장음표시 사용
121쪽
CAP. I, v. l2- l l .doo ipso oomprobatum, intelligimus CALOV., ROSENM., HITZ. IIoe senim illud est proprium regula mundanis, quod odio persequuntur Israelem, non ipsius tantum caussa, sed maxime, quod pro fietitiis idolis suis deum illi colunt unum et verum; ideoque occulta et summa ininucitias caussa est desectio et contumacia contra Dominum. - ΥΠ is, qui molitur consilia nequitiae; nam cuius varias notationes congessit DAN. HLINRIcI Nahumus Pacifigus u. h. l. , plane nostrum est:
Nichisnuisigkoit, cis. Deut. XIII, 14; XV, 19, unius ingenii specie comprehensa 2 Sam. XXIII, 6; Iob. XXXIV, 18. Temoro GEsRNIL M, sicuti hic, ita Ps. XVIII, 5 defendere perniciei son-
sum ostendit HENGSrn. a. h. I.; insuper apud Mitatam remanere Potestatem nostro loco, monet II, 1, Quae cum ita sint, finem huius particulao v. 6-II, rediro adiuitium videmus, atque adeo salutem Israeli vindicandam primum is hoc genere locum habere, lieot regni mundani destructio et eversio, quae remedium illius atque caussa est, maxime cadat
EXtremis capitis vorsibus brevis et succincta divini consilii continetur declaratio, ipsissimis Domini verbis distinctius expressa. Assyrii in summo potentiae fastigio evertentur, nee iterum ab iis amigentur Iudaei v. I 2 ; imo, a vinculis eorum et servituto nune liberabuntur v. 13), Assyrium nomen unu cum idolorum simulacris landitus delebitur v. 14 .
122쪽
Sis loquitur Dominus: licet integri et ita multi rivi, ita quoque
tonduntur, et evanescit - et licet a taeerim te, non affligam te amplius. Illustris intorpretum digaensu versus, eo massiime, utrum ad Iudaeos an ad Assyrios vel utrumquo membrum, vel alterum solum reserendum sit. Nos, quid o stabilius usu verborum notionibus eliciamus, videbimus. Solle e vatibus dicendi genus 'I 'UN NI, licet omnia, quae praedicant, instincta divinitus sint, tamen iis, quae sequuntur, praecipuum pondus et gravitasem addit, simulque animos metu percessos ad spem salutis sortiter amplectendam divina excitat auctoritate. invi in coni. Κal unam habet potestatem: integrum esse, nee secus adi. ta,u .eum notat, cui nihil deest, integrum; eis. exempla probantia multa apud GOUSSETIUM p. 1045 ss. Afferunt quidem GESEN. Ηand b. et ΜΛ . Haudwb. notionem pacifici, praesertim ubi legatur 'mav Er, in page cum deo vivors; at monuit iam ΚΕ Ius ad I Reg. VIII,
6; XI, 4; XV, 3. 4 significare potius animum soli Domino deditum, nee inter seculum deumque suspensum; idemque sensus praeserendus est, ubi deest quidem mciv, sed e nexu senisntiarum Domini cogitatio apparet esse supplenda: 2 Reg. XX, 3;1 Parat. XXVIII, 9; 2 Paria. XVI, 9 XV, 17 mere est: incolumis , cis. Ies. XXXVIII, 3: Asae reminiscaris, me ambulasse in eonspectu tuo in veritate et cum animo integro; nee commutanda significatio est Gen. XXXIV, 2l: , , suntne viri illi nobiscum toto ex animo Uingestas autem dicitur non de moribus, sed de numero, uti patet ex sequentibus 'n' Sin tam verbi notio est, referri nullo modo ad Iudaeos potest; uti perperam vertit IUNIUs: si pacem voluissent mecum , ita etiam multi fuissent; aut suissent ita tonsi, ut transivisset Assyrius l vel , ut tolerabilius GLINRTYr Asi sincero me coluissent, ideo et potentes fuissent A etc. Neque vero cum ΜΑR IO ita reseremus ad Assyrios verba: si pacati sunt, pace alta atque hinc fluente prosperitate omni Duentos etc., id quod a vera vocis notione abhorrere vidimus'. Expedita enuntiati ratio est: licet integri sint Assyrii, et ita multi, etc. Nuid a FRAEI INIO recte sic de-
lὶ FRARI Ius l. l. p. 30 5s collato id , specie quadam arboris aculeis insigni, imaginem spinarum o versu 10m' repetitam existimat.
123쪽
scribitur: et sic etiam i. e. atque adeo multi, etiam ita si. e. attamen, nihilominus , licet N non possit nudo esse tamen, sed
mero ita, cui e sententiarum nexu additur potestas contrarii. ΚΟΕsTERt s Erillulerungeu der ii. Schr. p. ω cum tomero primum illud ra interpretetur: ita, uti nunc videmus multos esse, alterum: ,,ita, ut equidem constitui, Planum cogitationis decursum turbat; nam illud simpliciter notat eam multitudinem, quae Ox integritate exercituum consequitur, hoc autem ingentem numerum nihil valere significat contra consilii divini insecutionem. Innumeri enim Λssyriorum exercitus, et universi simul regni cives tonduntur, vel potius tonsi iam sunt, sicuti sutura dei iudieia dudum praesagiente spectat animo propheta; ,,subito et tanquam sulco messoria abscinduntur; ΚREENEN. TU Gen. XXXVIII, 13;cis. Ies. VII, 20; Ni . nisi hic, no0 legitur; unde MAMMUs mere positum pro specie netiva conteussit: ,,wnserunt scit. Israelem aliasque gentes. Mss. Ersordd. quattuor, omisso Dagesch in I. , exhibent Ni. v. Via, expelluntur; quod nescio num propter sequens factum sit; at multo et distinctior et ornatior imago ost altera.
an magno cum pondere potentissimam gentem evanescentem
pingit, idque num. sing., quasi unus tantum homuncio tolleretur; eis. Iob. XXXIV, 20: , et ovanescit, et ecce, non est ampliust IV transire, saepe do stipula vento dissipata dicitur Ies. XXIX, 5; Ps. XLVIII, 5; neques vero ideo HITZIGII M secutus stipulae similitudinem ex v. I ' repetitam, hic etiam valere dixerim. Mutatio numeri ossendere nequit, eis. v. 10 et II; sacile intelligitur, nec regem solum DRUS. nec exercitum VATABL. , verum omnes Assyrios una comprehensos quasi persona Proponi; nec est
omnino, quod neutrum praeseramus sensum: ,,et actum est scit.
de iis HESSEI B. , HOELEM. , vel deum transire faciamus cis. II, I , uno impetu hostes suos perditurum CALVIN. , vel etiam,
uti singularis exstitit ΚALINSRII sententia, cogitemus do Manasse in capti vitatem deducendo. - Assentiunt explicationi a nobis iustitutae HIERON., TARNOV., GRIM M., BAUER., ROSENM., MAUR.,
Alterum versus membrum addit, quod ex interitu hostium consequatur. IIv Pi. amigero, opprimere saepissime de populis vexatis dicitur: Gen. XV, 13; Ps. XC, II; Zeph. III, is cl.; correpta scribendi ratio, bis omisso ', ab aliqua rhythmi caussa repetenda erit. Appellantur autem Iudaei, uti mutatio personae Disi tiroc by Coo le
124쪽
seri; qui ad Assyrios reserunt ABARB., GROT., FRAEHN., E F., Η1TE. , iisdem offenduntur dissicultatibus ac v. 9 b. Conceditur, Iudaeos amictos a deo per Assyrios esse; promittitur vero, numquam ab iisdem eos vexatum iri; non quod Perpetuam securitatem polliceatur, sed illius tantum temporis, et ab illis hostibus, a quibus tum obsidebantur; HIERON. Habemus igitur eandem fere sententiam ac v. 9, desensam quodammodo ab iis, qui ob ingentem hostium potentiam suamque tenuitatem dubitaredo salutis eertitudine conarenturi Errare igitur videmus, qui totum versum vel de Iudaeis dictum esse ScuMID. HI. vel de Assyriis EW., HITE. all. contendunt; sed primum membrum de his, de illis alterum valere appareti - Versiones veteres satis condigum reddiderunt sensum.
ἐτι. Syr.: issic loquitur Dominus do capitibus aquarum multarum quae rapuerunt et elapsae sunt: et qui te exaudivi, nonne iterum te exaudiam 3 qui, ut de miseraliterarum Iaeeratione taceam in primo membro commissa, eo praecipue peecaverunt , quod ulteram verbi PDv potestatem praetulerunt, respondendi inquam. IONATuAN id, quod vaticinii rationi latius patenti subiectum est, ipsis verbis intulit, cum sic exhiberet: renua via ,-NM UOM P N etsi fuerint persecti consilio et multae etiam numero gentes quae congregantur ut urgeant Hierosolyma ete.
Sed nune ραυ- ταωm eius Ma te, et vincula elua ruNam. Alterum v. 12 Mi membrum longius iam exponitur. 3 adversativum opponitur negationi 'N N,. Inm consestim eventura significat, quae praedicentur. V o R. v. V o vacillare, vacillationem notat,
deindo vectem Num. VI, 23 et vectem iugi, quippo qui vacillet incedentibus bovibus, alias sere nia P, aut adiecto hun Lev. XXVI, 13; Erech. XXXIV, 27, aut omisso Iorem. XXVII, 2;. XXVIII, 10. 12; translate dicitur Levit. XXVI, 13: is regi voci
iugi vestri et stes, ut Oroeti incederetis, quem locum ex parte recitavit Egeehiel e. XXXIV, 27. ad literam: a super te, ita ut iam non premat io, siculi accuratiorρs in hoc genere He-Disiligod by Cooste
125쪽
quod ad similem fere sensum redit. seri P ra nisi speeis plur. noti legitur; genus tum masculinum habet Ies. XXVIII,
22; LII, 2; ' Ρs. CXVI, 16, tum semininum Iob. XXXIX, 5;
Ierem. XXVII, 2. Liberatio a vinculis indicatur vet v. rinn Ieru
LII, 2 all. , vel v. pria cis. Ps. II, 3; Ier. II, 20; V, 5; XXX, 8,
pnaM eosdem reddit sonos, quibus V. 12 habemus -- Quae verba pertinere ad Israelem, apud omnes serg constabat inter, pretes, eXceptis TIAEODOR., A BARBAN., BURRIO, quibus, mirum dictui Λssyriorum et gentium subditarum a rege et oppressore liberatio esti Verum Israelem appellari, vel ex eo apparet Ioco, qui vatis animo obversatus ost, cum haec scriberet verba, Ies. X, N: se et illa die fit, ut recedat onus eius a cervice tua et iugum eius a collo tuo, et frangitur iugum prae oleo. Quibus verbis eum Iesaias Hishia regnanto perniciem Assyriorum praediceret, eaque funesta illa Sanheribi clade evenire coepissent, iisdem fere utitur Nahumus, ut totius regni eversione prorsu8 ea propediem significaret absolvi. Iugi autem et vinculorum similitudo omnem illam resert quasi servitutem, qua ab Achasi tempore premebatur Iudam; nam licet annua plerumque tributa tantum Pendenda erant, ea tamen Pro Assyriorum arbitrio modo graviora modo leviora imponebantur; deinde, licet iussa eorum facere non semper debebant, timore tamen perpetuo angebantur, ne, quid passi ab iis Israelitae orant, ipsos quoque maneret. Ceterum, sicuti sententiam potius Iesaiae quam verba repeti videmus, ita vinculorum etiam cogitationem addidit vates, in eoquo Manassis captivitatem respicere videtur, quod probe notavit GLINSRu's; ita saeta eius post praestatam poenitentiam remissio vaticinii plenius eventuri pignus erat. - Ne de decem tribuum captivitate absolvenda cogitemus ΕW., ΗITE.), totius oraculi indolo et rationa vetamur. - Ierem. XXX, 8 vaticinium de universa gente sacra ab omnibus omnino hostibus vindicanda Iesaiae simul et Nahumi editur verbis: ,, et fit illa die, dictum Domini exercituum, Dangam iugum eius do collo tuo et vincula tua dilacerabo, nec amplius eo servient peregrinis. Disiti s G by COrale
126쪽
Iam vero ad Assyrium se convertit vates, id quod tam ex
universo Versus sensu quam e sumxo masc. apparet: Et tu it de te Dominus: non geretur a m cne tuo ampli e ea aede
erum tuum: nam vilis factua es. non propheticum est prael.
Gnorius , sed ita audiit iussit iamdudum de te Dominus, et quae iubet, ea confestim absolvuntur Pa. XXXIII, 9; dicta doto sententia est, et propediem dabis poenas. ,,Das machi, er istgerictet, Ein Woruein hann iun talion. Proponitur autem Domini iussum, I, ut, quod . passurus es, non sortuito et absque aliquo iudico veniat, sed Deo pronuntiante patiaris. IDER . I x RUCU vn P rei non seretur a nominε tuo ampliuss, i. e. nullum Seretur semen, tuo nomine insignitum, vel etiam: nulli tibi posteri nascentur. Gentem igitur et nomen exstinguendum nobiscum intelligunt MICH. , HITE. , ΜΛ . , ΕW.; alii de delenda memoria unico cogitant IONATH. , ERE ., HOELEM., CALVINUS: isseminare e nomine alicuius est, propagare eius famam, id quod comprobari V. Τ. usu nequit; male deinde THEODORETUS: Oυκετε γὰρ η σῆ προσζγορια ποῖς υπηκοοις ἐπιτεθζσεται, nusquam enim am de actis regum dicitur; denique satis absono GROTIUS: siqui posthac tibi imperabunt, non appellabuntur regra Ninivra, ... sed reges Babyloniae etc. l Haec uutem non ad certum quendam restringenda regem esse, sed de Assyriis omnino, tanquam do uno viro, dici, recte monuit HITZIGIUS. ''IUJ sic haud raro nominantur templa tam idolorum Ios. XXXVII, 38; XLIV,
13; Iud. IX, 27; XVII, 5; I Sam. V, 2. b; 2 Reg. X, 23, quam Domini I Rog. VI, 5. 37; VII, 12; Ies. LXVI, I etc. Assyriorum
templa reperta adhuc nulla sunt'; sacraria tantum emerserunt,eX. gr. Nimrudo tu palatio caurum spectante I altaria nulla relicta sunt; tabulae autem sculptae, quae operiunt murOS, RAEO SIὶ Eadem dieondi ratio Babyloniis miti biti sa itui, domus deorum, cis. RA-mson Analysis os tho Babyloniati texi at Behistun p. LXXXI.
N Palatia templorum simul vicibus iuncta esso e divina regis auctoritate eonieeit L YARD. Ninivoli und seine Voberrestu p. 329. 3 Cis. LAv. l. l. t. III, conclave F; descriptum est a BONonio, Ninevehand iis Palaees p. 261 Ss. eis. p. 267. 272 , nec non a GROTEFE DID, ΛΠ- . lago ei. der Gehiludo ait Nimrmι-8 ff.
127쪽
CAP. I, V. I 2-14. sacras exhibent, Bellis s. Astartes symbola, binis circumdatas Assaraci s. Baalis speciebus, quas in V. TO. Nigroch appellatas vidimus, viros dico capite aquilino et alis praeditos; praeterea regis expressa figura rat, instructi ad adorationem dei, cuius ex collo quinque pendent symbola, imagines solis, lunae, Atellarum, pili, quo dii sere exornantur, denique bidentis'; portas bini custodiunt tauri, capito humano alisque magnis praediti, quos resorro Chombinos negari nequit. Speciem universam sacrarii Assyriaei restituero conatus est LATARDUS, tho monum is os Ninevehiab. ΙΙ. - Ex aede igitur idolorum exscindet Dominus simul uera eorum. secare, abscindere, Hi. exstinguero, de idolis
dieitur Lov. XXVI, 30; Mich. V, 12; Sach. XIII, 2. Un proprietandamentum sculptilo indicat, cui imponitur imago fusilis rQ , cis. Iud. XVII, 4; XVIII, 14. 17. 20; coli. IIEMSTB. Besu. III, p. 94 ff.; deinde partis nomen transfertur ad totum, et de quavis dei imagino valet Exod. XX, 7; coniunctae haud raro npparent voces Deut. XVII, 15; Iud. XVII, 3. 4; XVIII, II ff.; Ies. XLVIII, 5. Est autem in his verbis egregium talionis divinae
exemplum: nam Assyrios aliarum gentium simulacra et idola exscidisse, non modo Q ll. 8s. scimus, cis. 2Reg. XIX, 17 SM, verum in ipsis otium eorum monumentis videmus, ubi tres milites securibus percutiunt simulacrum dei cuiusdam peregrini, aliique abscissas particulas ponderant ; eodem modo iam cum ipsorum idolis agetur. - Σ'aere diversis rationibus expositum est. I Fuerunt, qui sepulcrum soIum osse obiectum contenderent verbi atque adeo sic verterent: parabo Sepulcrum
tuum MAUR., HiTκ. : id quod satis languet; 2 alii, quia accentus.docent, haec verba esse coniungenda cum antecedentibus, aut ad utrumque, sculptile et susile, retulerunt verbum, ita ut vel ad verbum superius dictum temere supplerent Suff. - rexscindam te, sculptilo et susilo saeiam sepulerum tuum BURR. , vel ut ineste repetenda existimarent D EWALD. , idque,
I CD. LAT. I. I. fig. 78. Significatio harum imaginum, quae haud raro reperiuntur in tabulis Assyriorum lati. LAT. tho monuments of Nin. labb. 10. 13. 14. 27. 3I. 48. 53. 59 nondum enucleata satis videtur; reseruntur R GROTEFENDIO l. I. p. 9 ad quinque numinum maiorum ordinem; haud raro tamen ornatum tantum praebent, veluti parvuli soles et lunae Ies. III, 18.2ὶ Cis. BONoaei l. l. p. 163.
128쪽
quoniam saepissime coniuncta ita leguntur, praeserimus 39 rationi illi, ex qua sie audit enuntiatio: ,,ex aede dei tui exscindam sculptile, et fusile faciam sepulcrum tuum DE DIEU, HOE M. . licet simplicitate commendetur. 4 Abesse maxime ab idonea explicatione videntur, quibus templum est id, quod in sepulcrum converteretur secundum Ies. XXXVIII, 37, unde nihil probatur
M STER., DRUS., ROSENM., quibus assentit F. BOETTICHER exo-get.-krit. Aelirentese p. 40 , secum verisimile esset, dostructa idolorum adyta haud raro pro sepulcris esse usurpata. - Sententia igitur haec sero est: Idolorum simulacra e templis exscindentur, et ipsi ruina eorum cooperientur et sepelientur. Quibus
verbis Sanheribi necem Ies. XXXVII, 38; 2 Reg. XIX, 37 prae- diei probe existimant ii, qui ante cladem apud Hierosolyma
Assyriis inflictam cecinisse Nahumum contendunt; at quoniam diu postea editum esso vaticinium intelleximus, hoc tantum concedimus, atrocem regis illius eventum respici, et interitum haud minus ignominiosum sub imagine consimili universae Assyriorum genti annuntiari. Idolorum autem commemoratio et vindicta ad alias quoque revocanda caussas est: primum, quod in deorum ab ipsis inventorum potentia suam ponebant gloriam et superbiam; deinde, quod in religione et mythologia sua cuiusque populi indoles suumque ingenium expressum est; postremo, quod ad desectum a deo vivo veroque et creaturarum cultum tam inimicitiae adversus Israelem quam ipsorum reprobationis ultima
Additur denique, quamobrem exstinguendi sint Assyrii: sicuti idola gentium saepe legimus C mbra dicta, ita cultores eorum etiam pro nihilo habendi sunt: m,' 'P, nam levis es. Cuius verbi O,' genuinam potestatem ben descripsit GoUSSETIUS: nota Kal. , Niph. , Hi . . IIithp. significare levitatem, eamque physicam vel moralem. Sie 1 exiguam rei quantitatem et eXtensionem indicat Gen. VIII, 8. II, indeque transfertur ad animi ratione Iob. XL, 4; Gen. XVI, 4. 5 seq.: veluti Ni. 1 Sam. XVIII, 23; 2 Reg. III, 18; uberius proposita similitudo Ost Dan. V, 27: pensus es lance, et inventus es deficiens; qui sensus tu locum nostrum Optime quadrat. IIII Z., MΛl R. Exv. 2) Ilii alteram
verbi notionem praetulerunt: vilem, contemtum esse, cis. l Sum.
129쪽
qui in contemtum hominum inciderit. 3ὶ Sunt etiam, qui coleremesso vertarit , Π, veluti 2 Sam. I, 23; Hab. I, 8; Ierem. IV, I 3; Iob. IX, 25 coli. adi. ,Π ; sic Pesinito, omissa nimirum vocali
sub l. ri, exhibet: cito, celeriter, et LXX: οτι ταχεi coniiunctis verbis cum versu sequente. Quae interpretatio incommoda est. - Commemorandae etiam sunt, ne omisisse eas videamur, aliae interpretandi rationes, quae ves verborum sormas vel idoneum offendunt sensum: IONATH. , GROTII: quia tacito Meest coram me; DRUS., PISCAT.: quia vi lueris, i Mil. accepta clade in Isidaea, vel amisso regno; denique, uti eavillarent quidam: quia Ierissimis contra Dominum verbis utebaris. Quae cum ita sint, primam vaticinii partem consilio Domini de Assyriorum regno landitus evertendo absolvi videmus. At, sicuti nullum sero adhue versum explicavimus, de quo non di crepassent uv. dd., utrum Assyrios an Iudaeos respiceret, ita extremam quoquου sententiam non desuerunt, qui de Iudaeis dictam ammarent. CYRILLus praeceptum Domini reperit de Iuda tuenda et de non futura iterum dispersiona populi post Babylonicam, et purgationem a sculptilibus allegat sactam sub Iosia rege: Singularius etiam MLINAMUs priora illa verba: amr, is, ad Manassis instituta resert abroganda, quibus Iudaeis dux et auctor plurimorum scelerum fuerat; eumque sensum dilucide patere aito commemorata idololatria; quam primum abolitam esse Manasse reverso, 2 Parat. XXXIII, 15. 16; deinde sequentia quoque verba postea impleta esse per Iosiam, qui fragmenta sculptilium, quae succiderat, dispersit per tumulos eorum, qui eis immolare consueverant, 2 Parat. XXXIV, 14. - Nemo est autem quin hac interpretatione omnem vaticinii nostri rationem turbari vitelligat, cum pro gravi calamitate, quam exspectabant Iudaei, liberatio ab hostibus et restitutio pristinae gloriae promittatur, neque u quam gravior nuntiatur poena, quam qua iam erant affecti. M i. Coost
130쪽
Aliora vaticinii pars, qua in mediam Nini rapimur eversionem , tribus et ipsa absolvitur numeris. I Ad dignitatem Israolis vindicandam atquo restituendam exercitus egregie instructus contra Ninum ru Domino excitatur v. 1-5; ΙΙ eX pugnatur urbs munitissima, diripiuntur ingentes divitiae eius, incolae pallido angore cruciati in fugam vertuntur vel abducuntur in exsilium v. 6-il; III atque adeo praedonum spelunca illa diruta a Domino exercituum , trucidatis latronibus, Praeda exscissa, deserta iacet utque desolata, v. I2-I4. A. V. 1-5. Ac prima quidem capitis particula summum primum iudieii exercendi finem proponit, Israelis liborationem v. I; Λssyrii autem humanis viribus frustra propulsare exitium student v. 2, cum ipso Dominus scelera adversus sacrum foederis sui populum commissa ulturus sit v. 3. Deinde magnificus exercituum, irae divini ministrorum, habitus v. 4, et .mirifica describitur celeritas, qua curribus advolant ad urbem capiendam, V. 5.
Ecce in montibua pedes nuntii laeti, praedicamiis pacem Celetra, Iuda, frata tua, emolae vota tua I Non enim stra abitur amplius 8uper te nepuam, totus eratinctus egi . Verbo mn ,, deiectos otI Uberius hune versum explicavit DAN. HamRIci , dissertatione, cui in- Scriptum est: . Nahumus paeineus, hoc est de pace,' IIps. MDCL, in qua