장음표시 사용
181쪽
de Babelo enuntiata a nostro vnte M Assurem, futnmo Babelis quasi praesagium, translata dicemus '. Iam vero ineuientius N hunii voces uv. 4. 5 romtiuorunt apud Ieremiam XIII, v. 22, qui Iochonino, Itidaeorum regi et matri eius, cum gentium poceata sequi non orubuissent, eandem Praenutiliat poenam, quum gentibus improcati erant prophetae Priores, et eadem meretricis constituta imagine, v. 22 , Propter multitudinem, inquit, , Peccatorum tuorum, eis. Supra V. 4, deteguntur syrmata tua,' a , et per vim nudantur calcos tuae; et accomodatius ad nostra verba v. 26: ,,atque etiam ego detego syrmata tua super saciem tuam, et cernitur ignominia tua, 'lla Π IN I .
Et coniicio super te ab inanda. et contemtam te reddo; et e stituo te tanquam eremplar. Non satis aest, ut ne quitia eius publico denudetur, sed contumseliose etiam et cum infamia omnium
conspectui exponitur. y RU LXX βdελ vrsta, res, cuius taedet aliquem, ubicunque praeterea invonitur, idola signitieat abominanda Deo et populo eius, ct quaecunque ad ea pertinent, ela.
1 Reg. XI, 5. 2 Regia XXIII, 13. 24; Sach. IX, 7; Dan. IX, 27;
hoc autem loco specialis illa potestas, quam retinoro MICII. m luit, tolerari vix potest, nee comparatio uv. I, It tanti tacienda est; imo longo maximam interpretum secuti partem apud ampliorem significationem sordium, stercoris remanemus; stereora enim et sordes in aliquem coniicere summum contemtum et infamiam notat, uti proprio sensu sequens asserit verbum: I'n ab , et contomiam te reddo , s. contemtim tecum ago. 822 Pi. contem- tum alicuius verbis s. saetis in primore, eis. Ies. XIV, 2 l. Deus autem quos contemnit seu pro nihilo habet eis. I, it m p 'r eos exstinguit at tuo 'evertit. 'N' ricae , et i constituo te tanquam exemplar. 'N in pausa 'Ν', singulare formae genus R. V. ter Praeterea reportum: Gen. XVI, 13 sensu visionis,
1 Sum. XVI, 12; Iob. XXXIII, 21 notione aspectus; recte igitur LXX exhibent παρ&θεν Πια, et interpp. plerique: eXemPlum,
Spectaculum. Sensus in promptu est: oedam in te eXemplum Vindicine tuae, i TARN., ut, . quoties de magnis peccatis aut de
182쪽
magno supplicio narrabitur, statim in exemplum adducaris, ΜΕNOCHIUR; nos sere: du solist exemplariscli bestrast merdis. Cis. Eg. XXVIII, IT: Ain terram te proiiciam coram regibus et tradam te ad intuendum te cti, ' i'nna. Exenuita eiusmodi plura suppeditat N. T. , veluti Matth. I, I9: sιὴ θέλων αυτην δειni azίσαι. 1 Cor. IV, 9: θεατρον εγεννήθημεν κόσμει . IIebr. X, 33 all. Qua simplici significatione relicta alii
rei despectae vel stercoris notionem Statuerunt, DRUS., MARCΚ., MLIN8Κ. , quam refutavit GOUSSETIU3 p. HM.
Et si, ut quisquis te conmeaeerit, fugiat a te et alleat: dem lata est Nin I quis est qui condoleat ely unde guaeram eonsolatores tibi ad augendum enuntiationis pondus in limine positum; cis. Ios. LXV, 24; Ioel III, 5. praeclare revocat illud 're' v. s.cis. v. 17; Ιes. X, 31. XXII, 3 ss.; Ps. XV, 8, fugere, horroris et odii signum, CALV., Avelut a Nidda, re laeda 2 Parat. XXIX, 5, MICI l. rarior L. Pual species pro πηί Ies. XV, 1. Similis de vastata Moabitarum terra habetur exclamatio Ier. XLVIII, 20: - MNU M 'P. ED. XI, 8. I agitari, commoveri, scit. capite cis. Iob. XVI, 4. 5, commiserantis signum; agitari alicui, in alicuius comm dum, haud raro dicitur pro: commiserari, con8olari aliquem, cis.
Ier. XV, 5. XVI, 5. XLVIII, 17; Ps. LXIX, 21. - PNU, --dito i non paragogiso, sed veteris appositionis II reliquia cis. Em. q. IM, c, quod unice in hoc dicendi genere, adiuncto D,
reperitur. Commutata tertiae p. in alteram nota vivido orationis genere satis explicatur. ViX autem dubitandum est, quod non liquebat HOELEMANNO , ultima . haec verba ad homines ingentem interitum declamantes, neque vero ad deum esse referenda. Ceterum indiciis luculentissimis, a KUE RO I. l. p. 140 expositis, probatur, hune Vergum rursus ad Iesaiae similitudinem esse expressum, qui tristem Iudaeorum statum c. LI, 19 hisee deplorat verbis: sedua illa tibi obviam venerunt: quis ta consolatus est devastatio et ruptio et fames et gladium - quem faciam te consolari, loriare 'o 3 ac ne fortuito haec ita videantur concinere, Iesaiani libri memoriam paullo infra v. 10 deprehendemus; quondde quod II, v. I. eandem Iesaiae pericopam olere intelleximus.7
183쪽
B. V. 8-13. Iam vero ne Ninus opportunitate situs sit opibus cladem illam v. 1 3 et ignominiam V. 4- posse avertere videatur, Thebarum assertur exemplum, quibus, uti praesagiento animo fore aliquando vidit vates, nec locorum longe praestantior opportunitas et firmitudo V. 8 nee ingens copiarum multitudo v. 9 pro suit, quin caperetur et incolae eius in captivitatem et miseriam abducerentur v. 10. Haud alia erit, in quam Ninus incidet, calamitas v. 11; omnia loca munita nullo sere negotio occupabuntur v. 12, et fines elapso fortissimae olim gentis animo aperti, ab hostibus capientur, P. 13.
Ρrius quam ad explicandam hane pericopam Recedamus, quaerendum est, quando expugnatio illa Thebarum, de qua legimus, et a quo tandem facta omnino esse videatur 7 Satis divorsae interpretum de hac quaestione extiterunt sententiae, e quibus, cum
longum rit, enumerare ad unam omnes, gravissimas deinceps --
censebimus. Quo facto fieri non posse intelligemus, ut factum aliquod praetori tum respici statuamus, licet longe plurimis ita placuerit, nee prima verborum species tale quid non suadere videatur, imo futuram quandam cladem praenuntiari. Ac primum quidem, si in ipsα vatis inquiramus verba, num aliquam suppeditent eius gentis cogitationem, ad quam victoria et expugnatio reserenda sit, nihil omnino elici potest; hoc tamen a mare pro corto debemus, ab universa loci indoIe et ratione
neminem longius abesso quam I) ipsos Λssyrios; id quod
Probe perspexit EWALDI sagacitas, et GΕ8 ., qui cum antea ' longe aliter iudicasset, serius ingenuo coucessit. Nonue enim, si aliter esset, aliqua Atrocissimas talionis facta mentio fuisset γ neque Potest eXprobrari nobis, quod por.Omnem Nahumi librum tacitam et quasi occultam retributionem indigitavimus; ea enim, qualia erant, universam Assyriorum agendi rationem referebant;
184쪽
Thebarum autem ab ipsis illis facta expugnatio et eius populi destructio atque deportatio: cis. v . 10 , quocum per integra sorosocula de imporio orbis terrarum dimicaverant, quae primum atque summum locum inter omnia bellicosissimao gentis facinora tenere debebat, eu ratione commemorari nullo modo poterat.
Nihilominus maxima interpretum pars ab ipsis Assyriis tactam illum Thebarum eversionum opinabantur, atque in inveniendo reliquo rege et tempestate aliqua, cui adscribi illa posset, gravi
sese exercebant labore; quibus maxime insuper contrarium est, quod nusquam idonea quaequam eius commemoratio nec in ii. 8s., nec in veterum scriptis , nec in monumentis Assyriorum vel
Aegyptiorum reperiri potest; non enim de victoriaialiqua vel clade Aegyptiis inflicta agitur, sed de expugnatione capitis celeberrimi ot incolarum exsilio. Nam 1 qui do . Salmanassaro cogitant ZORNIUS all. , vel, quem eundem fuisse diximus, de Sargo ne GESEN., IIESSE SUESsΚIND ', UMBR. , HITZ. , SCHMIE-DER , maxime provocant ad XX ' Iesaiae caput, unde colligant, Tartanem, Sargonis imperatorem, Aegyptios et Aethiopes debellasse atque in exsilium deduxisse; de cuius capitis explicatione idonoa cis. proli. 2 Alii ad Sanheribum momorabile laetum detulerunt USSERIUS, PRIDDEAUX, GREVE, KREENEN. ; in quorum savorem Iaudata sunt IOSEPHI verba Λrch. X, I, 4 , qui auctore BΕRoso Sanheribum cum Aegyptiis bello conflictasse
tradit; at vero nihil commemorat de eversione Thebarum, nec de victoria quidem Assyriorum'; quo accedit, quod nec post cladem illam apud Hierosolymam acceptam ullus eiusmodi eXpeditionis locus est, nec antea'; atquo ipso etiam Santioribus, cuius res ante sunestum illum reditum gestae Satis accurate perscriptae nuper emerserunt e ruinis, debellatos quidem a se ipso Aegy-
. 1 Id quod fatetur etiam GEsEmus comm. in Ies. p. 642. M CD. disputationem eius diligentissimo compositam illam: Da historia et antiquitatibus urbis Thebarum, opusce. as. 1731, V. p. 322 as. ela. p. 387. 3ὶ De rebus Assyriis. VratisL 1836.4 Bemerk. Eu Nah. III, 8. 18. Studd. u. Mitt. 1835, 1, p. 149ss.
185쪽
pilos et Aethiopes apud oppiduni Lachiseli gloriatur eum Aegypti ipsius expugnationem certo non omisisset; imo ipse Tirrhaha, nescio an propter ignominiosum illum receptum , debeti tos laetat Assyrios , idque in ipsis Thebarum monumentis.
etiam sibi delegit ΚumsKIUs, A BURNI quibusdam nixus verbis, ab Eus Io traditis, quas Axerdim, i. e. AMarrhadonem, -Aegyptum partesque Syriae in serioris in suam potestatem redo-gisses docent; quibus quanta habenda fides ait, dudum demo stravit NIEBUIIRIUA . - Quibua omnibus argumentis adde sis, quibus Assyriorum cogitationem prohiberi diximus. Satius agere videbantur, qui non ad Assyrios, sed ad Π Aethiopes referebant Thebarum expugnationem, quos exitum 8 i sec. versus Aegyptiacarum rerum potitos esse constat'. VITRINGA Up. doctr. pro . , GROTIUS, HUPrem'. At,' ut omittamus, omnem regnandi rationem, qua reges illi Cusehitae utebantur ', eiusmodi esse, ut expugnationem et eversionem Thebarum, Praecipuae Ammonis colendi sedis, vix pati videatur: Nahumi verba contrariam comprobant sontentium, cum Aethiopes inter auxilia et socios Aegyptiorum recenseantur v. s. 'Reliquas opiniones paucis absolvamus. III Ad sec. I tempestatem, qua Aegyptus internia concutebatur tumultis, confugit EWALDUs, neglecto I 0 ' Nahumi versu, cuius verba hora Ca
3ὶ Imagines in pylonibus expressae monumentorem, quae nunc nominctMedinet-Abu comprehenduntur, decem EXhibent gentes Asiaticas, quas Tirrhina rex tenet vinetas; eis. MPm Denkmater Rus Aeg. u. Niib. secti V, tab. I; Ross Liam monument. storr. vol. II, tab. 150; tria quidem nomina Spposita slint, quorum significatio nondum satis enucleata est; vultuum tamen natura et barba Asiatieum indicat genus; ac modo temporis habeamus rationem, vix alios possumus quam Assyrios intelligere. M EUs u chron. arm. Q. AucuER. 3 p. M.
186쪽
I Inra, extraneos hostos olent. - IV GEsENius deinda Seytharum irruptionem ab Herodoto narratam illam intellexit, cuius tam in ria atque lubrica et fides omnino et tempus est vix ut conserri in certamen valeat. - V Nea desuerunt qui Carthaginienses etiam induci posse probarent HEEREN., SUESSEIND I. I. uno sublevati AMMIANO ΜARCELLINO, qui urbem Hecatompylos a Poenis olim expugnatam tradit; quibus nisi
respondere in animo est eum GESENIO thes. a. v. aliam fortasse significari eiusdem nominis urbem, Eatis erit monuisse, dubium illud de tam remota antiquitate testimonium idoneo carere momento. - VI Denique inter eos, qui praeteritam aliquam cladem a vate respici existimant, maxime omnium aberravit BOCHARTUS, cum captam n Nebucadnezare intelligeret urbem, atque adeo Nahumum, cum postea scripsisset, praedicino a Ieremia et Ezechiele cladis et iamiam consectae extitisse testem lIam vero ad singula argumenta illa, e quibus singulas interpretum opiniones improbandas esse diximus, accedit, quod ante Nahumi aetatem Thebas non esse expugnatas atque dirutas ninquo incolas in captivitatem abductos, ex ipsis Aegyptiorum monumentis constat, quorum indiciis magnificentissimae urbis historia satis luculenter conficitur ; quorum auctoritate docemur, nullam alleuius momenti cladem cogitari posse ante Cambysem M. Quas eum ita sint, paucos illos sequimur interpretes, qui s turam Thebarum sortunam praenuntiatam viderunt, HIERON. , HEODORETUM, CYRILLUM, COCCEIUM; verborum igitur forma pro' propheticis quae aiunt praeteritis habendae erunti Neque vero
eo illis nomino assentimur, quod certam illi quandam indigitari EX pugnationem existimarunt; imo Aegypti caput splendidissimum omnino iri eversum docetur, idque tam a Cambyse, quam ab aliis deinceps omnibus, qui Thebas unquam destruxerunt, con
Videmus igitur duabus ex caussis Thebarum afferri exemplum: primum, ne uatura Nini et opibus Assyrii quidquam contra destinatum sibi satum- valere existimarent; tum vero, no quis illis
187쪽
CAP. III, v. 8-13. ab Aegyptiis imminere perniciem opinaretur. In eorum enim exspectatione, penes quos summa tunc Post Assyrios potentia erat, defixi omnium haerere oculi debebant, cum de exstinguendo Assyriorum imperio ageretur. Illis igitur et ipsis suam propediem satalem adesse horam significatur; ita ut hoc Ioco per negationem quodammodo de instrumentis iudicii in Assyrios exsequendi instituamur. Hic nutem scopus non primo, sed gecundo atque minore loco habendus est.
Numquid melior es quam -Ammon, quae habitat in sumissius,
aquae circa eam' cuius munimentum mare, a mari murus
unicum sui. IV Pro IV exemplum, uti reperitur simuI et a dirin Ierein. XLIV, 28; Eg. VI, 8. ', nU' significati bene mihi est Gen. XII, 13. XL, 14 all.; coll. 1 Sam.
XVI, 16. 23 'h n'C; sensus ergo quaestionis est: num melior tua conditio est, L e. num potentior es et amplioribus etiam dosensa munimentis quam No Ammon 3 Natura enim locorum est et munimentorum praestantia, quae in comparationem vocatur, nec mera magnitudo HIERON. . Aliter E ALI Us interpretatus est: se illindu ein besseres Schichsal haben cl.; HOR LEM. e ,,cum moribus non melior es, fortuna quoquct meliore non digna es, et inge
sequentium versuum ratio negligitur, quae de morum depravatione nihil habent, verum de potentia et firmitudine agunt. ita comparationem institutam indicat. --rea Ierem. XLVI,
25; Ez. XXX, 14 sq. nudo dierum, Thebas significat Aegyptiaeas, a LXX. a. I. Ierom. Λιοσπολις, hic vero μων redditas, portio Ammonis, cui celeberrimum sanum in ipsa urbe erat; inde Ier. XLVI ipse Ammon Noe is dicitur, eiusquaevitum respicit Ezech. , cum XXX, 15 enuntiaret: et exstinguo tumultum e No, NaU N. Significatio v. rea nondum enucleata est; diversas v v. dd. opiniones exhibuit GESEN. thes. a. v. Nomen a Graecis urbi impositum eo reserendum est, quod Ap, c. arti c. sem. Tap, nomen erat celeberrimi cuiusdam Ammonis delubri media in urbe aedificati; quod nomen, plurali prae-Disitired by Cooule
188쪽
sertim numero expressum Napu, ad universam urbem haud raro transfertur Erat autem caput superioris Aegypti, sicuti insorioris Memphis, et quo maior a primis inde temporibus superioris regni erat auctoritas et potentia, eo Thebarum quoque magnitudo et divitiae et magnificentia reliquis Aegypti praecessebant urbibus; quid 3 quod.ad saerum hunc Ammonis locum omnis Aegyptiorum quasi cogitur historia . Egregiam eius, quo olim gaudebat, splendorem ingens illa templorum et palatiorum de-
Structorum moles per latos campos effusa apud vicos Medinet Abu, Luglor, Κarnali testatur hodieque, . neque ullam reperiri tam grandem tamque excelsam ruinarum maiestatem, Omnia deinceps itineraria assirmant δ - At vero No Ammon esso Thobas , nostra demum memoria consentiunt interpretes, B HARTUM et ZORNIUM secuti; fuerunt tamen, qui praeeunte IOΝΛTH. et ΗΙΕ-RONYMo, ab institutore suo ita edocto, Λ lexandriam intelli. gerent, Si tu eius maxime commoti, CALV., GROT. , IUN. , PISC., DRUS. , MARCΚυ et vel Per prolepsin una cum existentia interitum praedictum, vel oppidum quoddam, quod antea eius locum tenuisset appellatum docerent, licet STRABoΝΕ et PAUSANIA auctore κc0μη tantum ibi reperiretur, priusquam ab AleXandro urbs conderetur. Alii autem Dios pol in minorem acceperunt, Super Menderem in Aegypto inseriore sitam, praesertim cum STRABO
modo obscurum illud oppidum comparari Nino atque adeo Prao stantius esse dici possit 3 -Quo ac dit, quod probe monuit ZOMNIIJS: Aurbs Ninevitis ponenda ob oculos erat, quae non magis natura et mirificis molibus munita, quam propter imperii amplitudiuem et diuturnitatem florentissima essot, ut Ninevitae illud elatis tantae urbis cognoscerent, quod ipso usu etiam mortalea docentur. Situm vero uv. seqq. descriptum perbene quadrare
o CD. Lxpsius Brieso p. 272 sa. 2 Id quod ibidem lueuienter perstrictum reperitur.3ὶ CD. ZORnii librum supra I., et libros a GEsamo thes. R. v. et WI- ΗΕRO R. W. R. citatos, quibus addo rapsu a I. I. p. 265-303 et F. A.
189쪽
CAP. LII, v. 8-13. quae habitat hi suiminibus, et quidem socum habitat eis. Zeph. II, I5; SI G. I, I l. ampliore quidem potestato numinum reddidimus, vix tamen praeter Ex. VIII, 1 usquam fluvium notat, nam Ies. XXX, 2l rectius Euphratos et Nilus intelliguntur; translate dicitur Iob. XXIIII, 10; praeterea Nilum semper indicat, et Plur. num. EX uratum Nilum cum tirae-ehiis et canalibus lassisque ex eo deductis Ies. VII, 18. XIX, 6. XXXVII, 35; I Reg. XIX, 24; Ex. VII, Is all.; nomen nutem Aegyptiaco quoque sermone canales significare ostendit GEsEN. thes. n. v. Nobis canales urbem cingentes cogitandi erunt; nam Iieet in utraque Nili ripa urbs suerit aedificata, talo quid tamen si indigitare voluisset vates, aliis vocibus suisset usus; id quod
confirmatur. V v. seqq.: D. Altero membro subiungitur, quale iis ex hac natura redundaverit commodum: cuiud munime sum mare rat, e mari murus eius.
Videamus primum quid sit Uri; quod multiplici ratione explicatum est; ab aliis fossa, CALV., MAUR., ab aliis lacu et paludibus, KRCE r. all.; ΙIOLLEM. reddidit vallo et fossa; IIiTZIsio ostSt. ConStr. n. v. Uri, castellum notanto, si uti SCIIMIDIUA, DE DIRU exhibuerunt: , quae sortitudo est maris; denique Εw., UMBR. recte, ut nobis videtur, statuunt nostrum Sehut ehr;
quae notio in promptu est 1 Reg. XXI, 23; 2Sam. XX, Ib; Ps. XLVIII, 14. CXXII, 7; eis. hm rium Ios. XXVI, 1; 'm , nThren. II, 2; Graeci προτείχισ1ια, περι ιχος, πεPιβολος,
Vulg. antemurale; atquo adeo apposite GES ΚΝ. thes. muruS m1 nor et e terior fossam ambiens, una cum pomoerio, id quod MMCHII verbis comprobavit; II OELEM. cum ad 2 Sam. XX, Ib; Ies. XXVI, l provocaret, ab idonea Il. interpretatione aberravit, cis. I. H. MICII. a. lib. u.; GEsΕΝ. thes.; IIITZIGI Us autem nullo Probare exemplo poterit notionem castelli, nam Obad. v. 20 aptior est copiarum potestas cis. CAsi . a. h. l. , Hub. III, I9 sortitudinis: adde, quod socundum illam interpretationem haec verba parum mnSonant cum reliquo versu. - plerumque quidem mare ESt, transfertur autem haud raro ad magna numina,
Nilum Ies. XVIII, 2. XIX, 5; Iob. XLI, 23; Eg. XXXII, 2,
ad Euphratem Ies. XXVII, I; Ier. LI, 56; dicitur etiam de mari eneo 2 Reg. XV, 13 all.; illos vero locos, quibus GESEX. thes. notionem plagae occidentalis probari contendit, ad Omnes maris, mediterranei nimirum significationem reiiciencos
190쪽
existimo. 'ri mo, s mari murua eru8; IN I murus principalis est, an GESΕΝ. thes., NINERI RW. I, p. 3IT. Sententiam probo descripserunt UMBR. , MAUR. , ΗITE. : cuiua mures mari conficitur; BOCHARTO nutem et MICH. , qui rubrum et mediterraneum mare, Aegyptum cingentia intellexerunt, sequente EWALDO: ,,derenΜauer Schulawehr κω von Meer gu Meer, obstat praeter cetera, quod non de terras, Bed urbis agitur propugnaculis, et quod longius retardatum ad finem usque esset . lnU I.
Aethiopia raratarum est et Aegyptus, nee is est; Put et Libya
sunt in auritio tuo. Iu enumerandis gentibus, quibus magnitudo et potentia regum Thebanorum conficitur, eam vates instituit rationem, ut a meridie profectus Nili decursum secutus ad septen- . trionem progrediatur, dein ad occidentem deflectat. Gen. X, 6. Chami filium natu maximum, deinde populos ab eo genitos designat, alias etiam appellatos, Hab. III, 7 , quos Graeci Aethiopum nomino complectebantur. Sedes eorum Iatius quidem patebant; neque enim Africae partem tenebant solam, ab Aegypto meridiem versus vergentem, uti docuit SCHULTHERA assentiente GESENIO thes. a. v. , nec Arabiam tantum, uti axistimavit BOCHARTUS , sed regiones utrasque secundum argumenta a I. D. MICHAELEM exposita; quo adde, quod e disputationibus Ros MELLERI' et KNOBELII ε apparet, per omnes sero Asiae plagas meridionales C chitas incoluisse dispersos. Ad nostrum autem locum propriae tantummodo sedes eorum pertinent, Africanae illae, ubi hodieque gens quaedam, cui nomen est Bischariba, ad originem eorum reperitur reserenda Quae de summa Meroen sium humanitate atque artium literarumque gloria, Aegyptiis