장음표시 사용
511쪽
eulis nostrae si dei quibus sumetentet insitu unis A ab
tur , ut in primo instanti morali iuus rationis de ad libertatis , pet it ladiationem luminis s dei vel elesyndei ess,essori ent verum & explicitum de ipso
Deo judicium , etiam supernaturale , ex quo adsimilem elus amorem expressum de formalem incitentur ; qui proinde non excusantur ab impleistione praedicti praecepti , quantum ad amorem explicatum Dei. etiam ut authotis supernaturalis. κUnde D. ThomashIcart c. ait quod puer ad au- nos diicietionis perveniens , tenetur Deum di- dii ligere . secundtim quod in illa ara te est capax: vequia solum ad id tenetur juxta notitiam quae tunc ne ipsi communicatur. atque aded ii notitia fuerit ne
adimpletione praecepti dilectionis : quantum
ad amorem Dei formalem di explieitum, per aecidens excusent .
Co ουτ a A praecedentes assertiones plura ob.
jiciunt Recentiores , quae soluta manent ex dictis. Dicunt in ptimis praeceptum illud se eonia vettendi in Deum in ptimo instanti usus rationis. neque in Seriptura. neque in Ss. Patrihus contiisneti . subindeque gratis & sine ullo innuamento explicita. tenebit ut ad explicitum amorem i sive. B esse a D. Thoma excogitatum. Addunt nimisto implicita. ad implicitum : sicut etiam s habeat notitiam Dei uinnis duntaxat naturalis, solum
adili inget ut ad huius amolem i si veto ut finis
supernaturalis, tenebitur quoque ad amotem istius finis.
Tertia pars eonesu sonis , quod scilicet nemo' exeuse tui ab obligatione praedicti praecepti, quantum ad amorem Dei implicitum , in amore boni honesti ineommuni viti ualiter contentum, Pr
baia manet ex dictu assertione praecedenti ; ibi enim cistendimus. Omnibus hominibus in ptimo instanti motali usus rationis & libertatis, mamis. stati per dictamen lationis, seu lumen syndete sis, bonum honestum, & Obligationem amplecten. durum videri . astringete pueros praecepto adedonetoso in illa adhue tenera aetate , in qua plerique nullam Dei notitiam habent. Subiungunt, nullum esse uirum doctum & timoratae conscienotiae , qui solicitus sit an impleverit hoe praeeeptum, & qui de ejus omissione in eo festione se accuset. Dicunt etiam, sequi ex nosita sententia. quod pueri baptizati sei e semper amittant gra tiam . dum primum perveniunt ad usum raticianis ι eum nulli vel pauci sint, qui tune adimpleant tale praeceptum. Denique Hato quod tale praeceptum existeret , patvuli ad usum laticinis pervenientes potetunt ignorantia illius inVineibili laborare, cum multi viti docti, opposita senten- bonum honestum, & Obligationem amplecten. laborare, cum multi viti docti, oppositae sentendi ipsum , sequendique legem naturalem , C tiae adherentes, illud in vincibilitet ignorent,dum quae tune quoad ptima ipsus praecepta &princiis probabiliter non adesse opinantur : Ergo latio. pia cisten Aunt de intimatur: neque eensetur eomin ne talia ignotantiae poterunt ab elua impletio pletiam tale instans quousque totum hoc eum ple- excusari. na advellentia & delibetatione innotestat. Unde Haec sint praecipua adversae sententia sun d a. iC3tillus, ut supra vidimus. hune loeum Joannis, menta , quae ut dixi , soluta manent ex dictis. Illuminat omnem hominem rimentem in hane ostendimus enim praeceptum illud , de quo agi- mundum, intelligit de illuminatione, seu manife- mus non esse novam , nee 4 D. Thoma ex eo iastatione boni honesti. quae fit in ptimo instanti tatum, sed maximum habere sundamentum insus lationis, in quo Deus per lumen naturale intel. Scriptura, &Ss. Patribus: praesertim cum Scti lectui.&pet dictamen synderesis, movet & exeliat pluta di patres toties nobis enuntient ptree- hominem l quan illo instanti motalitet ingtedi. pium diligendi Deum super omnia , in quo hoetui in hune mundum . Ac viam vitae moralis seu amplieitὰ continetur ; imbab eo non distingui talionis in eipit j ad vivendum honestὰ, di consit. t ut , sed solam determinat tempus in quo illud mitet ad rectam rationem. In quo etiam sen- incipit obligare, ut supra annotavimus. Quod si su Chrysostomus homil. go. in Matth. haee verba Theologorum disputationi. arbitrio. & iudicio Maith. ao. Exiit manὸ contic/νe operarios in ri- D relinquitur determinate tempus, in quo obligat
neum suam, interpretatus est i nam per prιmum Mane intellexit initium diei humandi libet talis . quod es primum instans uius rationis , in quo Deus e Onducit operarios in vineam suam , quia tune homines ad recte & honeste vivendum ex-
Denique haee vetitas adeis elata &manifesta est . ut ips etiam Ethnici eam agnoverint: nam apud Latinum Poe a m decantatam habemus litteram Pythagorae diserimine sectam hieotni . quae humanae vitae speelem piae se set re videtur ,& ad talionia usum a venienti puero utramque viam virtutis & vitii demonstrare. Constat etiam praeceptum charitatis ἔ indeque factum sit ut nullus ex Theologis vel etiam Casuistis inveniatut . qui suam sententiam quoad hoe prodere
non audeat , ut supra vidimus apud Tam butinum . qui decem varias Authorum opiniones est ea hoe te censet : eut similiter non licebit Theologorum principi & Cotiphaeo , suam eirea hoe
proferre sententiam, ac determinare tempus quo tale praeceptum politivum obligat, nimiium primum instans motale usas rationis . quo ut supta ostendimus nullum in toto vitae decursu magis vel aequὰ oportunum dati potest i Patet etiam ex supra dictis , praeeptum istug Ido ex ipsis antiquorum fabulas . quod puetulo Het. E non esse nimis onerosum & asperum; eum pet il-culi obviam ierunt duae matronae , virtus & uoluptas , S unaquaeque ipsum allirere conata est. similia apud Auihores prophanos invenimus .
quae eonnaturalitatem dictaminia &praecepti asyndei es signis eat , & homini ad usum rationia quamprimium pervenienti, manifestὰ declatant. Et go nullus ab impletione praedicti praecepti .
quantum ad amorem Dei implicitum , in amote boni honesti virtualiter inclusum , ratione igno.
tantiae in vineibilis excusati potest , licet multi
lud puer soldm teneatur se convertete in Deum eo modo quo potest . seu ut loquitur S. Doctor, secandiam Dod in illa a tute est capax, & j uxta nciatii iam qus tune sibi communicatur, ut in seeunis da eonfusione susὰ declaravimus. Addo quod tune pertinet ad Authotem naturae . manifestare& intimate hujusmodi obligationem , tanquam
praeceptum omnino primum . & initium caetetois tum praeceptorum, totiusque ordinis practici , ut
inde homo per deliberationem & discutium reliqua praecepta naturalia dedueat.
512쪽
tae conicientiae , dicendum est plures ex illis violaritionem huius praecepti non examinare aut eonfiteri, quia eum Adversariis probabilius existimant non dari tale praeceptura ; quilibet autem potest tuta coiistientia sequi illla in sententiam quam judicat probabiliorem licEt opposita sit tutior, ut indissertatione Theologi ea de ptobabilitate ostendimus. Addo cum Cajetano, sufficere incommuni confiteti de occultis, intendendo de Omnibus. Ad aliud quod subjungitur . neganda est seque. lat nam multi sunt pueri inter fideles nultiti Acbaptizati, ae probis moribus imbuti, qui reipsa tale praeceptum adimplent,& ad Deum explicitd, vel hsaltem implieitit . in instanti motali usus rationisse convelrunt. Quod Camanus hie art. 6. ex ipsa natura charitatis in baptismo infusae colligiti V δε-tur mihi inquito quὸd quia amor Dei non est otiosas, charitas infusa baprietato infanti exit an actum in primo amet naturali, scus de Anstiti dictam Dit, o quod flatim occarrenti seipso ut deliberabιii , iussus f., d liberandi solicituduiem Ioveat , ad praes.
tundum bonum hinsani cooperando inclinans ad hoc inresectum, O consequenter charitas incliset appetitum ad honesum prosequendum. Et ticet hoc rideatur verum ut in pluribus , non oportιt tamen se use in omnibus . non solam propter I bertatem .sed propter complexionem, o malam assuetudinem ante annos discretismi Unde si quod parasensitura magis no-τ ut ad assueta dilectab lia mala,quam Ides buri . rus ad hon/stum . propter quod non parvi refert. ut Crissescat puer ad audienila stiritualia o Mnesta rdet γminatur enim habitus βδει infusus ex propa- postis exauditu, ct haratus illum sequitur. oi. Denique ad illud quod dicitur de ignorantia invincibili praedicti praecepti . respondetur quod licet aliqui viri docti tale praeceptum an vincibiliter ignorate possint, non tamen pueri ad primum instans discretionis pervenientes. Ratio discli mi. his est , quia pueris ad instans discretionis pelve. nientibus illud 4b Authote naiutae plo illo instanti practice Ee in actu exercito opponitur, mediante dictainine syodetest ita Elarὰ de evidenter, ut non telinqua tui eis locus dubitandi: semel autem hae propolitione ab authote natura facta, ic eum tali instanti moraliter aut paulo post finita , opus est Dad novam illius praecepti cognitionem acquirendam, uti ratiocinatione de discut , quia passionibus, vel lationibus dubitandi aliunde insurgent, bus saepe obnubilatur. Ex quo sit qu43 non . tum p bares viti docti. Ae existentia illius praecepti dubitent, sed etiam quod nos ipsi, qui vetam tenemus sen entiam , in inori simitate de certitodiis ne ei modo assentiamus . quam in instanti morali
usus rationis: tunc enim cognitio naturalis, utpote
innixa evidenti lamini . omni fotmidini εe talioni dubitandi locom praecludebat; modδ veth
discursus per quem eandem veritatem assequimur,
deficiente illo lumine, seu dictamine synderesis ab gAuihote natura immisso, solum concludit eam ut probabilem , Et cum aliqua at tetius partis Armidine, ut recte observarunt Salmanticensea ubi suis
s. In 3.Iritur docile argumentam. Hoc argumentum potest se breviter fle es a. ia proponi. si quilibet homo prim h pet-
veniens ad usum rationis tenere tui se convertere
in Deum, debetet ips dati auxilium sum eiens ad talem eonvelsionem 1 Sed hoe Aici nequii: Ergonee illud. Major patet di nam obligatio inexcusabilis ad aliquem actum stare nequit absque auxiliosussicienti ad illum ι cum Deus neminem Obli get ad id quod est ei impossibile . de nullus peecet in eo quod vitare non potest. Minor vero . in qua est dissicultas, se ostenditur. Si quilibet homo ad annos discretionis pervenians . haberet auxilium sufficiens , quo posset se convertere in Deum, vel illud esset quoad substantiam de entitatem supernaturale, vel naturale Φ Neutrum dici potest. Ergodee. Major patet, Minor quo ad utramque partem suadetur. Ei ptimo quod tale auxiliatim non esset supernaturale, videtur certum: Tum quia auxilia supernaturalia non dantur omnibus, sicut nee fides , cuius illuminatio tenet primum locum intet auxilia ordinis supernaturalis , ut ostendimus in tractatu depraedestinatione. Tum D I. etiam quia .squilibet homini ad usum lationis s. m. pet venienti daret ut auxilium supernaturale . ut 1 in Deum se eonuerteret, nullus esset infidelis negative r quod tamen est contra S.Thomam 2 2. qu. IO. ait. a. ubi docet dati in illis hominibus .
ad quorum autes praedicatio Evangelii non pervenit, infidelitatem negativam , seu ignorantiam inuincibilem mysteriorum fidei. Sequela probatute ille dieitur infidelis negat iuὸ, qui nihil unquam audivit de mysteriis fidei, nec ullam habet cognitionem aut ilitis rationem supernaturalem rAt si quilibet homo adulum rationis perveniens , haberet in voluntate avx. lium supernaturale , vi posset se convellete in Deum ', nullus esset qui non habetet in intellectu aliquam illustrationem Be cognitionem supernaturalem : Elgo nullus esset infidelia negative. Maior patet, Minor et
iam videtur certat nam cum voluntas in omnibus
sequatur ductum intellectus . Et iudicium eius practicum , repugnat quod aliqua illius assectio vel motio ad supernaturalem ordinem pertineat. nis istius illuminatio eundem ordinem attingar. subindeque quod detur auxilium physeum supereatutale in voluntate , nis praecedat ex parte intellectili auxilium morale, etiam supernatura. le , seu aliqua illustratio de eognitio supernatu.
Deinde quod auxilium illud , de quo est quin ros.stio, non possit esse entitati ve de quoad substan. tiam naturale , eadem facilitate potest ostendi i Nam praeterquam quod , ut dicemus in tractatu de gratia, homo in natura lapsa non potest ei uiribus naturς diligere Deum ut authotem de fi nem naturalem, dilectione esseaei, qualis debet esse amor de quo loquimur ) ex hoc sequeretur , hominem ex vitibus natutae posse se disponere ad glatiam de iustificationem : sed hoe est Pelagianum: Ergo dcc. Sequela patet: nam D. Thomas h Ieart. 6. docet quod s puer perveniens adolum rationis . seipsum ordinaverit ad debitum
finem . per gratiam consequetur remissionem originalis peccati r ex quo Infert peceatum ve-
viale non posse esse in aliquo eum solo origiis nati,
513쪽
DΕ Ρ pCCATO MORTALI ET VENIALI.
,ali. ut insta patebit : Elgo si puet ex solis uitl- Abus naturae , di cum auxilio entitative di quoad substantiam natutati . possit in Deum se conver- tete . seu indebitum finem se oldinare, poterit ex iisdem uitibus naturae ad gratiam justi scantem se disponere. Nee valet s di eas , in titillum actum, & insu-aos. sonem gratiae. media re aliquod auxihum supernatu tale, quo puer prius tempore vel natura quam justificetur, de consequatur remissionem originalis peccati , illum itiatur interius a Deo de te-bus fidei , & se convertit in Deum ut aui holem supernatu talem ; ac proinde gratiam N iusti fieationem non eoi respondere viribus natui ae,& coninversitini naturali in Deum, sed auxiliis gratiae, reconversioni supet narui ali. Non talei inquam) B quia ex hoc sequii ut quod saltem prima illa vocatio ad fidem , he auxit iam illud supernaturale .collespondeant viribus naturae. seu conversioni natu tali, subinde lii' i sod faeienti quod in se est vitibus Daturae, Dei si nil biliter coit ferat saltem auxilia gratiae : nam ideo tale auxilium inpe i naviturale. seu prima illa vocatio ad snem, illi puero consectui . quia ex vilibus Dat viae se convellit in bonuria honestum , & m Deum vit fioem naturalem. Hoc aute in communitet neganiat nostii Thom istae intractatu dc gratia . ubi docent non dati cetiam de infals bilem connexionem gratiae, vel aiaxiliorum eius, cum aliquo actu Hicito viti. bu, solius naturae, nihil gratiae ibi concurrente : cunde s. Thomas insta qu. io'. art. 5. ad h. & ad Roman Io. lect. 3. axioma illud, facienti quod inses Deus non denegat gratiam, intellisu de illo qui
iaci t quod in se est, ausutus gratiae auxillis, non ve-Do. xhex lolis vitio naturae. De quo pluta di xunus intractatu de piae destinatione.
Ex his ergo paret nodus praesentis dissiculiatis, λψ7 di quam dissicile sit in Caii Mim vel inscultam
non incidere : s enim dicat ut actum dilectionis Dei, ad quem omnes tenentur in instanti mus tationis, elici ex solis viribus naturae. sequitur quo/ex vitibus naturae homo pollit se ad gi aliam disponere. Si veto asseramus ad talem eonveisionem &dilectionem hominem indigere auuilio & vitibus gratiae , suppleniis virium Daturalium Aesectum, in aliud ineonveniens non lininus grave, di in Scyllam non minus peticulosam incidimus: nam fateri tenemur no dari infideles pure negative, nullique illuminationem interiolem ἁe mysterriss dei, quaeptimum tenet locum inter auxilia ordinis super. naturalis, a Deo in poenam pecati originalis denegati r cuius opposivum docet D. Thomas hoe lo Dcl. eo citato , & nos in ita eritu depraedestinatione
'su,ὰ ostendimus. ζός Huie dissicili argumento respondent aliqui ex
' nostii, Thomiliis , auxilium quod datur cuili-het homini ad usum rationis pervenienti , ut se convertat in Deum , esse en tuative de quoad εsubstantiam supernaturale. Ut autem cum hoc salvent dati infideles negativὰ , distingunt duplex aurilium supereaturale i unum quod est i a te ex suo obsecto , cuiusmodi est illud quod dat ut ad eledendum ri yssetium Trinitatis v. g. vel ad se convellendum explicite in Deum ut authotem supernatu talem r aliud cuius entitas est supernaturalis ex modo tantum , quia non dat ut ad eliciendum aliquem actum supernaturalem , se A ad subveniendum infirmitati naturae
per peccatum debilitatae , & ag reddendam ilialam complete pote utem ad eliciendum aliquem actum naturalem. quem in statu sanitatis & intergiuatis ex propriis vitibus elicere poterat: & huia iusia, odi inquiunt)est illud auxilium quod datur homini in statunai uiae eorruptae, ad converso nam in Deum ut ultimum snem naturalem. Unde pet hoe evacuare putant dissicultatem algum et i propositi,& duo illa inconvenientia supta adis ducta devitate r ex eo enim quod tale auxillumeu lupernaturale ex modo , habetur quod hom ex solis vilibus naturae non potest se disponete ad gratiam sanctificantem . vel ad ejus auiiliae ex eo velo quod non est supet naturale ex obiecto . sale potest cum infidelitate negativa, quia illud h bens non debet habete in intellectu te velationem de mysterais fidei, vel alicujus objecti superinnaturalis cognitionem. Haec solutio , quam aliqui Recentio rex plurimum extollunt de magnificant, sicut subtili iste non eatet, ita nee dissicultate. Primo quia ut aliquid dicatui quoad substantiam & entitatem supernaturale, non sufficit quod superet vites natu: ς instinς , sed oportet quod exeedat virtutem cuiusl bet natuit inferioris ad idum , ut d Ceent nostri Thomist intractatu de gratia: Elgo ex eo quod dilectio emcax Dei ut aut horis N filis naturalis. superet vires natur instinae , & per peccatum debilitatae, non sequit ut 4uxilium collatum puero ad annos discretionis perveniemi , ad se convertendum implicite in Deum ut in authoiam& sinem naturalem. esse quoad entitatem de tu his stantiam supernatui ale . sed solum elle speciale ,
Deinde cum specis eatio alui ab objecto desuinatui, dissicilὸ intelligi potest . quomodo illuminatio , data puero in instanti. us rationis, si quo ad si amentita leni & speciem lupernat talis, & nihilominus nullum object ure sui ei naturale attingat , di Deum ut finem N ainbotem solum naturalem re Ic at.
Nec valet si dicas, quod licet lumen illud pue-eto in eo instanti collatum. explicite solum Deum ut authotem naturalem respiciat, implicite tamen tendit in ipsum ut authotem supertiaturalem. Ex hoc enim manifestὰ sequutit , russum dati ii sidelem negativEi subindeque illo, A thore, lucidete
in illud inconveniens quiad niax sale vitare eripi
unt. Sequela probatur: sola cognitio impuella de iebui fidei, suffcit ad tollendam infidelitatem negati v m. Ergo si quilibet homo ad usiam lati
nix perveniens , habet cognitionem implicitam Dei ut avi horis supernatu talis, nullus erit in s delis negativὸ. Consequentia patet, Antecedens probatur ex D. Thoma 2. a qu. io. art. s. ubi expresse docet Cornelium ante instructionem Petri, &nondum ei manifestata evangelii praedicatione. hori fuisse infidelem negativE; quia iuxta Scripturam erat acceptus Deo . & consequentet habebat
gratiam & fidem , sine quibus impossibile est placete Deo; qui veth habet habitum fidei, noti est infidelis negati v ὁ cum infidelitas si carentias dei r Atqui ex eodem S. Doctore ibidem Cotisnelius ante talem instructionem non habebat ἀ- dem explicitam , sed tantum implici iam: Ergo sola cognitio implicita de vetitatibus supernatura libis, tollit infidelitatem negativam. Confit matur: Si Corneliusfbiisset ante Instruis ctionem Petri , de ante cognitionem explicitam delebos iupet naturalibus, fuset salvatus, quandoquidem erat iustus di acceptus Deo, ut ait Scitis
pluta : Ergo cum nulli infideli pateat aditos ad Rir a regnum
514쪽
regnum eaelorum, verὸ proptet sola eognitionem Aimplicitam erat fidelis, lubindeque talis erinitio
omnem infidelitatem etiam negativam exeludit. Hae et gololutione reiectarao . Meliu ae solidius respondetur, quod licet auxilium efficax ad conversionem in Deum ut authorem naturae , sit enitiali τὰ di quantum ad substantiam supernaturale . non tamen auxilium
sutὸ sussi eiens. Ratio discriminis est , quia auri-ium emeax dat actu agere ι suffeiens vero eo n- uti solum potentiam ad agendum e quamvis auistem in statu naturae lapsae actualis conversio in
Deum ut authorem naturae nunquam ponatur
sne anxilio gratiae s eo quod talis converso non a
possit state cum originali peceato , neque istud auferri s ne glatia ) potentia tamen ad se eonveris tendum in Deum ut aulicitem naturae starepotest, etiam in statu naturae lapsae, sine auxilio gratiae. etim solo auxilio speciali Ordinis naturalis, ut comis munius docent nolui Τhomissae in Tiactatu degialia. Ex quo patet solutio ad ptimam probationem in contralium : nam quando Thom istae docent in tractata de glatia . hominem in statu natura lapsae nodosse dilige te Deum ut autho- rem naturae, dilectione efficaci, sine gratia, non lo. quuntur de potentia antecedente, de ab actu sepa-tata, ha nc enim dicunt hominem habete sine gratia . cum solo auxilio speciali Oiginis naturalis, sed de potentia consequente &applicata ad actum . Cseu cum illo eoniuncta, quae sine auxilio emeaei ordinis supe i naturalis, apthcante potentiam ad agendum, state nequit ; cum tepugnet hominem . in statu elevationis ad finem supei naturalem actu& de facto se eonverrere in Deum ut authotem de& finem natutalem , nisi etiam simul se eonvertat in ipsum ut finem & authorem supernaturalem, ut eodem in tractatu de gratia Ostendemus. Ex quo etiam paret solutio ad seeundam probationem: cum enim fieri nequeat . quod in adimpletione actuali supra dicti praecepti quae secundum se & divisim considerata fieti posset uitibus natut non admisceam ut de facto auxilia supernaturalis disponentia ad gratiam , non sequitur tihominem ex solis vitibus natu 1ae se dispone te adglatiam. vel gratiam iustificationis , aut aliqua su- petoatualia auxilia, dati infaltibilitet facienti quod est in se ex solis viribus naturae . sed solum ex auxilio gratiae. Unde dii ect 8S. Τ homas locis ei tatis docti axioma illud , Facienti quod in si s . Deus non denegat gratiam, debete intelligi de illoqui facit quod in se est. adjutus gratia. Et hἔe attis . ait quod si puer perνoiens ad asum rationis, s ipsam ardissaverit in debitam snem, perg1atiam
consequetur rem iesum originalis peccati : nunia quam enim comingit quod puer ad annos diseretioni spe mens seipsum ordinet in debitum finem, & convertat in Deum ut authorem naturae.
nisi etiam seipsum ordinet S eonvertat in Deum ut authotem & finem supernaturalem, de median- Ete ista conversone se disponat ad glatiam sancti fi . cantem. quae remittit seu delet peecatum originale; unde sequitur peccatum veniale non posse in ali. quo eum loto originali repetiit, ut F. sequenti patebit.
Dico tertiis: Impossibile est quod peccatum
veniale sit in aliquo eum solo originali. Ita s. Thomas eodem ait. s. saepe eitato , ubi id PIO bati duplici ratione. Prima, quae habet ut in argumento sed contra . sumitur ab inconvenienti. quod sequeretur ex ad versa sententia. Si enim aliquis cum venias de originali decederet, non esset locus in quo puniri posset: nam in lymbo puerorum pro solo origina li puniunt ut hostinea: ad purgatolium non desecendunt nisi animae qua in gratia decedunt. ut illo igne purgatae in caelum eonscendant: ad insetnam vero propter solum peccatum mortale actuale homines detrudur tur. Nec valet quod aliqui dicunt, pertinere ad diis a 3. vinam providentiam res ita disponere, ut non permittat eum qui habet peccata venialia cum lolci originali, moti in tali statu, quousque aut justifi.
cetur, aut aliquod mortale committat: sicut non permittet peceatorem praedestinatum mori .
quousque a peetato mortali exeat , neque justum leprobum, quousque in illud incidat. Non valet inquam) nam piaeterquam quod hoc videturgiatuitum, de irridetur a pluribus.non evacuat vim argumenti, nee vitat praedictum ineonveniens rillud enim nonsilit in eo tantum quod animaeum peccato originali & veniali ab hae vita disee. dens , non inveniat tunc teceptaculum ita futura, in quo puniti possit i sed etiam in eo quod de tutaliquis status hominis in hac vita,cui in fututa nullus locus correspondeat , ad quem homo ipse secundum praesentem justi tiam . de iuxta merita in quibus invenitur, si destinatus; quod sanhablatis dissimum est. Nam si inter alios status huius vitae, quos de lege communi possibiles admittimus , nullus est qui sbi non vendicet certum locum in se tuta, ad quem quotquot habent talem statum. ex quo sunt in illo, adeoque ante mortem. destinentur ; cur dicemus dabilem esse illum quem Ad. versarii voluut, nempe hominis habentis peccatum veniale eum solo originali, si in eo existenti bur, quatenus in eo senti nullus loeus in altera vita coirespondeat , ad quem secundum praesentem
iustitiam destinent ut Quod potest confiimati Ae illustrati exemplo, M quod ab ipsis Adversariis addueitur. Licἡt enim ad diuinam plovidentiam pertineat res ita dis.
ponere, ut non permittat peccatorem praedesti. natum mori, antequare gratiam recupetet, nee justum reprobum, antequam eam amittat; tamendum sunt in hae vita , unu quisque ratione status in quo est, habet aliquem locum sbi corresponis dentem in illa , in quo puniti aut praemiati pci sit i nam justos quandiu talis petmanet is uealida praedestinatus, sue reprobus si ex vi status. N secundum praesentem justitiam . destinatus est purgat otio vel coelo: peceator vero sue alias tepi obur , vel praedestinatus 3 dum peecator est, de secundam praesentem iustitiam, insertio: Ergo similitet . esto quod spectet ad divinam prouidentiam res ita disponete . ut non permittat eum , qui habet peccata venialia eum solo Originali. mori in tali statu; si tamen hie statuast possibilis, debet in eo existentibos . quate. nus in eo sunt , ae secundum praesentem sustitiam, assignati in ilia vita aliquia loeus, qui ipsi
515쪽
DE PECCATO MORTALI ET VENIALI.
respondeat unde cum ille a sigilari nequeat, .ut ostendimus non leve argumentum est,hujus
modi statu esse impossibilem N peccatu veniale non possem aliquo cum solo Originali reperiri. M4 Seeunὰa ratio. quam S. Doctor habet in coriapore ejusdem articuli, potest sic proponi. Si in
holmne posset reperiri peccatum veniale eum solo originali , vel hoc ei conveniret ante priis naum instans usus rationis S libertatis, vel in ipso instanti, vel immediate post illud instans pNullum ex his diei potest: Ergo Se. Major patet a sum cienti enumeratione: Minor vero proba i ur quantum ad singulas partes. In primis nim quod hoc non possi convenire homini ante primum instans usui rationis, ni anifestum videtur : quia ut homo possit peccare venialiter, debet e ste rationis de libertatis patriceps : Sed .ante primum instans usus rationis de libertatis, Nec rationis nec libertatis est compos, ut de se conliat: Ergo scut ante illud instans desectu usus rationis A libertatis, non est capax peccandi mortali ter, ita nec venialiter. Quod vero non
possit id ei eo inpetere in ipso instanti usus rationis & libertatis, vel immediate post, ite potest ostendi. Puer in primo instanti usus rationis aut just .ficatur aut peccat mortaliter: Elgo non potest in eo instanti, vel immediate post, reperiti in ipso peceatum veniale cum solo Originali. Consequentia patet nam si justificetur, consequetur per gratiam remistionem originalis peccati: si vero peccet mortali ter peccatum veniale, quod postea coninvitet, non erit cum solo Originali. Antecedens vero probatur ex dictis in praecedentibus assertionibus: Nam ut ibi ostendimus, puer in priino instanti usus rationis tenetur in- ex eo sibilitet se eonvertere in Deum, vel explicite, vel saltem implicite: si adimpleat hoe praeceptum eo ipso in eodem instanti a peccato originali mundatur per gratiam sustificantem, qui ipsi infunditur a Deo ; quia amor Dei super Om-rua non est compossibilis cum hae eulpa , sicut neque cum alia mortali, ut supra ostendimus: si veth adimplere omittat, peccat mortaliter pe cato omissionis: Ergo puer in primo in stati usus
rationis, aut justificatur alit ira ortaliter peccat.
Hanc rationem D. Thomae aliquabus insta ins enervare conantur Adversarii. In primis obiiciunt, Ratio in homine non expeditur Omnino subito, sed successive de paulatim ligamina ejus tolluntur, priusq; pervenit ad usu na imperfectum& semiplenum, quam ad plenum & persectum: Ergo cum imperfecta deliberatio suis
elat ad peccandum venialiter, ut patet in motibus concupiscentiae prom5- secundis unde prς ter peccata venialia ex genere , vel ex levitate materiae, admittuntur a Theologis alia,quae venialia dicuntur ex deliberatione, seu ex desectu
plenae 3e perfectς deliberationis. ut supra decla-Aνι. ravimus)puer ante primum instans morale usus
. rationis, in quo habet plenum de persectum dis se uisum,seu rationis & libertatis usum , poterit, peccare venialiter per aliquos motus indelibe ratos subindeque peccatum veniale eum solo otiginali tunc etiam in eo existere poterit. aic Confirmatur & explicatur hoc inagis. Indubitata doctrina est apud Theologos, quod Aele et alio de illicito obiecto mortali quae in somno nullum est peccatum . quia tota latet usus ratio nis & libertatis est ligatus , de in vigilia esset moi tale peccatum) inter somnum & vigiliam
ηst tantum peccatum Icinale, ob imperfectuva usum rationis & libertatis pro illo statu in quo
non adest tanta libertas, quae ad peccatum m OG taleium eiat : idem est de evigilante ex ebrieta re vel ex amentia. Similiter ergo cum puer paulo antequam ad primum instans morale usus rationis S libertatis perveniat, sit quasi inter somnum M vigiliam libertatis,&veluti in crepusculo usus rationis, nondum tamen persectum ejustis uni de illustrationem attingat , potest tunc peccare venialiter,licEt defeetu plenae de persectae libertatis non possit peccare mortaliter. Ad argumentum respondeo , dato Antecedenti, negando Consequentiam. Ad cujus probationem dico eum Caietano hic art. 6. 3. Adob- ectionem, Quod licet ad peccandum venialiter miniis libertatis sufficiat in exorimo quam in mortali, quaad que deliberatione nicatur venialiter : non tamens ficit insacultate , qti a non peccatur renialiter absq;
libera facultate dore nand super singulos motus, qua facultas absqueplena libertate non es. Unde cum
puer ante primum instans morale usus rationis
careat tali facultate,etii sorte aliquem ii sum impetiactum libertatis S rationis habere possit,tamen tunc incapax est peccandi venialiter. Ex quo patet responsio ad confirmationem, de discrimen quod inter puerum ante primum in stans usus orationis, re hominem inter somnum de vigiliam constitutum, reperiture iste enim inhabatu habet facultatem plenὰ deliberandi , li-cὰt non plene & persecte expeditam, sed aliquali tet impeditam: ille vero nec in actu, nec in habitu illam habet ; & se licet primus sit capax
peccandi venialiter, non tamen secundus.
Addunt Carmelitae salinanti censes hie dubio iuχ.i. r. quod etsi admittamus iit puero aliquam libertatem incompletam de impersectam ante perfectum usum rationis,haec tamen est libertas
solum ad operandum indifferenter physicὰ, sed
non moraliter quia cum , ob impersectum lumen , noli possit ante persectum usum rationis cognoscere contonantiam vel dissonantiam suorum actuum a lege, ante illud tempus est inis capax Omnis moralitatis, quae tu subjectione actus ad tegulas morum consilit, subindeque exigit in agente morali aliquam consonantiae de distonantiae a lege nolitiam : unde clim ad petiscandum venialiter requiratur libertas ad operandum indifferenter, non solum physce, sed etiam morali ter, eci quod peceatum veniale se
actus humanus& moralis, puer ante primum inristans morale usus rationis non potest peccare venialiter, sicut i unc non po t est bene mot Mater
Secundδ opponunt nobis Adversarii ad ener- 1idivandam eandem rationem D. Thomae. quod etsi ante instans morale usus rationis nequeat puer
peccare venialiter, id tamen praestare potetit in illo instanti, antequam vel adimpleat praeceptu dilectioni, Dei, vel es' omissione mortaliter de linquat : quia eum illud instans no sit mathemati eum & omnino indivis bile, sed morale, claudens in se aliquod temporis spatium, oe satis sat tali praecepto, si in toto illo instanti, vel in ejustetmino adimpleatur, potest assignari lepus suia ficiens ad peecad um venialiter, etiam cum ple
na advertentia, antequam urgeat esus adimpletio, illud nimirum quod ab initio illius instanti
moralis usque ad terminum exclusive deeurrit: cur enim in illa intermedia d uratione no poterit aut loqui verbu otio tu, aut leve mendaciti proia
516쪽
aro Respondeo negando Anteeedens. Ad cujus I probationem δicendum cum Cajetano , quodlscet instans pro quo urget prςceptum dilectionis Dei, non sit mathematicum . sed morale, subindeque includat tempus sum eiens ad deliberandum tam de aliis rebus quam de adimpleistione praeceptile convertendi in Deum, debet tamen puer uti tempore illo ad deliberandum
concesso, ut quam prim 3 pom t, deliberet de seipso,& de ordinatione sui in bonum honestum runde si non quampi imo potest deliberet, eo ipso peccat mortaliter, retardans voluntarie adia impletionem praeceptus cui peccaret non adimplendo illud, statim ac deliberationem pers-ceret. Porro qui in illo tempore necessario ad deliberandum diverteret attentionem ad verbumqtiosum , vel mendacium pro serendum, vel ad aliquid simile agendum .hoe ipso retardaret voluntarie deliberationem quae instat, di per consequens praecepti adimpletionem. Cum enim
inquit Caietanus) virtus antia si major se sad istersa, ct a maiori νιν tute citιtis fiat aliquid. quam amιnori, cateras paribus , consequens est ut citias Lliberet non divertens : ac per hoc qui ad alιρὰ apicit ne . non quam cito potest delib/rat, liberestium rimmiηuens ose reus es omissonis praecepti, dιvertendo, Onan quam cito potest deliberando. Et quamvis
non teneatur ante terminum deliberat anιsetigere, tenetur tamen ante terminum nullum impedimentum
apponere charitati , o propterea apponendo peccat martialiter ante terminam i scut deliberationi ope ram non dans ante inflans quod termina et delibera
Addo cum Salmanticensibus, quod eam iaillo instanti morali Author naturae tune speciali dictamine, in intellectu pueri causato, obligationem adimplendi tale praeceptum illi intimet, eumque per talem cognitionem urgeat ad deliberandum de se ipso in ordine ad debitum finem, vel nullo modo, vel nonnis ex industria de data opera, potest puer ad aliud cogitandum diverti ; & ideo si quae tune diverso neret, vel ad dicendum mendacium, vel ad aliqui3 aliud, per quod deliberatio illa retardaretur, jam non quas ex surreptione aut semiplena tantum advertentia incidens , damnaretur ad solam culpam venialem , sed ut habita ex animo ,& data opera , imputaretur ad mortalem. ara Objicies ultimo , Et si puet in instanti usus rationis adimpleat supra dictum praeceptum, de seipsum ordinet ad bonum honestum , aut exisplicite convertat in Deum ut authorem & finem naturalem . non tamen necese est ut in
eo instanti justificetur , subindeque i peccato originali mundetur , sed potest ejus jussificatio differri , saltein per aliquod breve tem pus' , in quo proinde dabit ut locus, ut puer
me ipsam justis eationem venialiter peccet, etiam hi nihil mortale committat i Ergo ruit praecipuum fundamentum, eui ratio D. Thomae innititur. Consequentia patet ex supra dictis. Antecedens probatur : Pttin δ quia ad justi scationem non sussicit amor Dei piae eis e ut finis naturalis , sed requiritur amot finis supernaturalis , qui est a charitate. secundo quia ad justificationem requirit ut etiam cognitio in ysterio mimqucs descredit ut doce. t ut intractatu de justis eatione &ὰetide t Sed hane cognitionem pueri non semper habent inpriitio uassani ι usus rationis, quia illa non habe. turn ilipei instructionem , iuxta illud Apostoli
ad Roman. o. Quomodo credent ei quem non au dιerunt uaomo/o autem audient Ine pris ante a plurimi autem sunt pervenientes ad usum rationis, qui nihil audierunt de mγsteriis fidei; neque
habent ὸ quo illa addiscant, ut patet de illis qui apud gentiles & barbatos . ubi nulla fulget lux
Evangelii, nutriuntur : Ergo illi, eis in instanti usus rationis piaedictum praeceptum adimeleant . di se in honum honestum, aut in Deum
ut authorem naturae convertant , non tamen
statim jussis cantur, sed post tempus, in quo deinγsteriis fidei instruantur , ut ea possint eteia
Confirmatur ex D. Thoma qu. I4. de verit. 11.art. a . ubi proponens sibi hunc casum, nempe quod aliquis nutritus in sylvis, vel apud barba tos, ubi nihil de nostra fide audiret, sequeret ut per omnia ductum naturalem rationia in appe titu boni & suga mali, subindeque adimpleret praeceptum de quo agimus , non ait sote justifieandum in eodem instanti , sed expectandum potias quousque Deus vel speciali revelatione manifestaret illi piaedicta mysteria, vel mittet et illue pia dieatorem ὀ quo instrueretur. si aliquis linquit in resp. ad i. taliter natritus . da iaetum naturalis rationis sequeretur in appetita sanio fuga mali, certis me tenendam est, quod ei Deus, νel per laternam ingurationem revelaret ea qua sunt ad credendam nece furia. vel aliquιm Li pridieatorem ad eam dirigeret, scat misit Petram ad Cornelium. Actorum ici. sed ut praedicator mittatur, demissus perveniat , dc perveniens instruat puerum,neeessarium est tempus de dilatio aliqua, ut
de se patet: Ergo puer ille sequens ductum naturalis rationis in appetitu boni Ac fuga mali. subindeque adimplens praeceptum de quo agimus non statim justis caretur, sed ejus justis eatio toto eo tempore differretur.
Ad objectionem respondeo negando Antece- 124 dens. Ad cujus primam probationem dicendum est, puero praedictum prςeeptum adimplenti insallibilitet a Deo conserri gratiam de charitate, per quam justificatur: nam cum e sicax converi so in Deum ut finem ultimum naturalem, sitania compossibilis cum aversone ab ipso Deo ut fine supernaturali. fieri nequit ut puer insectus oti ginali eulpa, quae est averso ab isto sne, elieiat talem conversionem, nis smul aut prius ab originali eulpa munde tui: atque ad eh nis gratia de charitas ibi concurrant, sutem ut removetes illam averso ne,conversonem illam prohibente. Ad secundam probationem dico,quod ad ju- ar εstificationem non est neeessarium necessitate medii cognoscere , de credere explicite omnia obiecta de mysteria sAei , sed tantom aliqua. Quae autem illa snt,Aisputant Theologi 2.1 quaa .art 8. ubi Banneet dubii. a. satis pro habiliter censet, sufficeres credatur explicite illud quod ait Apostolus ad Hebraeosti. nempe quod Deus est , de sperantibus in se remunerator est: unde hanc cognitionem explicitam habent pueri qui adimplent praeceptum de quo agimus de se convertunt in Deum in primo instanti usus rationis.
Nee obstat quod illi interdum nihil audierint de Deo de de ejus providentia,aliisq; m3 steriis. Deeesstate medii ad justificationem credendis .s qui illa sin i, nec aliquem habeant a quo de illis in stivant uti Nam si Deus sua infinita misericordia conferat auxilium efficax ad implendum praeceptum puero ita se habenti . Deus per sei
psum immediate illi manifestabit interitos quaecumque
517쪽
explieitὸ sub praegicta necessitate clegenda
sunt et neq; speei alior aut magis extraordinaria censeri debet hae e providentia. quam illa misericordia & voluntas absoluta conferendi tali puero auxilium esseax ad implendum piareeptum. Verba autem Apostoli, utiomoto tria ne ea qνem non audierum a intelligi debent juxta
comm unem de regularem providentiam, juxta quam Deus hae interna manifestatione uti non vult. ars. Ad eonfirmationem, ex authotitue D.Tbo mae desu raptam, respondetur primis, S. Doctore ni non dicere determinate, puetum illum in sylvis vel apud barbaras gentes educatum S sequentem ductum naturalis rationis in apetitu
boni & fuga mal, subindeq; implentem praec plum de quo agimus, esse per praedicatorem fidei, quem Deus ad euin dirigeret, instruendum de mysteiijs, necessiri δ necessitate media ad justificationem eredendis, sed vel hoc modo. vela solo Deo interius illuminante, seu infundente lumen fidei ad eredendum, &objecta credibi. lia simul proponente; quod fieri potest in eodem instanti, quo puer ille adimplet praeceptum, di se convertit in Deum, subindeq; in eodem instanti potest a peccato originali mundari, cum sola prioritate naturae de eausalitatis, quae inter gratiam justi fieantem & actus ad ipsam proxime disponentes repetitur, de qua in materia de justi scatione. xi . secundo respondeo clim Alvare, Gonetale, de alijs Thomissis, quod instructio illa pueri ins rivis noti iti,& sequentis ductu in naturalis rationis in a petitu boni & suga mali, pro qua
D. Thomas ad pradicat retra extremum recurrit, noti est instiureo indispensabiliter necessa. tia ad iustis eationem, aut de illis myster ij x. quae necesse est credere necessi late medii ad pri-
raram gratiam oblitiendam, sed de aliis sine quibus explicite cie ditis potest conrii talis gratia; si e ut est mysterium Trinitatis, Incarnationis, Mortis.& Resurrectionis Christi,& alia hujusmodi,ad quae addiscenda& explicite credenda tenetur homo quam prim dira potest necessitate
praecepti, imo, ut inusti volunt, necessitate ine-
d j omnino tequisiti ad saliatem & gloriam obiatinendam. Unde recursus ille ad externum praeis dicatorem, supponit puerum, ad quem instituendu ira mittitur. esse iam sustificatum . N per internam illustrationem de mysterijs a ljtilli fi cationem necessario credendis a Deo insti uiactum &illuminatum ;&solum a D Thonia requiritur,ut talis puer in saepiemus instruatur; sicut patet exemplo Cornelii , quo ibidem utitur : Cornelius enim, quando ad eum mimis est Petrus, erat iam iustis catus & habebat fid Em& gratiam: Alioquin e in operatio non suiset accepta Dιι, έui Destite nultas placere poles. ut ait idem S. Doctor 2. a. quaest. a . art. q. ad 3. sub dens: Mab butistitem idem implacitum, nondum manis stata Erungelu res tate : ande ut eam in sua pl/nicis res aeret , mittitur ad eiam Petrus.
518쪽
Ad quaestionem Ao. D. Thomae, usque ad Iost.
oLVI t AMicx L geron θ Minnotris Theologia, velut insegro torpore, hancri bobus panem δε erares, quam ego pias in plari Theotios desideravi,quos prope exleges abierim , quod hunc de legibus
Iructurionem praetermiserisI; qialtis urbitas nihil ad hamanae Gia oficia instituenda, aus necessarium magis ese pras; quae, tii Talsas voluit,
instar nervorum o sanguinis per membra em , Rempubticam se
sat. Neque enim malis sortim hommibus, avi rebus paucis impositis
6se Ietes existimanaam es; cam ipsa νeram , elemensorum, cariora
eo ages, quam unimosum , mundum duimus, ira posivismatis, bobus conses, ut merissime. H. .. dici post, Dod de reιψpubucu Arso et scripsi, ea Halarem in legibus coninstitim esse. Cumia i , Dem Wrma mundi fuadamenta iacereι, o mensam hanc corporum moris, velisi extemis tineis, hia. , ut loqui Q Scryrara, M. . iretur,legimus pinam legem acquis ne transirent fines suos: He Hyadmensura, num Fus, ponά g rerum si scant, quam aeternam istam legem, Fa omnia in oraenomes I, res ad os sines iurigit, ac rebus modam imponit. Diaden pistorruitim furiaruri mared ubere, hi quidum dixit, retardare, aut frangere, dum in me .u aDartim molaninibus , quaae
procellae, tempesta G2 sonora excisuri es impellunt, nati ira 'γώ- perea mina ν' Huc im σύ hi fori scriptaque lege coenetur, rami segem ventum te Patrio, γώ - δαιι, marepranum in lutore, careansis tibin, termini tositorem adorat. Sed quid A cadorum mos μου, πιν crate te ram , immurabiti Maene recurrens iam aeram ρ Vt mram Areserare homo levssi μή is, qvim res inanimes c setius Dei imperii capaces ,ristis μυι υ ius puram. - vero tua sus arbuno L' Dominem νel cIam ese censendum est, at nullis eum nasura item bobus, honem, miratin orat omam con Aranea prosequi, o prata deuuare. Habes homo innatam nec ignotam si hi legem, in 1,ι . - . ινιιι Eer nardus, quae iacienda es proseqηenda demonsrat, in quae hse tomoria prohibet mnetrisis. gem uestitis si ma etinuentra explicuit, , ut Lactant o referensi et smm sected ina mole a m-M . Est quidem i ait Tustitis vera lex, recta ratio, naturae congrua, diffusa per Omnes, constans, sempiterna, quae Vocat ad ossicium lubendo, vetando a fraude deter-teat. Huic legi nec prorogari fas est ε neque derogari aliquid licet; nec tota abrogari potest. Nec vcro per senatum, aut per poPu tum solvi hac lege possumus: nec est quae rendus explanator aut interpres alius. Non erit alia lex Romae, alia Athenis, 3e alia nunc, aha posthac: Sed M omnes gentes omni tempore, una lex & sempiterna A immutabilis continebit : unusq; erit communis quasi magister& imperator omnium Deus; ille legis hu)us inventor, disceptator, es lator. Hac sane egregia legisnuinae , --
essae morialum omniam a mimis, expotatio es commenduIas. Verum praeser eam natarael gem velinis ais homor rationis tapaci ,-lι pressam creastiris, omnis sviso risionis expers ias, ahas
ta re LMiurias ensiti s promti an leges necesse fuit, adsecretarem hominum tuendum, ad in-s iisenus a re men, adsum Gique jus servandvim , - Improboram hora sempo Hunnum ris. 4. cena m.Namqnia probos arsinet d/sonone' lex possea, odit Arissiari in is, pol tus &libe- νε η rasis homo, ita animo affectus est,ut libi lex esse velit. Venimn L epi si Κ, Μὴ νουθ uiuisis, qua is viri, rasibus, ne ius, a. radunt, L auibus senum tu frenaa es nec praeterea omniam hominam arbitriis permittendum fureri, ut de Bis rebus satierent, o Ddulam ferrens, m solent et res affectibus duci, aqvibus me idem re, non eadere sapim , uid prese si 1 1. ,. remur. Rerti mrm T.Livius disit, homincm esse a quo impetres, ubi sus ti hi injuria i esse gratiae locum, esse beneficio; & irasti&ignoscere polle; inter amicum & inimicum d4scrimen esse. Igitaresno Misael es erant, Prmis, im tabiles,qΛrbus in ratis puri, eisem med finiuia υA - Λ cernerentur. Pnde legem dixit luem historiarum se iptori rem su rdam, de inexorabilem esse, salubriorem,mclioremque inopi, quam potcnti, nihil laxamenti aeveniae habere, si modum excesicris. Sis quid Admmutes s p. Inendum 3 An non dirae erras es ratus hommes ad ιUilem niaxat uuam iacendam rasis Aiar, qvi in raro lines habeas
519쪽
Dii se dares Indissiptis: consis orae sint letes qtitus doceremur ea quae ad ἀvinam cubam
rament , is aeternam Maristi nem promo erentur 3 Sane non omnia legistis constarens iser rotar, vis Religios in te es haberer, Pr scythisi neminuetit tim doceret, sinsum sandymum raeretur. Enare duphtem hominili legem Deus otim pro I MI Juaeqne Reti μὴ partem pracipuam sec.I. Alteram mererem, quae pene obhvionae Hidram na rat , rn memoriam ho-xtim, Uu revocares; alteram gram, quas restarim υeterem perficeret, o motam implererraturam, qsta Iudaei, ut servi timore iri eram qua Christiani, ,n h Hasem siriorum visu eati, amore regerentur. Egregie enim Aora inmauu iaciti disicrimine utrum 1 ργm aestingui, timore e more. Enimvero Dod per niratis argumen tim a uu is i risi masse est legem in tu aetasso iam .us apud Romanos aereis rustitis ad vestiuatem betes incruebantor i veritis insexum Posmerem rago rem demonstrabat. Vix enim atra durior, Fur ori lex esse portiis, quam qua tu cer
monus eos quibus lusu ferus, bapri a istis,caerreri , ut motuι Aposis vis, his D istis onerabat,as inportabile j rem dui postieris , o quae tor Ei murtim san ine sancita es, ut pene dixerim. quod de Draconti cujussis letilus Aristoteias dxit scrip amsan hine et deri potuisse. Sede semodit ese debueras imp sita seriis, qui nisi mreberibus metiores non fans. Vertim facilior legι veteri soci ni tm nova ,sti is non impositi ea dura Mugli; ora scripta in cordybus tota gratia Cramore constat, amore regu, amore feriator , scam titii a sit, omnium abstitissima eis nihil risi, inaeser caeteras, questior dotis habet quae in hamanis legistis ac meteri desiderasanrar, quas summa loquentia Varo explicus, at D. N asa era L lmaculata es quo nil ravum aut Iubeas aut O. quas. permurat. Convertens animas, quod nedim exsonos homuum motus, edintermos Hiam , -- ' ιimosiam sensus regus. Testimoni si fidele, qtiod nusta errori obnox ast sapientiam prassam parvialis, odiaaesera am Larisadnem hominem τοtur opum eat. Haec regum o tameficiacta es uni manifestumst eram omnium, raturae, hominum erumpnsluarum c Rel Vo-xtis Iem,in legistis confusam esse. Non putabam AMic E LECTOR) metam ita delegi- baspraefationis loco laturam; sed dan rarit istierum ruso in timiae usipere, ne te magis in Iere,quam ducerem hanc fractinonem viae rer. Seu nitit eortim praemistere potur,ut probarem quodex Phelosepho a me propositim initio serus, rerum omniumstirem, an letibus suam esse, legiaris Inuutiniversi οὐ κes constare. Stahoc salum commodum reponabs, ut torιus tractat Iom Yo-I tam pari uionem det Maserim. Dis urarion bas exim quas in tres ,re LIionem omnem a soliam ; es moram , misera, dotes legum, hoc oriane, is com uni, κIrenae nasuralis, huma xa, a vi , vereru, Ono explicabo.
520쪽
De Lege in communi. Ad quaest. θ o. D. Thomae, ae duas sequentes
legem habeatur, i piumq; peccatum legistratis leui., si ad . .. Q persectiorem Tractatus de . a peccatis intelligentiam, traciationem de legibus subjungimus. Et quia tecta doctrinae intithodus exigit, ut ab una volati- hue ad patri tu ,ria descendamus, pilano axemus de sese in communi, deinde varias eius
spe res exponemus. ARTI cu Lus I.
udus ans pravisiis reseruntur sententia. Notand wm primo, hoc nomen lex dici. .el a legendo, eo quod homo in ipsa legit quod
illi agendum vel o nitendiani est, aut quia leges olim seripto tradebantur, ut ab omnibus legeiarent ut ut Isidorus ait lib. I. Etymol. cap. o. Vel ab eligendo, ut Ciceio lib. i. de legibus censet , quia apta lex est tegula eligendorum. Vel juxta D. Thomam hic ait. i. Calliodorum,& Damasiae eni commentatorem. lib. . fidei cap. . a ligando , quia p/ream ligantur subd.tι ad ιρ , obsὸν
vannum, ut ait S. Doctor. Vel ut loquii ut Cas
sodotus apud pDedictum Damasceni commentatorem, quod an nos no ras Het, sivisque s/ne rebηsmos . οὐ tutis. Et haec elymologia sun lamentum habet in seraptu a, in qua leges sepius tib hoe esctu liga cii, vincula appellantatrPsal. a. Dirumpanim vocula eorum. Jerciniae a.
num. i. haec nomana lex, jus,siaiuture,aut con
st tutio, ident significare. Dieitur enim jus, quatenus ostendit unicuiq; tribuendum este quod sitim est. Dicitur statutum, quia stabile& se mura debet esse ad omnes. Dicitur constitutio, quatenus plurium consilium de consensus debet praecedere & concurrere ad stabiliendam te gem. Deniq; dicitur lex, quatenus per eam ii. gantur si1bditi ad ipsus observantiam. Notandum tetrio nonnulla esse,quae nonnisi improprie leges appellantur, cujusmodi est naiatu talis inclinatio&impullio appetitsis 1 nim vi ad malum, quae ad Roman . . vocatur lex peeis eati; ἐκ natu talis aquatum necessias il Deo imposita ne transeantnnes sitim proverb.8. Qsanis d. appenritat fundan. ema terra. o letem ponefata nau. xe transrent si es suos, id hil quantio pone
hat causas, quibus incia certos terna nos aquae
continerentur. Demum lex accipitui latonio. A do pro norma seu regula quarum eumq; acti num tam intellectus quam voluntatis , ut cum dicamus leges Dialecticae& Clammaticae. De lege se late de improprie aceepta, non agimus in praesenti, sed aliam in propria & ut icta acee ptione, prout est regula & mensura actuum hu
Demum exi stentiam seu nee essitatem legum, vitat cratam & manifestam supponimus; eam Onim insinuat ipsa natura creatur et intcllectualis. quae cum non possit esse s bi regula moralium Upera tronum, necessarab eget ai. quo superiore, a quo cella lege&noima in sitis operationibus d gatiir, ne a fine ad quem creata est aberret. Cu a. enim apta natura desectibilis sit, de a fine Eon edatis ad quem inclinat, deflectere possi i. necestariam est aliqua ita quae illam per certam notanam ad ilium finem dirigar. Qua ratio non soluto demo miliai nee stitatem legis natu talisi ad finem naturalem consequendum. sed multo magis neceil taleii, legis supeinaturalis ad finem supernaturalem Lbtinendum; nam cum hic lites ior N humanae menti na uiciliter agnotus, homo non potest ad ilium pertingere, mil& altiori lege dirigatur,ta auxiliis supernaturalibus adjuvetur. Eadem ratio probat, in omni statu legem necessuriam suisse creaturae intellectuali,cum in omni statu maneat subjecta Deo,& diragibilis in ordine ad aliquos saltem actus, quibus finem suum natui alem vel superuaturalem consequatur. Potest etiam legum necessitas ae utilitas ipsa experientia comprobari, cum eonstet nullam
Rempublicam absq; legibus stare posse; also quin adulteila, fulta, homicidia. &qualibet alia sceleta, quae statim Rempublicam funditus e vultunt, impune glassarentur. iudita illud vulgatum Augustini: Remota justitia i quae per leges potis iiiiiiim statuit ut ad sam regna. m metri Α, δε Lινotima ρ Cui etiam consonat illud Is doti lib.
s. Etymologiartim vel originum cap. aci. Fada sunt legis, ut humano metu humana coerceatur avis dacra , tataque fit inter im/robos innocentia, o in ipsi Di probu θναι data supplicio refranetar nocendi Ριalιas. Quare merito ait Alistoteles 3. Rhetoricorum. Reipublieae salutem in legibus constitutam esse. Huc revocati post int quaedam legis enc mia, quibus ejus necessitas S utilitas opi:me deci ratur. Nam lege i. g. de legibus se dici tui :
es commune praceptum inaram ρνudemium coΜstinium ; d. aiioram correctιρ , communis Re voltis θοκ a. Dicitur etiam leae mens & eontilium ae qui raris, virtutum ad Loi tatrix, vitiorum expulti x, iustitiae lumen ae eo lumen, mentis fucerna, di regula actionuiti humanatum. Demum
ut ait Augusti mis lib. de spiritu & littera: Lodata es, ut gratia acquireretur, gratia data es, ut lex uia Pleratari