장음표시 사용
531쪽
Dico primo , duo esse praecipua legis ossicia,
nempe dirigere, & obligare. Prima pars patet, nam de ratione mensur e de regulae est quod si id irectivamen surati de regulati Sed lex est mensura 3e tegula actuum hu-
m. norum, ut constat ex dictis ait. i. Ergo ei directiva hominum . eisque osten d i quid agere vel omittere debeant, quam ob caulain voca- Btur lux Proveib. 6. Mundultim lucerna est, oux Iax. Et Psalin. iis . Lucerna pedibas nitis Perbum raum,otamen semitis me s. Secunda etiam manifesta est, lex enim a ligando dicitur, quia pes tum ut ait s. Thomas)oiluanitirpabit ad j j, ὴbserrantium. Vel ut lo- limur Calliodorus. re quod animos nostros liget, si queren at obnoxios coustitutis. Haec autem Obligatio, vel oritur ex ipsa letum natura, si lex nat aratis est, vel ex potestate de voluntate superiO
6 iis, si poli tiva est. Dico secundo, praecipuus legis effectus est se,cere bonos subditos. ita S. Thomas hie quaest. Cart. l. ubi hanc rationem asserit Lex tendit ut
faciat subditos obedietes s ba: Ergo ut eos faciat bonos . cum subditorum propria virtus, per quam fiunt boni. cons statin eo quod bene oberi fiunt legi, sic iit propria virtus Principis est, ut bene obediunt legi uicut propria et irius Principis est, ut bene subditis imperet. Porro lex facit iubditos bonos, vel simpliciter, vel secundum eam ratione, qua ei subietii sunt, ut patet ex intentione eujusque legis. Lex enim
divina, praesertim Evangeliea, intend)t ut homo fiat limpsi ei ter honus, non modo in exteriori opere, sed eti 1in in interiori animo, atque adeo ut fiat filius Dei adoptivus per gratiam. Lex natu- Dialis, ut 6.it bonuη virtutibus moralibus,quae natura commem vi atae sunt. L ex eivilis, ut fiat bonus civis, qui exterius faciat ea, quae ad pacem
Reipublieae sunt necessaria rex Eccles astica, ut sat bonu, Clerieu . qui latissaeiat suo muneri.
Dico tertio,quatuor sunt actus legis, Dimirum
praecipere de prohibere. permittere, dc punire, Ita S. Doctor quaest. eitata ari 2 7 7 Probatur primo, qu,ntum ad tres primos ratione quam ibidem insinuati Dantur legis effectus corresponsentes humanorum actuum dis ferentiis i Elgo se ut sunt tres humanorum actuum differentiis geneticae . scilicet bonitas, malitia,&indisserentia ; eum actus humani sint hvel ex genere boni,vel ex genere mali,vel ex genere seu ex obiecto indissetentes: sic legis in genere tres essectus sunt, scilicet praecipere, prohibere,& permittere et nam praecipiuntur actus boni. prohibentur actus mali,& permittunt ut
ri Probatur etiam quantum ad quartum , quia 7'leae esse, ei ter actus bonos praecipere de malos proh ibere non posset , ni si subditos ex timore poenae posset ad bonum inducere. & retrahet ea malo : Ergo punitio est etiam actus legis. 7' Die es.se ut homines incita utor ad bonum,de
retrahuntur a malo, per poenas, ita etiam &per
praemia : Ergo sieut punite est actus legis, ita
et lain 'e praemiare . de se erunt quinque actus
legis de non solum quatuor. Sed nego consequentiam de paritatem, ob triplicem rationem discriminis. Prima est D. Thomaehῖc quaest.' a. art. r. ad 3. quia praeia a re ad quemlubet pertinere potest. de sc chm non sit a- eius superioris,non potest esse actus legis. Puni re veto non potest peltinere nisi ad ministrum legis, cujus aut horitate pcena innitur. unde est actus superio i is de legis. Secunda est,quia punire in lucit ad operandum .per modum cuiusdam
et Oae ionis, praemium vero nonata, sed per modum cujusdam exhortationis ae quasi consilii ae proinde illud est actus legis non vero illud. Ter. Da est, quia virtus secundum seipsam habet lusti- cientem honestatem, ut propter seipsam appetatur. unde sibi ipsi est sussieiens praemium, tibi n- deque ad inducendum ad virtutem, quod fit perlege non requiritui propositio alterius praemii 3,
requiritur autem comminatio punitionis, ut homines, quorum sens proni sunt ad malum ab adolescentia sua propter eorruptionem naturae,
timore pretiae non sequantur pastiones, sed legi obediant, se sic bonum commune promoveatur. Ad maiorem horum actuum intelligentiam, observandum est primo cum Conrado hic qu. a.ai t. a. quod illi non dicuntur actus legis.qua si stit elieiti abs psa, quoniam lex non Visis hi-tus, nec potentia, de ita non habet actus elicitos;
sed illa quatuor dic uiuiti esse acius legis, quali integraliter, quia quodammodo integratur lex ex istis quatuor ; non quia in qualibet lege in particulari reperiantur omnia ista, sed quia ad legem in communi pei tineant ; ita quod lex cliavit: s v. g. integretur ex hoc quod praecipit quaedam, prohibet alia, aliqua etiam permittit, de adversus transgressores poenas decernit. Advertendum est etiam, permissi nem, quae
est tertius actus legiri non consistere in mera negatione praecepti es prohibitionis, ut existimat Lorealtic disp membro 1. circa finem, sedec se actum postivum, quo legislat Oi in ordine ad
botium commune,& ut maiora mala vitentur.
statuit non prohibere aliquos actus in i ssereniates, aut parum malos, de permittere ut impunitiant. Talis est lex Grai ι his in C. ad legem Julianade adulteriis de stupro , quae sanxit non esse puniendum eum, qui alterum euin uxore in adulterio deprehensum Oecideret Et lex Nec mia, s ad legem Iuliam, de adultellis coercendis, quae statuit non esse punaeiadum parentem qui Occiriderit si iam in adulterio deprehensam. Similiter leges civiles, ad vitanda majora mala, permittunt meretrices de usurarios in civitatibus, stati iuntque ut,Oh bonum commune Reipublicae.
usurae , dc simplices soliticationes a Judicibus non puniantur. Licet enim illi actus in ordine ad finem legis naturalis , qui est bonum ratio nis .
pessimi sint, subindeque per legem natu talem
non permittantur, sed prohibeantur; tamen in ordine ad finem legis civilis, qui est bonum temporale Reipublieae, indifl erentes sunt. aut pa tum mali; malum enim Reipublicae, quod eon fugit in illis ex una parte . resarcitur per bonum,quod evenit illi ex alia ; ocelso namque
adulterae mala est Reipublicae, inquantum ab ea tollitur una pars ejus , sed hoc compensaturaliunde, ex eo namirum quod timore occisionis plura evitantur adulteria.
532쪽
De ιν aurea. Ail quHIonem s3. Divi Thoma. Postquam de lege incommuni egimus, reis stat ut de ejus speeiebus in particulari dictitamus, &primo quidem de lege aeterna . tum aliae sim tantum illius participationes, ab eaque ut rivuli a fonte deriventur , & dependeant. Unde si ARTI e v x vs I.
h. I. Dulici coriis one seritas declaratur. Dico primo, lex aeterna ponenda est in Deo
ita D. Thomas supra quaest. 9 I. art. . ubi
sedis eurrit: Lex nihil aliud est, quam dictamen
practicae rationis in principe qui gubernat aliquam communitatem perfectam i sed hoe dictamen invenitur in Deo, respectu communitatis totius univers r Ergo in Deo reperitur lex qua totum universum gubernat. Maior constat ex dictis disputatione praecedenti, Minor vero probatur. In Deo est providentia , qua totus mundus regitur, ut sanctus Doctor Ostendit i. part quaest. 11.articulo I.&a Ergo tota cci in munitas universi gubernatur ratione divina, &dictamine rationis practicae, existente in Deo, ut in fispremo gubernatore. Hanc eonsequentiam
non probat S Tliomas, sed illain supponit. P test tamen iacile probati ex eo quod divina providentia, ut constabit ex infra dicendis, supponit illud Aictamen rationis divinae practi eae, de ex illo infertur ι se ut conclusio supponit principium ex quo insertur: Ergo si in Deo est pro .
videntia qua cuncta gubernantur, necesse est Essem illo illud dictamen rationis practicae,eum quo habet necessariam eonnexionem, sicut concluso cum suo principio. Tune ultra: sed illud dictamen rationis practicae in Deo existens, in quo consuit ratio legis,est aeternum, quia divinna ratio nihil concipit ex tempore , ut dicitur Proverb. 8 Ergo aliqua lex est aeterna, illa vide licet, quae est ratio gubernationis omnium te rum, in Deo existens. a Hane legem aeternam agnoverunt Centile Philosophi, ut testatur Marcus Tullius lib. a. de legibus, ubi haec scribite Hunc ritia sapient ιαινώ insuisse sententiam, Iegem, neque hominum ingemis exco tutam. neque scitam aliquod esse populorum.si dist/rnum quiddam quod iam persum mundum regeret , imperanti, prohibenssique sapientia. Ita princap/m ksem illam. O vitιmam, mentem dicebant esse : amula ratione aut ι uentu, id est praecipientis, aut νιtan tu Iati, ex qua illa lex, quam dii humana generi dede runt, rei .es laudata.
3 Dico secundδ lex aeterna nihil est ali iidquam
ratio di vina lapientiae existens in Deo ab aeterno , secundum quod est directiva omnium actuum,& motionum omnium creativarum, in ordine ag bonum commune totius usi vel si .phetiam D.Thomael se ait. .ubi se ratiocinatur :sicutiatio rerum Aciendarum per artem,vocatur ars vel exemplar rerum altili elatarum ; ita etiam ratio gubernantis actus subditorii, ratimnem legis obtinet, servatis aliis quae supra dixi mus esse de legis ratione. Deus autem per suam sapientia in conditor est universarum rerum, ad quas comparatur, scutartifex ad attificiata. Est etiam gubernator Omnium actuum & motionu, quae inventu tui in singulis creatutis. Unde sicut ratio divinae sapientiae. inquantum per eam cuncta sunt creata, rationem habet artis, vel exemplaris. vel ideae: ita ratio divinae sapientiae mmventis omnia ad debitu finem obtinet rationem legis. Et secundum hoe lex aeterna nihil aliuὰ est. quam ratio diuinae sapientiae, secutissum quod B est directi .a omnium actuum& motionum. Idem colligitur ex Augustino lib. 11. eontra AFaustum cap. 27. tibi ait quod lex aeterna est νatio dirina,vel voluntas Dei. ordinem nuturalem conserva rasabens,pιν turbara ritum. Et lib. . delibero arbit cap. s. dc 6. dicit legem aeternam et se ratianem in mente Dei existentem, Da res omnes per congrua media infuso nes ordinantur O dirigantur : Ergo ex mente S. Augustini & D. Thomae. lex aeterna consistit in ratione divinae sapientiae, secundum quod est directiva omnium actuum de motio
Ratio etiam id suadet: nam lex aeterna genera-- lissime loquendo consistitit, hoe quod si tegula s& mensura ab aeterno existens in Deo, qua me diante omnia Deo subjecta mensurentur & re gulentur in ordine ad bonum commune ab ipso intentum: Sed ratio divinae sapientiae ab aeterno in Deo existeus, quatenus est directiva omnium actuum& motionum omnium erratura
tum, est 1iu usmodi e Ergo in illa ibi malissim Eloquendo lex aeterna eonsistit. Major eonstat ex dictis ait. i. dc a.disputationis praecedentis,ibi enim ostendimus, de ratione legis esse, quod se regula & mensura actionum&motionum subditorum, in Ordine ad honum commune ; ideo eni inlex dirigitur ad subditos, ut subditi suas actiones & motiones legi consorment & eom-I mensurent .propter bonum commune,quod per se primo respieit lex. Minor uero se ostenditur: De ratione mensurae & tegulae est , quod si directiva regulati & mensurati per illa in rErgo ratio divinae sapientiae , qua est directiva
motionum & actionum omnium creat viaIum, regula est &mensura illatum.
χ dictis eolligitur primo, legem aeternamulistipliciter abi dea differre. Idea enim respieit
rem ut creabilem, lex vero aeterna ut gubernandam. Lex aeterna con notat & supponat voluntatem seu liberum Dei decretu de condendis creaturis, idea veto praescribens modum rei faeieniada,antecedit decretum ; unde lex aeterna versa tur solum ei rea creaturas futuras, Deo an sua ae
imitate praesentes ue idea velo est etiam de crea turis possibilibus,quae Deo in sua aeternitate praesentes non sunt Idea se habet per modum deter minantis agens ad specificationem operis, ex parte Objecti, lex vero per modum obligantis ad exe eutionem operis. Demum licet ideae in Deo multiplicentur, tamen lex a terna unica est, quia ide
533쪽
uleae dicunt ordinem ad divellas ereaturas, s cundum proprias S distinctas earum rationes N quid ditates; lex vero xterna rei p.cit actioneso naum cieaturai uua, sub una ratione commuis ni, nempe quatenus olduramur ad bonum commune universi.
7. Colligitur seeundo, legem aeternam differre
in multis a providentia: lex enim aeterna, per leprimo respicit bonum commune universi, providentia bonitin singulare unisse ususque crea turae. Lex aeterna dicit in sua ratione vim obligandi, non veto providentia. Lex aeterna non est Deo imposita, sed cieatinis, nee consiliit in Imperio monastico respiciente actiones Dei, sed in imperio regali subditos respiciente : At providentia consistit in imperio monastico , ocim mediate respicit actit in Dei libeium, qui dici tui usus. ει media tu executionem, ut in Tractatu de voluntate De dii p. s. ait. a. declaravamus. Demum providentia comparatur ad legem aeternam, ut conclusio particularis ad principium universala, ut docet S. Thomas quaest. s.
de verit .art. 6. Sicut enim lex in nobis tradit reis
gulas in generali, v. g. diligendum esse Deum, parentes honorandos,&e. juxta quas tegulas prudentia hῖe S nunc colligit este operanduiti. ita lex aeterna in Deo tradit generales regulas gubernatiosis universi, v. g. lapidem deoilum, ignem sursum inclinari ; providentia vel O suxta illas regulas de motibus creaturatum in particulati disponit,& ideo providentia legem a tetnam habet pro principio. Colligit ut teitio cum D. Thoma lila art. 1. nullum praeter Deum polle cognoscete legem
aeternam, ut est in seipsa, cum alla. ut ostendimus, nihil aliud sit,quam ratio di vinae lapientiae, exi nens in Deo ab aeterno ; Omnes ta inen creaturas rationales poste eam eognoscere secundum aliquam ejus irradiationem, seu participationem majorem vel minorem, quatenus omnes veritates aliquatenus cognoscunt, saltem Quantum ad principia communi legis naturalis. sicut aliquis non videns Solem in sua lubstantia, cognoscit ipsu in in sua irradiatione ; omnis enim cog- Dnitio vetitatis est quaedam irradiatio, &particiis alio legis aeternae, quae est veritas incoin nut
ilis, ut Augustinus dicit in labro de veta Reli gione cap. 13. Colligitur quarto eum eodem S. Doctore,art. 3. ejusdem quaestionis, universas leges ab aeterna dei ivari. Nam in Omnibus moventibus ordinatis , virtus secundi moventis deriuatur a primo movente ; unde eum lex aeterna sit ratio gubernationis in supremo gubernante, necesse est quod omnes rationes gubernationis , quae sunt in inferioribus gubernantibus. a lege aete
na deriventur. Addo quod, sicut Deus, ex eo quod est ens perellentia ira, est eaula uni vel salis Einfluens eire in omnes essectus ; ita ex eo quod est lex peressentialia, est ira universalis insuens vim in omnes leges creatas. Porro in quavis lege duo sunt, de rectum judicium, quo aliquis faciendum aut vitandum judicatur, & obligatio legitimam sopponens in obligante potestatem:
utrumque uelo ab aeterna lege daravari, testat ut Scriptura Proverb. s. Per me Eeges regnant, Olegam condatores justu decernunt. o. Ad pleniorem hujus corollatitantelligentiam duo breviter hie observanda sunt Ριimum est, duplicem eausalitatem legis aeternae erga leges cieatas possedistingui. Alia est in genere causae
A efficientis , quatenus Deus concurrendo cum natura toeellectuali, per lumen rationis, quod est proximum omnis legis creata principium &1ntellectum P tineipis applicando ad rectum judicium praeceptivum, dicitur causa universalis omnium legum. Altera vero pertinet ad genus causae exemplaris, quia omnis lex creata, eatenus habet vim dirigendi S regulandi actus humanos,quatenus consor matur legi aeternae , ut
primo exemplari an regulando. Advertendum etiam, non omnes leges eo. ii. dem modo ab aeterna Eromanare . nam divina immediatius ab ea dimanat , eum si ipsa lex aeterna in adaequa te sumpta, lota temporali pro-B mulgatione a teipsa distineta; natura iis, medio rationis lumine; humana, media potestate, vel
ab ipso Deoi in mediare, vel mediante Reipublicae consensu, Ptine ipibus communicata. Colligitur qui uo cum D. I homa art. . ejus. I i. dem quaestio ius, quod cum leae aetetna ut ratio divinae gubernationis, quaecunqire divinae gubernationi subduntur , subjiciuntur etiam legiae ternae et quae vero gubemationi divitia non subduntur, neque legi aeternae subduntur. I inde
nulla Opetatio increata subjacet legi aeternae,sed est realiter ipsa lex aeterna ; omne vero Opera tiones creaturarum sive rationalium sive irrationalium ei subjiciuntur , quia omnes subia-c cent divinae gubernationi.
Advertendum tamen , operari nes quibus 13. irrationales creaturae ad suos fines diriguntur,
subjici legi aeternae , non ut formalitei praeciis pienti de obliganti sed ut ordinanti S moventi ad suos fines. per proprias eatum operationes.& nativas inclinationes, quae sunt quasi leges
creaturarum arrationalium , quibus intrinseco
pondete in fines propter quos iunt creatae diriguntur. Ratio est, quia praeceptum & obligatio dirigitur solum ad subjectum capax obedient ae & obligationis, sunt enim haec coit elativa: Sed creaturae irrationales non sunt capaces obedientiae& obligationis . quia haec cum notitia praecepti supponunt liberam voluntatem exequendi quae superior jubet: Ergo operationes quibus creatutae in sentibiles S rationis exia
pertes ad suos fines diriguntur, non subjiciuntur legi aeternae , ut formaliter pra capienti Ecobliganti. sed ut ordinanti, de moventi, ut docet S. Thomas h Ieari s .in cori'. ubi sic ari: Sicut horna imprimιt denuntiando qκoddam an Ierius principium aestium hominimi stibistio, ita etiam Deus
O idia per hunc modum Deus dicitur pracipere tali natura, secundam illud Psalmι I s. Praeceptum posuit O non praterabit ; o per sanc etiam rationem
ν .entia, non autem per intellectum Δνini pracepta, s .cut creatura rationales.
Notandum etiam cum eodem S Docto te ibidem art. 6. illud esse discrimen inter bonos de malos, quod boni perfecte stib sunt legi aeternae, tanquam semper secundum eam agentes ;mali autem imperfecte quidem, ex p alte actionis , quatenus imperfectam habenu cognitionem boni, de inclinationem ad illud I at perfectu ex parte passionis. quatenus seqice pationis tur , quanium lege divina piaescriptum est. Quo fit, ut nihil sit in hoc una verso, etiam malum culpae,quod aeternam Dei legem subterfu-Vua stat.
534쪽
v 1 DISPUTATIO SECUNDAψM.Nam quod una via ab illa deflectu, si1 via A finem. Pluta alia discrimina interideam&l
eandem relabitur. Dum enim peccator malὰ
agendo ab aeterna lege Dei peccata prohibentisi ei trahit, in eandem, ius ampcunam taxantem,incidit, ut in Tractatu de voluntate Dei fusus declaravimus.
gant Vaetqueet supra quaest. yi. art. I. de
Lorca disp. 1.membro a .pluresque alii Reiacentiores exist)mantes legem aeternam non este i Ilegem. itis impropr: E S metaphorice , di per B dientis aui inspicientis, non suetit facta ab aeter- quandam analogiam de sint litudinein ad legem no , leo in tempore. Non valet, inquam ., Psimo
vin aeternam articulo praeeedenta 3.1. coroll. I. adduximus ..
Oblicies secundo eum eodem Authore De ιxatione vera legis est promulgatio: Sed nulla lex potest ab aeterno promulgati: Ergo nulla est v
re lex aeterna. Maior conuat ex dictis disp. praecedenti arti . Minor vero probatur er eo quod nullae ab aeterno fuerint creaturae, quibus aliqua
lex promulgari potuerat. Nec valet quod ait D. Thomas supra quaest.
9I.ari. I. ad 2. ex parte Dei promulgationem l gis aeternae facta in esse tuo verbo ab aeterno, dc scriptura libri vitae , lic Et ex parte et eaturae au veru&propiae uictam. Sententia tamen assaria mans, mentis. Doctoris , Sprincipias articulo pr cedenti statutis conformior est. Undex . Dico brevitet , legem aeternam esse veru
propite legem. Patet ex supra dictis, nam D. Thomas legematernam numerat tanquam laraecipuam inter leges , S sontem ae exe inpiat omnium aliarum. Unde supra quaest. 9 i. ait. a. ait quod ux natur iis nihil aliud es quam participatio legis istar in rationali creatara ; unde cum lex naturalis habeat
vere S proprie rationem legis , a sortiori lex quia promulgatio est per se requisita ad rationem legis, unde pet te pertinet ad illam i Sed Verbum Divinum & ejus processio, non perti nent per te ad rationem legis. quia lex aeterna est aliquid essentiale in Deo, V et bum autem est aliquid personale: Ergo impertinenter Iec inrat ut ad Veihi Divini processionem,ad statutam legis
Secundo, Libet vita nihil aliud est quam ternaDei seientia,&firma notitia in qua res metaphoricae dicunt ut seriptae: sed hae e notitia non potest habere rationem promulgareonas : Ergo aeterna erit vete At proprie lex. Quare CiceIO nec libet vita. Minor probatur, quia promulga-
lib. 1.ae legibus, illam numerat inter leges, ait. que quod est lex vera, atque princeps. 33. Ratio etiam sistragatur: Nam lex proprie diis et amitii aliud est, quam quaedam ordinatio ravitionis in bonum commune, ab eo qui curam ha bet communitatis promulgatar Sed lex aeterna est hujusmodi: Ergo vere & proprie legis rationem habet. Malor constat ex definitione legistiadii a a Div Thomasipia qu 9 .ari. 4. Minor etiam, quantum ad primam partem , nempe quod lex aeterna st ordinatio rationis in bonum
commune ab eo quic uram habet communitatis constat ex die is articulo praecedenti. Quan
tum uer δ ad secundam quod nimirum si a Deo promulgata,ex objectioi uni solutione patebit. Dat . objicies ergo primo cum Vaetque: Lex aeteriana nihil aliud est quam idea rei um in mente Ai- vina existentes : Atqui Hlea uon hab A vere de
pio prae lationem legis, sed tantum metaphori ce: ErgOR lex xteii. a. Minoi constat ex dictis articulo praecedenti. Masor veth probatur ex D. Thoma hie art. i. assere late legem aeternam eseipsam rationem gubet nationis rerum in Deo rSed ratio gubernationis rerum in Deo est idea, ut docet idem s. Doctor. i. p. quaest. ι 1. Ergo lex aeterna nihil aliud est quain id eae rerum in men te diuina existentes.
Respondeo negando Majorem, longe enim Aivella est ratio ideae in Deo , & legis aeternae, I quidquid dicat Vaetqueet qui nec mentem Divia litimae nec naturam divinarum id carum, neque legis ternae essentiam & quid ditatem penetravit. Nam quamvis idea sit ratio exiliens in Deo.& similitet lex aeterna,diveis moAe tamen,
tit enim constat ex D.Thoma l. p. quaest. I s. ait. t.
idea est ratio rei faciendae. sive forma ad cujus si militi inem factus mundus est; lex vero aeterna est ratio gubernandi res , quae jam per ideas praesupponuntur factae,vel faciencae ; unde in Deo supponitur ratio ideae ait rationem legis
terna, sicut in creatura supponitur creatio ejus
ad gubernationem ipsius in ordine ad ultimum
i alio debet fieri iis quibus lex imponituri. ab aeter no autem non fuerunt e reaturae quibus lex im poneret VI, nec quibus promulgaretur.
Si autem dicas cum D Thoma ibidem in resp. ad i. quod licEt cieaturae non fuerint ab aetemo in seipsis,& ita propria mensura, fuerunt tame apud Deum praesentes ab aeterno in mensura ae ternitatis,quod sustici t ut quantum est ex parte Dei fiat eis legis dite inae promulgatio. CCntra hanc responsionem instat VaΣqueZ, eamque inti Inger e conatur , tum ex eo quod praesentia illa rerum suturarum in aeternitate, fictitia omnino videtur, & a d homi si is excogitata:Tum etiam, quia tametsi gratis admittatur, non iussicit ut
aliqua lex dicatur suille et eat uiis ab aeterno promulgata ; alioquin inquit lex Mosaica , quam dedit Deus in monte Horeb, potui siet dici lex aeterna,vel ab aeterno promulgata, quia populus ille. tonitrua,& reliqua cuin quibus sacta est promulgatio illius in tempore , fuerunt etiam
Addit VaetqueΣ, quod promulgatio legis debet esse opus extra Deum , quod non ἡieitui simplicitet seri ab aeterno , sed tantum in tempore : Ergo quantuine unque creaturae sint prae lenies Deo in aeternitate, hoe non lassicit ut abaetetuo dicatur lex aliqua illis promulgata. Huic objectioni, quae praecipua Varquis de is . . aliolum Recentiorum sundamenta continet, quibus moventur ad negan Aum legem aeter nam vere dc proprie rationem leg s habere: Respondeo primo , promulsationem esse soluanconditionem intrinseca in ut lex obliget in actu secundo , non vero ut habeat rationem legis, S sit obligativa in actu primo, ut disp. pIae e. denti art. s. Ostensum est. Unde argumentum illud Vaaquis soluin probat legem aeternam, desectu promulgationis, non potuisse obligare
creaturas ab aeterno i non convincit tamen,
eam ab aeterno non liabuisse vete re propis Erationem legis, vimque obligandi creaturas in tempore produceiadas,subindeque objectio illa spon-
535쪽
sponte cortuit, de insumum Se auias evanescit. 1o. Respondeo secundo, promulgationem legis polle conliderari ea parte aptius legislatoris promulsantis, de ex parte subditi cui promulgatur, posse que contingcre , quod pilus exii latin legislatore promulgate, quam in subdito cui promulgatur ; imo de facio ita contingere, etiam inhumanis , cum videamus prius promulgati legem incuria a legislatore, repostea decursu alicujus temporis P Venire adlubditos. Sic igitur dicendum est de lege aeterna, eam scilicet ex parte Dei suisse promulgatam ab aetetno,ad creaturam autem non pervenisse huius Lodi pio mul gationem, nisi in tempo ie. Unde ad ob ectione informa respondeo, data Maiori, distinguendo Mitiorem: Nulla lex potcsi ab aeterno pio mulgari .promulgatione se tenente cx parte creatu rarum, concedo Minorem. Promulgatione se tenente ea palle Dei iue emi legislatoris, nego Minorem Consequentiam. Unde optima est tespontio D. 4 hoinae,uiccntis ux parte Dei promulgationem legis Alcina factam este V. ibo Divitio . de scriptinat. bri vitae, quamvis ex parte ei ea tutatum fuerat sialum iacta in tempore. ai. Ad plumam vero illlua impugnat vinem, teia pondeo, data etiam Ma Uri, negando Minotem,
de ad illius probatione in dico , quod licet verbum Divinum sit aliquid pei sotiate, illo tamen expi imitur Mon solum quod personale est in Deo S relativum, sed etiam quod usta biolutum, tam necessatium, quam libeium ;imo ipla Deiopeiara illo declarantur, ut docet D. I liomas hie ait. i.ad 1. ex S. Augustino lib. s. de Trinit .cadii . Unde illa exsuellio legis aeternae facta Verbo,
propriὰ habet rationem promulgationis ex parte Dei, quantumcumque lex iri aliquid absoluia tum in Deo. Veibum autem aliquiis relativum. aa, Ad sheundam de libro vitae, traiiceat Major.denegatur Manor. Ad probat onem illius dico quod ex eo quod creaturae non fuerint ab aeterni ioblum infertur quod promulgatro ut se tenet ex parte creaturarum non potuer: t esse ab aeterno, non velo ut se tenet ex parte Dei ; nam ut sit ab a terno prout se icia et ex parte Dei, susscit de requitatur quod creatura titi uiae iiiit Deo prae sentes ab aeterno in aeteria rate non vero exigit quod lini ibi piae lentes tu se piis, de in propria mensura. Ratio est,quia Deus non plotiauigauit lege in aeternam, ut creaturae subderentur sibi ab aeterno. sed ui sibi subjicerem ut in te inpore pio quo erant saturae in propria inentura: Unde non requiritur quod si ei in t ab aeterno in seipias, ted sussi ei t quod suerint ab aeterno in mensura aeter nitatis . & quod ab aeterno sueti iit cogimae de praeordinatae per legem aeternam. 23. Adii ista ut iam in couitatium dicendum, praesentiam futurorum contingentium anael ei nita-αθ te, vetisti in amelle, di passim doceri ab ,. Patri- hus, de a D. Thoma, ut in Tractatu cle ieientia Dei suse ostendimus: eamque, si admittatur, susticere ut lex pto mulgetur ab Merno ex parte
Der . licet non edi parte ineaturarum. Ex eo tamen noti sequitur ut obiicit vaet queet, quod lex Mosa ea possidici lex aeterna , licet enim talia lex illa, quam tonat ima, populus, dcc. fuerint Deo praesentia in aeternitate, ipsa tamen lex exterius data illi populo,in tempore data sitit,ctinis siderata in seipsa ; unde non potest dica ae terna, - licet potuerit dici piaesens Deo in aeternatate. Ratio autem guberitationis rerum in Deo exi iastens in seipsa fuit ab aetetno,reurici eras cIeatu.
A tas suturas in tempore,& Deo praesentes in aeter.
nitate,& se fure raptimo dici tui lex aeterna.
Ad id quod additur. Respondeo promulgationem, ut se tenet ex parte ereaturarum . esse opus ad extra, subindeque nCnelle ab aete ino, sed in tempore ; ut autem se tenet ex parte Der, esse actu in liberum pertinentem ad imperium intellectus divina, he sic non poste non esse ab
Quaeres, quomodo lex aeterna creaturis exi stentibus in tempore promulget ui
Respondeo eam creat ut is intellectualibus promulgari per quandam ire pressionem luminis in intellectu, auxta illud I salmi 4. Signatam
B est super nos lamea rati stuι Domine, creaturas vero ratione carentibus promulgati per impressi O-nem inclinationis de instinctus naturalis et qua alex aeterna promisgatur creatusa secundum modum illis convenientem: primus autem modus promulgationis convenit creaturis intelle ctualibus, alter vero rebus naturalibus, Sc crea. turis ratione carentibus, qua solo init Hic u dc inclinatione innata tendunt in suos fines. Notandum tamen, quod imprestio illla inest. nationis seu principii activi in creaturas irrat: nalibus , dupliciter potest coi siderari; primo per modum regula proximae perationis, secundo per modum applicationis legis aeternae ipsi C creaturae irrationali. Primo modo considerata, habet rationem legis aeternae participative, ut est in mensurato & regulato per illam; secundo autem modo habet rationem promulgationis ejus. dem legis. Obiicies tertiis cum Lorea: Lex aeterea non
minus gubernat & comprehendit e reaturas irrationales, quam ratione praeditas, Omnes enimaeque huic legis ubi ieiunt ut , ut dolet D.Thomas ii Ieari. 4. de t. Sed ereaturae irrationales non sunt capaces legis vete de piopiae dictae,cua sint praecepti an capaces :. Ergo lex aeterna non est vere de propriὰ lex, sed metaphotice tan tum de impropriu. D Propter hoc argumentum sua re Elih 1. de se- a .gibus cap. a. Serra hic arr. i. dubio unico in res p.
ad 3 de Arauius hie dissicultate a. ceo sent quod
licet lex aeterna respectu ereaturarum ratiotia lium, quibus modo intelligibili noti ficatur, exerceat rationem de munus verae legis, tamen respectia irrationalium , quibus non modo intelligibili, sed pei impressionem inclinationis Ra ii vi principii, quo moventur ad suos snes,notaricatur de promulgatur . non exerceIe IatiUnem ac munus vetae &propriae legis , sed tantum custisdam providentiae , sive principit gu
Alii vel Oexistinam, legem aeternam. non so- II. t tum quatenus est directiva actuum liberorum creaturarum intellectualium, sed etiam quatenus est directi ctuum de motuum necessarior ulu creaturarum irrationalium vere de proprie rationem legis habere, quamvis ut est directiva . a ciuiam liberorum creaturarum intellectualiu, specialislime de persectiori modo rationem legis exerceat; lieet enim sinquiunt) pro irritigatio specialissime dicta, solum dicatur per Ordinem ad creaturas intellectuales; promulgatio tamen absolute dicia, per comparationem ad D moesereaturas dicit ut i haec enim nihil aliud est, quam impressio alicuius plincipii directivi operationis creaturae, sicut pio inuigatio specialilli in diaicia, est impi ellio principii directivi operationis mo-
536쪽
talis: quaelibet autem ereatura participat a lege A tinet ad legem naturalem,interpretatur D. Tho-α terna principium directivum tua operationis, mas supra quaeli. 91. ait. I. ae pio inde qualibet participat suam promul- Huc spectat quod habet Augustinus 1. Conisgationem debitam de proponionatam suae na- seis cap 4. Lex tua, Domιne, in cordubas hominum turae. Unde ad obiectionein, iuxta hunc mo- scripta est , quam nec utra unquam e tituar delebit duin dieendi ,respondetur,eoncessa Majors,n niquιta . Et in Psal. 17.rirata, manu Iormatam cor-gando Minorem.&ad illius probationem, di- dibus noras scripsit: Muod tibiseri non vis, alteri necendum , quod praeeeptum est duplex; aliud se exu. Hoc ignorare nemo permistus est, etiam ante-
morale , quod est Tegula operationum mor quam lex dare ν. Iteira lib. 1. de ter. Domitum lium et eaturae rationalis; aliud naturale, per in- monte cap. 9. ait, Nudam ammam es equa ratioci-timationem naturalem quae hi ex impressione nariposist , m cu us coni tentra non loquatur Deus.
prinei pii in oti,i in ordine ad finem, juxta illud Muu enιm legem naturalem is csidibα hominum sin Psal. 3 8. Pracepram posuit, O non prato ibit, & bu,nibi Demi Ad idem pertinet quod ait Ambro istud Provetb. Cum regem ponebat aqvis, ne tran- sius libris. Epist. 7 i. Ea Ira sinquit) non ins=ibi frent in s suba. Creatulae igitur ii rationes es, licet B rur,sa innascitur,nec aliqua percipitur l.ction/. sed sint in eapaees praecepti primo modo sumpti, pro tuo quodam natara fonte rasngulis exprimitur. non tamen praecepti secundo inodo accepti, Demum Tullius lib. de legibus , summa eloidebque ver lex eis imponJ potest , quia non quentia, pene dirina voce, ut loquitur Lactania expostulat alium modum praecepti, nisi loqua . tius, legem nanc naturalem depinxit: o quid mmuit de lege speetatissime dicta , prout ad crea- sin qu rara lex, recta ratio, natura conrtia decisaturas rationales dirigitur. pero ei, constans, sempitona, qua potes ad ossiciti m. Uterque dicendi modus proba lis est, licὰt Iub do r, vetando a fraude detoreat. Huic uitar legi, primos videatur probabilior, & menti D. Au- nec pro Mari Iases. nique derogara aliqaid licet. Nee gusti m&S.Thomae conso imio neutri ille qumst. rota Miria potes. Nec rero per senatum, uulper ρο- , . in Leuit. & habetur in eap. Natio is quaest. pMlamsMira ι lege possum vir nec es quis=endtis eaea asserat irrationalia esse incapacia legis proprie planator aut interpres ames Non erat utia rex Roma.dicta iste vel 5 supra quaest .so .ait. I. dicat quod aeta Albinii, alianum, alia poshac, ea o omnes gen- lex proprie dicta est niensura humanorum ad uia rei, O omni tempore, una lex o sempiterna, Ommu-um, subindeque rationem verae&stractae legis, C tabilis continebit:unusquisse erit commanis quas maia respectu creaturarum irrationalium . qum sunt μr o imperator omnitim D/us. incapaces humanorum actuum , non videat ut Ralio etiam suifragatur, si enim detur in no agnose ere. bis lumen naturale pro terum speeulabilium cognitione , multo magis dabitur pro rerum stEΗθ- agund rum notitia di juclleio. Contirmatur : Omnis creatura debet suum
Dis p UTATIO III βης in consequi posse : At nulla creatura rata O-
. . natis suum tinem consequi potest abique legem irae naurab. η IVxali, cum illum non possit consequi . nisici per rectam operationem, nee tecte operaris ne
lintque illius parti ei pationes & mini se ri in xς Theologuo, inexpbcando quid sit lex illa stationes; pitinum quod eam nobis evi υ ηδ uxati , Ru Ha quo formaliter eonsistat ν Var denter nisestat est lex naturalis; id Eoque hae e ςnun 2. Qisp. t 8 . cap. 3. &Moeratius ante alias explicanda est,&deelu, essEntia. seu dup x de legibus sech. i. docent legem natura ratione formali, extensone, ae immutabilitate, , i ςi ς ipsam mei naturam rationalem secun- breviter hἔe disputandum. dum se, quatenus ratione suae essentia talis est,
ut aliquae actiones sint illi moraliter convenien---------------- tes,& honestae ; aliae repugnantes & indeeen-
An et reuius I. xς Alenus veros pquaest.2 . membro a. de D.
mant legem naturalem esse habitum , quo nomine n nintelligunt qualitatem acquisitam&supe l. dditam potentiae, sed ipsi in lumen intel-
g. r. lςctuale , prout in actu primo spectatur. N est
vis discernendi honesta de turpia moraliter. Alii proniuitur quod aptig omatis certam O reia legem naturalem collocant non in habitu , sed serantis semitenti in actu ἔ anter quos adhue magna est dissenso Ariminensis enim, Gabriel,& Almainus, assit - ,. 1 Ati legem naturalem in nobis , constat ex mant, legem naturalem esse dictamentationis L Apostolo ad Roman. a. die ente, Nubemus indicantis & Ostende, iis quid consentaneum tigerus νι tam in cordibus nostris. Et paulo post: aut dissentaneu in sinaturr rationali, docent-Gentes qua legem non habent, naturaliter ea qua legis que talem legem non esse imperantem, sed in finis. M . o ostendunt opus scriptam in cordabin dicantem, e4 quod nullum includat superioris stiis.cts ιβι ipsi lex tissmomam ii ιs reddente con- imperiuru. Thom istae vero, Suarer, valentia, siretis. Item Psal. .ait Propheta , Malii dicunt, AZorrus, Salas&alii, censent legem naturalem quis ost/ndit nobώ bona ξ Statimque respondet: Sl- non indictamine solum ostens, o boni & mala, natam est super nos lumen Irus tui Domine. Quod sed etiam preceptivo, consistere, esseque actum de lumine naturalis rationis , quo discernitur imperii, nos ad ea qua tali lege praescripta sunt quid sit bonum & quid malum, quodque peris obligantis.
537쪽
3. II. Reiiιiuntur tres prima lis tentia , or quarta latuitur. HIeo primo: Lex naturalis non consissit in ipsana tura rationali vina tenus ratione suae esseniatiae talis est, ut aliquae actiones sint illi moraliter convenientes de honestae, aliae repugnantes de
H. Probatur primo: Lex naturalis est vere de proprie lex, omnes enim Philosophi de Theolo si loquuntur de illa tanquam de vera de propria lege: sed ipsa natura rationalis praecisὰ sumpta, non potest diei vere se proprie lex: Ergo lex natui alis in ea consistere nequit. Masor constat,
Minor probatur. Lex est aliquid rationis, id est Baestus intellectus practici, aut aliquid tonstitutum periplum, ut disp. I. art. I. ex D.Thoma ostendanius: Sed natura rationalis non est aestus
intelluctu , aut aliquid constitutum per ipsum:
Ergo natura rationalis praeca se sumpta, non pOtest diei vetὸ& proprie lex. 3. Probatur secundo: Effectus legis naturali , quales sunt dirigere, illuminare, obligare, deest e regulam humanarum actionum,immediate Proveniunt a dictamine rationis: Ergo non in ipsa natura rationali, sed in dictamine rationis. consistit lex naturalis. Coni equitia patet, quia in illo ellentiali ter consistit lex quod immedia- cte tribuit proprios effectus legis. Antecedens vero probatur, nam ante dictamen rationis , quo indicatur vel ostenditur aliquid este bonuvel malum, non obligatur homo moraliter, nec ejus operationes diriguntur aut regulantur in
He moris, ut de se patet, de constat in his qui
6. Probatut tertior Lex debet distingui ab eo cui imponitur, sicut id quod obligat, ab eo
quod obligatur: Sed natura rationalis, cum stipsa edentia de natura hominis non distinguitur ab hominet Ergo non potest esse lex naturalis reip ctu illius. 7. Demum probati potest concluso, destruen- Ddo praecipuum fundamentum adversae sententiae: Idcirco enim Vaetqueet&Mtaetatius legem naturalem in ipsa natuta talionali consistere volunt, quia cinquiunt) ipsa natura rationalis est fundamentum de mensura legis naturalis,& honestatis ipsius, quatenus quaecum qi praecipit aut prohibet lex naturalis, per se decent aut dedecent naturam rationalem: Sed hae eratio nullais r Ergo ruit praecipuum fundamentum adverse sententis Minor probatur quia quidquid est fundamentum & mensura legis,aut honestatis, non est propterea lex nam v. g. faelicitas pu- Εbliea est mensura de fundamentum legum humanai um, neq; propterea est ipsae leges h manae . Indiaentia pauperum est fundamentum &mensura legis atri praecepti faciendi eleemosynam, sed non propterea est ipsa lex. Addo quod, si natura rationalis esset lex actuum nostrorum. eo quod illam decent, sequeretur pari modo naturam divinam esse legem actuum divinorum liberorum, quia pariter tales a ctus )llam decent: Sed hoe dici nequit, eum nullus Patrum vel Docto tum se loquatur: Ergo nec illud. a Dico secundo, lex naturalis non est ipsum tu ' mEn intellectuale in actu primo, seu vis diseernendi honesta & turpia. Hae concluso patet ex dictis in prς cedenti, ostenuimus enim lege naia
, turale cons stete in ordinatione seu dictamine rationis: At ordinatio seu dictamen rationis; non est ipsu lumen intellectuale in actu primo. sed actus secundus potentiae intellectivae: Ergo lex naturalis non est ipsum lumen intellectuale in actu primo, seu vis cliscern edi honesta & tut-pia. Addo quod, Deus habet lumen sibi connaturale, quo perfectissmὰ cognoscit quaecumq; honesta & turpia, & tamen non habet legem proprie dictam: Ergo tale lumen habitualetion est proprie lex naturalis: si enim esset lex naturatis reipectu nostri, esset etiam respectu Dei. Dico tertio, lex naturesis non consistit indi .ctam inex iudicio solum ostens, o boni &mali, sed etiam praeceptivo, nimirum in actu unperi jad ea quae tali lege praescripta sunt Obligantis. Probatur primo : Lex naturalis est vere de proprie lex,omnes enim Philosophi 8e Theolo ''gi, ut supta dicebainus, de ea ut de veta&propita lege loquuntur: Ergo non consstIt in judicio solum ostetis,o boni δc mali sed etiam prae .ceptivo. Consequentia pater, tum quia detratione legis vere 3e propi te dictae est pracipere, eum si actus prudentiae, quae praeceptiva est ;
de illa consistit formaliter in actu amper j, ut disp. I. art. i. declaravimus. Tum etiam, quia lex vere dc proprie dicta, est regula de mensura bonitatis aut malitiae moralis actus humani, ut d O cet D. Thomas supra quaest. 9o. ait. i. Sed sudacium solum ostensuum boni di mali,non potest esse regula &mensura bonitatis aut malitiae moralis actus humani ; quia sapponit bonitatem de malitia actus humani, de tantum inda catillam; regula autem & mensura alicujus regulati αmensurati, non potest supponere rectitudinem dc commensurationem eum illo, aut obliquitatem A difformitate, eum talis tectitudo de Obliquitas depedeant a regula & mensura: Ergo Ne.
Confirmatur primor Quando homo peccat contra legem humanam, praecedit judicium ostensivum malitiae illius actus, & tamen huiusmodi judicium non habet rationem legis, ut de se eonstat 1 Ergo smilitet quando peccat contra legem natu talem, licet praecedat judicium ostensivum malitiae illius actus, tamen tale judicium, ut pratcise de Armatissime loquenAo solum est ostensuum illius malitiae, non habet rationem legis. Confit matur se eundo: Deus habet judicium , , ostensuum eorum quae decent aut dedecent suam naturam, contra quod ipse non potest ciperari, de tamen non habet legem proprie ditactam r Ergo s lex naturalis si vetὰ de propriὰ lex, non potest cons stere formaliter indictami ne & judicio solam ostens vo boni de mali, seu eorum quae decent aut dedecent hominis naia
Probatur secundδ concluso: Lex naturalis nihil aliud est, quam participatio legis aeternae in creatura rationali, ut docet D.Thomas supra qu. 9 l. art. a. Ergo non consistit in d;ctamine de judieto solum ostensi vo boni & mali, sed etiam II.
praeceptivo. Ccinsequentia patet, quia lex aeterna prout sic, est praecepti va: Ergo id quod petmodum legis participat illam, participat essemtialiter vim praecipiendi.
Obsicies primo contra primam concluso
nem: Sunt aliqua operatione1 ita intrinse
538쪽
ce mala ex natura sua, v.g. odium Dei ut nullo A potuisse non praecipere homini actus honestos modo pendeat malitia ear uti, ex dictamine in- naturaliter necessaris, ut amare Deum, parentellectus;& aliae ita intrinsece bcinae ex nLtura tes colere ; & non prohibere illi actus intrinse- sua, v.g honorare Deum, ut in sua bonitate non cu malos, ut mendacium, furtum,& Odium Dei.
dependeant a iussicio intellectu : Elgo dictata subindeq; hominem posse sine culpa omitteremen rationis naturalis non habet rationem le- primos actus,& elicere secundos , cum nihil sit gis respectu illarum, sed ipsa natura rationalis, peccatum, quod non sit conii a legem, ut conia cui convenientes aut disconvenientes sunt. stat ex definitione peccati, quae communiter x 4. Confirmatur: Praecepta legis nat tali, non circumfertur ex Augustinori Sed hoc videtur continentur in aliquo dictainitie libero humani absurdum: Ergo & illu3. Sequela Majoris vide- aut diuini intellectus: Ergo nullum tale dicta- tui niam festa,nam omne dictamen liberum porimen habet rationem legis naturalis. subindeq; tuit non eue in Deo: Ergo si lex naturalis sit allia ipsa natura rationalis in qua continentur ut illi quid dependens a dictamine libero Dei, & non conformia, rationem legis naturalis habebit. ipsa natura rationalis, potuit Deus per talem l Consequentia patet quia praecepta legis natu- B gem non piaci peie honaini actus honestos na-ralis in lege naturali contineri debent, sicut turaliter nec est amos,&non prohibete actus inis
praecepta artis continentur in arte. Anteeedens trinsecὰ malos. .
vero probatur, quia praecepta naturalia habent Rei pondeo negando sequelam Majoris, & i8. in se necessariam connexionem ex terminis, ut ad illius probationem dico quod licet Deus ab honum est faciendum, malum est vitandum: solute potuerit non habere dictamen, quo p Ergo independenter ab aliquo dictamine libe- ciperet homini acius honestos naturaliter ne-ro intellect sis humani aut divini sunt talia, sub- cessarios S illi prohiberet actus intrinsece ma-
indeq; non continenti irin tali dicta in ine. Patet los; ex suppostione tamen voluntatis creandi consequentia , quia quae habent nee est aliam naturam lationalem , de eam gubernandi. non connexionem ex te rutinis independuntia sunt potuit non velle prohibere tali creaturat actus
ab aliquo dictamine libero etiam divitii intelle- intrinsece malos, & praecipere actus honestose iis, ut paret in creatur spois bibbus, quae quia naturaliter necessarios. Sicut enim posito actu ne cellariam habent connexionem eum suis libero promittendi, necessitatur ad actum im principii, essen talibus de quid ditativis , inde- c plendi promissum, de posita voluntate revela n-peia demessunt ab aliquo iudicio libero, etiam di aliquid, necessitat ut ad revelandum verum divini intellectus; unde non cognoscuntur a ita supposita voluntate creandi de gube inandi Deo per scientiain vilionis. sed per scientiam hominem, necessitatui ad sapientei regendam simplicis intelligentiae, ut in Tractatu de selen- creaturam intellectualem a se conditam, de adtia Dei dcclaravimus. curandum ut vivat con amiter suae naturae:
II. Ad tib ectionem telpondeo, in actibus inia non potest autem illam recte gubernare, nisi itinsece malis, vel intrinsece bonis, duplicem prohibendo actus malos, qui repugnant fini ad
bonitatem δc malitiam repetit Hi aliam in esse quam ex natura sua Ordinatur , de praeeipiendo naturae aliam in esse in oris, primamq; non de- actiones liberas intrinsece bonas quae ex natura sumi per cirdinem ad aliquam legem, sed penes habent necessariam connexionem cum illo. convenientiam aut disconvenientiam ad natu- Obsicies tertio contra secundam eoncluso tam rationalem, ut intelligitur habere inclina- nem : Lex naturalis semper manet in cordibustionein ad bonum cons deratu in inesse naturae, o nostris; unde Apostolus de , S. Paties supra reia antee edenter ad Omnem legem; secundam ve- lati dicunt eum esse scriptam in cord hus homi ro sumi proxime quidem per ordinem addici num: Ergo illa non consistit in actu qui fluit,&men rationis naturalis , remo te vel O per Ordi- transit, sed in habitu seu inlumine intellectualinem ad legem aeternam: S sic dictanten ratio- in actu primo considerato, quod durat & pet-nis natoralis, ut est participatio quaedam legis manet. aeteinae, habet rationem legis naturalis, in ordiis Confirmaturi Lex humana, non solum ut est
ne ad illos acius. actuale judicium legislatoris, aut stibditi, sed
16. Ad consentationem, nego Antecedens.& ad etiam ut est permanes lignum iii aliqua scriptu- illius probationem dico quod praecepta iaal ra- Ta, aptum ait excitandum talem cognitionem.
lio, ut bonum est iaciendum, malum est vitan- dicitur lex: Ergo pariter lex natui alis, non dum, possi int dupliciter consideram; uno mo- tum ut est actu se iudicium, sed lumen ipsum do per modum quid ditat: s de cujusdam essen- rationis in actu primo, ex se apium ad tale juditiae possibilis de sic nullam dependentiam ha b ct ciuin excitandum, vera lex dici potest.
tib aliquo dictamine libero etiam intellectus di- n Ad objectionem respondeo, quod sicut licyt ij
vini, heu taliae cieaturae possibiles,sed piout se conscientia sol mala et si actu quidam ratio piae supponuiu rad illud, subindeq; a Deo co- nis, seu actualis notitia, ut ipsum nomen prae se gnose utitur per scientiam simplicis intelligen- seri, de Tullius docet libro de senectute, ubi seliae Alio modo postunt considerari per modum ait: Conmmιa et bene acti rita mahο1um iis b/Hereiiij, quatenus scilicet procedunt a Deo in nefactorum recordatio jucundi lana; tamen quanta ordine ad obligandam creaturam rat natem doq; a Patiis us accipitur insensu causali.&fi- ad thete operandum, S sic dependent a dicta- Mificatur nomine siti principii, sei: ieet habitus mine practico intellectus divini,&continentur sinderesis, ideoq; ab Hieronymo appellatur si, in dictainine rationis creaturae rationalis, quod deresis,a Basilio naturale judicatorium & a Da est participati. qumdam divini dicta minis. masceno lux nostri antellectu : ita lux naturalis, Objicies secundo: Si lex naturalis non con- quamvis formaliter sit actus vel opus rationis. sisteret in ipsa natura rationali secundum se de tamen interdum accipitur a Patribus iii sensu secundiam sua praedicata quiduitativa conside- causali pro ipso lumine naturali intellectu, . derata . sed in aliquo dictamine libero Dei, vel in liabitu lin derelis, sub utileq; dicitur maneti, &aliqua tibus participatione, sequeretur Deum se rapta in eordibus nostiis.
539쪽
xo. Ad confirmationem, eone esso Antecedente, nego consequentiam &paritatem; nam lex humana scripta perseverat in scriptura per modum actus lecundi habitualiter permanentis , in quo ut in signo conservat ut judicium legislatoris; in lumine uero intellectuali lex scripta remanet sollimitet modum actus p timi, qui sicut non sustitit ad legem eonsti tuendam, ita nec ad eam
,ii oboicies quattλ contra tertiam eoncluso nem: Lex natu talis non est praeceptum hominis ad alium, nec ad seipsuir, neq; Dei ad homines: Ergo non est praeceptiva, sed solum ostensiva boni& mali. Consequentia patet a susscienti
divisione. Anteeedens uero quoad prunam &secundam partem, manifestum est,qi ira praece pium hominas ad al. in . pertinet ad lesem humana mi impellum autem hominis ad seipsum, respectu suarum actionum, non habet veram
rationem legis, cum lex sit supeliotis ad sib3itu in , S nemo ut supelio 1 sibi ips. Probatur vero quoad tertiam partem, ptimo quia praeceptu quo Deus aliquid hominibus praecipit, pertinet ad legem divinam, quae secundum D Thomam
distingiti tui a lege naturali. Secundo, quia seis cluso quocunq: praecepto Dei, dictamen rationis naturalis, in quo consistit ira naturalis, dictat quid sit bonum, quid malum: Ergo lex naturalis non est praeceptiva praecepto quo Deus aliquid hominibus praecipiat. - Respondeo, concesso Anteaedente, quoad
primam & secundam patiem, negando illud, quantum ad tertiam; Deus enim non solum sua lege aeterna, sed etiam lege natui ali,quae est patri ei patio legis aeternae in creatura rationali, praeeipit hominibu ne furentur, ut parentes honOrent, de alia hujusmodi, quae sunt de lege naturae. Ag primam uero probationem in eontra rium die endum est legem natur ilem esse legem divinam, ni docet Damasienus lib. . de iide
p. 23. ubi lic ait: Lex Dia mentem no ram insciniadens, eam adsie pertrahit, conscientiamque nostram rituat, qua γ ipsa menti, nostra lex dicitur. Si vel δquaeras, ad quam Dei legem lex naturae pertineat Respondeo illam pertinere ad legem Dei
arternam; Licet enim lex aeterna& naturalis distinguantur plusquam genere, sim esse rei considerentur, quia lex aeterna est aliquid inclea tum, di ipse Deus, lex veris naturalis est aliquid
creattim, nempe aliqua participatio legis aeternae in creatura rationali: si tamen consideren tut in ratione legis di mensurae humanorum actuum, non sunt aliquid diversum, quia utraq;
respicit eundem humanum actum, ut mensurabilem ab eis,ordine quodam; primarib a lege
aeterna ,α secundario a lege naturali. Sicut virtus Dei caulativa gratiae regenerantis, de virtus
Baptismi distinguntur in esse rei plusquam genere; illa enim est ipse Deus hae veth aliquid creatum & participatum in Baptismo; in esse
vel Zeausae non ponunt innumero, quatenus Widelicet utraq; respicit eundem effectu in producendum, scilicet gratiam regenera tivam primario producendam a virtute divina, ut est in Deo, Seseeundam ha b eadem virtute, ut partivieipatur in Baptismo. Ad seeundam probationem , nego Anteeedens, cum enim citctamen quo Deus pilaeeipit homini hus opera bona,& p Ohi fer opera mala, exl ste Dei aeterna/erivetur,& . . quaeamn ilia laus participatio, seclusa lese Dei aeterica, de ejus
A praecepto nullum esset dictamen ratIonis natu resis dictans in exercitio homillibus quid sit bonum, S: qDid malum.. 3. IV.Corollaria notatu digna.
EX dictis eolligitur, haec tria, quae alias ea- as. dem putari possent, esse distinguenda, legem naturae, conscientiam,vi synderesim . Nam lex naturae est ipsa ordinatio divinae voluntatis, nobis a natura impressa. Synderess, lumen ip
sum naturale intellectus. per quod ipsam Dein ordinationem naturaliter cognosciam s. Conscientia vero est ipsa actio mentis, qua formalitatet illam cognoscimus. seu judicium practicum, quo apprehendimus seu iudicamus aliquid esse faciendum vel non faciendum. Addo quod conscientia est de aliquo agibili in particulari. lex verδ naturae est regula universalis de agen dis devitandis in communi. Conscientia est defuturis, de praesentibus & jam factis; lex naturae tantum Gisponit de futuris . nec respicit jam
facta. Demum conscientia potest esse erronea, non vero lex naturae,cum rationi verae leg s reis pugnet esse erroneam.
Colligitur secundo eontra Loream & Mon- 14 C terino, legem naturae Aistingui a eollectione praeceptorum naturalium ex parte objecti, seu ab objectis praeceptorum naturaliu, g. Deum esse colendum, patentes honorandos, homici
dium & fultum non esse faciendum, & smilia. Lex enim naturalis sor maliter& subiective est in homine, ideoq; in Seriptura & SS. patribus dieitur inditasve impressaeordibus hominum: sed obiecta pi ceptorum naturalium, non sunt subjective, sed objectivὸ tantum in nostro intellectu: Ergo lex naturae non consistit formalit et in objectis talium praeceptorum. Colligitur tertiδ, Legem naturalem esse ve- as. luti partem quandam legis aerernae; nam lex a -υ terna extendit se ad omnes creaturas, tam raticiis nates quam irrationales, sicut divina providentia; at lex naturalis ad solam creaturam rationa
lem. id .st ad homines & Angelos duntaxat extenditur. Unde lex naturalis in brutis proptiὰ
non residet; quia licet ad ea qum sta naturaliter conveniunt inclinationem ab auihore naturae habeant, hae e tamen inclinatio non se habet petmodu enjusdam dilectionis & praecepti, scutin homine, sed per modum cujsdam ampresso nis, quatenus scilicet Deus illis ira erimit principia intrinseca ad agendum conformiter ad suam naturam quae impressio,magis inclinetus naturalis, quam lex naturae appellari debet.
Colligatur quarto, Legem naturalem esse in L sesmplicitet unam, quia licet praecepta legis
naturae snt plura, omnia tamen connectuntur in fino ultimo naturae humaris, ad quem Oidinantur,&tadie aliter continentur in illo primo& universalissimo principio ; Bonum es facienta, O malam sagiendam, quod est unum; unde ab unitate finis.& radicalis ae primi principijdeae ipsa naturalis, simplicitet una dicitur.
540쪽
Verum s tu praecepta Decalogi, omnesque actus et ramuis, Ism ia lege naturae pOuidam Iurii periti a iterunt sub lege natu-iali contineri tantum p trina principia practica per se nota, non autem conclusiones quae ex illis de due uni ut, cujusmodi sunt Decalogi praecepta ; haec enim existimanta4 ius gentium potius quam ad jus natum spectare. Aliqui vero Theologi censent proii usa veritate alienum esse, quod docet D. Thomas hic art. 3. nimirum omnes actus virtutum esse de lege natutae, cum plura linquiunt opera virtutum non sint de praecepto, sed tantum de consilio. Pro telo lutione, sit
cepto tertio de sanctificatione Sabbati, quod quantum ad determinationem temporis, est legi, diuinae positivae,& scriptae)pet in e ad legem naturalem. Ita communiter docent Theologi & peritiores Jiii illae , quos refert & C sequi tuta uirectemata, cap. gentiam. dist. i.
Probatur primo ex desinitione suris naturalis. quod teste Aristotele s. Etiti c. p. .elt illud quod ab1qi vim habet, videlicet ex ipsa rei natura, O non Oia ridetur vel non Πιιιar, id est non quia voluntati c& arbarrarid instituitur. Velut ali dicunt. jus naturale est,quod nec genuit Opinio. neq; humana aliqua inlii tutio sed ex sola ratio- e natu tali vim habet: Aiqua tale est 3us quo omnia Decalogi praecepta, excepta determinatione diei festi observare tenemur ; illud enim nee genuit opinio, nec humana aliqua institutio, sed sol instationis naturalis obligat; ut perspi-
A naturae excepto praeeepto sabbas quod usquid habet juris positivi divini, & aliquid juris nat
ratis. Quatenus enim culto in ipsius Dei praeeipat, est de jure naturae; siquidem natura satis docet, cultum esse Deo, pro collatis beneficijs , S pro suprema ejus exeellentia persolvendum ἔsed quatenus praescribit certii die potius quam alterum, est juris divini positivi ; natura enam hunc diem non praescribir, sed Deus solus eum obseruand um Adamo de Evae express praescrip
sit; eo quod ut ait Scriptura, a creatione seu ab omni opere quod patratat. die septimo requie Verit uetitie duntarat suit veteris legis ahrogatione antiquatum per Evangelicam, in qua satas bato dies Dominica, Christi resurrectione consecrata, colenda θ uobis,successit. Dico secundo, omnes actus virtutum esse delege natutae, si spectent ut secundum suam rationum geneticam, siue in qua tuum sunt virtuosi; non vero si conlide ientur secundum seipsos &in propriis speciebus. Ita D. Thomas hac art. 3. ubi primam partem conclusionis hae ratione dem onstrat: Id luem natari pertinet omne illud a
tis si propria forma honunti .naturali, inclinatio inescuιItibet hon .s ad hoc quod agat secundam ratιenem. O hoe es agere seiundum νινιutem ; unde secundam hoc omnes actus virtutum sunt de lege naturati, dictat
enim hoc naturaliter anicuique propria ratia ut νιν-ttiose agat.
Secundam vero ex eo probat, quod multas cundiam νινtatem Iunt, ad qua natura non primo in iactinat , sed per ratιanu inqvit ovem ea homines adania penerunt quas utilia as bene Hrendum , ut patet in actibus justitiae commutativae, qui in emptione& venditione, alijsq; humanis contractibus ex
potest haee conclusio quoad utramq; partem, hoe exemplo deelarari de illustrari: Actus tem citum .st in cultv Dei δε honore parentum, ho- D petantiae v.g. secundum suam genericam ratio micidio, de adulterio, quorum illa ex vi solius nem,seu ex genere suo id est quatenus es actus I9rationis exequi ,haec velo vitare tenemur: Ergo omnia. praecepta Decalogi ; excepto tertio de sancti fieatione sabbati,quantum ad determin tionem temporis pertinent ad legem natum. Probatur secundo ex diderentia quae repeti. tur inter legem naturalem Spostivam, lex Gnim naturais in eo differt a purδrositiva quod illa supponit in obiecto honestatem qua in prae cipit, moralemq; necessitatem, & malitiam quam prohibet; unde quae per illam praeeipiunt
aut piohibentur,non sunt bona, quia praecelua, aut mala, quia prohibita; sed e contrario sunt praeeepta, quia boua re moraliter neces laria ex natura rei; vel prohibita. quia mala & naturaliter indecentia, At vero lex pure positiva, non
supponit in objecto quod piscipit aut prohibet,
moralem necessitatem agendi aut omittendi ex
ipsa natura rei, sed illam inducit; quaeq; per illam praecipi uutur, sunt tantum nece statia nio
raliter, quia praecepta; & quae per illam prohibentur, sunt tantum mala & illicita. quia pridii-hentur per Decalogum , excepta determinatione diei festi, sunt bona S honesta, vel tiarpia &indecentia, ex ipsa natui a rei, S seclusa quae unque lege positi a ut constat in cultu Dei. Jc sonore parentum, homicidio, furto, & adiit retio: Ergo oni a praecepta Decalogi, cadunt sub lece virtuosus, talis est ut in eum natura inclinet, sie que ad legem naturae dicitur pertinere: quod autem per abstinentiam a carnibus, & per seiunitim quadragesimale debeat erceri, hoc non est a lege naturali, sed positi va, pendet enim ex voluntate & prreepto Ecclesia. i I. sol ntur objectisηes.
OBjietes primA contra primam concluso- . . nem: Lege 'tas. vi sultitia di jure, & 2 leges a fide, is. depositi, tribuuntur jurigen-E tium multa quae deducuntur ex pramis principiis practicis per evidentem consequentiam, de pertinent ad praecepta Decalogi: sed jus gentiu distingititiit a jure naturali, ut docet D. Thomas quaest. sequenti art. 4. Ergo precepta Deealogi non pertinent ad legem naturalem. Respondeo ius gentium duobus modis usti
pari posse, stricte scilicet & proprie seu effective. id est,a gentibus in stitutum ; &largὰ ac improprie, seu sub echi vc, hoc est ab omnibus geniatibus observatum; quo pacto concidit cum iure naturali; cum enim jus naturale ab omnibus getibus observetur, subjective Q improprie, sustentium