장음표시 사용
61쪽
λἰdem diximus, divina ellentia, licet non sit ab Aimelle tu Beatorum expressa , vel producta, sertitur rati nem verbi in vilione beata: quia
malis linie seipsam repraesentat intellectili Beatorum , & eorum intellectionem in actu secundo terminat. Qinare si verbum hoc secundo modo accipiatur . fateor quod potest a lo Deo produci absque influxu de concursia intellectus creati s non quidem extra intellectum,cum de illius essentia si intellectui vitaliter repraesentare obiectum , nee in intellectu non intelligente oti eandem rationem ; sed intra intellectum contemplantem obiectum, etsnon producentem ipsi, ni verbum ad inde non equitur visionem creatam posse pariter a solo BDeo produci.
σ3. Dices: militas illa producta a solo Deo non esset eiusdem rationis cum qualitate producta ab intellectu ; eum ilha sit vitalis essentialiter,
iacias autem illa: Ergo non obtineret rationem verbi. . Respondeo distinguendo Antecedens: non esset eiusdem rationis, comparatione facta ad 0biectum nego Antecedens comparatione facta ad principium concedo Antecedens: ex quo lima sequitur praedictam qualitatem non esse verbiainin adaequata & propria verbi acceptione , nou autentillam non habere rationem
verbi improprie Ec inadaequale sumpti. . Instabis r De ellentia verbi in quavis acceptione est quod intellectus per illud intelligat, At nequit intellectus per aliquid non vitale intelligere obiectum: Ergo aliquid non vitale hahere nequit rationem verbi , quomodolibet
Respondeo distinguendo Maiorem: per illud intelligat tanquam per formam, nego M iorem ; tanquam per medium in quo contempletur obiectum . concedo Malorem : sudita quam distinctionem, Minor argumenti neganda est simul cum Consequentia. s. Ad ultimam probationem nego Antecedense licet enim Deus terminum augmentationis & D nutritionis possit se solo producere, non tamen ipsam augmentationem de nutritionem 3 quaecum essentialiter sine actiones vitales,a potentia vitali augmentativa & nutritio petunt procedete . scut vilio & intellectio a potentia visiva&intellectiva r unde si Deus augeret puerum sne actione virtutis augmentativae& nutriti vae. non esset ibi augmentatio, neque nutritio, sed
mutatio alterius rationis r quemadmodum s ex disito , vel eos a mulieris formaret hominem sicut in paradissi terrestra ex Adaini colla E-Mam formavit) non esset vera generatio, sed alia mutatio diversae rationis. E
cs. E X dictis articulo praecedenti constat, beatuctu inem formalem consistere tu operati ne aliqua ab ipso Beato elicita. Unde cum non possit consiste te in operatione partis sensitiva; quia ut ducurrit D. Thomas hic art. I. itudo sol malis in allecutione beatitudinis obiectivae conlistit: Deiis autem, Hi est nostra beatitudo obiectiva, cimis: bonum spirituale de universalissimum. a nulla potentia sensitiva, sive exteriori, sive interiori attingi potest: Ergo beatitudo nostra formalis maliqua operatione vitae intellectivae debet consistere. Sed cuius potentiae si illa operatio, intellectus,vel v luntatis. aut utriusque y gravis est disti cultas,&celebris controversia praesertim inter Thomistas & Scotis has, quae non modicum pulveris mutraque schola excitavit. Caeterum ut debita cum claritate procedamus, & viam praecludamus evasonibus quorundamRecentiorum,qui eludunt huius disputationis intentum potius , quam elucident, allet entes quaestionem esse de solo nomine , & confundentes statum beatitudinis cum ejus estentia , seu ratione so mali.
Daligenter observandum est,aliud esse loqui Q. de beatitudine quoad statum , & aliud quo adessentiam , seu rationem formalem constituti-υam illius e loquendo enim de statu, seu perfectione beatituti in is, certum est plures ad illam
Operationes pertinere, nec solam visionem neesbium amorem , aut delectationem ad ipsam concurrere, sed omnia etiam, qua ad reliquas
potentias, & naturam subiecti perficiendam &heati seandam conducunt; quia eonstat in be titudine potentias tam animae , quam corporis repleti debere omnibus bonis sbi conveniem tibus & proportionatis, iuxta illud Psal. I mi repres in banu rimerium itium, scut homo itistatu perfecto non solum requirit unionem anima& corporis , sed etiam debitam quantitatem. pulchritudinem, sanitatem. & alia, quae ad ipsum per fietendum concurrunt. Loquendo vesro de essentia, & ratione formali constitutiva beatitudinis quastio est primo, an illa in uni ea tantum operatione,vel in pluribus ponenda sigSecundo, supposto quod in unica &sis pliei o peratione consistat, quaeritur ad quam potentiam illa pertineat, an ad intellectum.vel ad umluntatem
Praeterea advertendum est, quδd ehm quaestio ista si prorsus metaphysca, &Scripturae, Concilia & sS. Patres non definiant, quid in o- petationibus a Beati; elicitis, & ad beatitudinem concurrentibus, se habeat per modum ecsentiae , quidve per modum proprietatis , &persectionis eoncomitantis, aut consequentis;
vix aliquid certi habeti potest in hae parte ex
Authoritatibus Scripturae. Conciliorum.& SS. Patrumquae a quibusdam adduci & aecumulari solent. Nam Scriptura loca, quibus beaticiido gaudium , delectatio, fruitio, alijsque nominibus ad voluntatem spectantibus appellatur , possunt a nobis in sensu causali intelligi. & explicari : beatituΗo enim est eausa perfectissimi gaudii.& summae delectationis. Vel etiam potest beatitudo dici gaudium . seu delectatio
completiver quia essentia beatitudinis perga dium .ut per sui proprietatem completur&pe scitur,ut docet s. l homas hic art. 4 ubi ait beatitudinem ab Augustino vocati gaudivim de ν ν itate, quia ipsum gaudium est consummatio beatitudinis. Quando vero in seriptura, vel m. Patribus, nominibus ad natellectum pertinem tibiis declaratur, responderi potest a Scoti Discipit lis . formalem beatitudinem vocari prae-
62쪽
.sormalem beatitudinem , quae primo Devin aG A rei in sua substantia i tie enim simplicἰter pom sequitur, fle radicaliter, ita causaliter continet aliarii in potentiarum perfectiones: sed hoe ni tantum ope rationi convenit: Ergo in unica, & non in multis operationibus conlinit essenti aliter formalis beatitudo. Maior est certa: nam hi aliis effetuit, id intellistimus esse constitutivum Q ale . quod primo illis competit, de in quo radicaliter caeterae persectiones continentur;ut patet in homine. , eurus constitutivum est rationalitas. quia primΛ ei competit, & est radix risibilitatis. & aliarum proprietatum, quae
conveniunt naturae humanae : Ergo cum beati
ludo Qt aliter in Dei asseeutioite si posita, in
illa operatione debet constitui, cui prim4 concietur rissia r si uir ut patet cum qt is imn 1 tantum n inti apprehen iis ,& tener bursam plenam pecuniis'; quis enim propterea neget eam pei secte de simpliciter a Leo nossderi , eoquὁd Dira e manu . vel ore ae dentibus, & mnibvs aliis modis, quibus apprehendi potest,
illam non teneat ' Addo, quod sieet Deus Hic possit a tequibilis non sothm sub ratione veri, sed etiamsi,bratione boni, s ly sita dicat rationem que assequibilem, non tamen si dicat rati nem sub qua allequibilitatis r ut ex solutione argumentorum patebit. Probatur secundo concluso alia ratione: Beatitudo inimalis , cum sit persectior & superior αvenit ratio assecutionis continentis causaliter B Omnibus se is, quae possunt advenire creatu- reliquas perfectiones, quae beatitudinem comitantur. Minor autem. in qua est diis cultas, probatur: quia inter duas operationes natura rationalis pertinentes addi versas potentias, intellectiim se ilicet 3c voluntatem. necessarib interia venit ordo; cum enim nihil sit vol itum , quin praecognitum. aetiis voluntatis stipponunt aetiis intellensis, eisque subordinantur : Ergo utraque operatio nequit esse prima assecutio ultimi finis aliarum potentiarum periectiones cicra.debet este illis simplicior; sicut Angelus. quo stipemor Ac persectior existit, eo limplici rest,& eo paucioribus. 5c universalioribus utitiar αει ἀspeeiebus , ut in tractatu de Angelis ostensium ari. Lest 1i autem beatitudo ex multis operationibus coalesceret, non ellet simplicior aliis rebus creatis, lino potias elset veluti unum per accidens, dc per aggregationem plurium ; nam plures pera mes sutit plura entia, Sc ex pluribus entibus iii actii non sitiuuin per se .sed per accidens' operationes radicaliter continens : sicut quia Ergo iamialis bea ticinio non in pluribus, sed in inter rationalitatem &tisibilitatem reperitur Hri.
ordo ac si ibora natio . de risibilitas supponit rationalitatem. impossibile est . quod utraque essentiam hominis prim6 constituat,& radica
liter eontineat Omnes alias perfectiones , quae competunt naturae humanae.
4. Ex quo praecluditur via selitae evasioni Ad versariorum . qui vim hurus evasionis infringe-
Ie conantur , asserendo plures perationes ad diversas potenti asperet nentes , nori polle qui dem adaequale & totaliter concurtere per se primo ad consecutionem ultimi sinis, bene tamen madaequate 3c partialiter . attingendo it
luin diverso mod5 , & sub diversa ratione subqua, te uti attingunt intellectio de . olitio; namurici tantum actu conlistit.
Neque valet quod ait Curiel , cni haec ratio displicet,non esse inconveniens dicere . qMd D A Mheatitudo formalis non sit unum per se , quia consistit in quadam perfecta dispostione an
ma, quae consurgit ex proportione Alvetiarum operationum k licui sanitas ex proportione humorum , dc pulchritudo ex proportione partium. Non valet, inquam. quia iichi loquendo de beatitudine eompletive seu quoad statum
hoc vertim lit, ut antea declarauimus non tamen si loquamur de beatitudine quoad essentiam de rationem fot malem illa enim debet ecce una eu simplex, & quantum postsibile fiterit, beatitudini obiecti vae proportionari. Unde D.
huellectio illum assequitur sub ratione veri vo- o Thomas hic art. a. ad . . ait beatitudinem et litio antem sub ratione boni. Praeclud:tur, inquam,via hute evasionir quaero enim,an per in
tellectionem, quae est praevia ad actum voluntatis, homo ver j a ssequatur nitimum finem, uel idium per illam pra paretur, ac dis p natur ad e dis esse tionem ρ si primum dicatur, talis peratio erit prima consecutio ultimi finis , deprima radix causaliter continens aliarum potentiarum perfectiones, subindeque ipsa beati ludo formati . si vero secundum alteratur, intellectiis operatio erit tantum piae paratio . Scdispolitio ad assecutionem finis ; se prima linis assecutio fiet per actum voluntatis, ac in illa ecsentialiter consistet formalis beatitudo; in actu veto intellectus tollim pix suppositive. ac du- Epositive:& ita quicquia' dicatur beatitudo formalis essentialiter in unica operatione cons stet, quamvis plures includat praesuppositive,
concomitantet, vel consectitive.
Neque obstat quod illi dicunt,iQmpe diversas illas cperationes partialiter se habere acicoulecutionem ultimi finis , 5 di uerso inodo, seu ibb divella ratione sub qua . nempe tui, ratioue veri de boni, illum attingere. Cum enim Deus sit res implieissima de ungi visibilis, unica actione torus teneri de possidem potest et det eu-tio , seu pol illo rei non regulatur penes m dum tendendi diversutia , sed penes lationem
unam. contintram . sempiternam operatio
templationem. Evicaciores prolis e conclusiot erationes adducemus, . ubi cum D. 1 nomaostenclemus . ellentiam beatitus mis Ali operatia otii intellectus, quae est vilio Dei,posse competere : mine aliquae Obsectiones , quae a Recentioribus fieri solent, sequenti diluenda siunt.
Prscipitie obiectiones straentur. Biiciunt inprimi Recentiore et .alia seri 'tessim ilia , inqui biis beatit: doli
miscanii nominibus i et tineiuibus inoflo ad petationem intellectus,ut cum appellatui lilio, contemplatio,cognit ira; modo ad opes aliouenivoluntatis ut cum dicitur gaudium. delectatio. fruitio : ut enim cuncta haec testimonia veris centur. dicendum videt Dr , beatitudinem λrmalem noti esse iiiii cana simplicem ope iatio-uem , sed plures aetas essentialiter incindere. Addunt
63쪽
Addunt Benedictum XII. in quadam etaizavaganti, quam refert Al phonis a Castro , verbo Beatu udo, haeres definire. animas sustorum, qui iam deces erunt,ante generale iudicium ense vere beatas, Dapina egentia νsone o fratriorri tem addunt , qu/d Catechismus Romanus iussu Pii V. editus. parte i. ad illa verba syn
boli,vitam asernam .aitesentiarem beatitudinem in eos tam esse, i Deum videamiu.eiusque pulchritudine fruamur
9. Respondeo primδ,hae e& similia testimonia non favete illis Authoribus , sed ab ipsis esse
solvenda; cum illi esse litiam beatitudinis in visione & fruitione ,seu gaudio beatisco non constituant, sed in visione te amore ; Se fateantur fruitionem & delectationem esse quid cone mitans , aut subsequens formalem beatitudinem, non vero illam constituens; quia cum gaudium sit de ipso bono iam praesenti de possello,
allecutionem illius supponit, non vero constiatuit,ut infra dicemus. Unde go. Respondeo secundo, scripturam in illis imsti molitis solum allignare operationes, quae re- ipsa in beatitudine inveniuntur . non ri tem explieare . quaenam ex illis eius essentiam meia
taphylice constituat , seu quid in ip ta beatitudine se habeat per modum essentiae . quid per modum proprietatis & perfectionis eam con-i
comitantis, aut iubsequentis , ut supra annotavimus : unde beatitudo nunc vallo, nunc gaudium , aut delectatio inscriptura appellatur, non quia ex utroque actu essentialiter constet, sed quia uti umque includit , vitionem se ilicet ut suam essentiam,&delectationem veluti proprietatem, persectionem, & consummationem
gi. Ad extra vagantem Benedicii dicendum est Potitille em ibi sol sim voluisse definire, animas
iustorum decedentium ex hac vita expectare diem gen eratis iudicii, ut beatitudine in recipiant. sed ante illum diem vere este beatas,uidendo Deum , dc eius praesentia fruendo r quod vero utraque haec operatio , vel una duntaxat ad ellantiam beatitudinis pertineat, nullatenus
desinit, sed Thilologorum disputationi relinia quit. Idem Gicendum est de Catechisino Romano. Nee Obstat quod ibi loquatur de ei sentiali beatitudine e hoe enim nomine nonsgniscat ipsam essentiam, & quidditatem beatitudinis metaphylice sumptam de qua in praesenti agimus, sed integram eius substantiam, ut ab accidentibuς communibus diuisam i illas- quidem non sdliam vis em,sed etiam amo tem& fruitionem complectitur 1 sicut ad substra tiam homini, pertinet quod sit admirativustili bili . licet hoc no pertineat ad eius essentiam metaphysice consideratam. Addo fruitionem interdum a sq. Patribus sumi non pro gaudio S delectatione . a ad consecuticinem rei desideratae coni equitiir, sed pro ipsa possesso e rei
amatae ut patet ex illo Augilli in i lib. de moribus Eccletiae cap. 3. Qiud est arim ruiritiam pralis habere quod uilio b ' hoc autem modo visionem Dei fruitionem esse constat. secundo arguit Valentia r Formalis bea
titudo consistit in perfectissma coniunctione cum Deo sed perfectior est illa. aliae fit mediis aetibus intellectus& voluntatis, visone se ilicet & amore. triam illa, quae fit per solam vis nem: Elgo beatitudo formalis non consstit in unico actu,sed in pluribus.
h Respondeo , formalem beatitudinem non 8 s.conssiete in perfectissima conjunctione abso- Iiate & simpliciter;alias deberet consistere in nione hypostatica, qua est simum & pei se issisma omnium unionum, sed in periectissima cor, iunctione in genete allecutionis : licet autem actus voluntatis addat rationem coniunctionis supra acium intellectos,non tamen addit ratio. ne in assecutionis 3 quia ut ostendemus l. se is
quenis, actus voluntatis assecutivus non este a
deoqhe tametis ex utroque actu , visionis sciliaeet,oc amoris,resultet persectior cum Deo cona unctio,non tamen perfectior eius assecutio, seu
Dices: Facta assecutione peractum intelle istos adhuc Deus est ulterius assequibit is sed no restat aequis bilis nisi per actum voluntatis
Ergo iste non solum addit rationem coniunctionis, sed etiam rationem assecutionis. Minor est
certa, Maior autem probatur. Peractum intel
lectus solum possidetur Deus stib ratione veri r
sed Deus non soliim est alle qui bilis sit, ratione veri, sed etiam sub ratione honi ; clim ut se
habeat rationem ultimi finis , de cuius conceptu est, quod sit consequibilis a creatura rationali e Ergo allecuto Deo per visionem beatam, adhuc est tilletius assequibilis. . Respondeo negando Malorem,ad cuius probationem. distingtio Maiorem peractum intellectus solum possidetur Deus sub ratione veri:
lyμb dicente rationem μι qua assequibilitatis,
concedo Maiorem: dicente rationem qua assecutam. seu as equibilem, nego Maiorem. Si
militer dilimguo Minorem Deus est assequiis bilis sub ratione boni, tanquam ratione sub qua,
nego Minorem e tanquam ratione qua, conce
do Minoi em, Sc nego Consequentiam. Itaque sicut intc ilectus non solimi intelligit rationem veri , sed etiam rationem entis,& boni ,& omnes forma litates quae cuivis enti compeiate te possunt ; licet omnes ulas stib ratione ve i ri, ut ratione itii qua intelligat : ita non soldinassequitur veritati m Dei, sed etiam eius bonutatem , pulchritudinem . suavitatem , Omnenque alias fornaalitates , & persectiones divinas; omnes tamen stab ratiΘne veri, ut ratione
sub qaa, attingit & consequitur; & quia Deus
tum est ait equibilis sub ista ratione . tanquam ratione sub qua, quamvis ut ratio qua sit allequi-hili stili omni alia , ideo adaequale tenetur ab intellectu ; ultra visionem beatam non re stat allecutio ulterior, licet restet ulterior coniunctio.
Instabis Deus est assequibit is sib ratione ultimi fitiis Atratio Ab qua illius, ut est ultimus
finis . est ratio bonitatis r Ergo est alle qui bilis sub ratione boni,ut ratione sub qua. Resipondeo stando semper in eadem distina Picine e Deus est ali equibilis sub ratione ultimi finis , ly sitis dicente rationem qtiae allequibilem,
concedo Maiore in dicente rationem sub qua ac sequi hil stat is . nego Masorem ;&concessa ML nori,nego Consequentiain. Vel concessa Maiori . dis inguo Minoiem. Bonitas est ratio sub qua illius ut est ultimus finis, si consideretur ut appetibilis. concedo Minorem e s spectetur Galum ut assequibilis .nego Minorem e licet enim in ultimo fine ratio sub qua appetibilitatis sthonitas, sola tamen veritas est ratio μι qais affe-quibilitatis illius. obiicies tertio : Beatitudo formalis debet
64쪽
DE Es SENTIA BEATITUDINIS FORMALIA
aeipsa homanis appetitum addiquat . satiare r At a matrimonii, seu ad desponsationem , sed eriam sua visito Ilum adaequale non satiat.bene tamen ruisio 5 amor beatificus; eum non solum homo incli Detur ad viciendum Deum sed etiam ad ipsum amandum: Ergo beatitudo formalis in uno fimplici actu non consistit, adsimul visionem dc amorem incIudit. Conesinatur:Ex eo probavimus sepra, in visone e,iantiadi Vinae sine personis non salvari formalem beatitudinem, quia appetitus hominis per talem visionem non esset perfecte satiatus,sed adhuc maneret inquietus, & pendulus: At etiam viso Deo. &non amato ab homine, ilιlius appetitus suspensus, es inquietus existeret: ad conivnimationemri usum usus: α ideo scet matrimonium Dei in patria realiter Ic ellentialiter salvetur in actu intellectus , nihilominus
tamen dantur dotes in x Juntate, in sitaniatriis monium perficitur,& eonsummaturi licet om- res dotes Originali. et & aadicaliter contineam
turili visione. Aliquid timue eontingit in via r desponsetur enim anima Deo per sdein, iuxta illud oseae a. Spor suo re mihi in de r ad Atiam
deni tisationem sequuntur virtutes insiliae,quasi dotes, quarum aliqliae sint in intellectu, α aliae in voluntate. Unde dicebat B. Agnes: Au mulo suo siti,arravit me Dominus: dexteram meum erigo visio sine amoris consortio beatitudo non B L. tim meum cinx et lapidab spretiosis: tradidet aaia
aest i & consequenter amor ad beatitudinem es.sentialiter exigitUr. Reipondeo primo , hae argumenta non O- Iumprobare, ad beatitudinem essentialiter requiri visonem & amorem, sed etiam gaudium di si uitionem: quiascilicet homo non soliam appetit videre & amare Deum, sed etiam ipso Aui, di de eius possessione gaudere i ita ut si per impossibile illum videt et . di amaret, & de eius fruitione & possessione non gauderet, per talem vasonem & molem eius appetitus non esset persecte satiatus: sed adhuemaneret inquietus, α suspeiasias: Ergo vel ad beatitudinem formalem non requiruntur essentialiter duoactus, vel sus Meti in in abicis Margarit .u, cs circam dis me vernantibua ut e cor cantibusgemma. I. IV..Opinio Scoti rejicitur.
Dico secimdb: Beatitudo formalisnon cons-stit in actu voluntatis. Probatur rationen Thomae hic art. 4.& 3. Meontra gent. cap. a I. Beatitudo sormalis consi siti essetitialiter in assecutione ultimi sinis . seu beatitudinis ob ecti saee Sed nuJlus actus voluntatis potest esse asseeutio ultimuinis: Ergocie titudo formalas in nullo actu voluntatis esse tialiter potest consistere. In Masori omnes coi, veniunt: Minor autem probat in primo ratione Iequiruntur tres, nempe viso. amor, S: fiuitio; c generali. Velle est quoddam appeteie : Atqui quod tamen Valenti Suarer, & alii Reeentiores, contra quos in praesenti disputamus, firmitet negant, & heatitudinem in sola .visone circamore constituunt. , Mese indeo se eundo beatitudinem seipsa sor. maliter satiare debere primariam inclinationem h a minis, secundarias autem non per seipsam forma liter. sed eausaliter tantum causando scilicet actus per quos illae satiantur formaliter: lloc autem iotu.d enmpetit visoni beata; illa enim se ipsa formaliter satiat inelinationem natu. ratem quarin homo habet ad veri cognitionem,& qua primario ei conveni. scuin primum praedicatum e lentiale homini, si esse intellecti- appetere non est consequi rem appetitam , redinclinati& tendere in eam unde uddemus quod
res eognitione carentes perappetiitina ui ratum tendunt in honum conveniens suae natura et uti,
.malia verδ per appetitum elicitum edicitamur ad illud quatendum, & consequutitiir illud peractum alterius potentia, v.f. lapis per gravitatem , quae est inclinatio ipsus,tendit ad centrum , per quantitatem vero & per ubi ipsi unitur: item ovisa er famem &appetitum ineltatur ad quaerendum pabulum. & dentibus ac ore illud attingit S consequitur: similiter homo per voluntatem appetit divitias, cibos, flores, od aes oluptates,& ii milia,& per diversas pote viam i in ca nationem veth quam habet ad amo D .liasae sensus illa consequitur manuenini appre. IIIem bonitatis eiusque fiuitionem .eausaliter a-tiat. inquantum causat amorem beatifieum. 3c
summum gaudium delectatione de possessione
Dei. Caterum amor beatificus, cum radicaliter,non contineat vi 1ionem beatam, nec Formaliteriec causaliter latiare potest inclinationem quam homo habet ad cognoscenaum verum; nec proinde esse beatitudo sormalis, ut 6. se-.quenti contra Scotum cistendemus Unde patet responso ad confirmationem, &disparitas ad exemplum qMod ibidem adduci- auri,quidem inclinatio ad videndas clivinas peti sinas est primatia . & ideb viso illam non sa-itians, beatitudo non solet; inclinatio vero ad a mandumDe im. secunda ib tantum homini con-
venit cum volitio sit inclinatio consequens ad intellecton im ita sussicit quod viso causaliter eam sat et obi: cies ollimh: Dotes quae consequi ntur ad coni intacu in anima, matrimonium spirituale ili rus cici: , eo non sidum sint in intelleatu, o leti ian voluntate. rit initia ostendemus: Ergo inatrimon. lim seu conjid. ito, in qua bea- aitudo efientialiter consilir non id tum perti-inet ad iuuet tectum, sed etiani ad voluntatem.
hendit pecunias, cibos vel δ, flores, odores, dc voluptates. gustu. odoratu,& tactu: Ergo smiliter actus voluntatis non est consecutio rei volitae . sed inclinatio A tendentia voluntatis in
Secundb probatur eadem Minor ratione D. Thomae locis citatis. Actus v luntaeis circa ut timum finem vel et desideriuin,vel delectatiost Sed neuter horum actuum petest este conse emtio ultimi finis: Eigonullus actus voluntatis r gione in consecutiouis ultiminis habete potest. Minor quantum ad prima a partem evidens est: r deiiderium enim, cum uidere abiciate,non potest esse eius possestio retonsectitio a bc sane si per desserium homo consequeretur bonum quod appetit,omiaeaavari starim divites essent, omnes agroti sani Sc omnes miseri seliees,. quod ab stir duri em Probatur veth quoad secundam. quam Aureoliis &quidamolii negantis in desectatione seu gaudio beatisico formalem
beatitudincm coultituetues. Nani lierit de uderiumeth de bono absente Oc non Dira habito,
cita delecti.tio est ce bono iam habito & possensio unde non facitis edatipponit sinis consecutio-.Dem, dc ut ait D.Thomas uJc art. q. Deiecturio a Lπιnit νου ntati, ex hoc quod sinu est rufens. mn --
65쪽
t m e converso ex hoc aliquid It pro iis, quia volum ius derellatur in ipsis.
dis Addo quia conseeutio ultimi finia per se intenditur : delectatio autem,cum sit veluti quoddam operationis condimetrium , non per se intenditur, sed propter operationem quam perficit Unde Aristoteles i. Ethie. cap dicit quod delectatio perficit opelationem, sciat decor iuventutem, qui quidem est propter eum cui inest iuventus. & non e convel lo: Ergo delectatio Dora est consecutio ultimi finis, sed aliquid eam
Μ Huic rationi D. Thomae, qua praecipua dc fundamentalis est , & quam a2quea inexpugnabilem, seu insolithisem appellat , duobus
modis occurriant Ad vel farii. Aureolus enim,& illi qui delectationem ad beatitudinis ellentiam spectare ex illimant, respondent, quod euidelectatio bonum posse itum supponat, adeptione facta per visonem & amorem beatiscum, acquiritur tamen idem obiectum adeptione ab aliis dili in v. nec inconvenit obiectum iam adeptum, iterum sith alia ratione per supervenientem actionem acquiri & teneri. Scotus veth Beelus Discipuli, qui non in selectatione. sed in amore amicitiae beatitudinem formalem constituunt, dicunt S.Thomam in praedicta ratione in susscienter enumeralle actus voluntatis, quia non fecit mentionem de amole specialiter iumpto , quia delades io dc delectatione distingui
sed hae selutiones facile possimi confutari. Prima quidem: quia non alia de eausa delecta tio de praedio aut de pecunia possessa, non est eius pollessio & adeptio , niti quia talia obiecta ex conceptu delectationis supponunt possessa. Ergo sint liter delectatio de bono infinito, adepto & possesso , non est illius adeptio, etiam
Deinde, Ex hae solutione s. quitur obiectu in beatificum per visionem & amorem pollellum, posse terminare actum de saetii i Consequens est falsum: Ergo,&c. Probatur sequela Nam peractus praedictos, iuxta solutionem quam impugnamus , non possidetur adaequale obiectum
beatifidum, sed ulteriua possidendum rellat per delectationem : Ergo ut sic terminare poterit desiderium. Similiter solutio scoti facile reiicitur : tum
quia D. Thomas amorem non om)lit. seὰ illius expressam fecit mentionem contra geates cap. 2ς. tum etiam quia amor amicitiae minus
potest elle beatitudo formalis,quam delectatio: Ergo D. Tholms excludendo delectationem aratione conse aut ionis Ditimi finis , virtualiter& implicite amorem exclusit. Consequentia patet, Antecedens probatur orii M : quia beatitudo formalis . cum habeat t. ionem praemii 5ceoronae, respicit Deum ut est vinum nostrum, amor autem amicitiae respicit Deum ut honum in se, iri quo distinguitura deleetatione de amo re conclanileentia , qui cum ut ue Dii iecur .us, reflectit amantem in seipium , respieit b num amati, non ut est in se , sed ut ei amati ii conci piscenti utile Ergo si Aeatitudos imalis ad coluntatem spectaret , magis pertirieret αβ fruitionem 3c amorem coi lapii centiae , q in ad charitatem dc amorem amici
99 secund1 probatur idem Antecedens ratione L. I noma loco citiuo. Amoi ijectaiter dictus,
A prout a desderio & delectatione distinguitur.
abstrahit apra entia vel abientia obiecti , dcsque in illud tendit, sive absens. sive presens lit; delectatio vero respicit oblectum. ut piae: ens& po .lessum: Elgo amor specialiter die tu1 tui, niissotest esse c secutio ti: timi finis. submit que beatitudo sol malis, quam siti tio aut de e-ctatio. Unde scriptura loquens de beatiti timeformali, saepe mentionem tacit visonis & si uitionis. Item Benedictus X li. de Cate clii simu
Romanus . dici ream sitam esse in vitioi .e ac
fruitione sin sensu supra expliea o nihil tamen dicunt de amore amicitiae r 1 igo in illo nones consiliit essent Ialiter beatitudo sob malis. Respondent Scotistae, qudd scut l,cet cogni- iocitio ut se absit ahat a pra mitia obiecti sui. Hoper fidem Deus cognoscitur in via notitia abstractiva, quae cognitio non est ipsius ais tutio)initii tiri tamen notitia, qualis est parriae, petito ecti beatifici praesentiam . di est aslecutio illius; ita licet amor secundum te absit aliat a pocsessione vel non possessione obiecti amati . amor tamen patriae determinate attingit bonum ut possessum.
Sed contra primδ r Amor specialiter dictus ieiper hoc differt a desiderio. & a gaudio, quod
des iei tum est de bono non habito , gaudium de bono habiti, de pollecto;amor autem speciae liter dictus est de bono prout se . abstrahendo
praeci live ab absentia est laetentia, ut osti Ddimus in tractatu de voluntate Dei r Ergo , et Dio.ο. Ir patriae est delectatio . & non an ut spe- - eialiter dictus idc uenon magis potest esse be titudo formalis, quam deletiatio, quae in sententia Moti essentiam beatitudinis constituit)vel sub nulla ratione est de bono ut habito , dcconseque iter non est consecutio ultimi finis. Contra secundb: Amor via est ejusdem speciei cum amore patriae : sed amor viae non est adeptio &possesso ultimi finis, alioquin viatores ellent conlprehen res r Ergo nec amor patria.
o M irum est quantum hoc ultimum argumen- Ioatum Adversarios torqueat , & in quam varios dicendi modos eos dividat. In primis Scotus respondet si hanc solutionem maxime probat, qua tamen aliis minimὲ prohatut) amorem viae patriae specie distingui. cum regulentur cognitionibus specie diversis ; nempe fide obscura.& elata visone. Alii dicunt am rem patriae , lie et ejusdem speciei cum amore
viae , ratione tamen maioris intentionis posse obtinere rationem assecutionis , quae amori viae non competit. Alii constigiunt ad modum quendam cuti summationis, in quo amor patriae ita edicedit amorem viae, ut nunquam ab illo in
tali persectione admirari mist. Denique V, lenti alie disp. i. qnish 4. ad individuationem
diversam recurrit, E alserit quod licet amor patriae ex specie sua assecutio non si , ex individualitainen conceptu obtinet rationem alleci u
Verum omnes illae solutiones frivola simi,& ιον
dissicultatem argumenti propositi no minuunt, sed eonfirmant Prima solutio a Theologis communiter relicitur: tum quia crinitio non speciscat actus voluntatis, neque ut quod, neque ut
quo. sed ipsa bonitas appreliensa,appret ens oneingrediente solitin ut co*ditione applicante; unde cima bonum amarum idem sit in via dein patria , non obstante diversa apprehen-
66쪽
sone , amor viae & amor patriae sunt eiusalem Deciei: tDm etiam, quia si praedicti amores dis. serient specie, sequeretur habitum charitatis viatori; specie distingui ab habitu charitatis re manente ira patria: Sed hoc dici nequit: Ergonee illud. Minor haee videtur certa: alias ita es set verum evacuati charitatem vir in patria, sicut est verum evacitari fidem uterque enim habitus periret in se, de solum maneret in alio diversae speciei; quod est contra Apostolum i .ad
Coi in. 1 3 .allerentem,charitatem nunquam excidere . licet fides & prophetia in patria evacuentur 5c destruantur. sequela vero Maioris probatur: ideo invia &in patria ponimus di-veisos habitus in intellectu, nempe fidei & luminis gloriae. quia cognitio patriae specie distin pultur a cognitione vir : Ergo s amor patriae differat specie ab amore viae, debebunt conseia quenter diverti specie habitus charitatis in viatore di in comprehensore admitti. Seeunda solutio adeo est in sussiciens ut ips-met Seoto tandem displicuerit, & merito: Psi- . md quia non est dabilis amor ita intensiis in patria. ut intensor in via dari non possit; imo de facto amor Beatissimae Virginis in intensione
Omnes amores omnium Beatorum superavit:
Ergo amor patriae ratione graduum intensionis. Obtinere non potest rationem assecutionis Llti mi finis. qum amori viatoris non competit. Secundo, quia qu1d aliqua actio sit consec
tio. & quasi apprehenso seu tentio ibi obieeti,
pertinet ad eius rationem formalem , de non
consistit in hoe, quod sat intentiori aut persectiori modo : Ergo si amor patriae ex sita specie& ratione sorinali non habet quod si consecutio ultimi finis, id non habebit ex eo quod fiat
modo persectiori . puta cum ma)Ori intentione, suavitate,aut permanentia. a Ex quo impugnara manet tertia solutio, quae asserit amorem patriae obtinere rationem: adsecutionis ex eo quM sit c nsui ratus, seu ratione cujusdam modi,qui consiimmatio amoa is di. itur. Maiiet,inquam. impugnata hae solutior quia modiis sipit naturam rei cuius in modus e Diades eui modus intensonis In amore patriae, nequit esse asecutio, quia entitas amoris, quam modisseat, assecutio non est; ita & eadem ratione modus ille consumniativus amoris patriae. alsecutio non erit.
tos Denique solutio valentia re icitur e quia si
amor heatiscus esset conlecutio.distinguet etiar specifice ab amore viae. Ergo ex ratione indivi. duali obtinere nequit rationem consecutionis, quam non sortitui ex ratione specifica. Cona sequentia pater, probatur Antecedens. Primo,
quia in intellectu actus qui est consecutio. spe . cie distinguitur ab actu non consecuti vor Ergos voluntas per aliquem a tum assecutiva eslet, talis dictus specie differret ab alio non assecuti vo. Secundo . quia des derium in hoe spe eiediffert a gaudio . quhd desiderium est de bono non habito , gaudium vero de bono possessor Atqui similiter actus qui est et assecutio, obiectiptiesentiam exposceret,non secus ac gaudium,aqua tamen presentia abstrahit actus amori, non consecutivus t Ergo iiii actus differrent etiam speeie inter se. a os Dices actum illum consecutivum non distin gui specie ab amore non consecutivo , idque quia non petit presentiam oblecti ex concipiuspeciseo. sed sollim ex conceptu individuali Tam. ULA sed iacile eonfutatur haee re*onsio: nam idcirco an intellectu est dabat factus petens Oblecti prae entiana edi conceptu specifico, quia intellectus allecivivus est e Elgo si voluntas stasseetit iis etiam dabilis et it in illa actus petens praesentia in obiecti ex conceptu specifico. Item ideo in voluntate datur actus petens Obleetum non pollesstim edi conceptu 1 pecifico, nempe des dei ium. N. statuiter actiis petens edi conceptu specifico obiecti postes tot ein . videlicet gaudium s quia voluntas ex piopria ratione potest
obieetiam suum attingere, sub illas divelli, con-eeptibus r Ergo 6 voluntas potest tende te in suum obiectum, sub ratione asseqis bilis, ipsum N per proprium actum altequendo . dabilis ei ita tus ita illa. qui ex eonceptu specifico sit coi secutio ultimi nis, & eonsequenter specie diastinctus ab actu ejusdem voluntatis, qui allec MO nondit. I. Haretentia D. Thomas ibistanDIco tertio . Beatitudo formalis essentisiter In in Dei visione coni stit.
Hae e conclusio evidenter sequitur ex principiis iam statistis e cum enim Ostenderimus in prinia conclusione , beatitud mem formalem non polle coiisssere in duplici ope satione ; M. ex conclusione piae cedenti codili et . illam in amore aut alio actu voluntatis non esse politam e manifestum relinquitur, eam in Dei vili ne ad aquare conlisere.
Illam probant pluresex noliris Thomissia, a Paex eo quod vilio Dei si perlectissum operatio creaturae intellectualis , utpote a nobiliori po-Ientia procedens , nempe ab intes ema qui iurdemonstrant Philosophi iii libris se anima perfectior est voluntate , & n liminum cha Etum attingit, nimirum essentiam Dei es ale e gnitam. & ipsi perlectissimo mod5, per modum se ilicet speciei & formae intelligibilis. unitam 3 vcium , ut supra annotavimus , haec ratio
non convincit, Iuli alaunde iiivetur. 8c addatiar
visonem elle operationem persectissmam iri. ita lineam allecuti uis. Si enim per impossibile perfectissima operatio non estet affectitio utati ini Rus, in illa formalis beatitudo non consi steret: Ergo quod aliqua operatiost beatitudo, ex thici perfectionis excellii demonstrari nequit , ted magis debet ostendi ev eo quod talis
actio sit ultimi finis assectatio. Unde D. Thomas iis c art. . in corp. hoc una prine ipio utitur ad demonstrantium Matitudinem turmalem non esse operationem voluntatis sed intellectus.
v tia unu ultima. . . . . Consic itur utilem j vim pohse, quod suprasius nobis per actam intellectus . Ge. Et 3.c Ira Cent. p. 26. num. V. sic discurrit tesuliopa rei sit aligna res exterιον finu . Illa est soperatio ditetvir es nisulci s , per suam primὸwansequitur rem illam e scut his pilas pectinia est Inis, dicitar etiam pulcre pecaniam Dis . non
67쪽
ros Ex hoe ergo prine Io Emitur ratio funda- Α Ex hoe intelliges in limem sapis
damentalis nostra conelus is, quae pote si sic proponi. Beatitudo malis essentialiter eo fistu in eonsecut)one obiecti beatifieit Sed amisimellectua videntis clare divinam essentiam .est conseeutio ejus 1 Ergo in clara Dei vilione beatitudo formalis consistit essentialiter. MMOrpatat, M inor probatur primi ex Scriptura, in qua divina essentia lux appellatur. ut al. 3 s.
In i mine tua vidi bima, lumen r nam scut lumen
per visiam possidetur, ita & divina essentia per claram sui cognitionem , seu beatificam vis
. Secundo probatur ex Augustino lib. 8 3. κ- ' sionum qu. 3 s .ubi ait: Quid Akd est irate νs vere, nisi aeteream aliquid cognosc.ndo habere Hernum V emm de ea. s. o nisu fiditari quadamanti auferri non pstes. 1μι. ipsam est quod nihil fitialia habere.
qa-n .is. Et infra: Omniam enim rerum pro
et imum est Dod aternam ep. propterea r. hae non passumis, nisi ea re qua restantiares fama ta est mente Neque valet si dicas. Augustinum lib. i. retract. cap. 2 c. hoc retractasse. his verbia r Idud
re quam nosse. non satu approbo. Neque enim Deum non habebant,quibis dictum smessitis quia sempiam Dei ovi Hs,ct v ritus Dei Huritat in raburneι tamen a naνHant. velfcur nost/ndm est non norerant. quorumdam Thomistari na, desumptam ab excellentia & praestantia visionis sipia amorem.& intellectionis supra volitionem , non este a priori, iree demonstrativam. sed a posteriori,& solum probabilem. Sie autem de ica potesta Cum gratia , quae naturam mittatur , si ordinatissima , non debuit elevare ad niaxamum&praestimisi mum munus, quale est contecutio
ultimi finia. nis pinstantistimani perfere sit.
mam creatura rationali, operationeri MErgo
eo quod aliqua operatio sit perfectus , i ecthcolligitur sic ilicit a pestilio iiὼ illam ecte ultitimi finis assecutionem . subitideque scimalem B beatitudinem-Probatur sic do eonclusor Beatitudo io malis est illa operatio , qudi est radix propri tatum qua ab Matitudinem requirunt ui : sed viso Matisca est i ad x amori, necesarii, summae delectatioim omnimoda in peccabilitatis, aliarumque perfectioni m & propi inlatum,
quae beatitudini connaturaliter conveniunt. Ut
patebit ex die endis sis latione sequenti: ENgo illa est beati redo . ormalis.
Tertio pio batur e Beatitudo formalis ensentialiter constituitur rei id i per qucd priamo & esentialiter distinguitur status terminia statu vix : Sed status termini a statu viae petiysiim actum vilicini, primo & esentialiter di-II Non valet, inquam, haee responsio: quia Auia C stinguitur , ncii vero pei actus ani oris': Et mustnti, ibi absoluth non retractat iliam propciationem , Dein non nisi cognoscendo has tar, sed solum illam explieat de modificat ne videlicet intelligereturquhd habere Deum, sit se per nosse ipsum in se, sive quod Deus non alitarpossit naberi quam per claram sui notitiam: a fidelibui enim habetur in hae vita per gratiam ει charitatem, licti ab illis non cognoscatur ut est in se. Non negat et go q iod nolle Deum ut
est in se . clara scilicet visone , si illum peria secte habete & possidere. Et vese duo ibi dixerat Augustinua . scilicit quδd nihil aliudo habere D/um , quam nos. r & qu/d beatὸνisere nihil aliud se, quam mvim cognoscenda ha go beatitudo per actum visonis
per actum amotis essentialiter conificii tur. Maior patet . nam coit Iututivum sic dist ncitivum omnino coincidunt. Minor autem iu
detur. Si videns Deum per utiposphile ipsum non diligeret, maneret extra statum viatorias si tamen econtra D. um diligeret . nec simul
eum videret , extra statum viatoris non constitueretur: Ergo quod primo distinguit statum via a statu tetmini, est viso beatifica, non Vero
Probatur quarto: Poena essentialis damnat .ram , quae dicitur poena damni, consistat in carentia divisti visoni, i Ergo gloria essentialia ur porrh primum retractavit, seu potius ex- D Beatorum eosistet in insone Dei. Consequet plieavit ac limitavit,non autem secundis. de ex hoc testimonio recte probatur , claram Dei visonem esse eius consecutionem & pocsessionem.
Tertio probatur eadem Minor prinei palia ex discrimine, quod communiter constituitur inter intellectionem & volitionem, quateniustilicet intellectio fit trahendo obiectum cognitum ad intelle etiam, volitio vero tendendo in obiectum. Ex hoc, inquam, discrimine probatur eadem Minor. Per intellecti em obie-Ehim fit praeseos intellectui . intentionaliter quidem & obiective, si uniatur potentiae solum i mediante specie repraesentativa illius; realiter vero & emitatiue, si per seipstim immediatὰ il li coniungatur;ut contingit in visione beati fies, in qua euentia divina per modum speciei &format intelligibilis mentibus Beatorum unitur: at vero voluntas nunquam facit Oblectram
praesens ; sed vel qu2rit per desdet luna, ut fiat
pt sens; vel supponit aliunde presens, & quie- seit ae delectatur in illo per fruitionem,ut antea de elaravimus: Ergo solim actus intellectus non vero voluntati,,ea eonsecutio sui obiecti atque adeo sola viso divum esIentia est rim consecuti
tra patet : nam poena damni est privatio beat studinis essentialis: Ergo si est privatio vis nis , visio est gloria essentialis. Ante dens vero probatur: Pueri qui sunt in lymbo , habent pcenam damni praecise ex eo quod privati sim visone Dei , non vero quia privati sunt quocumque ama voluntatis 1 quoscumque enima his voluntatis in ipsa ponamus, s nolimn tur visio , pcenam damni semper hababunt: E go Paena damni essentialiter in carentia divimvisonia consistit. Quinto probatur e Beatitudo Dei eonsstit iis essentialiter in actu intelle tha, ut pisintellecto omni actui voluntatis 1 Ergo & beatitudo nostra . quae est smilitudo & participatio divisna beatitudinis. Consequentia patet, Antece
1ibi id docet, & praecipue in resp. ad a. ait enim: Secundam modum interidendi privis est beatit
da divina , quum .etus νoluntatis in ea r
recte eius. Unde in acta intelletius non attenditaria ritudo.
Nec obstat quod docet idem S. Doctor in eadem quasione an. 4. scilicet beatitudinem Dei asse quandam perfectionem. qua omnem
68쪽
omnino persectionem complectitur: De contem platiνa . inquit, farticitate laesur onti meram O cer.
t famam contemplatronem sui, o on aritim aliorum: de activa vero ubernationem rarius univers. ... ha
bet gaudium de s . Ode omnibus alas pro eclectatione: pro Hritis habet omnimodam μθ ientiam quam ἀνuia promittant ; pro pare te. Omnipotentiam;
pro uignstare. omnium regimen i pro sinu vero,aLmιν araonem totius creatara. Non Dolita, inquam,
quia ibi non loquitur de beatitudine Dei quantum ad eius ellentiam dc rationem formalem, sed quoad i fatum. & pei sectionem seu compleiamentum , sub qua ratione omnium persecti num tu bonorum genera complectitur , & ideo
definitiat a Boetioc Status omnium bonorum arare-gusian perfectus. Unde etiam beatitudo nostia,
uoad statum &persectionem sibi debitam con, derata , non soli includit visionem beatificam, sed etiam amorem firmum, fruitionem iucundam delectationem plenam pluresque alias dotes & perfectiones . de quibus infra agemus, quae fluunt a visione beatifica, ut rivuli a sonte, radii a sole, essectus a causa, & proprietates abessentia. Probatur ultimo conclusio: Beatitudo eoniasstit essentialiter in illa operatione, quaesoI--liter vel eausaliter satiat Omnem appetitum creatura rationalis: Sed vilio beatifica hoc pivisat: Ergo in illae sentialiter consistit sotin Iis beatitudo. Maior patet ex supra dictis. Mi Dor autem constabit ex dicendis digressione se
rbi astenditar omnia hominis desideria ρὸν Dei ν μα- ριrfecte sariari. iτ 'Am multis & tam variis eor humanuma aestuat desideriis, ut metito dixerit Poetae
statices hora , Pot lauru Tilris arenati Mollia quor Maris gramma campus halet rDt disersa hominam studia. Omnia tamen ad quatuor praecipua quibus, veluti quatuor ventis,omnes vitae humana tu bines excitantus, posse reduci existimo. Primum est desiderium scientia, quod ut docet Α-ristoteles initio Metaphylieae. nobis a natura trustum est See dum, delideritim magnitudinis, quoes etiam omnibus hominibus naturaliter in. . est.Tertium,desiarium voluptatis,quod homi. nibus & briatis commune est.Ultimum denique est desiderium aeternitatis, seu imm malitatis, quod homini peculiare est,decertissimi, immoria talitati anima nostrae argumentum. Ut ergo evincamus, visonem beatificam esse pletiam &parfectam omnium de seleriorum satietatem. stibindeque formalem beatitudinem, breviter
dei notistranduin est, haec quamor desidetiorum genera, per illam perfecte chmpleti ae satiari. Et prim4 quantum ad desiderium scientiae,3 te, adeo elata & perspecta est. ut vix probati ne indigeat. Cum etiim Beatus quil bet in cre lo videat Dei ellentiam, quae est prinis rerum omnium causa, &ipsa velitas per ellentiam. inqua omnes veritate S creacae eminentiss*m5 mo do continenturn hinc tanta repletur scientia. aesas lentia, ut omnis sciendi appetitus perfecthsatietui dc extinguatur. iuxta illud philipphi ad uisitim: Domine o mus no is Patrem , O sal uir
menti pas unus. sed non une variis ita giamenti, verbum Dei trabemus. sed in carne, ipsam carnem Ves Di vere manducamus. sed sub cortice Sacramenti: denique aquari sapietitiae bibimus, sed ex stiliteidio Sci iptu.aeuiti .adeh aura nc . sa tiamur his bonis, sed interdum esuriatu, res tutius. At in eoeteli gloria Beati nabent ve: tatem in seipia, non in liguris vi marginatibus,rulcant dulcedinem aeterni verbi, sine cotticeia latrienta, vel scriptura rima, apponti ut Ofi ad
fontem sapientiae . non ad rivulos aut ii l-licidia stillantia super terram : unde sciisendi deiiderium omnino in eis extingui
tes e quibus honianes aquas sapientiae hauriunt, Mut stim animae, de sciendi desideraum , quod a natura nobis inlitum est , extinguere possint: nempe caelum, elementa,plantae,animalia, de alia eorpora mixta . ut supra retuliamus. Verum quia hac obiecta summum bonum, dc prinram veritatem non continent, in illiu sciendi desiderium non extinguitur , sed nam .gis accenditur & inflammatur e Llide pul lit
Evangelista Christi Joannes, omne quod et tinmundo concupiscentiam vocat. Qiid enim
est eoncupiscentia . nisi rabida sitis i ii ergo
omnia quae sunt in mundo, s omnes eius aquaestini sitis . ac etiam omnis earum rerum c
Mitior illas aquas pectori humana mentis II licere , nihil aliud erit, quam priori siti alias addere graviores , quae ipsam vehementius a cendant. Non potest ergo stis animae, de nata.
tale sciendi deiidelium extingui . nisi in ipsis fonte sapientiae 3c scientia , ipsa nimirum Dei ellentia clare visa, &serente viees verbi de speciei expressae in vitione beatifica r unda Eecles i. dieiture Fan sapientia νerbum Dei in exiesu. Ex illo fonte Beati eontinuo in eoel bibunt , 8c qui in liae vita magno labore Acmulta tam re . quas guttatim sapientiam hauriebant, ibi in momento , Deo elare visis, assuunt omni scientia, non solium rerum crea tarum . sed etiam attributorum ipsus creatoris : vident enim in verbo attributa, relaticiis a . rc pericinas divinas i omnia nostri fidei mysteria r totum hoc universum: plures creat ras possibiles , M suturas e de denique omnia quae ad illorum statum pertinent . ut in Tra- Dιθ. Hatu de visone beata fuse ostendimus. Unde praeclare Gregorius Magnus 4. daalog. cap. 3 ι. etaids quod ibi nes ara . ubi scientem omnia scians ἰ Tune igitur mens humana quiescet,neque intelligentiam detiderabit ulteriorem. et mante oculos id totum quod intelligere diaderit,habebit. verum non solum appetitus seientiae , sed etiam magnitudinis desiderium , per claram Dei visionem satiatur r nam scut hedera, quae planta humilis est& infirma , adhaerendo p xieti astendit & elevaturr ita homo, licet ex saimperfecta & vilis creatura. & adhaerendo tamen Deo per comitionem & amoren , ex truli unione perseitur & consummariir , iuxta illud prophetae e Mihi aut/m an rere Deo banum est. Unde egregie Marcilius Fie inua r stat In --
Deum rara amore prosecutus fuerit. Deam inmeniet. . inDe. recaserabit: quia ad suam oer quam crea uia iri est,r dibit ideam ; ubi rur um rcformabitur. quia xi.
69쪽
strisu in ranis a Deo siparatus est, non νοα est homo, Ased semiboma; ιῖm a litii id. ι sitformaque dul unctus. Cum ergo in visione beata periectissima fiat coniunctio Dei cum homine; & diuina essentia per inodum formae intelligibilis & intellecta, seu speciei impressae de expressae, mirabili prorsiis modo. & seelulas impet tectionibus in harentiae & informationis, mentibus Beatoriam UPla a tur, ut in I iactatu Ae visione beata suse de la-- ratum est. per illam Beatis ad supremum magnitudinis fastigium evehitur , &non selum dea formis, sed et ini uuuilam modo Deus em-citur, iuxta illud Prophetae: Eg. dixi Di3 estu, σsii iaces emno. raa Nec muti me ii enim albedou ta homini il Blum facit album , calor c itidum pulchritudo pulchrum,sakientia sapient em: cci ἡivina essen. tia, per modum fornax inteli gib iis illi intime coniuncta . non i eddet illum quodammodo Deum ρ s non inelle entitativo, saltem in esse intentionali&inteirigi b:ii:maxune cum intellectus tiati se at quodammodo in rem intellectam, & ex intellectu & intelligibili fiat magismum, quam-materia & forma, ut ex Aristotele, & eius Commentat te ibidem ostendi muti. Under Joaar. 3 d. citur Cum apparuerit simi-Ies ei erimus, ansam uiduimus eum sititi est. Et D. Thomas 3 ἀ .gent. cap. 3 i . sub fine ait quod se cundum hanc inponem . maxim/ Deo aesim timur. CSed cur ι qui enim videt Regem v. g. non propterea Rex essieitur; qui pulchruma apicit, pulcher non st; qui sapientem contemplatur, non acquirit sinientiam e ut quid ergo qui videt Deum, illi assimilatur, & quodammodo Deus Hentur. et 13 Huius discrimin Aduplex potestasTgnari ratio, & utraque egregia. Prima est. quia viso rei
creatae non est eius coniectitio seu possesssio. sedat a potentia eam cognoscinatis . alia eam possude iratis avarus enim v. g. oculis videt pectiniam,& manu illam apprehendit stulosus vilis intuetur eicios.&palato a. gustu illo, pere picta n-
. tra veth Dei viso est eius consecutio α possen os o. iuxta illud Ausuilini lib. 83. quastionum qu . 3 s. Quid aliud et beate vivere, nis isternum Dianam cognoscendo sauere Stetit ergo divitiarum possessio diuitem faeit: regni eonsecuti regem; 4 apientiae acquisitio sapientem: ita Dei visio hominem quodammodo Deum efficit, ct in eius 1imilitudinem transformat. Unde D. Th mas 1 . p. q. 2 s. ari .ca δή ait quod hamanitas Chri. sti, ex hoc qu .d est unita Deo: G beatitudo creata, ex hoc quod es Iram. Dei; is beata Virgo, ex hoc quod est Mat/ν Dei. habent quandi η dignitatem in iram x bono infinito qu.do Dem. Neeunda rario discriminis est . quia dum res creatas videmus, illa immediate per suam es.sentiam non uni tur potentia cognoscitivae,
sed tantum mediante aliqua specie 5e smilitudine tib iliis dissuta , quae ali od accidens est, subindeque divers seneri, ab obiecto quod repraesentate dum autem Beati Deum per visonem beatificam contempl Litur, ipsa div ma ecfemia immediate per seipsam. Sc sine ullo medio creato, eorum meintibus in ratione speciei coniurasi chir, stibinAeque ex hac inessabit i unio De Reati Deo assinii tantur. im 3.& qi. iasammo- . Eo dii essiciuntur. Et hanc existimat D. Thomas 3.contra gentes cap. 1 ia i ille mentem Aiapostoli. dum ti ixit: Similes ei erinaD- quoniam vadebimus eum scuta est.Secandam hanc vis aem
ttii pes stimas nam ipse Deae per suam essennam .suam subsannam int digit. st hac est eiviseruitus. Cito tertium desuetium,quod est v luptatis seu delectationis , multa Scripturae & SS. Patrum telliinonia hic adduci possent . ad pio-banflum illud per visionem beatiscam omnino
satiati ; quae brevitatis causa praetermittimus, ut evidenti ratione id ipsum demonitiemus. Sciendum est igitur ex S Thoma a. a. quast. t u3 i. art. s. delectationem qua percipitini ex cognitione , tria requirere . potentiam intelligentem sue sentientem oblectu inconveniena illi potentia , & unionem obiecti cum potet tia : unde quanto potentia est aptior ad cognoscendum, & obiectum nobilius, ac ianici magis intima . tantc maior ex eius aeui percipitur delectatio. Potro in visione beatifica haec tria perfectissimo modo Oncυrriant e nam m-tellectus , a quo ei ieitur . in te: potentias c gnosciti vas ptimor , ah or, trabilior. 3cut sieloquar , vivacior eli. ac ponnoem uir i aptior
ad cognos endum : Deus . chiri sit primum vetum p .mum incel; sibile, est altu Emum& nobilissimum oblectum ue de unici ipsius mintellectu i :a in cima , ut excepta hyp statica , mamr de intimior ου iii non possit. Eis igitur capere vel iuspicari potetit , quale di quanium gaudrum illud si , quod ex beatiusea visione per ripitur ' quale illud osculum sim mi boni ' qualis ille complexu, cretellia Sponti ' Certe si sensi , nolim , quamvis snt
potentiae corporea , & iam Leuiis nobis communes , habeantque ibiecta mater talia& valde impei secta , quae non minu, saepe laedunt sensum, quam illum Oblectent; eortimqtie uni cum potentia superficialis sit & externa , & in pluribus sentibus non fiat unici ipsus obiecti, sed tantum imaginis cum potentia ; tantam nihilominus delectationem experiuntur , O tecta sibi convenientia percipiendo , ut non pauet propter illam fere insaniant e quantam. quas O . voluptatem capiet beata mens ex visone essentiae divinae , quae est bonum infinitum, ex quo amne bonum, in quo omne bonum . Osuper omne bomum . ut loquitur Austillinus passim tibis metiritis cum νυ tu tuo sinquit Pi pheta vel ut habet verso hebraica e Suri Iutitiarum cum Dilebis tua. Q μὰ Cenebrardua ita exponit : cum ast ira sui. t tua est satiet, persecta, ct plena iucunditus. Et intablus e Cu- matuti ima abandantia omi sum uera animum Ioiatia perfundEr. solent. O omne sticunditatu sentis. Unde idem Propheta , ut abundantiam hi lucmodi laetitiae& delectationis declaret, comparat illametorrenti e Derorrente, inquit, voluptatis tua potabis eos
In torrente tria sunt : multitudo minima iij aquarum ex montibus descendentium; repentina inundatio , ubi enim paulo antem hil erat aquae . conspicitur flumen ingens s denique impetus aquarum de eurrentium, & secum cinnia obvia rapientium. Sic erit in beatitudine coelesti: nam in momento, Ded clare viso, Omni h Morum genere affluemus; omnesque animae potentiae δε corporis sensus ira uoluptate & delectatione perfundentur, quae ad inllar torre ii magno impetu animum rapiet in Dei admirationem & amorem. Si autem quaeras ex quo fonte repentina illa mundatio oriatur in heatis' Respondet idem Propheta. subdensa Qui, nim
70쪽
stumauper laoc aperti: declaram,claram Dei visi viem esse veluti fontem, a quo omnia Beacutum gaudia promanant, Oca quo oritur torrens ille
voluptatis, ac fluminis impetus, qui laeti hcat civitatem Dei. aag Eandem veritatem Itieulenter axpressit nvangelista ChiilliJoannes Apocalaam, etiam sub synibolo&tisuia amoenissimi fluvii, Sancto rum scelicitatem describit his vel b:s: Is o. Armihi fluvium aqua vita 1 istidiati a tam Am crisa Ium,pra..diuum de sede Dia OA ι. In med a platea QM, atraquae parte flaminu lignum ri: a asserens fructu. Lo .ia. per menses gaios red ens fructum suam . Crstia tigni ad anitatem Gcntiam. Certe non poterat sub aptioli symbolo coelestis beatitudo dolet ibi: etenim duvius ille aquae vi- a splendens tanquatri ei distallus, nihil aliud est,quam clara Dei visio, quae ad instar limpidii. simi cie purissimi fluminis. totam Dei civatatem laetificit. Fluvius illo odere dicitur: quia vilio hiede Dei sic Agni proce beatifica ex Dei piatentia, &Christi peritis originem ducata v e. liata gaudia aetereae beatitudinis praeipue ex fiuitio. ne duorum procedunt. scilicet Dei in stia euentia dc si1bstantia. 8c Chi isti agni. inquantum iuramo est.Unde D. Thomasa. a. qu. a. art. s. ac T. docet obiectum principale beatudinis et se at illud quain illud in lici mitiem inuale dici. m. Abud etiam repet itur Gai crimen egregium inter voluptate, te rejias de coelelies, uood ele- samer exponit D. G reporii uti omis. iii Evang. his verbis Hoc distare Irore, chari ραι inter
limitata sunt, per siti Ruitiovem excludunt Adsiderium, & dum sitiant, patiunt fastidium.
E contra vero bonum increatum , cum infinitae lit dignitatis R. dulcedinis, tam sua viter implet, tam delectabiliter Latiat, ut in eius fruitione regnet desiderium . 3c in f tietate vigeat illius appetitus. Unde D. Petrus loquens oe Spiritu Sancto ait: in quem d. siderans
Aer. ἐρrofuere. Et petius Dam us in hunι anno i e loria paraditi, ex d O. D. Ai. Musi nicollecto , icelicitatem sanctoium describens. habet lio, vel iiis: tributa Dei b& m, stelia C. cliij ee temet C rno pane is putis iapes xtriusque patria. Christus dicebatJoati. 17. II c 0τita aurea, at cognoscant te solum Deam veγώ m. O uem misisti Iesum christum. Praeterea coelestis ille fluvius ex intraque parte amoenissimis arboribus, quae perfngulo, menses reddunt fructita suos,circumsatus merito diei potest : quia Dei uiso pluia hasbet adiuncta 1ibi gaudia qua ni nquam vetus a-scunt, sed nova semper apparent, ut poste id clarabimus. Denique non ibium ti uctu, , sed ipsa etiam folia ligni sitiat ad sanitatem Uentium: quia in caelesti illa beatitudine nihil teperae est inutile, nihil parvum: omnia quae ad illam ipe-Aνid peti, per ἡ . ni . Pod habena Asdreant. Non satietas I .neque sumes crariae. Inhiante, AZ up redunt. O eLntas inhiant. C .n erro inquit Cregorius in Moralibuuad , iam s. num ν ta depenerimis, erit nobis delecta-
Si quis autem a me quaerat , quae sint praecipuae gaudii beatisci causae ' Breviter respondeo triplicem gaudii Beatorum m sactant. pretiosa sunt, omnia utilia,ac delectabilia, D teriam nobis inlinuari Numer. i 3. per fructus
ipia quoque folia ligni vitae, id est dotes corporis glotioli, ex antinae dotibus procluentes. Umne languorem de infimitatem depeliun .ac psape
tuam ancorruptionem incoli vinem prae stant.
Quam magna ergo multitudo dulcedinis tuae Domine quam abscondiae tamentibus te. oc dedisti videntibus te i Ceile tam insen S immensa est, ut in cor homulis intrate non possit;& potius homo dieatur in gaudium illud intra- M. quam illud in hominem, iuxta illud Clarilii
Haee est differentia linquit Lanura) uater
Jllos , quos attulerunt exploratores de terra
promissionis, ficus stilitet , uvas , 5c mal granata: Nam per fictim intelligenda est dulcedo quae percipietur ex contemplatione Deiaetatis : per uvam , dulcedo quae percipitur exaspetiit Cluila humanitatis, in torculari enicis expressae: & per malogranata, in quibus grana orditiale s e habent , &miro ordine diu img..iuitur , gaudium quod percipitur videnda ordinatamSanctorum secietatem.& pene inii mei anilem Angelorum exercitum squorum nullus cum alici in specie convenit ) eorumque omnium ac suiguloruin differentias. Item Apo- gaudium huius inundi Separadrii. itiod primum, E cal. i a. per eoronam duodecim stellarum, qu
utpote parvum ti modicum, dicitur intrate iucor,potestqrre capi re tam exigua. quale est ox humanum e aliud vero quia imitiensium&in si
nitum, concloi cor te nequis humano: aded que me tu dicitur homo in illud latrate gaudium.quam illud gaud tim in cor homini in ibidem hoc exemPlo declarat : li si nia, poculum aquae , de stilli it 1id in colesoae tuo
sumen. vel ua male, capere id non ceris, sed potius Diud te capiet. Mundi huius voluptates exagiae si iit & n i d eae a. veluti leue liaustus quos bibit iis , a stibii evanescunt: e contraxeio gaudium ccelelle ad instar est fluminis aut erant in capite mulieris. snuantur nobis ga
dia di odecim Beatorti m. puta duodecim cognitiones,quae electos an aeternum laeti Labunuquartim tre, attinstini tres pei sonas Sanctiss-riae trinitatis, novem vero rei;quae novem O
vi ines Angenorum vel etiam sith idini do dii deeim stillarum dici potest , fgni heari in pri-
s ties antri .ae dote, , i ilicet Dei vili Dern, comprehensionem . ct fruitionem:deinde qua titor dotes corporis , nimirum elaritatem.
sit btilitatem, agilitatem,& impassbilitatem: denique satietatem quinque se iiiii an. De quibus omnibus tute dilutatione se sitienti dui