장음표시 사용
501쪽
DE p ECCATO MORTALI ET VENIALI. 489
A rationi, inferiotis quae in statu justitiae ori- A ut illis utamur duntaxat quando volumus: Erginalis nulla asset. Ad sextum respondent aliqui, quod etsi Deus
praecepisset Adaino sub veniali tantiim abstinere ab Hii ligni vetiti, nihilominus comedendo de illo, peccasset mortalitet; non quidem rationepi aecepti sub veniali tantum obligantis , sed ratione damni S noe umenti grauis linai, quod sibi S suis posteris pei talem eomestionem intulisi set seipsum de posteros iustitia originali privando. Sicut linquiunn Carthusanus comedendo
carnes, peccat mortaliter, non ratione praecepti regulae talem comestionem prohibentis, cum illa non obliget sub mortali, sed ratioue gravissimae poenaee ui 1ese exponit, & nocumenti maximi quod sibi infert. go iustitia ori sinalis non habebat ex sua Datura
inferi e necessitatem ad non peccandum venialiter;&per consequens ea durante. Adam potuisset peccare venialiter, nis speciali Dei provident 1a a venialibus suisset praeservatus. Ad argumentum respondeo, concesso Ante- I 23. cedente, negando Consequentiam: Quia status justitiae originalis non postulabat ex natura sua quod esset in amissibilis, nec proinde quod praeservaret hominem a peccatis, propter quae posset amitti, cujusmodi sunt peccata mortalia; at verδ ab intrinseco Sex inatura sua exigebat praeservare in fallibilitet hominem ab illis peccatis quibus non amitteretur, cujusmodi sunt peccata venialia, praeserti in cuin fretici sinus ille sta- Sed melius&consorinius ad prineipia jam B tus sua natura postularet excludere omnem do- statuta respondetur, dato quod Deus potuisset loIem & tristitiam, omnemq; poenalitatem imponere tale praeceptum obligans solum sub quod praestare non potuisset, ii eum eo peccata imponere tale praeceptum obligatis solum sub eniali, negango quod Adamus potuisset illud transgredi, nisi post amassam jussu iam originalem: quia non poterat deordinar: ei rea media, priusquam esset aversias de deordinatus a fine, ut ex supra dictis patet. Dix). Dato quod Deis potuisest inson re tuleρν Dpthm : Nam bcet Deus absolute potuerit prohibere Adamo e sum ligni
vetiti, sub veniali tantum, non tamen ex hypOtheia status innocentiae, in quo, ut ostendinius,
erat tanta subjectio appetitus sensti vi ad ratio-vemalia sitissent compossibilia, ut in prima probatione primae conclusionis ostensum est. Ad confirmationem die endum est, hoc esse speciale & proprium justitiae originali,quod necessitet vites inferiores hominis adhuc viatoris ad submittendum se in omnibus rationi superiori, quandiu ipsa remanet perfecte Deo sub missa, ita ut i inpossibilis sit rebellio in ipsis eontra illam, nis consequenter ad eius ce bellionem advelsus Deum, & consequenter ad peccatumnem, & rationis inferioris ad supeliorem, ut eo mortale, de amissionem justitiae originalis perdurante nullum se ecatum veniale esse potuetit. V tale peccatum. . Ad ultimum dupliciter respondet D Thomas lli. T. de malo ai t.7. ad 3. Primo negando Consequentiam : sicut enim non valet, datur sorma sine materia, ergo & materia sine forma: ita similitet, quamvis reperiatur status in quo possit
esse peceatum mortale tantum, non tamen inde
sequitur dari posse alium in quo peccatum d un- taxat veniale reperiri queat. Seeundo respondet, dari statum aliquem hominis, sed diversum a statu justitiae originalis, in quo non potest esse peecatum mortale, sed tantum veniale, videlicet in Ieremia N Joanne Baptista, sanctificatis' Objietes ultimo contra ultimam concluso- is . . nem : Angeli mali videntur aliqua facere qua
sunt ex genere suo veniata a peccata, provocando homines ad risiun,& ad alias huius in odi levitates r sed citeum stantia personae non saeit deveniali mortale, nisi speciali prohibitione superveniente,quo A non est in proposito : Ergo An gelus potest peccare vena aliter. Respondeo cum D. Thuina hic art. 4. ad 3. suod omnia illa qtia ridentaresse Malalιa, Damoari Ra 'procurant, ut homines ad sui familiaritatem arma hant, Ose dedacaκt eos in peccatum mortale: unda in utero, nec non in Apostolis, post aduentum D in omnibus mortaliter peccant, propter intentionem Spiritus Sancti de quibus dicitur, Ergo mi*mari columna. esus . creduntur enim ita confirmati fuisse in gratia, ut mortaliter peccare non possent, sed tantum venialiter. Solon ur auamenta contra duas ultimia coa- issones. tac. 'ONTRA secundam conclusonem obji- ictu hi Cutielia Suarea: Status justitiae oliginalis ab intrinseco & ex natura sua non habe sat prae servare hominem a peeratas mortalibus, ut de se patet: Ergo multo minus a venialibus. Probant Consequentiam: quia non potest intelligi quod alicui dono seti dispositioni ab intrinseco & ex propria natura conven int indisse . tentia ad eligendiam cum plena deliberatione majus malum, &ips repugnet ex natura sua in- disterentia ad eligendum minus inal uiri, quale est veniale peccatum. Ii . Confiniatur: Justitia originalis erat aliquis habitus: Sed nullus habitus ab init inseeo de ex natura sua habet quod necessiter hominem ad non peccandum: eum habitus in non v)denti iabu, Deum subjiciantur libertati voluntatis, ita Tom. III. sisti. In sit libus ergo tentationibus,& actionibus, Ca daemon non movet ut nisi ex fine su perbiae, e . ex amore propria excellentiae, quam habet pro ultimo fine, & ratione illius in eredibili stimulat ut invidia bonorum nostrae salutis. in eujus perniciem machinatur leves , medio cres,& magnas tentationes, secundam diversi talem occasonis, persona, di temporis. Α axicutius VI.
ter consaerari posse, nimirum inquam umest malum hominis peccantis,& quatenus est malum Dei offensi. Est malum hominis, primo quatenus illum privat recto Ordine rationis quς est bonum proprium ipsust Secundo q uat us deurdinat ejus potentias, scilicet voluntatem
ab uluino fine,& infeliores potetitias a subiri
502쪽
lione erea voluntatem e Tetti δ quatenus pri- A ctatus de Incarnatione, ex quibus paucis de-
I l. vat hominem gratia de Araritate, alijsq; v rtutibus ac donis rupernaiulatibus, vel etia virtutibi , naturalibus quibus opponitur: Quarto inquantuin privat hominem ipse Deo, tanqi iam objecto propriae beatitudii vis, ipsumq; obligat ad poenam aeternare. Dicitur ver 5 malum Dei, quatenus es ipsus injuria seu offensa: quae ratio consistiti illitie quod peccans mor taliter. ave tit se a Deo, de convertit se ad creaturam, in ea ut supra ostendimus) rationem ultimi finis,
constituens: in quo involvitur magnus contemptus di inae Majestatis, cujus etiam legi. mhomo peccator transgredi iur,ctin hoc contem p tu ratio offensae mortalis consistit. Suppono secundo ut certum. & ab omnibus admisitim . peccatum mortale, inquantum est malum hominis, nian habere malitiam limpliciter S intrinsece infinitam. Ratio est, quia tantum est maluin quantum est bonum quo privat: Bona autem qui hus peccatiam mortale ptivat hominem, nimii iam rectitudo rationis, giatia, charitas, dona Spiritus Sancti, virtutes insulae&e. sunt bona finita at limitata, ut patet: Ergo peccatum mortale, inquatrium est malum homini, non est smpliciter & intrinsece infinitu. Nee , alet si dicas, peccatum mortale privare hominem ipso Deo qui eis bonum simpliciter infinitum: adeo ai privare ipsum bono infinito. sumpstinus. f. II. a 3 Respondeo enim peccatum mortale esse priva tionem Dei secundum se sumpti, sed ut parti eis parer a nobis mediante fiatio & charitate Hicque habitibus & actibus supernatur;libus: Unia ae cum haec participatio iii finita 3c limitata per peccatum homo non privatur bono infinito de
illimitato, sed finito S limitato.
Suppono tertio, peccatum consideratum in ratione offensae, & inquantum est malum Deo intentatum, habete malitiam infinitam, saltem secundum quid extrinsece scilicet de objective: Nam omnis actus,qui respieit oblectum infimiatum, habet infinitate m quandam,saltem extrin-
Conclusio affirmatira statuitur , O ratione fundamentali prebatur. DIco igitur , peccatum mortale in ratione i , offensae esse gravitatis simpliciter infinitae
in genere moris. Hane eunclutionem probant aliqui ex nostris
Thomissis hoc discursu: Illa ostensa est simplicit hi infinita, per quam Deus offendit ut quantum offendibilis est ; sicut viso illa esse tinnia ita,& conii teliensva, per quam Deus cognoscere tur quantum cognoltibilis est: Sed per peccatum moi tale Deus offendatur quantum offendi bilis est , non enim aliter offencii potest quam aufei et do ab illo quoa 1 affectum rationem ultimi suis, S eam constituendo in creatura, quod in quodlibet peccato mortali inveniret: Ergo quodlibet peccatum mortale est in ratio ne of hnsae simpliciter infinitum. Alij velo se arguunt: Actio destructiva termini itis nitὸ honi est gravitatis vel malitiat smplicitet insitatae: Sed quodlibet peceatum mortale, quantum est de se, est destriactivum Dei, qui infinite bonus est: Ergo quodlibet peccatum mortale est gravitatis simpliciter infinitae. Major videtur certa: Quia non esse termini infinite bovi est malum infinitum di Sed actio destructiva adaequatur in ratione mali eum nones e termini destruendi: Ergo actio desti uctiva termini infinit E boni est simpliciter ins nite mala. M inole uero ex eo probam,quod per quodlibet peccatu mortale tollitur a Deo ratio ultuni finis,& in creatura constituitur, lubndeq; tale peccatum . quuntum est defle, Deum petimit, Ma regno tuo alium dejicere, de loco ejus alium Deum subrogare e natur. Unde S. Bernardusser m. t. de r. surrect. Domini, voluntatis pecca-
se eam de obj. ctivam, ut patet in viso ne beata, D re mosae malitia expendens, se loquitur: Utinam quae quia objectum insti: tum respicit, dicitur esse aliquo modo infinita ; unde D. Thomas i p. qu 23 avt. 6.ad 4. docti Deum non posse facere aliqv d ea ea cellentius: Sed per peccatum mortale homo offendit Deum, qui est dignitatis &persectionis simpliciter i infimis: Ergo peccatum mortale, conlidera m Ma ratione Mensae, continet malitiam secundum quid infinitam. Solum ergo difficultas ct controvcrsa est inter Theologos,an peccatum mortale in ratione
offensae sit gravitatis simpli e ter intrinseca infinitae, vel ex irinsece tantum, essecundula vel rebis isto esset contenta, nec in ipsum horriEi edictu de apirit Auctorem. Nunc autem O ipsum quantam impo es) Deam perimit volantas propyra:
Omnino evim vel et Deum peccata tia aut vindιcure non posse. aut noste, aut ea nescire. Vati ergo eum non
esse Deum: qae, quantum in ipsa est, pali eum aut impotentem , aut an pientem. crudesu plane se amma a execνanda malit a , qua Dei patentiam , as ιιιam,sapientiam per xe desiderat. V erum neutra ex his rationibus placet. Non quidem prinia: Nam licet quilibet actus charitatis auferat a ereatura talionem ultimi sinis, dei t. quid. Seolusenina suare V AZqueZ S nonnul- E illam in Deo quoad affectum constituat. quiali ex nostras, in peccato mortali, ut habet ratio Onere offensae, malitiam & giavitatem seeundum quid tantum infinitam agnoscunt. Alij verbcontendunt illud continere malitiam S gia vitatem simpliciter infinitam in esse moris eo proportionali modo, quo satisfactio Chiisti, juxta communem sententiam , valore in esse moris implieiter infinito gaudet. Ita Caletanus, Medi na, Alvare et, Ioannes a S. Thoma , Aravius, Corneto,& alij 3.p.qu. I ali. r. agentes de nec enstate incarnationis ad condignam laticiactio nem peccato primi parentis. Suhscribunt Sal manticenses intract. de peccatis disp. . dubio 2. num. 1 de illitur illimus dominus Codoy, Episcor v. O mentis, m manus craptas tia- tamen potest Deus niventius ac serventius amari, & in Dialici actu totus conatus possbilis continetur, nullo illorum Deus diligitur quantum diligibilis est : Ergo quamvis quodlibet
peccatum mortale a Deo auferat, quoad effectu ira, rationem ultimi finis, illamque in ereatura cratis ituat , quia tamen in nullo peceato
totus conatus possibilis ad offendendum D huminvenitur, nullum adaquat Deum in ratione o Liandibilis, nec illum ostendit quantum offendibilia est. Explicatur magis hare ratio : Deus ea parte io.
objecti non aliter est diligibilis , quam si praeponatur ereaturis , & super omnia diligatur, quod fit per quemlibet actum chamatis;& ta
503쪽
men nussus actus chalitatis adaequat diligibilita- Atem divinam , nee Deum diligit quantum diligibilis est Ergo quamvis Deus ex parte obiecti non alitet sit offendibilia, quam ablata ab ipso a
secti ve ratione ultimi finis , di hoc cuilibet pee-eato mortali conveniat, non inde ecilligitur. quodlibet peccatum mortale adaequari enm Deo in ra
tione offendibilis, seu ipsiam offfendere quantum offendibilis est.
Seeunda etiam ratio non videut magis essear rx o. si enim illa valeret . sequeretur actum charitatis eontinere bonitatem motalem simplieitet infinitam, cum actus charitatis eodem modo si ut ita
loquat) aedificativus Dei. quo peccatum mortale aest illius dest uictivum: peceatum enim non essectivὸ, sed assectivὸ tantum, tollit esse divinum. si .eui solum assective a Deo aufert rationem ultimis ais r actus vero chalitatis rationem ultimi finis Deo quant om ad assectum testituit; cum per illum homo convertatur in Deum tanquam in ultimum snem. Unde se arguor Actus charitatis Acconis versionis in Deum, conseti illi, quantum ad assectum rationem ultimi finis. M consequentet idis,m Aivinitatem, &iamen non habet honitatem moralem simpliciter infinitam, ut omnes concedunt: Ergo ex eo quod pet quodlibet peecatum mortale ausetatur a Deo . quantum ad astectum.
ratio ultimi finis, stibinde que Deus assective deis stluatur . non tectὸ colligitur gravitatem peccati cmortalis esse simplicitet insatiam. His ergo et tionibus praetermissis. Probatur concluso ratione sundamentali , ' quam D. Thomas variis in loeis ins nuat. Gravitas osteniserescit juxta dignitatem personae cui irrogatur ; unde inlutia irrogata militi minor est illa , quae irrogat ut Equiti, Ac hete minor est illa quae itiogatur Regi; quia Rex Equitem, & E. ques militem in dignitate excedit i sed persona ossenti per pereatum mortale . scilicet Deus , est dignitatis infinitae simpliciter Elgo peecatum mortale, in ratione Ofiense, est gravitatis simplicitet infinitae.
simili discutis utitur Salvianus lib. 6. de providentia cap. I. ad probandum quantum sit ui. Drus & malitia injuriae cujuscunque in Deum. si .nim istorem linquit) ac prispotentem νirum nequaquam exhonorari a quoqaam luet , ct squisquam exhonoraverit , decretis legatibus reus intur , O inrariarum author jure damnataν rquanto utique majoris piaculi crimen est , injuriosum quempiam Deo esse ὶ semper enim per duritatem injuriam perferentis, crescit culpa facientis:
quia necesse est , quanto maior est persona ejus qui
contumeliam patitur, tantὸ ma ιν )is noxa eatis qui facit. Et hinc st quod leximus in lue . etiam eosqxi videmur contra mandatum sacrum feria fecisse , ferar ime tamen esse punitos αἱ tit ιηteἰlige. remus scilicet , nil ad Deum pretinens Iepe esse dicendum r quia etiam quod videbatur exEaam sesse culpa , grandi hoc faciebat diνιηιtatu in juria. 42. Huie rationi , quae praecipua & sundamentalis
est, communiter respondent Adversuti . Ossen. sam non erescere alithmetiee , hoc est ad aequalitatem, ea dignitate personae eui ii tostatur, sed
solum geometricὰ , hoe est secundum proportionem. Unde ea hoe quod Deus per peccatum ossetisus sit dignitati x infinitae simplieiter , non sequitur quod peeeatum in ratione os is sit glauitatis simplicitet infinitae; sed solum quod
excedat ostensas omnes irrogatas cieaturas, de sit. Tom. III.
superioris ordinis ad illas o sicut lieὸtactus Inpe
sectione crescat ex incremenio pei fictionis objecti , non sequitur actum attingentem objectum
infinitum, petfectione infinita gaudere , sed solum excedere omnes actus inferiora oblecta re
spicientes. &esse superioris ordinis ad alios, ut eonstat in uisione beatifica , & in actu chatitatis.
qui actus lieὸt circa obiectum infinitum versen tur, perfectione tamen & dignitate infinita non gaudent. Sed ecinita r Igeo De ut offensus communicat I I. osse nis in ipsum commisae gravitatem Oidinusuperioris , quia ipse superioris ordinis est i sed non solum est dignitatis ordinis superio tis , sed etiam dignitatis simplicitet infinitae : Ergo ossensae in ipsum commissς communieat grav. tatem sima plicitet infinitam. Cons matut & magi, illustratui hae ratio Deo sona ossenta ex se non est minus potens date insinnitatem simpliciter . quam lupet loritatem ordiaris, effiniae tibi irtogatae, & alies ex parte ostensa non est assignabilis talio , cui unum & non ali-uA partieipet : Ergo grauitas osse se divinar non solum est oldinis sopetiolis ad osensas omisnes irrogat a creatutis , sed etiam infinitas mispliciter. Respondent Aduellatii , personam infinitam 14.
impediit, ne communicet infinitam gravi: rem osten lae . ex limitatione conatus peccantis: scutenim obiectum infinitum . potens quantum est de se transfundete infinitatem in actum , si finito modo attingatur. infinitam illi persectionem non confert a ita lieὰt Maiest a divina ostensa .
quantum est de se si potens communicare ossenissae gravitatem infinitam , impeditur tamen ne ilialam communicet , ex limitatione conatus quo attingitur per peccatum.
modus tendendi in Deum , actui ossetis ivo eo veniens, non solum est s nitus , sed etiam infelloiatis oldinis ad pet sonavi cstensam i Atqui tali sinis serio tar ordinis non obstat quominus pet sonao sensa, quia superioris ordinis est,communicet os sensae. gravitatem ordinis superioris r Ergo limitatio cona ut . seu modus tendendi in Deum. actui cssens vo conveniens . nequit obstate quin
periona ossensi, quia infinita est, gravitatem infinitam offensae communicet.
Contra seeundo e Licet actus meritorii de sa- s.
iii actolii Christi essent in ordine ph) sco & in
genete entia finiti di limitati, utpote procedenter tib anima & potentiis eius, quae in Oidine phy seo finita & limitatae pellectionis . rant; nihil .
minus limitatio illa physica non obstabat quia a
persona Vetbi traherent dignitatem. de valorem infinitum mora liter , ut praeter scotum omnes fetὸ Theologi fatemur ε Ergo licet conatus peein cantis, seu mo Jus tendendi in Deum actui ossens voconveniens , physicἡ & in genete entis filmiussi, hoc tamen non obstabit, quin a persona osse nissa infinitae dignitatis, trahat gravitatem & malitiam in genete motis infinitam.
Duabas aliis rationibus desumptis ex D. Thoma
conclam nostra latuitur. PO et a s et etiam suadeti eonclusio ex D. Τho.
maiust. dist. r. quast. I. m. s. in col. ubi se
504쪽
habet : Ralia qaare mortali petiti tum M a ternam
e asin quem peccatur, qai elan aite magnas, βι-
licet Deus i ande is assens iuras in ita poena da gna o : γυ quant. o dignior in quem peccatur, tant, peccatam magis panitur. Et in solutione ad x Ex hoc inquit quod contra in vitam peccat debetur fi- bipaena in sta e non aurem ars es in ita in acertitate , quia in creatara salta non polo esse qualitas in alta , sed compensatur per da rationem in nitam. Ex qua doctrina ite arguo di Causa eL
sciens, continens moralitet iustinum essectum. non potest non esse infinita in genete motis 1 sed peeratum mortale in ratione ossensae eontinet efii cientes moraliteri ianitum essectam . nimirum poenam institia acerbam quam meretur: Ergo peccatum mortale in ratione cissensa est infinitum simplicitet in genere motis. Minoi constat ex D Thoma citato. Majot vero suadetur: Tum quia
effectus infinitus non potest physeὸ contineti ita
ea uia finita physice : Ergo nee essectus motali tetios ni tua contineti poterit , nisi in causa infinita motaliter. Tum etiam quia essectus nequit sui eantam e meientem principalem excedere in eo genere in quo est eausa: excederet autem, li effect in genete motis infinitus esset, causa veth finita ini g. eodem genere.
Confirma tui : Ex eo eolligunt Theologi intractatu de incarnatione , contra Scotum, satis
actionem Christi continere valorem simplicitet ins nitum in esse motis, quia gaudet visatisfactoria sum ciente pro culpis cucategorematicὸ infinitis r Elgo vis demetitoria pari arum s categore. maiieὰ infinitatum, arguit ici peecato mortali infinitatem simplicitet)n ratione ossenta. Atqui subsumo J hujusinodi uia in pecccato mortali iuvenitur eum iuxta D. Thomam dignum sit ut poena infinita puniatur : Ergo in ratione offensae estgia vitatis smplieitet infinitae. 14s. Respondent Ad vessarii , ad e ut peceatum
mortale poenam infinitam contineat, non requiri
quod si id finitum simplieiter ingente motis, sed suffirete quod sit ordinis superioris ado flentas
Sed contra primo : eadem ratione diei posset. aa hoe ut satisfactici Christi gaudeat vi sati,sa ctolia iussi eiente pro eulpis sineategorematice institiis , non tequiti quod sit valotis smplici tet infiniti inesse motis . sed sussirere quod conti.
at valorem Orginis superioris ad ostensam Deo illatam 1 Sed hoe I heologi communiter non ad . mittunt i eum probem contra se tum, & eius
Diseipulos . infinitum valorem satisfactionis Christi . ea visatisfactoria ejus pro culpis sinea. tevlematicὸ infinitis . qua gaudet : Ergo haeete sponso communi Theologorum doctrinae te pugnat. Contra seeunὰδ r Ut essectus ins nitus ph1site contineatur in tanta . non sussieit quod illast ordinis super totis ad ipsam . sed tequititurne eessat ii, quod physice sit infinita; alias ex conia tinentiae sectuum sine termino in divina omni ia Otentia , non colligeretur esus infinitas, sed Q. um quod esset in Otoine superiori ad res omnea
creabiles colastituta r Ergo pariter ut effectus moia talitet infinitus contineatur in aliqua caula . non
lassicit quod illa sit ordinis superiotis , sed necessario exigitur , quod in esse motis simplicitet in. finita fit. Potest adhue prebati conclusio alia ratione,
A quam insinuat s. Thomas I. p. qu. I. ari. 2 ad 2 tibi se dilauitii r peccatam contra Deum commassam Dandam in ηιratim habet ex in χitute dινα N eritis: tisato an Usens s gravior . quaor. major es iae in Dem delinqaiιών aη de oportuit ad condignam satιιfactonem, ut adus satisfacientis ha heret Q ciam in stam utpote Dei O hominis ea. σιηι. Ex quibus vel bia hoe potest argumentum desumi: D.Thomas ex itis nitate peccati colligit , ad eon dignὰ satisfaciendum pro illo. necessariam esse infinitam Hignitatem & efficaciam operati nudi hominis Dei . nee puri hominis satisfactionem esse ad id lassicientem 1 At hie discutius non valetet, s peecatum haberet malitiam secundum quid tantsim Ae exit insece infinitam: Ergo S. D
B ctor agnoscit in peccato malitiam simpliciter in s. nitam. Minor probatur: si peccatum in ratione ossensae habeat malitiam secundum quid tantum, seu extrinsece&objective ius nitam . potetit ae. quati, seu ad aequalitatem competitati, periatissa
cticinem purae creatinae . v. g. peractum char ta
tis;cum ille habeat bonitatem it finitam seeundum quid, seu extrinlece de objective. ui pote tendens in obiectum infinitum . nimi tum in bonitatem di Winam: Ergo ex is finita malitia peceati non rem
colliget et S. Docto t. ad condignὰ pro illo sat id ciendum . necillatiam esse infini iam dignitatem&efieae iam operationum Chlisti Domini . &satisfactionem puri hominis non esse ad id ius - tem. Respondet Suare et tomo r. in 3. p. disp. 4. sect. . quod licEt peecatum mortale in ratione ostense non si gravitatis simpliciter infinitae, lubet tamen malitiam superiotis Oidinis ad omnem satisfactio. nem purae creaturae possibilem : unde cum tesinfitioris ordinis, quantumcumque multitudine. perfectione, & intersone crescant, non possint adaequare id quod in ordine superiori existit. ex malitia ac gravitate peccati recte intitis. Thomas, quod nullius pinae creaturae satisfactio potest
eam adaequalitatem compensare, seu pro illa conis digne satisfacere.
sed haee solutio & doctrina suaris fuse impia. Is r.
Dabitutio tracta de Inearnatione , disp.4.art. I. F. i. ubi ostendemur quod licet Offensa commissaeontra Deum fit superiotis ordinis ad omnes osseti fas irrogatas creaturis . non tamen est super totis ordinis ad omnes aiaua satisfactorios purae ere totae, nis sit gravitatissmplicitet infinitae. Unde ad hune loeum Lectorem temittimus,ne eadem saepius repetamus.
DE Mu ac suaderi potest concluso hoe distur.
Q : Satisfactio ita erescit ad incrementum personae satisfacientia , ut quando tae est infinite dignitatis, eommunicet actui satisfactorio valorem in finitum simplicitet . ut docent Theologi in ita-ctatu de incarnatione . agentes de satirictione Chiisti, exopto Seoto Ae Discipulis eius, Sed similii et glavitas osseulae crescit ad incrementum dignitatis personae ostenta : Ergo ex persona infinitae dignitatis.qualis est Deus per peccatiam osse nasus, accipiet gravitatem simplicitet infinitam inesse moris.
Confirmatut Ze magis illustratur haee tatio rLicii satisfactio ada arescat in xatur ei secundum i
505쪽
i DE ECCATO MORTALI ET VENIALI.
Idilitatem attihmeticam eum persona satisti. A Respondent alii assignando aciente, hoe est, ita ut latissactio tanta sit, quanta . tersarii factionem di ostensam rest dignitas pellonae ; nihil iam inus ita ciescit ad tufaciens inquiunt , compat:
illios inerementum, ut a persona ius nita valorem nem, non ut obiectum, sed ut lusimpliciter infinitum reeipiat ::Ergo patitet quam- que seipsa illam dignificat inia vis gravitas offensae non augeatur atithmeticE ad latitisfactolium influit ipla aequa incrementum personae offense , nihilomin, ita ins nitum. s tali, peisona sit is sangetur, ut s persona ofensa sit in fialiae digni- te limitatione principii proxime estatis, qualis est Deus, ipsa iniuria seu ossensa sit ctionem.& cotiatus actus lauda6etiam malitiae de gravitatis simplieii et infinii et in veti, persona ostenta e m pata tui: esse motis . illatam , non ut subiti ctum ι se. Respondent primo Adversarii. negando eo n- ctum; vn sese ipsi non graviseat sequentiam , di paritatem . M assignando hane ista per tot se at ens eonii unitur ii
rationem di sitiminis , quod ilicet dignitas pet- a infinita dignitate re so ossenia Respondent alii assignando aliua discesmen iti.
tet satisfactionem Et ostensam : Nam persona satisfaciens inquiunt , comparatur ad latisfactio. nem, non ut obiectum, sed ut lubjectum. subinde isque se ipsa illam dignificat formalilei. & valotena satilisfactorium influit ipli aequalem . atque adeo inis nitum. s talis peisona sit infinita, non Obstanis te limitatione principii proximὰ elicientis satisfactionem.& cotiatus actus latisfacto ri r e eo nitavero persona ostenta c3mpata tui ad insutiam ipsi illatam, non ut subicctum a sed solum ut obie.ctum; unde se ipsi non graviscat osse iam . nec ista percoi sequens constituitur infinitὰ gravas ex
net ad satisfationem i cum non suam tantum opem
rationem , sed etiam seipsam submittat : at vero peisonae lata dignitas est omnino extrinseea ossen-lae adeoque non pertinet ad iuttinieram ipsius gra
ditur rationem osse ae . qua in satisficiemis dignitas valorem satia actionis : Elgo nulla solutio. Probatur Anteeedens: Sicut ipse satisfaciens
dupliciter considerati potest . ptimh ut principium actus satisfactorii . &se mere extrinsecὰιe habet ; seeundd ut ingreditur ipsum actum Sed conti a r salsum est quod persona ossensa
comparetur solum, et modum obiecti . civin veth pet modum sub ecti ad injuriam ips 1llatam rErgo solutio itadii A falso nititur principio. Coninseque, ita patet. Antecedens piobat ut prim4 ex vulgati illo pioloquio: Honor est inhonorante. ιη-juria autem in persona inllariata. st cui do exd fiete aquae inter peccatum in ratione malitiae. Sin rario te offensae in vellitur r nam lub ptiori
cons secatione diritur de est malum peceantia. lubpostet toti uero non ipsius p. ecam s . sed Dei feris malum dic tui : Ergo inia tot eo fietila De um ui subjectum reo tale te spicit. Probatur tet
satisfactotham . tanquam obiectum quod in re- C li4 ex communi modo loquendi: non et i mosse. .eompensationem intuitae exhibetur ι S ut sic se dens, sed persona ossensa dicitis pati ostensim scd habet init insec8 ad valotem sali actionia r ita et- ille dicitur os iam patiens. qua offensae subj iam personae lata dignitas dupliciter potest consis esum est e Elgo persona ostensa est morata sub tdetati, primλ ut concomitanter & pei accidens se ctum ossenta. habena ad illam perlonam . piout attingitur petossentam . quomodo v. g. si quis ignorans ali- g. V. quem esse Regem. illum offandereti &semetὸ exit inlecὸ se habet: secundo potest se habete sor- Solisnsas objectianti. maliter & pet te. si quis csse delet Regem cognitum ut talem, tune enim offendetet etiam Re- BIICI Ex primλr D. Thomas 3. p. v. I. .giam dignitatem . Ad talis dignitar vere intrinsecE Mart. a. ad a.&in 3. dist. ro. qu. I. art. 2. dicit pertineret, seu potius redundatet in grauitatem peccatum habete quandam infinitatem ex insui- ostensae r Cum ergo ratio summi boni & tillimi rased J'inae Majestatis: Sed particula illa quansam, finis non se habeat in Deo, prout offenditur pet D cum sit dictio dinuntiens . denotat glavitatem Solvuntων objectianti.
art. a. ad a.dtin 3. dist. ro. P. I. art. 2. dicit
peccatum habete quandam infinitatem ex iris nitate divinae Majestatis: Sed particula illa quandam, peccatum mortale , per accidens & maletialiter, sed formaliter &perte , quandoquidem homo . quantum est de se. aufert illam dignitatem 4 Deo. Be Hat illam creaturae : consequenter fit ut peccatum habeat glavitatem etiam intrinsece infinitam
Confitinatur prim Z: Igeo gignitas petionae satisfacientis pertinet intrinsece ad rationem satis. factionis, quia ipsa persona satisfacientis transi ue
tot in objectum quod exhibetur in compensa timnem offensar Atqui etiam ipsa persona offensa est obiectum N ptinet pium formale gravitatis osten. sae. cum ab ipsa specificetur ἔ licet persona si es. ttinseo. ordo tamen transcendent alia ad illam est inuinsecus; qui ordia tanto major est, quanta ipsa S 'inquantum est malum hominia, sed solum qua peccati defice te ab infinitate staplicitet . di essia tantum talem secundum quid i Elgo D. T homas
censet peecatum habete in alitiam tantum lacua.dum quid infinitam. Unde in . dist. 7 qu. att.3. ruasti unc. .comparat infinitatem peccati eum ininnitate visionis beat . quae secunum quid tantum, extrantece scilicet de objictive. infinita est.
culam illam. quandum , ut denotaret peccatum non esse infinitum phyliee Ac in genete euria, sed duntaxat moraliter, seu in genete moria et illuti. que etiam nomesse itis nitum secundsim omnem rationem moralitatis quae in ipso involvitur . non enim habet malitiam fmplieiter ii finitam , misona est dignior i Ergo nulla est Hispantas assi-guata. Et veto Meeffatium non est , quod ipsa pellona ostensa, secuniam suamentitatem in itin-kee rationem offensae ingrediatur;sed tu meit quod ejus dignitas, tanta quanta est. redundet in graviatatem imitoseeam ipsus offensae. . Consimatur serendis i Etiam aliquo modo ipsa persona laesa ingreditur grauitatem Ossenia rnam quando fit comparatio ae velut aestimatio anatum rerum . ipse valoe utriusque in itinsecὰ compatationem ingreditur r in peeeato autem
mortali fit astimulo ipsius Dei 3e cieaturae, quae ali proponitur: EUOMc. tenus est malum Dei & prout hibet rationem osse nis. Quis d autem haec interpretatici sit lectima, patet: Tum quia alias D. Thomas ex intrinnitate malitiae peccati non tecte collegisset necessita em salii factionis infinitae ab homine Deci exhib tae, ut supras. arguebamus: Tum etiam quia i/em Doctor Angelicus in a. dist. R qu. r. at t. 3 ad 1. ait gratiam Christi esse qaedam modo infinitam ; de in idist 14.qu. a. ait. . ad 4. du. it passionem Christi esse infiniti ualetis q. edam. modo et & qu. 2O. de verit. art. inquit
quod metitum Chiisti habuit quan am in nita tem I & tamen iuxta communem Theologorum
506쪽
sententiam: graitIa Clitisti , ejusque passio. &metitum . habent infinitatem simplieitet in genete moris : Ergo illa pallieula quandam, non deis notat defectum ab ins nitate motali , tali simplicitet, sed desectum ab infinitate in genere physeo, gratiae ae metito Christi, & divinaeo flent
Ad id vero quod subditur ex quarto sententia rum, dicendum est D.Thomam comparate quidem ins nitatem peceati cum infinitate visionis
beatificae , sed non modum infinitatis unius cum modo infinitatis alteriuar unde ex hoe colligi nequit , peccatum in ratione Mensae esse tantum
infinitum secundum quid, sicut est ipla viso beatifica.
motialis est finita: Ergo & gravitas offensae. Probatut Consequentia r Gravitas offensae in pecca. to sequitur ad ejus malitiam motalem & in illaiandatur ; unde quo major est malitia moralis .ed major est offensa : Ergo si malitia moralis pee-eati si fin ta gravitas ossenia mortalis infinita elis
Respondent aliqui gravitatem ossenta non subsequi ad malitiam peccati , ex parte conversonis ad objectum disionum legi, sed ex pat te aversionis a Deo: licEt autem linquiunt sub prima tatione finita sit, sub secunda tamen est infinita. Sed haeu solutio supponit falsum r Peecatum enim subratione aversionis , non est infinitu simpliciter & initinlecὰ, sed tantum extrinseeὰ &seeundum quid, eo quδd a bono infinito a veitate
scut actus charitatis convertens hominem in Deum iri ultimum finem , extrinsece di secundum quid lautum in saltus est : unde si eut per eharitatem homo potest magis de magis ad Deum conis verti, eique iniimius uniri ; ita de per odium potest magii de magis ab ipso averti, & veluti ab
ipso magis & magis recedere. Melius ergo respondetur, concesso Anteee denis' ti, negando Consequentiam. Ad cujus probationem distingito Majorem, intellectam dagravitate
personali r Ctavitas osseusae in peccato sequio tur ad rationem malitiae,effecti ve, nego Masotem: subjective , concedo Maiorem :&sub eadim diis stinctione Minotis, nego Consequentiam.
Explicatui si lutio r Sicut in actu ehatitatis Chtisti v. g. repetitur valor ab objecto proveniens qui etiam conducit ad metitum &ualor petanalis . expersona Christi sumptus; quorum . ptimus est suitus , quia vel est ipsa bonitas sum. pta ex objecto . vel ad illam sequii ut esse illive ;secundus autem infinitus est i quia licet bonita. tem actiis ut substratum seu subjectum suppo- nat, ab illa tamen essectivd non prouenite Ita in pta lenti dicimus gravitatem ostensae sumptam. ex objecto, limita iam esse & finitam . quia vel est idem eum malitia sumpta ex objecto , vel ad illam e flective sequitur r gravitas autem quae expetisnaossenta sumitur , est simplieitet ins nita . lti malitia finita, quia non sequii ut ad illam essective, aut diminative , sed solum subjective ii iam praesupponit in actu ostensi vo , ut ipsum in ordine gravitatis simplicitet infinitae constituat.
Sicut ergo non valet illa consequentia : Bonitas motalis actus charitatis in Chiisto est s nitar Et so&vatoresus meritotius snitus est ita nec istar Malitia motalis peceati mortalit est finita r Elgo& glauitas ollensae, loquendo de gravitate persci. nui, seu delu pia expersona ossens a.
tam Dei bonitatem attingat , no n eontinet tamen infinitam dignitatem moralem i Ergo licet peceatum mortale, in ratione ostensae . attingat personam infinitae dignitatis, & Maiestatis . non
tectὰ colligitul illud esse glavitatis simplicitet institiae. Respondeo concesso Antecedente, negando ic Consequentiam, & paritatem di tatio autem dil- criminis patet ex supra dictis : Nam bonitas infinita Dei ad actum charitalis eomparatur ut Objectum a pet sona autem offensa compatat ut ad injutiam ut illius subjectum motate , id est in ot-dine ad aestimationem prudentum : in hoc autem
subjectum ab obiecto distinguit ut . quod illud totum, quod ex se potest communieat actui; se-ciis autem objectum, sed per commensurationem
ad conatum actus, & influxum principit: de ideolieet divina bonitas actui charitatis , quem terminat, infinitam dignitatem non conserat . Dei tamen infinita majestas dat ostensae gia vitatem
infinitam simplicitet i scut infinita dignitas personae Chtisti actionibus ejus Theaddit eis. & suis
p ta Vetbi suppostum te flexi vis . eonferebat valorem meritotium , satisfactorium, in esse motis simplieitet infinitum , ut in tractatu de Inearis natione eontra Scotum & ejus discipulos osten.
demus. Ex quo intelliges, quod sicut persona verbi , quia subjectora est actuum qui ab humanitate Christi et ieiuntur , est in genere moris solisma, tales actus dignificans, & infinito modo re litorios & satisfactotios constituentes r ita quia Deus est subjectum motale offensae in peccato morali repertae, habet rationem formae moralis talem osseniam graviscantis. Unde tutet actum charitatis , & peeratum mortale in ratione cf. ense, aliud d crimen repetitur, eons stensi neci quod objectum actus charitalia non habet se ad illum ut forma moraliter denominans , se A tantum ut objectum tetminans: persona autem OL sensa . non ut terminans tantum . sed ut forma denominans &constituens, adcfleqsam comparatur; &ideo ossensa non solum extrinsece &terminati vὸ dicti ut infinita . id est tetminata adpelsonam infinitam , sed absolute & simplicitet, sumpta denominatione a se ima infinita,illam in o.
Dices ea hae doctrina sequi, cfiensam pereati 167. motalis non solum motalitet, sed etiam physeὰ esse infinitam : Sed hoc absur/nm est : Ergo dee. Nequela probatur : Persona di ina, per peccatum
mortale Ossensa , non solum moraliter, sed etiam physeὰ in sinita est i Ergo si ab illa, eae a fot-ma denominante, & constituente peccatum mortale in ratione offensae infinitam gravitatem &malitiam desumat , sequitur illud non solum motaliter. sed etiam physee ins nitum esse. Respondeo negando sequelain. Adeujus pro- iς8. bationem dico, quod ut aliquid physeὸ in sinitumst, non suffieit illud e stitui per formam phy-sce infinitam , sed insuper requiritur , ut talia ima ei physice uniatur ut forma; & quia Deus
dans ut forma gravitatem ostensae , non uni tutilli phγseὸ ut forma. sed solum moraliter , illam
non physice, sed moraliter tantum infinitam eonia stituit.
Si autem quatas . quid sit uniri ut formam moralitet di non physce Respondeo formam uniti solum moralitet . esse . se uniti . ut lieet ps seὸ non informet, praebeat tamen sandaα
507쪽
Otandum priino: Quod cum ratio signis- ij Ἀ1 cet intellectum, inquantum est vis addis 'currendum, puerum pervenire ad usum rationis , nihil eli aliud
DE PECCATO MORTALI ET UENIALI.
mentum prudenti existimationi ad jussi cand um Atealit ei e habere ad illam, respectu essectuum - - moralium ac si physic uniretur. Sicut inprobabili sententia omisso pura est actus moralis, quia aequivalenter est actus phylleus, eo quod piae beat fundamentum ad prudenter judicandum, voluntatem purὰ omittentem taliter se habere in ordine ad transgressione in legis, ac si per play seu in de positivum actum vellet omittere. Obsicies ultimo : Si peccatum in ratione offensae esset simpliciter infinitum, unum pecca tum in ratione ostensae alio majus non est et, sed
omnia in ratione offenlar essent aequalia: At hoc diei nequit: Ergo nec illud. Minoi videtv I cer ta: nam per peccatum odii, vel blasphemiae v. g. Deus magis Oisenditur,quam per peccatum intemperantiae , puta per comestionem carnium
die proli ibito. Sequela vero Majocis probatur: Unuiti infinitum non est maius alio in eo genere in quo est infinitum: Ergo si peccatum in ratione offensae si ins nitum simpliciter, unum peccatum in hoc genere non erit majus alio , sed
omnia in hoc genere , & sub hac ratione erunt aequalia. Respondent aliqui ex nostris Thomistis, negando sequelam Majoris. Ad cujus probationem di stingunt Antecedens de infinito per essentiam de in genere entis,& de infinito determinati generis;&allerunt quod lieet loquendo sermaliter
de infinito in ratione infiniti, unum non sit majus alio. quia i n negatione O mniinoda termini, in qua ratio infinita coniistit, unum aliud non excedat; tria terraliter tamen de infinito loquendo, licet inlinitum peresseratiam, & in genereentis petat a nullo excedi, infinitum tamen genetis determinati, potest naturaliter excedi ab alio innuito;&quia peccatum non est infinitum per esse uiam, nec an genere entis, sed in genere determurato, scilicet in genere offensae , unum peccatum in ratione offensae alio majus esse potessi Haec solutio probabilitate non caret. Melius ta inen de facilius rei pondetur,gravitatem ossensae non solum sumi a persona laesa, sed etiam ab objecto, an intensioni actus, de altis capitibus, ex quibus sumit ut peecatorum malitia. Uuἡe licet gia, ita spersi natis, quaereperit ut inoffensa contra Deum commisti , in omnibus peccatis mortalibus aeqiralis sit; illa tamen quae ex Objecto, ex circunstantiis , de aliis ea pitibus sumitur, inaequalis ell iuxta Obsecto tum & eire stantiarum inaequalitatem.
Potest haee solutio illlastiati de explieari ex doctrina desiimpta ex tractatu de Incarnatione, ubi Theologi duplicem bonitatem dc valoiem distingunt in actionibus Christi Domini, alte rum ex objedio de circunstantiis. lui ideirco
Quam ipsum pervenire ad eum statum, in quo habeat facultatem expediis tam ad ducurrenduin . Ac discernendum inter Bonum & malum morale : Hre vero facultas tunc censetur pueris inesse, quando malὰ agendo te abscondunt, aut erubescunt; potest enim contingere pueros sibi cibos quaerere te praeparare. de sibi adis eare domos, coacervando lapides, ligna,& smilia, qui tamen in genere movirum nullo valent discursu, aut discretione.
mus,an puer in primo instanti usus ratiohis te neat ut ad Deum se eonvertere nomine itu uss rationu a nobis non intelligitur ali lividunum instans phys eum & omnino indivi tibi , sed tota illa duratio, qua homo indiget ad diseernendum inter bonum honestum. de honum delectabile aut se tisibile. de ad deliberandum quodnam ex praediistis bonis si amplectendum:
quae duratio, quia regulariter brevilliina est, totaque exigitur ad ptimum lationis usum plenὸ exercendum, moraliter dicitur unum de prtinum instans.quamvis physice verum tempus, adeo que plura instantia includat. Porro haec duratio, D sive instans morale in aliquibus eli brevius, in aliis vero latius, juxta celeritatem de acumen ingenii uniuscuiusque, δe juxta diversam complexionem, de organorum ubi sensus interni resident dispositionem : Nam ratione allorum quibusdam citius, quibusdam veth tardius datum est discutiere , de praedia tam deliberationem complete: Sicut etiam ratione ear umdem dic postionum quibusdam datum est citius , quihusdam tardius, ad rationis usum & disci etiO-
Notandum tertio, duplicem dari posse conversonem in Deum a unam explicitam Sc for-r G. male in , quae consilit in actu dilectionis Dei catur obiecti να; alterum ex dignitate personae, s cogniti ut talis per fidem,aut per lumen natura qui propterea dicitui persenatu ; oc a flerunt pri- te rationia r aliam solum implieitam deviitua-mum valorem non fuisse infinitum, nec consequen ter aequalem in omnibus actionibus Cliti s 4. sed maiorem vel minorem, juxta majorein vel minorem excellentiam obseehi talium actu um; seeundum vero, utpote simpliciter ins ni ium,suisse aequalem.imh de unicum in amnibus actionibus Ze palmonibus Christi. Paciter ergo gravitas personalis competens peccato mo itali ex majestate Dei Ostenta . simplicito iti inita, aequalis est in omni peccato mortali; piavitas
autem ejus ex altis capat Diius iampi ,m , tr aut minor est, iuxta inaequalitia: en v. ciae detiv tae ex illis.
sem quae fit per propositum ima uendi in omni iabus bonum honestum , seu per amorem boni
honesti ut sic in quo Deus, ut huius boni aut hor& finis, vitrualitet 3e implicite continetur.
Ad plenam ergo & persectam prispositae disi 177.
ficultatis resolutionem , duo hie discutienda sunt: Unum , an puer cum primo pervenit ad usum rationis, teneatur ex praecepto naturali se convertere in Deum Alterum , qualis debeatetis illa converso,an explicita& formalis, veliinplicita lotum M virtualis p Nam licet omnes discipuli D. Thomae eonveniant in statuenda obligatione convelsonis in Deum, seu dilectio
508쪽
nis Dei pro primo instanti usus rationis, non tamen eodem modo liujusmodi obligationem dedi et ionem declarant: sed adhuc inter eos ver-
titui dubium, an ad illam adimplendam exigatur amor Dei formalis & explicitus, an vero sus-hciat implicitus S uirinalis , contentus imp scia more boni honesti in communi Capreolus
enim re quidam alii, attendentes quod haec codeversio , sive ordinatio sui indebitum snem, secundum quod a S. Doctore ponitur,est dispositio ad ius is eationem ait enim s. Thomas h laart.6. quods puer ad usum rationis perveniens, seipsum ordinauerit ad delatum finem, pergnarrame ansequetur remissionem origιχulti peciati P existimant eam explicitὰ α formaliter ad Deum ut authorem supernaturalem debere terminari. Α-lii vero eum Cajetano , considerantes quae de quanta sint requisita ad conversonem in Deum ut finem supernaturalem, eaq, puero in primo instanti rationis convenire non posse, tago rosam nimis hane Capreoli sententiam iudieant, Behane ordinationem seu conversionem reducunt ad conversonem in bonusti honestum, in quo, ut dieebamus. implicate de virtualiter continetur eonverso in Deum ut tinem ultimum. Protesolutione pi mae dissicultatis. o Dico primo, teneri Ginnino puerum, quam- primum ad usum rationis pervcnerit,ii verti Fiimo instanti morali usus rationis , convertere se ad dia itum finem, eo modo quo potest. Ital D. Thmaas hic ait.6. Soannes elus Discipuli nul- lo exceptor Tam Elare enim oc tam fit iter iniae quastione S. Doctor loquitur, de tam trequenter inculcat astam 12ntentiam ut merito a Thonustatum classe cum rei: ciendum putem, qui ab ejus vestigiis hac in parte reccsserat. Eandem sententiam tenori Abulens s super cap. 13. Matth.quaest. 7 9. Dio 1sus Carinulianus in a.distin. 13. Vincentius Bellovacensis in speculo
morali, Nauatrus in manuali cap. II. num . . TΟ-
letus lib. . Summae cap. 9. num .9. Vega in Trident. lib. s. cap. 1. de pluIes alii, quos referunt Carmelitae Salmanti censes disp. 1o.dubio i. 79. Probatur primo conclusio: Statim atque lex aliqua alicui sussicienter promulgata est, tenetur eam acceptare, & illi se subjicere; v. g. eum primo proponitur alicui lex Evangelica, ipsique veritateni talis legis suiscienter agnoscit, ten tut amplecti illam, Ac pio ponere vivere secundum ipsam, saltem iri communi ; dc nisi ita nacat, ira Ortaliter peccat, ut satis communiter do iacent Theologi in tractatu de legibus: Sed homini in primo instanti morali usus rationis, per di iactam en synderesis, Ac lumen naturale rationis intimat ut a Deo lex naturalis , dicians bonii inhonestu in esse sequendum, depraeserendum utiliae delectabilir unde S. Patres, praesertim Cyril
lus, illud Joan. i. Illuminat amnem homrnem ven entem in hunc nuDidvis, intelliguiu de illuminatione in primo ausianti usus rationis, in quo homo dicitur tune in mundum veni Ie, quia tune pinno incipit vivere ut homo: Ergo in eo instanti tens
tur homo tali legi se subjicere, & deliberare se qui bonum honestum es rationi consoniani , quod est virtualiter de implicitu in Deum s.convertere, ut notabili tertio Ostendimus.
Constinatur: Cum Deus pruno hominem 3 o praedicto modo illumina t. ostendendo ei suam legem naturalem, quasi notificat illi dominium motale quod habet in ipsi ilia, sumitq; postellio nem humanae voluntatis, quae ex tunc ipsi debe
A tur: Ergo tenetur ex tune ipsa voluntas amplecti talem legem, de elus obedientiae se subini t te iare ; non enim sine hac submissione possidet ut morali ter a Deo, neque Deus tuum morale dominium in eam exercet: si autem talis submisiso per electionem bona honesti, seu per propos tum videndi secundum rectam rationem, de secundum ejus dictamen, ut ex supradictis patet: Ergo in pitino instanti usus rationis homo tenetur, implicite saltem , se in Deum convertere, de dominio illius se subjicere , deliberando sequi bonum honestum dic consonum rationi. Confirmatur ampli hs: Rogelus adstrictus suit . praecepto diligendi Deum, & eonvertendi sis in Τ' 3 illum,iti primo instanti sitae libet talis,quod fuit seeundum ipsius creationis,& correspondet primo nostio instanti morali: Ergo etiam nos tene iamur iii hoc nostro instanti sintilem dilectionem
elice: e,&in Deum nos convertere , eo modo
quo in illa aetate sumus capaces, id est explieite, via implicite . secundum illuminationem quae
tunc nobis datuIa Deo; utpote cum eadem ratio utrobiq; mi latet, nempe quod omnis creatura rationalis, ubi plene exercet domanium suae voluntatis, & agit ut omnino labera, tenetur se suo cieatori submittere, Sprimum amorem, elut piimum voluntatis fructum illi consierare. Et sane rationi valde consentaneum est, ut Deus 2 talis creaturae auctor, pro creationis henescio exigat ab cita ex tunc husu linodi pensionem, ut isque primitias libertatis a se creatae sbi eon se erati expostuleti, sicut olim in lege Mosaica praeiae piebat tibi offerri omnia primogenita an inis-lium,& omni lana1Iuguin primitias. Piobat ut secundo conclusio. ratione quam ista insinuat S. Doctor hic ai t. c. de fuse ibidem ex pendi i Caletanus. Id quod primo occultit ho-mani , primum usian rationis habenti, est deli berare de seipio, hoc est ad quem finem se suasque acti Mnes uL Grai naturus: Elgo tunc tenetur elicere actutu , quo proponat sequi bonum honestum de rationa conismum, quod est se convertere implicitem Deum huius bona authorem αῖ nnem, ut notabilii exposurinus. Consequentia manifesta videtiir: Quia si homo tune deliberet ad quem finem te suaiqire actiones ordinet isnetui se, luasq; operationeS, in bonum naturae rationali, ut talis eli,5 prout a brutis d stinguitur, conven IeaS, Ieser e & ordinarer Sed honusti consonum naturae rationali ut tali est bonum honestum,non autem bonum delectabile ;eum istut magis naturae animali quam rationa si eou veniens sit Iunde beneca Epist. 94. Cur, inquit, mihi voluptatem nominas λ hominu bonum ' a ro, non 8ιcκdugur bellκα, quibus mater laxior est, ct ad percipundas corporis voluptates aptior Ergo si homo ita pruno instanti usus rationis de ieipso deliberet, Sc se tuasque actiones in aliquem' finem ordinet, tenetur ordinare in bonum honestum , & oppositum malum respuere. An intecedens autem, in quo eit dissicultas, si epio-batur a Caietano. Cum finis Cui omnium concupiscibilium sit ipse homo camieabilia enim quae sunt ad alios, ventum ex amicabili ad se, ut ait Aristoteles 9. Et hic. cap. 4. opporte quod amor quoIuin cumque concupiscibilium1upponat amorem sui ipsi xu: nam sicut cognitio principiorum praesupponὲtur ad cognitionem conesulionum , ita amor ianis est prsor amore eoium quae sunt ad finem: Erso etiam deliberatio clica quaecumqi concupiscibilia, ptiesup
509쪽
DE PECCATO MORTALI ET g ENIALL
pohit in homine deliberationem circa seipsum ; Asicque manet, id quod ptim boecuttit homini habenti primum usum rationas, esse deliberare de seipso. Dices primis, cogitationem primo occurrentem homini in primo usu tationis, non esse de seipso, sed dediscernendo inter bonum & m tum oppositum. sed contra: Venire ad usum rationis, non est hominem discernere inter bonum & malum in ah si tacto, sed relative ad seipsum, discernendo quid sit bonum & malum sibi tanquam sini miratque ita optime stat. quod quia homo est sinis aliorum . sibi etiam primo Oeeurrat in illo instanisti, tanquam is cui sit bonum prosequendum. Bir. Dices secundo: Si est finis alio tum : Ergo prrinum quod sibi occurrit, non est deliberare
ἁe te ipso um deliberatio non sit desine, sed de
sed contrat Licet homo sit finis aliorum ex tra se, non tamen est finis ultimus, sed interm dius, Ze pereonsequens se habet ut medium resis pectu Dei, qui est finis simplieiter ultimus cim nium Creaturarum: unde ex quo homo est sinis alio tu in . sibi primo occurrit; ex quo vero non est ultimus finis, sibi primis Oeeuttit deliberare δε se in ordine ad ultimum finem. iis Probatur terti δ conclusio: Datur praeceptum naturale diligendi Deum super omnia, & nosaonvertendi in illum, ut ex plutibus Scripturae Cloeis colligitur praesertim ex illo Zachar. I.Can Tertιnum ad me, ouo conνertar ad vos: quod prae ceptum, elim sit assit mativum, non obligat semper pro semper . sed pro aliquo determinato tempore, ut de praeceptis assirmativis communi ter docent Theologi r Atqui non potest aliud tempus magis proporticinatum & eonveniens observitioni talis praecepti assignati, quam primum instans morale usus rationis r Ergo in illo homo renetur ad Deum se eonvertere , saltem implicit ἡ, proponendo sequi bonum honestum& rationi conscinum. ut dieemus conclusione sequeti. Maior p itet. Minor vero probatur multiplieiter. Primo quia, ut supra dicebamns, in oprimo instanti usus rationis lex naturalis, mediante syndereti Ac lumine naturali, intimatur homini . subindeque tune primo ineipit obligate quantum ad omnia ipsius praecepta . inter qu primum ac praecipuum est praeeeptum diligendi Deum super omnia, de nos convertendi. in illu. Secundo probat ut Minor Homo in illo primo instanti ingredi tui moraliter in mundum ,& viam vitae rationalis & humanae incipit; unde se ut ille qui ineipit aliquod longum iter, ex dictamine tectae lationis de prudentiae, tenetur initio illius aliquem terminum sibi praestituere, ita & homo in primo illo instanti debet eertam perandi regulam, certumq; & fixum scopum, quo suas operationes dirigat, sibi proponere, Enenape honeste & consormiter ad dictamen i ctae rationis vivere; alias maximo errandi in d eursu vitae periculose exponet, cum parvus er tot in principio sit maximus in fine. V de plu-ves Doctores ad nostrum propositum explicant illud P satiras :Dominus custodiat introitum tuam, O ediatum tuam, de primo & ultimo instanti humanae libertatis, in quibus praecipuὸ indiget humana stagilitas a Deo eustodiri. Illud ergo inuans morale est tempus marimὰ oportunum &necessari uin ad observantiam praedicti praecepi, Quam rationem insinuat S. Thomaa qu. 18. Tom. III. deverat. art. s. ad 4. ubi se ait : Cὰm quilib/t teneatur peccatam Hrare, o hoc fieri non possit, nisi protratosti deest. Ine, temtaν quilibet cilm prima Damentu es compos, ad Deum se conranere, O in eo saevi constitaeνe. Tettio Minor probatur: Praeceptum diligenis i 7 di Deum super omnia est primum quod conti vetor in lege. juxta illud Matth χχ. Hoe est madii mam ct primum mandatum; unde praceptam praceptarum diei solet, quia caetera omnia illud supia ponunt, & in eo radicantur: adimpletioni auiatem primi praecepti debitum est primum tempus capax talis adimpletionis, quod est primum i stans morale usus rationis &libertatis. Aeeedit quod tale praeceptum est sinis omnium praeceptorum,& totius legis, juxta illud I . ad Timoth. I. upν cepti est charitas: finis autem licet in exeacutionest posterior, in amore tamen de inten tione debet esse prior, utpote propter quem eae tela diligunt ut i debet igitur praeceptum diligendi Deum & s. convertendi in illum, in primo instanti usus rationis aeceptari Ae adimpleri. Denique probatur eadem Minore omnia alia tempora, pro impletione hujus praecepti ab illAdversariis assignata. non sunt ita apta &eonvenientia, sicut primum illud instans morale uia
sus rationis, ut patebit ea reserendo ex Tamiabutino lib. 2. in Decal. cap. 3. l. 2. num. I. ubi deem Theologorum sententias recenset s
.' initiam asus rationu : secundum , Inis rita rtertiam , tota vita indeterminate sumpta , ae sautem semel in ea ametur Dein et quartam, omnes dius stiri, is quibis debem in Deo pecialiter vaeare rquintum, tempus qua adaltis suscipit baptismam a sextum. tem in qua quis suscipit Eucharistiam septimam, quando Iorte sumstar martyriam : octavam . munda magnum a Des accvis beneficiam r nonum , quanda audis asquem contra Deam illa 'hemassem edecimam, quando gram urgeris tentatιsne, praser tim odii Dei, cam pericula consensas. nis ad Deum per amorem te connuas. Patet, inquam. Omnia illa temtora non esse ita apta & convenientia adimplendum praeceptum dilectionis , se ut ini lium usus rationis. Quod enim dieitur de instanti mortis, communiter reprobatur e quia cum praeceptum dilectionis Dei traditum sit ad
tectam vitae halnanae institutionem,per relati nem operationum nostrarum in Deum tanquam in ultimum finem, & ad eoneiliandam conservandamque amicitiam cum illo, rationidis nat ut in solo vitae exitu obliget, totumque vitae spatium extra talem obli2ationem sit. Unde Domini eus solo lib. a. de justitia & iure
qu. 3. art. Io. loquens de hac sententia, se ait isi vixeris satu esse semel inrita, idque in anicati mortis, praceptam dilectionis Dei implere. ρνιθει
Iano anasara praecepta aboras e cum enim prae/ptam hoc caterorum omnsam si praeambulam, suerit malas. Inis nam is pracepti est charitis j ri
duatam est docera, quod liceat transegere totam ν tam anteqaam nos obtiget.Similiter alta sententia, quae totum tempus vitae indeterminatὰ assignat. communiter relicitur, eo quAd cuilibet praeeepto determinato eertum & determinatum tempus, in quo obliget, assignari debeati unde hie modus dieendi disse ultatem non solvit, sed
dissimilat. Aliae etiam sententiae, excepta ultima. omni probabilitate carent i cum elicere actumeharitatis temporibus ab illis authoribus designatist puta diebus sesti is, eum debet niseipi Rit Baptisi
510쪽
Baptismus vel Euclinistra. vel dum insat tem Ipiis martyrii, aut magnum aliquod benescium a Deo recipitur J non sit praeceptum, sed duntarat consilium.
Solum poteth esse diis cultas eirea ultimam
sententiam . quam doeet Thomas sancti ea lib. a. summae cap. 33. ubi rejectis aliis dicendi modis , doeet praeeeptum charitatis tunc solum obligare, cum graves odii Dei tentationes in- sant,& periculum illis succumhendi adest, nisi tentatus actum amotis Dei eliciat. Sed hune etiam dicendi modum in suis cientem este demonstrant Salma micentes loco supra citato,num. s. Primo quia sinquiunt) obligatio adactum. qua: est praecise rati ne tentationis caia uia occurrentis S uigentis, non est obligatio per B se, sed per accidens; sicut per accidens & non Perse est quod talis tentatio tune occurrerit, &alia via superari non possit: tempus autem quod
quaei inius non est illud, in quo praeceptum dilectionis Dei urgeat pet accidens, sed in quo obliget per se , quia certum est assigna m. dum esse aliquod tempus hujus per se ob - . . ligationis. Seeundo quia talis obligatio debet
esse eommunis omni hus adultis, & omnes illos constringere.sicut ipsum praeceptum cinninune est &omnibus imponitur. : Sed illa occasio in qua urgent graves dii Dea tentationes, & periculum illis succumbendi, non est communis omnibus adultis plurimi euim sunt, qui toto vi- tae tempore nullis hujusmodi tentationibus vexantur : Non igitur hac via assignat ut iussi eiens tempus praedictet obligationi. iso Ex his intelliges. D. Thomam non adinvenis.
se aut excogitasse novum praeceptum,duin puerum pervcnientem ad usum rationis ast eruit teia Dera ad se convertendum in Deum, sed solum deterivinasse S declarasse tempus, quo primum& antiquissimum omnium mandatorum , scilicet charitatis praeceptum, obligare incipit , Nempe priamina instans morale usus rationis εc libet talis ; in quo inllanti magis hoc praecep tum urgere , quam alia quacumque occasione vel tempore assignabili. quis noti videat 3 lansor tun periculosam namgurionem itine homo non aggreditur ὶ Vel puram refert recentem testam bonatiquore ct odore imbuere Vel tunc von magnum inissat loruisonis periculum, qaunda Adversar noster Dialotis circuit quarens tenellam Ovem quam deνο- να ait eleganter illustrissimus D .de Matinis A vemonentis Archiepiscopus. Nec obstat, si hujus aetatis imbecillitatem alleges,quae non videtur ad talein obligationem iubeundam idoneaenam facilius est puero talem convel sonem seu
dilectionem in illo instanti elicere, quando nulla adestin dispositio ex aliquo peccato personali relicta, quana eo transacto, ubi talis indispositio possit voluntatem retardare. Unde suavius egisse videtur divina providentia, restringendo tale praeceptum ad primum instans, quanas ulterius illud distulisset. Addo quod puer ad annos discretionis perveniens, non tenetur se con vertere in Deum, nisi juxta illuminationem de notitiam de Deo quae tunc ipsi communicatur ;ita ut si notitia Dei fuerit explicita, adainorem explicitum; s implicita, ad implicitum tantum teneatur, ut patebit ex dicendis coneluso ne sequenti. Dico secundd. Quamvis praeceptum dilectio-39i ni, Dei omnes ad rationis usum pervenientes per se obliget ad formalem & explicitam in Deum,
ut authorem & finem supereaturalem,eonveris sonem; per aeeidens tamen inulti excusantur ab impletione huius praecepti, quantum ad amoruereplicitum Dei, etiam ut finis naturalis r nemo autem excusat ut ab esus obligatione, quantum ad amorem Dei implieitum, in amore boni honesti in communi virtualiter contentum.
Haee eonclusio conciliat sententias Capreoli& Cajetani supra relatas: nam quando Capreolus asserit adimpletionem praedicti praecepti r quiri amorem explicitum Dei. etiam ut aut horis de finis supernaturalis, loquitur de obligatione quae per se oritur ex vi praecepti r quando velo Caletanus & alii Thom istae eommuniter docent ad ejus adimplAionem susseere amorem Dei, ut finis naturalis, implicite contentum in ipso amore de electione boni honesti, & in proposito vivendi secundum rectam rationem, loquuntur de eo quod per accidens in multis accidit, qui propter ignorantia in vinei bilem ab obligatione praedicti praecepti,quantum ad amorem Dei explicitum, excusantur. Hoc praemita Probatur prima pars conclusionis e Praece 39 ptum diligendi Deum obligat omnes homines, ex quo habent rationis & libertatis usum, seu in primo instanti morali usus rationis & libertatis. ut praecedenti conclusione ostendimus : Sed stipposta elevatione naturae humanae ad ordi- . nem & finem supei naturalem , tale praeceptum jubet amorem formalem de explicitum Dei ut authoris de sinis supernaturalis, cum ill uin ut talem per sdem eognoscamus t Ergo per se N ex vi praecepti dilectionis Dei, puer ad annos disieretionis perveniens, tenetur ad amorem explicitum & formalem Dei, ut authoris de finis supernaturalis.
Confirmatur: supposto quod amor explici- rs tus Dei ut authotis supernaturalis aliquando sit
debitus, ut omnes supponunt, rationes a nobis factae sussicienter convincunt , opportunissi- reum tempus talis obligationis esse praedi miminstans , nullumque succedere in toto vitae spatio magis vel aeque opportunum: Ergo&c Dia xi autem si ps ita eliratione natare humana ado dinem supernatural mi quia si homo sne tali ele vatione, de in statu naturae purae eonderetur , praeceptum diligendi Deum solum comprehenderet amorem ejus naturalem,&ad supernaturalem nequaquam se extenderet. Quod autem multi ab obligatione hujus praecepti, quantum ad amorem Dei explieitum, per acci aens excusentur, ut asserit secunda concluia sonis pars, manifestum est: quia multi sunt, qui in primo instanti usus rationis non cognoscunt
Deum explicite , etiam ut authorem naturalem, sed laborant pro tunc ignorantia ejus in- Ε vincibili ut patet in illis qui sunt educati insilvis, vel apud barbaras nationes, qui nihil unquam audiverunt aut cognoverunt de Deo sed nemo potest explicite amare quod explicue non cognoscit cum nihil si volitu, quin praecognitum: Ergo multi propter ignorantiam in vinctiabileni excusantur ab impletione praedicti pir-cepti, quatit m ad amorem explicitum Dei, etiatam ut sinis naturalis,&plures adhu quantum ad amorem Dei ut snis & aut horis supernatura lis. Non tamen exeusant ut omnes: quia multi sunt, ex iis praesertim qui intei Catholicos & animarum salutis studiosos nutriuntur, qui antequam ad annos discretionis perveniant , pluta audiunt de appetehendunt de Deo , de de arti-