia elim propter illud Deum verum s nem illiinium deserat. eo ipso convincitur ultimum finem ibi constituere. Quamvis aut mi expresse & forinaliter voluntas nequeat plures fines ultimos appetere , non repugnat tamen
ait ille ) quod eos appetat interpretative. Sed contra primo : Non stat volitio alicujus sq. interpretetiva cuin opposita volitione sermali: B tino tundamentum ad aliquem actum interpretandum . est privatio actus oppositi: Sed ille qui tutatur v.g. apprehendit multoties expressὰ de sormaliter objectum futti tanquam bonum partiale & inadaequatum, &sub hac ratione illud appetit , ut pateraneo qui suratur ad soriu-aandum : Ergo nequit in teipietative appetere tale objectum, ut bonum ad aquai uiti S plendiatiativum, subindeque nec ut ultimum tinem simpliciter Deinde quod soran aliter aut virtualiter ap- s .
petitur propter aliud, non appetitur ut tinis in timus, etiam interpretati ve quo limati huiusmodi finis si semel diligitur tanquam omnino ultic mus omnem rcssationem ad alium debet excludere: At saepe peccator formaliter propter aliud appetit obiectum circa quod peccat, ut cum appetit homicidium propter furtum, aut furtum
propter moechiam : Ergo tunc non appetit tale objectum ut finent ultimum, etiam Interpreta
tive. Unde Terti/tespondent alii, ultimum finem pec- sq. catoris non esse objectum particulare e ususlibet peccati, sed bonum inordinatum ut sc , S prout ab hoc vel illo bono in ordinato abstrahit, per quod evitat ut quod peccator habeat simul plures fines ultimos simpliciter. Sed neque hae e solutio satisfacit: Nam de ratione ultimi finis est quod omnia ad ipsum rese-D rantur. seu propter ipsum appetantur, &ipse
ad ultiorem snem non ordinetur : Sed peccator interdum appetit plura quae non reteit ad bonum inordinatum , ut cum tribuit eleemo-sInam propter bonum misericordiae , vel cum appetit stultionem Dei per actum spei inso mis ; multoties etiam refert bonum inordinatum ad alium sinem ulteriorem , secundum se non inordinatum, ut dum furatur ad dandam eleemosynam, vel ad sustentandum patrem rErgo bonum inordinatum ut sic non est ulti mus finis peecatoris. Ad objectionem ergo, quam Caletantis ἀν- cr. gumentam Naνι tanam appellat, in sorma respon-E deo, negando sequelam Masoris: nam cieatura in qua mortaliter peccans finem ultimum constituit , non est illa quae est obsectum peccati mortalis chaee enim est tantum sinis proximus.& intermedius) neque honum inordinatum ut se . sed bonum proprium & privatum, non praecise secundum se consuetatum, sed ut con-
notans privationem gratiae& charaiatis. Ita communiter docent nostri Tho in istae eum Ca jetano supra quaest. .art. s. ubi haec scribit: pec calor nec angula, nec in requintia apparentι bono, se
493쪽
ro mortali. Quam doctrinam desumpsit ex S.
tiItimus in amore commtirabilium bonorum es ipse homo propter quem alia quaris: ct id os radox pec
tem sumat ν ex parte eorum qsa propter seipsium pecca is quaerit. ιν tint pIures. Ubi S. Docior asserentio ultrarium finem peee.intis mortaliter elle ipsum
peccatorem, aperit de indicat primam radicem Bunde petitur unuas finis ultimi in peccatore; illa enim sumitur ex habitudine quam Omnia particulam bona, quae potest peccator ut talis appetere, dicunt ad suppostum natura appetentis, tanquam ad silem Cui per sciendum. Unde peccator non solum est finis Cui actus peccaminosi , sed etiam pertinet ad finem Cugus gratia, non quidem formaliter&m recto, sed con notati v E& in obliquo, qualentis scilicet est id penes quod mensuratur bonum proprium dc privatum ipsius quod ut diximus. est ejus finis ultimus simpliciter.
61. Ratio etiam hule solutioni doctrinae sus fragratur: illud enim est finis ultimus peccato- Cris .proptet quod , de sub cujus latione appetit omnia bona particularia quae prosequitur. Sed quid quia peccator appetit , etiam cum Deum videtur appetere,appetit sbi ipsi,& sub ratione boni propin& pii vati. 3 in hoc vult suum appetitum expleti & satiari : Ergo bonum proprium & privatum est finis ultimus ipsius peccatoris; si eut bonum Dei est linis ultimus justi, qvia totum quod iustiis vult per charitatem,
etiam cum amat seipsum. vult Deo , de sub ratione boni ipsius. Quod ut magis percipiatur. si Adueitendum est, quod eum omnis amor si quaedam iti clinatio fundata in aliqua natura. de in ipsa ut ita dicam radicata, ac veluti quoddam pondus naturae , juxta illud Auguli tiit amor i Dantas pondus meam , amore Ieror quactimque scroti semper tenuit in bonum apii naturae eonjuniactum,& eonveniens ; alias non coi responderet suo principio radicali , nee principium &terminus illius inclinationis inter se proporti nem haberent. Unde chirae hamis stadicet ut ingratia sanctis cante, qua est divitiaen . tutae pari iti patio, de ut sic loquar , quaedam natura dei fi ea . semper inclinat iustum in bonum ipsius Dei, de omnes ejus effectus bono divino suoji- eit 5es botclinat ; de propterea Paulus dicit. Charitas non quant qua suasunt. E contia verophiluatia , seu incidi natiis amor sui, qui charitari opponitur , cum di manet a natura corrupta & vitiata , &ineat adicetur. semper. tendit S inclinat peceatorem in bonum proprium,&privatum, juxta illud ejusdem Apostola, Omnes qua sua sunt quari t. Quare Aristoteles s.
Ethac. cap. r. pravos seu peccatores vocalptiduvios, seu amatores sui, de ibidem ait quod Praxis sui gratia iuncta agit , o tantis GP , qtianto prurior. Et Apostolus i. ad Timoth. 3. ut signiscet quod tempore Antichrasti homines Om
ni genere peccatorum erunt inquinati, arte runt
homιneu stipsos amantes. Item Augustinus i . de civit. cap. 18. docet quod sicut amor Dei. ut ui ead contemptum sui, aedificat civitatem Je-
tus alim , seu Justor uin; sic amor sui, usque ad
contemptum Dei, aediscat civitatem Babilonis seu peccati. Denique S. Thomas hic quaest. 77.art. docet amorem sui est e principium omnis peccati, S omnia vitia ex illo tanquam exprimi Laoice pullulare. Quod etiam tradit quaest. 8 deii, aloart. i ad 19. dicens : Amare es velle bonum alusi. In hoc ergo quod homo οριι ι sbi quacumque bona'. maestir amares. nam: ad . amor sti, ipsius non ponitur horsum rei radix eccata , vel
etiam ritium capitale , quaa omnes rassices O iapita vitiorum im Ixdum inordinatam sui amo=em. Ex
qua doctrina inani teste patet , ultimum finemreecautis moti aliter, este bonum proprium de Piivatum,tion placite A secundum se consi
latium , sed ut con notans privationem gratiae: nam ultimus finis peccantis mortaliter est irr
ferribilis in Deum , N ipsi oppositus; bonum
autem pio pirum secundum se non importat talem oppositio item de irreserabilitat ira, sed abstrahit a relatione vel ex elusione relationis in finem supernaturalem: con notando tamen gratiae privationem, quae est in quolibet peccante mortaliter , essicitur omnino irrentibile in
Ex quo intelliges, quod etsi omnes actus peceatoris listant in bono proprio, non tamen per omnes iii ipso constituit ultimum finem , sed perillos duntaxat qui in eo tintini privati vὰ, excludendo gratiam de charitatem, per quam bonum pio prium poterat quantum est ex se ad
bonum lupernaturale refelli e nam cuinde ratione fina, ultima itinpliciter sit excludere relationem ad aliud, de non tantum ab ea praelein dere, per illos duntaxata cius absolui edicendum est constitui onem ultimum ita aliquo bono, qua excluriunt talem relationem; de huiusmodi iunt peccata mortalia ratii vero actus, ii-ve honesti, live veniali ter pecc ani mosi qui in abono propitia sistunt duntaxat pra sive, non dicuntur pio prae constituere in illo finem ultimum ; quia quod ibi sistant , respiciantque tale
bonum ut auios utὰ ultimum, non convenat illas pei te, seis ratione contiolata, sciti cet priva licinis gratiae, quae solium peractus mortaliter peccaminosos inducitur. Per quod soluta in Dei initantia, qua contra praecedentem doctri nam fieri solet. Ex hoc illam anseres, Omnes actus existentis in peceat O mortali, uon esse malos de peccanu- nosos, sed aliquos elle honesios Se moraliter boianos, sicut colea e parentes, subvenire egetiis. diistiges amicos,die. Nam sic Et omnes illi actus in peecatote sistant in hono proprio, de nullus ad
lupei natu talem ordinem et latis eat, non tamensi si unon tali bono privativὰ , excludendo gia tia in de esiaritatem, per quam fieri debet relatio ad tinem supernaturalem, sed praecisue tantum, non excludendo talem relationem . sed ab ea praesemdendo; S quamvis terminentur ad bonum alius ille serabile , non tamen forma latet utarrei et ibile ex quo proinde nullam de tini.
Nec refert si obsietas: Omnis actus per quem diligitur aliquid plus quam Deus, est peee imi ρρ
nosus: Sed ii peccator referret oinnes suos ad usui bonum proprium tanquam in finem ultim v,
per omnes diliget et huius nodi bonum plus
quam Deum. Ergo omnes essent peccaminos deniora laterinali. Respondetur enam, quod omnis
solum ille actus est pecca uinosus , per quem proprium
494쪽
proprium bonum diligitur contraria plusquam Deusteujusmodi lunt illi qui ex pio pria ratione
habent excludere a subjecto gra Dam ct charita te in . ac sistunt in bono proprio privative r alii vero, qui quantum est ex sc gratiam non excludunt. quamuis ter inent ut ad aliquid dilectum plus quam Deum negativu , e quod in illo sossant, non vero in Deo, non sunt tamen pecca minosi , quia non excludunt quantum est de se in asotem Dei dilectionem . scd ab ea praescin duni nec sistunt in bono proprio privative, sed tantum praeci live, ut dictu in eit.
Contra principalem solutionem . qua diximus bonum proprium & privatum, ut con- notans privationem gratiae & charitatis , esse sue in ultimum peccantis mortaliter, quaedam pollunt fieri instantiae, quas breviter hic propO-
. In primis objici potest,quod peccator , quid uagit amicum amore amicitiae, ipsum non diligit sub ratione boni proprii; alias eum non diligeret amore amicitiae,sed concupiscentiar Ergo noti refert omnia quae agit in bonum propitum tanquam in ultimum finem. Secundo: Finis ultimus peccatoris debet op poni fini supernaturali qui est Deus, & excludere relationem ad illum: Atqui bonum proprium in tota sua latitudine id non trahet, sed tantum honum inordinatum ut sic: Ergo non illud, sed istud est finis ultimus peccatoris. Tectio : Ultimus sinis peccatoris debet aliquid sit peraddere ultimo fini in communi, per quod peccator a iustis discernatur: Sed bonum proprium nihil videtur addere supra rationem ultimi finis incommuni,per quod peceator discernat ut a justo: Ergo,&e. Maior patet. Minor probatur. Bonum proprium in tota sua latitudi- De non habet majorem determinationem,quambianum satiativuiu proprii appetitus : Sed bo. Pnum satiativum proprii appetitus est ipse finis ultimus incommuni, in quo conveniunt justi&peceatores : Ergo bonum propclum nihil superaddit ultimo fini in communi , per quod peccatora sustis discernatur. Denaque arguitur: Alitet debet assignati s nis ultimus existentis in mortali peccato, ac existentis in puris naturalibus abique peccato &grat a: Sed finis ultimus existentis in puris naturalibus esset bonum proprium & privatum rErgo illud non potest esse finis ultimus peccatoris.
Sed haec levia sunt, & ex fundamentis supra statutis sicile dilui possunt. Unde ad primam Einstantiain, nego Antecedens : amicitia enim, nisi si charitatis . qua ex amore Dei ortum habet, an per orietur ex amore sui ipsius, & omne bonum quod appetitur amico, ordinatur ultimate a 3 bonum propitum appetentis propterea enim amicus vult amico bonum . quia est
aliquid sui, seu potius quia est alter ipse ; iuxta
illud eomm une effatum, Amicus alter ego. Uude Aristoteles 9. Ethie. cap. . ait: Anicabι M ad alios
bonum .st amat. Quae verba ita exponit s. Thomas ibidem lect. 3.3 Restondet ca dum olectioni tacita Autum est enim supra. quod anιcuique est ara abile quod est ei bonum: contra quod ridetur esse quod homo amata cum ipsim gratia. Sed ipse γέ 'eniet, quod illi qui amantaUιcum, amant id abdo bonam sibitos: nam quando isse quies bonuMn se, si viam .cas utic tuo: etiam bonam 4mico μο, c uterque dum amatumicum,amat qtio a I bi bonum est, . Ad secundam, concessa Majori, nego Minorem et nam licui bonum proprium absolute αsecundum se non excludai relationem ad Deum, nee ipsi opponatur, bene tamen prout con notat privationem gratiae & charitatis , qtiae est in B quolibet peccan remotialiter, ut ex lupi a dictas
' Ad tertiam, concessa Majori, nego similitet Minorem. Ad cujus probatione ira , nego Majorem : aliquid enim superaddit bonum proprium,quod non importatur in ratione boni satiativi ut se , nempe quod satiet ut persectio naturae aut suppositi appetentis , α tanquam bonum ordinatum ad ipsum appetens sicut adtinem Cui , ita quod pio prium supposi-ium iit quasi regula & mensura talis boni , ut supra exposuimus. Hoc autem sussicit ad hoe ut bonum proprium constituat in peccatore fi nem ultimum particularem , dri tinctum a finec ultimo justi e nam quamvis finis ultimus justi
comparetur ad ejus voluntatem ut satiativus. non tamen per modum perfectivi ipsius appetentis δε tanquam bonum Ordinatum ad ipsum ut ad finem cur, eique commensuratum, sed ut propria persectio alterius naturae , scilicet divinae , quam proinde persectionem appetit dc ordinat ad suppositum in quo est talis natura, tanquam ad finem Cui: quia in justo praeter propriam naturam reperitur gratia, quae est palli- ei patio divinae naturae, de Hiaritas, quae est talis naturae appetitus seu inclinatio , quae inclinat
hominem ad bonum proprium illius suppostrinquo est talis natura, scilicet Dei, ut supta de
Ad ultimam dicendum est , ultimum snem
hominis in putis naturali laus esse proprium bonum praecise secundum se , non con notando privationem gratiae, sed simplicem ejus careniat iam de negationem, atque adeo neque includendo, nec positive aut privative ex eludendo relationem ad finem supernaturalem , sed omnino praescindendo ab ea : in quo satis distin guttura fine ultimo peccatoris , qui sui supta ostendimus praedicta in relata Onem positive exeludit, cum in obliquo di de connu lato gratiae privationem importet. An Tacu Lus III.
Irarum peccaram ventile in homine itiso habi- aluo referasini, Deam ΘCErtum est, peccatum veniale, ut tale est, in
homine iusto, nec actualiter nec virtuali ter posse referri in Deum s cum Deus in petiere causae finalis non moveat, nec movere possi ad committendum quodcumque peccatum : unde
solum dissicultas est , an possit referri in Deum habitualiter , 3: de iacto in altum referatur in
495쪽
DE p ECCATO MORTALI ET VENIALI Q,
Ivim Inem ultimam aeso intendus ille quietemul ter petras p
Suppo NaNouM est tanquam eertum . quod venialiter peccans aliquem finem ultimum actualitet intendit. Ratio est, quia peccatum veniale, quando ex deliberatione fit. est uete 5e propri8 aetio humana ; eum uetὰ demereamn per illud. & incurramus poenam. ac puniamur: Sed omnis actio humana est propter ultimum finem , seu ex motione alicujus snis ultimi pio-eedit, ut docet D. Thomas supra quaest. 2. art. 6. BErgo peccatum veniale , saltem quando fit eum deliberatione, actualiter habet aliquem ultimum
Vetam quinam sit ille snia . non thui, est di
ficultas. nee parva inter Theologos controversa &dissensio. Aliqui existimant peceantem ve nialitet habete pio fine negativὰ ultimo sus actus ereaturam illam quam inordinatὸ diligit ;de quae est obiectum petrati venialis. Ita vaZque 2 supra disp. s. cap. a. Suareet disp. I. sect. 4. Salas disp. 8.sech. 4. re alii Recentiores commu Alii ve id absolui eoncedunt, quod pee
catum veniale habet pro fine ultimo creaturam
eo modo quo illam ponimus finem ultimum pectati motialis . sellieet positivὸ &absolute r c ut de se patet et Ergo eam non habet pro filae ulti, humana , ut supra ostendimus i Ergo illud habet aliquem finem ultimum . non solum se ima lem & in eommuni, scilicet sationem boni ut se. sed etiam materialem & in particulati, seu rationem illam honi ut se . ut determinatam & co itactam ad aliquod bonum particulare verum, vel apparens, subindeque vel ad Deum, vel ad creatu. turam. PQ iam Consimatuit omnis inclinatio semper tendit 7. ad bonnm proprium illius naturae a qua dimanat ,
di in qua radicatur, utari. I. fuse declaravimus: sed omnes actus uoluntatis , qui sunt actuales elut inclinationes . in aliqua determinata natu taxa dicantur, nempe in natura humana r Elgo illi
non possunt tendere sὀlum ad bonum satiati uni ut sie, sed debent tespitate determinati eὰ bonum proprium talis naturae, seu illius supposti, in quo illa existi, lubindeque bonum aliquod particulare,
verum, vel apparens. Dico secundo.peceantem venialiter non haberepto sine positive vel negativὰ ultimo creaturam
illam quam inordinatὰ daligit, di quae est Objectum peceati venialis. Prima pars hujus convisionis , quoad snem 8.
ultimum postiue . manifesta videtur: nam peccans venialiter non amat bonum inordinatum circa quod peccat, v. g. inoi d inatam cibi aut ludi de lectationem, ut bonum perfectum,&plenὰ satiativum . nec diligit illam appretiati ve super omnia. neque omnia quae appetit propter ipsam appetit. hoc tamen inter peecantem mortaliter de venia, litet dilati nen statuunt. quod creatura , quae est ultimus suis pqecati mortalis , est res gravis,
di quae potens est dissolvete amieitiam Dei . ae hominem a Deo avellete ι res autem quae est finis ultimus peecati venialis . est res levis . quae non dissoluit Dei amieitiam , nee avertit homiisdem Deo. senientiam hane referunt Monte. Uno loeo citato . & Medina supra quaest. I. in commentario art. s. Alii tandem, ut ab hae gia. vi dissiliate Atilias se expediant, alterunt finem ultimum peccati venialis non esse in particulari determinatum ad aliquam rem , lad solum esse assignandum in communi. stilicet bonum satiativam appetitus , in quem Omnes actiones sisve bonoe, sive malae possunt actu teserti. Ne- Dque hinc fit, iustum peccantem venialiter, plures ultimos finet habere: quia finis iue communis non ponit in numero cum partieulati qui est Deus, ne. que omnino ab eo distinguitur . sed se habenis. eut quo &quod, & scut abstractum N eonete istum, quae non ponunt in numero, nec censentur absolute plura. Plo tesolutione huius gravissimae gi Menitatis. antequam vetam stabiliamus ti declaremus senistentiam, tres istae brevitet eonfutandae & refellenista sunt. Unde incipiendo ab ultima, quae caeteris videtur probabilior. Dieo primh: Peeeana venialiter non solum hamo positive. Seeunda pars, nempe quod nee tale bonum di- σν ligat aut respiciat ut ultimum finem negative, niselle potest ostendi contra Recentiores: Finis ultimus negativE dieitui ille qui ad snem ulteriorem non ordinatur. ut 3ocent assessores hujus semen. tiae r sed creatura illa, quam peceans venialiter inordinaiὰ diligit , de quae est objectum peccati Venialis, saepe ordinatur ad finem ulteriorem , ut patet in eo qui futatutassem ad dandam eleemosynain , vel qui dieit mendacium leve ad salvandam vitam proximi: imhsemper venialiter peetana refert obiectum peccati venialis ad bonum proprium sui ipsus; cum omnis in elinatio tendat ad bonum proprium &perseetivum illius naturae 4 qua dimanat. Se in qua radicatur, seu illivi sup politi in quo talis natura existit, juata dim ait. 2. Ergo eleatura illa quae est obiectum peeeati veni lix non est, nee esse potest finis ultimus, etiam n galiud, peteantis venialiter. Dico tertio: Non potest absolutὸ eonee3i quoaeteatura aliqua st finis simpliciter ultimus venialiter peceantis, etiamsi ponamus quod tali, finis sttea levia 3c parvi momenti. . . .
Q ptobatur breviter i Non potest absolutὸ eon. tedi quod aliquis simul habeat duos sues simpli. ψo citet ultimos , ut ostendimus in tractatu de ultimo sne r At s ponamus qu4d eleatura aliqua stfitii, ultimus smplicitet iusti venialitet peecantis, ri:
hel pto fine ultimo bonum incommuni satiati- E ille habebit duos ultimos fines simpliciter. nempe
hum appetitus. sed etiam bonum aliquod deter minatum & singulare. cui ratio illa communis bo. si ut se applicatur. Plobatut breuitet: Homo In omni operatio. ne humana agit, saltem virtualiter . proptera aliquem finem ultimum materialem, seu in pat--rt ticulati, verum vel apparentem , ut doeuimus Intractatu de oltimo fine , Ne identi ratione ' demonstravimus i sed percatum veniale , qua Tm. III. eteaturam illam. & Deum. ad quem per habitum a ichatitatis ut in finem ultimum simpliciter eonuet- sua est i Ergo &e. Confirmatur si peeeans v ialiter haberet cieaturam absolute & smplicitet pro sne ulti. mo , etiamsi esset res levis & parvi momenti . perearet mortaliter: sed hoe dici nequit : Ergonee illud. Sequela probat ut e Si peccans venia.
liter habetet pio ultimo fine simplicitet aliquam
496쪽
creaturam, a vetteteriat a Deo ut ultimo sine a eum
repugnet voluntatem straul elle eonvellam ad Deum. de ad creatutam, ut ad ultimos fines simpliciter: Sed illud peccatum quod avertit a Deo
ut ultimo fine, & convertit ad eleaturam ut ad finem ultimem smpliciter, mortale est. de non tantum veniale , ut patet ex dictis ait. r. exponendo praecipua inter peccat m motiale de actuale dil-ctamina i Ergo s peccans venialiter, habetet aliquam et eaturam pro ultimo fine simplicitet ,
peccatet mortalitet . & non lanium venialiter.
Neque obstat quod creatuta illa si tes levis &parvi momenti e hoe enim magis augere videtur quam minuere rationem ostensae. quod stilicet Deum relinquamus pro rebus minimi momenti.
Unde ipse E2-ehiel is. de quibusdam pseudoprophetis se conqueritur 1 ι iolabant me ad popu-- meam . propter pugillum hordei. Ostagmen
panis m. Dico ultimδ, iustum venialiter peccantem re
spicere bonum proprium δe privatum ut ultimum snem, noti simplicitet & absolute, sed iecunditia quia. de cum addito, nempe in ratione finis piaecise actualis.
Prima pars patet ex supradictis r cum enim aestus qui in homine susto non imperantur a charitate , non habeant aliud pi incipium in quo actualitet radicentur de fundentur , quam pro pilam Opetantis natutam , non possunt habete alium finem in quem actualiter referantur, quam honum proptium & perfectivum talis naturae , seu suppositi in quo illa existat ; aliis inclinatio non corresponderet suo principio lassicali , seuptincipium & terminus inclinationis non habe- cretit in tet se proportionem , ut supra ait. 1. dice
Quhd veto tale bonum non sit finis simplietistet de absolutὰ ultimus , eonstat etiam ex dictis atticulo pi Eedenti : nani ut ibi ostendimus, bonum proprium , prout terminat habitudinem venialis peccati, te sit tui habitualitet ad alium finem ulteriorem, scilicet ad Deum , modo ibidem explicato e Sed hoe sussicit ut ratio finis absolute ei non eonveniat i cum finis simplicitet & absolute ultimus omne genus relationis ad alium tittetiorem excludat : Ergo in susto ve nialiter peecante , bonum proprium & privatum
non potest diei nee este finis simplicitet & absolute ultimus, sed cum addito tartum diminuente. nempe in ratione finis praecise a ctualia, seu pet Dei lusionem duntaxat relationis actualis in alium, non exclusa habituali a quod est este ultimum solam secundum quia: atque ita solus Deus, qui neque actualiter, neque liabim aliter oldinatui ad a. litig potest dieiunis simplicitet ultimus iusti venialiter peccant s. Dices: Datti quod haec eoncluso verum habe at , quando peceans venialiter est in statu gratiae , &Deum habet pici ultimo fine. quid dicemus de
illo qui est in statu peccati moliatis. de non habet Deum pro fine ultimo 3 Respondeo quod iste etiam, gum venialiter peceat . non habet bonum ptivatum pio ulti. Eruo fine simplicitet , sed tantum secundum quid: quia ut supra ait. a. dicebamus . de ratione finia ultimi simpliat et est quod non solum praescin. dat ab ordine ad finem ulteriorem . sed etiatuquod talem relationem postive excludat ; licet autem ille qui non est in statu gratiae , per peccatum motiale tendat Iu honum privatum, ex
cladendo telationem eius In Deum ut esumum finem . tamen quando peceat venialiter . tendit
in honum proptium . praeseindendo soludi a u. T
relatione, non vero postiuὸ excludendo illam, ut ibidem expositimus. Unde licet peeeans moria litet , eonstituat in bono proptio de privato uismum finem simpliciter, non tamen ille qui solum venialiter peccat. Contia primam Ae tertiam eonclusionem nutilum militat argumentum alicujus ponderis. sed
obiici potest eum Vaetque loco citato I rici l .eans venialiter fluitur creatuta illa circa quam
peccat . de quae est obiectum peceati venialis a sed stultio est tantum te spectu ultimi sinis, ut do.
eet D. Thomas supra qu. ii. art. I. Ergo peccana venialiter . consuluit ultimum snem in illa etea
B tura quam inoldinatὰ diligit, &quae est objectum
peccati venialis. Minor patet. Major probatur ex Augustino lib. 83. quaestionum quaest. 3 o. ubi asserit omnem humanam perverstatem in eo eo sistere, quod homo velit uti fluendis, nempe Deo.& utendis sui, videlicet ereaturis : Sed culpa v ni alia non consistit in usu fluendotum ; uti enim Deo in ordine ad creaturam . esset pervet sitas mortalia: Ergo eons stit in fluitione utendorum,
Confiima tute Non datur medium Iniet stus 3 tionem 3e usum i Unde Augustinus ait quod
Omnis qui amat aliqaia , alli amat arans, allistaens r Sed pereatum veniale non eo stit in uissu creaturatum , quia uti creatutis nullam dieit inordinationem di Ergo debet eonsistere in illatum . fruitione. Ad objectionem respondeo negando Majo- rem: nam ut ait D. Thomas hie quaest. 88. art. I. ad 3. Qui raniariter peccat , raberet bona te aras. non ut Irtiens, sed tit utens Et qu. 7. de malo art. I. ad 4. iatii peccat νenialiter, xon fruitur creatara, sed utitur ea. Ad probationem in contrarium, ex autholitate D. Augustini delumptam, respondet idem Angelieus Doctor lo eis citatis . Augustianum loqui de per vel state quae est peifectum malum culpae, & peccatum mortale . de ideo eam non compte hendi sub eo nomine . νικiale peccatum , quod impetiacte duntaxi rationem culpae attingit, de analogita solum cum peerato mortali eonvenit, ut ari. a. ostendimus. Idque satis
denotat nomen perversiaιis, quod proptiὰ senifieat in .ersionem olditiis finium de mediolum . ita ut quod iuxta rectum ordinem deberet ego snia .fat medium , & quod de cet esse medium. M
sumatur ut suis: veniale autem peceatum non deis struit neque invertit oldinem ad ultimum finem .
sed silvato illo ponit Auntaxat de oldinationem citra media i Elgo smplieitet de absolute non debet diei pelveisitas. Ad eonfimationem dicendum inter fruitio. ε-nem Ae bonum usum dati aliquid mediam . nempe usum malum & illicitum , qui proptie dici. iur abusus. in quo veniale peccatum eo stit. ut
docti S. Bonaventura in a. dist. 2. Mi. a. quaest. I.
his verbis i si qa ras quid si peccatam ranisile .ariam si usa, ni mitis dicendam quod ne aes usi, nequa hastio , sed abusus. Unia cum Augustinus dicit . ompis qua amat aliquid . auamat utens, aut Iraens, accipit large usam Osra raonem . inum pro omni amora relato ferirem. νιι indirectae , mitionem pro amore nou.relato.
mae doctrina si ipso Augustino desumpta
497쪽
stlib. de doctrina ciuistiana eap. 4. ubi praeim Asuitionem & lieitum usum, ponit u:um illicitum,
eumque ab uvia appellat. Quo etiam modo liquendi utitui S. Thomas l. p. qu.q8. art. 6.&ina. dist. 38. ait. i.&al bi.
Ob icies secund5 t . Justus uenialiter peccana 83. non amat obiectum illitas peccati proptet Deum,. alias diceret ut peccare propter Deum , cum propter id aliquis peccet, propter quod oblectum
peccaminosum amat r Elgo amat illud praeci e propter ipsum, atque adeo ut fine in laltem negati te ultimum. Respondeo peccantem venialiter neque amate obiectum peccati propter ipium , neque pro piet Deum. ised propter honum proprium de pti
vatiuum ; cum omnis inclinatio tendat ad bonum B proprium di persectivum illius nai uiae a qua di . manat, ta in qua radicatur , seu illi ui suppositin quo talia natura existit, ut ea supra dictis patet: bonum autem proptium de ptivatum in peccantevenialitet, oldinatui habitualitet in Deum. mo. dis supra explicatis. Nec propterea concedendum est illud quod infertur , nempe justum peccare venialitet propter Deum . qinalypropter denotat influxum causa tinalis, qui non pote. competete Deo in oldine ad peccatum veniale ; cum non possit movete aut excitate moralitet voluntatem ad pectandum venialiter. C ieies teti id contia ultimam conclusonem rBonum quod habet rationem ultimi finis, est sa- rtiativum Sadaquatum respectu voluntatis 1 Sed Mbonum proprium de privatum non est satiatiuum voluntatis justi venialiter peccantis, eum praetet illud per charitatem bonum superius de divinum apinperat : Ergo bonum pioptium non est suis ulti. reus iusti venialiter peccantis. Respondeo concessa Majori, negando Majo-sti rem: nam bonum proprium est satiativum&ad aequatum tes pectu voluntatis justi . non absolut8. sed in suo Oidine. nimirum ut appetentis ex inclinatione propriae naturae, appetitus enim qui funis datut in propria natura in bono psus naturae satia. tui: verut.tamen quia jussus ratione gratia habet a. Diium superiorem appetitum, scilicet charitatem, quae non satiat ut ni si in bono omnino superiori de divino . bonum propitu in dicit ut adaequatum de satiativum tam iam se eundum qui 3 . respectu voluntatis iusti venialiter peccantis subindeque finia ejus ultimus non limpliciter de absolute, sed secundum quid & cum addito , nempe in latione finis placi se actualis) non quia non satiet totum appetitum, qui ad ipsum formaliter est, sed quia appetitus quem satiat, habet supra se alium superio rem,scilicet chalitatem, cui suboldinat ut , quae bonum superius de divinum appetit.
colendum ea dictis ait. I. I. peccatum inniale esse In ttipliel disserentia et aliud ex genere.seu ex propria materia de objecto . ut verbum otio sum : aliud ex parvitate materiae, ut fututum rei eriguae: alterum ex impei secta deliberatione, ut motus pri αδ secunda concupiscentiae, sicut ibi latius exposuimus.
Supponendum se eundd ex doctrina D. Tho
mae qu.ls. de verit. art. a. communiter Iecepta,
quod licet potentia intellectiva in homine non sit nisi unica, duo tamen diversa habet munera, atque adeo est virtuali et multiplex, proptet quod
divellis nominibus insignitur. Dicitur enim in tio superior . quatenus speeulatui vel consulit tesaetetnas de ineleatas sbi superiores, nempe ratio nem finis ultimi, divinam legem, divinam sapientiam veracitatem. &hujusmodi, per quas caetera omnia, sive quae agenda, sive credenda de tene da slint, tegulantur. E comta veto dicitur ratio inferior, inquantum rebus temporalibus intendκ, α eirea eas tanquam circa propriam materiam oς-
Supponendiam terti3, duobus modis intelligi δ'
posse, aliquem catere potestate peccaudi t ptimo ab intrinseeo, tat:one honae disposito nisi tetinis ris, de pro venientis ab aliquo dono tibi inhaerente, ut contingit in beati, re consimatis in statiar secundo ab eritinseco, proptet extriti secum Dei sa-vorem de protectionem, seu a divina providentia praesit vante a peccato. His positis. Citea propositam dissicultatem quatuor repe- 9s.rio diuelsas Authotum sententias. Prima docui absolute hominem in statu justitiae oliginalis potuisse peccare venialiter. I ta Scotus in a. dist. a I. qu. t. Gahtiel, Major, Altisodotensis, de alii. Seeunda, quae est Almainitiast 3. mores. cap. a.dcaa. de Duvalii h Ie qu. s. ait. s. fatetur quidem non potui se hominem in illo sta in committete aliquod peceatum veniale, quod esset tale ex subreptione. si e ex impet fecta delibera tione ; anserat tamen peceata venialia ex genere suo. aut ex parvitate materiae , fuisse cum illo statu composis
tibilia. Tettia impotentem agnoscit hominem . duistante statu iustitiae originalis , ad omnia prorsus peceata venialia ; sed addit quod impostibilita, illa saltem quantum ad peccata veniaba ex se
ne te suo , vel ex parvitate materiae) non proveniebat ex vi praeci, e doni integritatis . sve justi stitiae originalis. sed ex speetali tantum providen tia de protectione , qua a Deo impediebatur so peccat et venialiter. Ita Suaret ita a. de peccatis disp. r. sect. 7. Vaetque et hie disp. 148 cap. 3. num. . de Cmiel. qu. 79. ait s. dubio unico . pro hac sententia citans Melchiotem Canum a. p. tetractionis de sacramentis in geuere. Quarta sententia . quae in schola Thomi statum communis est, docet hominem in satu iustitiae originalis nullius genetis peccata venialia potuisse committere ue talemque impeccabilitatem habu isse ex vi praeei12 pellectionis justitiae originalis euex vi doni integritatis. pet secte subjicientia inferi ta superioribus, id est appetitum sensitivum latio ni . de tationem inferiorem superiori . absque ulla speciali Dei manu tenentia, seu protectione.a
498쪽
s. II. vera sententia triplici conclusone explicatur. Dico prim): Homo in statu innocentiae nutato modo potuit peccare venialitet , hoe est non potuit committere peccatum. qnod vel proptet parvitatem materiae , vel propter defectum delibetationis, vel ex genere suo, esset veniale.. Probatur ptim δ ratione quam habet Diuus Thomas hic quaest. 89. ari. s. iti sed contra. Nihil pretiale elle potuit in statu innocentiae, sive justitiae oti natis i sed si homo in illo statu potuisset committere peccatum , quod vel propter defectum deliberationis , vel propter parvitatem
A te semel eommittere potetit Ee Ipsum Itemnatque iterum committere: nulla enim ratio dispatitatis assignati potest i ex actibus autem repet, iis generatur habitus. Minotveth suadetnt: Habitus viliosus qualis esset qui produceretur praedictis actibus J cum ex natura sua inelinet voluntatem ad malum . & exeonsequenti inserat in ea dissicultatem aliquam in evitatione peecati . & in prosecutione honi. repugnat evide tet persectioni & foelicitati status innocentiae: E go &c. Respondet Almainus loco citato, negando le- tui quelam Maroris, quia inquit iustitia origin tia impeditet, ne generaret ut iste habitus. sed contra primδ : Justitia originalisnono poneretur sotmalitet habitui peetati venialis: Eris maletiae, vel ex genere suo , suillet veniale, ali-B go illius productionem non impeditet. quid poenale eo ipso extitistet in illo statu i Ergo die. Major est Diui Augustini i4. de eivit. Dei, citati a D. Thoma, & talio est, quia ille status elatomnimodae persectionis, Stirlicitatis. Minotvet4 ptobatur: Ex peccato veniali sequitur reatus enae , etiam sensus et Ergo si homo aliquod
peccatum veniale committere potuisset in statu
iustitiae originalis . aliquid poenale eo ipso in tali
statu esse potui siet. Confirmatur et Magis repugnabat talicitatissalus justitia originalis quaevia culpa etiam te. vissima , quam quacunque poena aut infimitas corporalia, quoniam est malus malum & maior miseria r Ergo sicut latentur Adveisarii , nubtam poenam aut infrmitatem corporalem potuisse esse in tali statu ; ita admitte te tenentur, Contra seeundd: Gratia sanctificans . & habitus hipetnaturalea & infusi non impediunt ne ex actibus venialiter peccaminosa generentur mali habitus naturales : Elgo neque justitiam inalis . quae quantum ad perfectionem de effectum primarium non distinguebat ut a glatia sanctis. cante, ut ostendimus in Tractatu de statibus hu Dii. I. manae naturae , id poterat impedite. Tettio : si Habitus naturalis et generantur eractibur r Elgos justitia oliginalis non posset impedire productionem actuum . non pollet etiam impedire productionem habituum.
Respondent alii , quod Deus impediret hane generationem, proptet dignitatem illius statu, sed neque hoe placet : Nam si propter digni.
tuisse esse in tali statu ; ita admitte te tenentur. tatem illius status Deus impediret generationem quod neque aliqua eulpa venialis poterat in eo re- habitus vitios, multa magis impedi tet productio
Ad hoe argumentum respondent Adversatii. quod vel ex peccato veniali tune non sequere tutreatus p ae . sed debitum duntaxat habendi sera venitorem actumelia tua iis . illius temissivum i velfi ex tali pectato sequeretur reatus poenae . tamen
poena inquiunt soldin ellet quaedam displi.
centia interna, qua temitteretur, non vel δ poena
sed contra ptimum est e Actus charitatis non hab t quod sit remissi uos peceati venialis . nisi inquantum est virtualis poenitentia de ipso. displi.
centiam sotmalem causans citea tale peccatum, uuando memoriae occurrit r Ergo eo ipso, quod D sequenti.
nem actus vitiosi. utpote pejoris, saltem in gene e moria, quam stipse habitus. Tertio alii dicunt, quod quamvis genetaretur , Ille habitur . tamen a justitia oliginali impedite ' tui ne inelinatetur ad suum actum 1 sent appeti. tui senstivus ligabatur ne insurgeret contra ratio.
Sed hoe etiam stivolam est , nam si justitia originalis posset impedite & ligate ejusmodi habitum , non esset ratio cui non posset ligate potentiam , ne exiret in actus peccatorum venia
lium , ptet sertim cum hoc melius esset quam illud. Hre eoncluso magis patebit ex dieendis la
homo in iustitia originali posset habete actum chalitatis remissivum peccati venialis, posset ha. bete displieentiam laimalem de illo, atque adedaliquam poenam. Conita se eundum verδ facit, quod non minus' scilietiali status innocentiae tepugnaret dolor imiernus. sve displicentia interior . quam dolor existetnus . sive poena sensibilis. Unde Augustinis Deo eliato, de illo statu scelicissimo loqueas , ait
ior. Probatur secundo concluso: Si homo in statu innocentiae posset aliquod peecatum veniale committe te. v. g. mendacium jocosum pro . ferte, tequeretur quod ex illo actuali mengaeio taliquoties repetito posset generati habitus mentiendi 1 sed ejusmodi habitus repugnat eum statu iustitiae originalis : Ergo & potentia ad peecandum venialiter. sve ex imperfecta delibetatio. ne, sive ex obiecto . sive ex patuitate materiae. Sequela Maioris est evidens r Ii enim possit ho- ρ iniueitia oliginali aliquod peccat una venia-Dieci secundo 1 Non solis peerata venialia er Io s. subreptione appetitus . ant ex indelibetatione . sed etiam ex genere, de ex parvitate materiae, reo pugnabant statui Innoeentiae ab intrinseco, de exul preciιὸ doni integritatis. Probatur primo ratione D. Thomae hie art. 3. Homo in statu innocentiae non poterat peerare venialiter , autequam peeeaut murialiter , ob infallibilem ordinis firmitatem . qua inferius continebatur sub superiori r nomine antem imselioris non solam intelligit D. Thomas appetitum sensitivum . sed etiam rationem inseriorem, quatenus te spicit ea quae sunt adsnem , ut se enim inseriotest quodammodo seipsa quatenus respieit finem : Ergo sedit obpersectam suboldiis nationem appetitus senstivi ad rationem , quam donum integritatis praestabat in statu innocentiae , hute statui ab intrinseco tepugnabant pee-eata venialia ea subreptione appetii ut . aut ex indeliberati Ihre enim non eontingunt . ni. si eam appinisi sensitivus antevettit rationem
& ejus judicium perturbat ira ob persectam ..r
sub ordinationem talionia insetiotis, tespicientis media
499쪽
DE PECCATO MORTALI ET VENIALI.
meri, ad superiorem quae cons delat finem A
quam etiam in statu innocentiae donum in t vitatis in homine saeiebat cum in illo freticissimo statu omnia inseriori hus suis subjicerenturi repugnabant huic statui peccata venialia ex geuei e es ex parvitate materiae. Nam ut ibidem ait S. Doctor: suod humanus ahimus intril Metur cira ea qua sunt ad Inem, serrata debito ordine ad ηιm suteontingit quando peceat venialiter, etiam peccato veniali ex genei e aut ex parvi tate materiae 3 provenit ex hoc quod ea qua sunt ad Mem , non ordinantur infusi bis ter siue siue, vi tenet sammam locum, quo prinιipiam ia appetitvibus. . Hanc rationem susius expendit clu. . de ma- alo art. . ubi se discurrit: uuia etiam in ratione superiori contingat use peccatum . scili eet ex objecto, aut ex parvitate materiae) pustulicuiridiri. quod saltera illud ueniale peccatam in sutu innocentia in Adam esse potu t. sed in hoc eatim ratio inpenιtars quas ritigento consederet. Nam cum parantia Lysinguanti ν secundum objecta secundum ordinem Obrectarum est etiam ordo porentiarum: continisit autem O ia obse iis rationis esse ordinem severioriso inferioris, O la θ curati νιs Oin praeticis: βut enim principiam iudemonstrabile est principium supremam in peculanssis, ita uis serrabet in optratilibus unde quandiu superior ratio homiti s b/ηe se haltithset Ccircafinem, nullo modo descere potis set circa ea qua sunt adsηem, propter indefectabilim ordinem inferio-νam adsuper ora, secundum condztronem it ιιι flatus r cut O in 1 cautivit, quandati homo hisbet re tam ex-iinmationem cina pνincipia,ni sit defetitis inconne mane principiorum ad conclusioncs. non poterat inci- viri aliquis defectas circa conclusiones. Manis 'me' aatem exsura dictis, quod peccatum mortare est per aversonem a sne i peccatum autem pensati es in-ονῶ Iso quadam circa ea qua sunt ad nemi unde impo sibile erat hominem in φιu innocentia peccare prias νemaliter quam moria ιter. I ncapacitas ergo pee candi venialiter in statu innocentiae, iuxta doctrinam D. Thomae, non proveniebat soliam ab extrinseca Dei providentia, Adamum a pec- Dcatis venialibus pr servante, sed ex infallibili ordinis firmitate, quam donum integritatis in illo stelieissino statu saeiebat, ita subjieiendo appetitum inferiorem rationi,&rationem inferiorem superiori, ut neqὴ appetitus sensitivus extraheretur ab imperio rationis , neq; ratio inferior a dominio su neri oris, quandiu ipsa ra. tio superior, quae est suprema pars hominis, per humilitatem, obedientiam, & amorem, Deo subiecta de subordinata maneret. ior Probatur secundo lixe conelusio ex dictis in praee egenti: Nam ut ibi ostendimus, ex natura& conditione status innocentiae, atq; adeo ab intrinseco, repugnabat homini quaevis iniseria, tristitia, poena, & habitus vitiosus, ex quo ri tui disse ultas bene operandi. Ergo& quodcumq; peccatum veniale , etiam ex genere de parvitate materiae. Consequentia manifesta est nam quodcumq; peccatum veniale, etiam ex genere, aut parvitate materiae, iniseria est, poenam &ttistitiam poenitentiae requirit ut remi
latur,& habitum vitii generat, si multiplicetur
seu multoties committatur ut concedunt stra-reet, vaetqueE, & Curiel, contra quos in praesenti Hisputamus. Unde illi Authores non loquuntur consequenter, dum ex una parte concedunt omnem miseriam, tristitiam,& habitum
vitiosum, ab intrinseco tepugnate statui innocentiae, ob si immam hujus statu,s elicitatem 5e perfectionem i , ex alia id negant de peccatis
venialibus ex genere, aut ex parvitate materiae, quae sunt majus malum & major miseria, quam quaelibet poena aut infirmitas corporalis, di quae ita simam poenitentiae requirunt iit remittantur. atq; habitum vitii generant, si multoties repetantur , ut ipsi nobiscum arguunt contra Seotum, Almainum, di alios defensores pinnae sententiae. Dico terti δ, etiam Angelum non posse pec- iot. cate venialiter. Ita D.Thomas art. q.
Probatuit Angelus potest considerari quatuor modis.scilicet ut beatus, ut damnatus, ut creatus ingratia antequam peccaret & ut con
ditus in puris natu talibus, hoc est quantum ad id quod ips convenit ex conditione suae natutae i Sed in nullo ex his statibus potest peccare venialiter : Ergo &e. Major patet, Minor probatur quantum ad singulas partes. Et in primis
quantum ad pomam, evidens est, quia non mi-uiis repugnat peccatum veniale beati Midini Angeli quam beatitudini hominis: quare sicut homo beatus non potest peccare vena aliter, ita neque Angelus beatus. Similiter quantum ad secundam non minus est certa. saltem propter
conditionem communem omnium damnato
rum, qui ita sunt obstinati in odio Dei, α in superbia, ut ad omnia quae agunt moveantur ex e-
jus intentione. Quod aliqui colligunt ex illo Psas. 3. Superbia earura qui te oderunt,asceηdit semisper. Tertia vero suadetur ratione quam habet D. Thomas loco citato in argum . sed contrarAngelus ut conditus a Deo in statu gratiae, non minori erat persectionis & felicitatis, quam homo creatus in statu justitiae originalis: Ergos homo in hoe statu seelicissimo non poterat peccare venialiter, a sortiori nec Angelus in statu gratiae conditus. Ultima deniqi pars, quae non videtur ita certa ac praecedentes,& quae ideirco a Recentioribus negatur, aut revocatur in Aubium, probatur ratione diisdem S. Doctoris incorpore articuli,quae se potest proponi. Ille qui non fertur ad ea quae sunt ad finem, nis secundum quod stant sub ordine sitis, non potest peccare venia liter: Sed Angelus ex sua natura id habet: Ergo ex conditione suae naturae habet quod non posisit peccare venialiter. Masor patet: quia pecca tum veniale committitur per hoe quod quis deordinale fertur in ea quae sunt ad finem: Ergo qui non fertur,nee potest serti in ea quae sunt ad finem, nis seeundum quod stant sub ordine finis, non potest pecea re veniat iter. Minor vero suadetur: Si eut se sabel augelicus intellemis ad principia & conclusones, ita se liabet ejus voluntas ad finem,& ad media ; in appetibilibus E enim fines sunt scut principia, ea veto quae sunt ait finem, sicut conclusones, ut saepe ait Aristoteles: Sed intellectus Angelicus, cum non si discursu us, nee procedat a principijs ad conclusiones, seorsm utrumq; intelligendo, ut in nobis contingit, non considerat conclusiones nis prout sunt in principiis: Ergo nee ejus voluntas sertur in ea quae sunt ad finem, nisi secundum quod stant sub ordine fini t & se in Angelo non potest esse deordinatio circa ea quae sunt ad finem, tiis si deordinatio ei rea ipsum finem, quae est peceatum mottale, unde vel nullo modo , v et mortaliter peccat. Confixis
500쪽
Confirmaturr Angelus, cum non habeat duplicem appetitiam, sicut homo, non potest creati nati cum integritate naturae, lubri, seq; cum s ibord natione S subjectione rationis & voluntatis,prout versantui cu ca media, ad seipsas prout vel santur circa linem: Sed ex tali integritate de subjectione provenit impotentia pecia candi venialiter , ut conclutione Praecedenti Ostensum est Ergo Angelus ex conditione suae naturae habet quod non posti t veniali ter peccare. Π I. Pratra obrectiones sorruntar. CONTRA primam conclusionem objicitur
primar Gratia& charitas ex meritis Chiisti in isto statu persectius cons ungunt hominem Deo & lexi, quam coniungeret justitia originalis in statu innocentia: Sed homo cum gi alia Chrasti potest modo peccare venialitei, pia usi quam mortaliter: Ergo A Adam d potitit instat ii innocentia ,seu Originali, susti tiae. ι Secundo: Adam in Ilatu innocent ae merebatur abstinendo a venialibus, ae proinde libere ab illi, abstinebat; cum libet ras sit conditio neces latior equi sta ad meritu in e Ergo in illo natu poterat peccate venialiter: libertas enim con trarietatis potentiam ad opposita requirit.
is, Tertio: Qui potest elisei e majus malum, a sortiori potcst eliger c munis: Sed peccare venialiter est minus maluna quain peccare molialit ei: Ereti csilia homo in liatu innocentiae pollet peccare mortaliIui, a sortiori poterat peccare veniataeI.
114. Quarto: Adamus in starii innoceimiae poterat dicere inendaci uiti iocosum cum juramento: sigoti sine iuramento: Sed mendacium socosum sine foramento est peccatum duntaxat veniale : Ergo A damus in 1latu innocentiae poterat peccare venialiter.
iis . Qum: o: Posset homo in illo tatu habere
motum in fidei: tatis non plene N perieci e deliberatum , sive ex lubreptionei potast enim ille motus provenire ex deordinatione aut Aesectu vitium supcr otum . sine ullo motu appetitus sensitivi; ut docet D Tlaomas supIaqu. q. art. io Sed motus infidelitatis non plane de pei iacte delaberatus, si peccatum solitin veniale: Ergo
idem quod prius. aac. Sexto: Sicut Deus prohibuit primis parentibus esum lign. . et ii sub mortali ita potui siet illum prohibere solum sub veniali; cum eius illege se non es. t malus: Sed hoc dato, potuisset Adam violare praeceptum illud: Eiso potuisset
ii- Denique: Datur status in quo potest homo
peceare mortaliter & venialiter, nempe iste in quo existimus; invenitur etiam alius iratus, ui mirum beatitudinis Oeterna , in quo non potest quis peccare venialiter nec mortali iei ; imo uatus in quo non potest peccare venialiter, sed iolum moliab ter videlicet statu, damnationis aeternae: Ergo ii miluer dari poterat status, in quo possit peccare veniat ter.& iloia moti aliter, ipso durante: al: e autem status non potest alius excogitari , quam status nataliae integra', sive ii stitiae originalis: Ergo in eo Adam poterat pe
is, Hare argumenta, licet primo aspei lii appateant dissicalia, exsundamentis tamen supra in
probatione primae& seeungae eonclusionis statutis facile dilui possunt. Unde ad primum,
concessa Maotiri de Minori, neganda est Confestiuntia et quia, ut recte advertoni Caietantudi Conraatis, committitur in eo iste defectus, quod allum itiit pro causa conclusionis i A quod vere non est causa; nam causa proiter quam .homo in statu innocentiae non posset peccare venialiter, non esset e niunctio hominis eum Deo, sed perseeta subotu uiatio inferiorum ad superiora, vel ut loquitur D. Thomas, infalli-bitu ordiηυ Irmatas, qua appetitus inferior rationi, & ratio infelior respiciens media, superacri silem eonsideranti N intendenti, plendi ubjiciantur , latione doni integritatis, quem effectum non habet gratia mediciualis Christi in isto statu. Ad seeundum respondetur Adamum meruic III. se vitando vem alia, quia scet uisensu composito , seu retinendos uilit amoriginalem, non esset libet ad pecca Datim venialiter, simpliciter tamen M absolutὰ liber erat, quatenus poterat Iemovere prohibens, scilicet justitiam originalem, illam uestruentio per peccatum in Itale: sicut dici solet de eo cui unicum tantum est melli tam avi consecutionem finis; licet enim supposita antentione finis, ille non sit liber circa tale antidium, absolute tamen est liber, quia potest colate ab inientione finis N quia necessitas ex stippotitione, maxime si sit dependens a libeio arti 1 cito, non aufert libertatem ut saepe dictum est 1i unde ratione talis libertatis potest esse meri tum in electione talis me dij. Ad tertiit dicenduit non est . inconveniens, iis hominem in statu innocentiae non potuisse eligere minus malum, antequam eligeret majus et Nam malus malum, quale est peccatum mortale. ita opponitur integritati illiti, status, ut ii sim corium pere valeot, Se hi .minem just tia originati pia vale: manus autem mali m. quale est pec catum veniale, Nec priore 3 tisicia orernati poterat , ι Mus principuum erat re ordine sup/Mara Nytis ad Deum, a quo νeniale peciatum nonseparat: nec simul poterat itim eause propter ordinem inferiorem subjuperuri utina dist. ai. qu. 1.art. 3.ad 4 ct hicari. .ad 3.aa D Thomas. Un secum homo pociat integritatem illius status destruere, ει illa manente nullam post et inordinationem appetitus,vel rationis in selioris habere, poterat et agere majus malum, scilicet peccatum mortale minus vero malum, scilicet peccatum veniale, non poterat immediatὰ eligere, antequam majus eligereti sicut non poterat eligere tristitiam, aut pcvnam habere, ante culpam. Ad quartum respondeo, quod quamvis Adam iii. in statu in noeentiae potuerit dicere mendacium jocollim sine iuramento, non tamen propterea E sequitur quod potuerit peccare venialiter, priusquam mortaliter: quia in illo statu non poterat dicere mendacium, nisi vel ex contemptu, aut constituendo in eo ultimum sinem, aut alio modo peccando mortaliter: nam ur vidimus ex
D. Thoma, ratione persectae subjectionis inseriorum ad s uperiora. quam donum integi itatis praestabat homo non poterat in Relicissimo illo statu penas deordinati circa media , quam ciIca finem Unde Αd quintum , nego Majorem : motus enim m.
imperseeie deliberatus in ratione luperstari, non
potest proven te nisi ex subreptione, neque adeo ex ut ordinatione vel appetitus sensitivi, Vel