장음표시 사용
151쪽
honores , & statum verbis exponebat . Uel secuitia dum Origen. c hom. 3 o. in Lue. ante med. ostendit ei, quomodo. ipse per diversa vitia regnabat in mun
EX art. habes primo . quomodo per rationem stendas , merito esse insinuatum a scripturis, quod conveniens fuit tentationis Cnristi modus , Mordo, tum ex parte descriptionis factae ab Euangelistis, tum ex parte diaboli . Ex parte quidem primi inlinuatur per hoc , quod ab Alatib. q. Lucie 6. totaliter, ut inibi, describitur. Convenienter enim dicitur a icriptura & in modo , & Ordine, quicquid ab ea dicitur . ergo , ab ista univeriali ad hoc particulare descendendo , deicriptus fuit convenienter modus , Et ordo tentationis huius ab Euangelistis . De ueritate ixit ira antecedentis nunc dicti, st. conuenienter dicitur a scriptura in modo , atque ordiane, quicquid ab ea dicitur , vide notatio. p*ῖ ad 7.
append. Item I. a. art. q. aρρend. Juvabit quoque videre de susticientia scripturarum in a. a. q. 179. art. a. appendic. Ex parte autem secundi iuprincipio dictorum insinuatur per hoc , quod dicitur
Luc. 16 Filii hujus saeculi prudentiores filiis lueis
in generatione Ius sti t. Ni mine enim filiorum Deis culi intelli uuntur homines mali , quorum prosecto diabolus est caput, qu. 8.art 7. N prudentiae est invenire medium conveniens ad finem , 2. 2. θω. 47. ar. p. & consequenter prudens est, qui bene ratiocinatur ad aliquem finem, a. a. qu. 47. art. 2. Si ergo
filii diaboli sunt in generatione 1lia , idest , genere
malorum, valde prudentes : multo magis caput e
Tum, Se pater , Joann. 8. id est , diabolus dicendus est prudens , in genere tamen malorum solummo do, Sc prudentia illa , quae est in peccatoribus , idest , falsa virtutis prudentiae similitudo , a. a. qu. s. ar. I 3. Quod sit diabolus taliter est prudens. erisgo & in tentationis Christi ni Mio , Sc ordine fuitialsa illa virtutis prudentia prudens . Testata enim est de hoc particulari scriptura virtualiter, dum e
plicite dicebat universaliter ly sIii huius seculi prudentes sunt , quoniam universale , quantum est de se, ad sua particularia extenditur . Secundo vides pquomodo ex his bene pensatis , & applicatis . , do et rina praesens Angelica uiuissim declaretur , atque confirmetur.
152쪽
sti Et circa hoc quaevuntur etiatuor. Primo . Utrum Christus debuerit praedicare soIum Iudaeis, an etiam Gentilibus. Secundo. Utrum in sua praedicatione debuerit turbationem Iudaeorum vitare. Tertio. Utrum debuerit praedicare publice, vel o
Quarto. Utrum debuerit docere solum verbo, vel etiam scripto. De tempore autem, quo docere incepit, supra dictum est, c q. 39. a. a. b cum de baptismo eius
Utrum conveniens fuerit , Ch=iseum Iudaeis, γnon GentUibus praedicare. a. d. a. in exmsit. Iit. circa med. AD Primum sic proceditur . Videtur , quod Christus non solum Iudaeis , sed etiam Gentilibus debuerit praedicare. Dicitur enim Isa. 49. ,, Parum is est , ut sis mihi servus ad suscitandas tribus I - s. ael, & faeces Iacob convertendas: dedi te in lus, cem gentium , ut sis salus mea usque ad extres, mum terrae e ,, sed lumen , & salutem Christus Praebuit per suam doctrinam . Ergo videtur parum filisse, si solum Iudaeis, & non Gentilibus praedica
2. Praeterea. Sicut dicitur Matth. 7. Erat docens eos , scut potesatem habens Sed major potestas doctrinae ostenditur in instructione illorum , qui penitus nihil audierunt, quales erant Gentiles. unde Apostol. dicit Rom. I S. Sie praedieavi Euangelium hoc , non ubi nominatur in Chrisur , ne super mιienum fundamentum aediscarem . Ergo multo ma-pis Christus praedicare debuit Centilibus, quam Judaeis .
153쪽
3. Praeterea . Utilior est instructio multorum , quam unius et Sed Christus aliquos Gentilium instruxit ἰ sieut mulierem Samaritanam Ioan. 4. &Chananaeam Matth. t I. Ergo videtur , quod multo fortius Christus debuerit multitudini gentium prindieare a
sed Contra est , quod Dominus dicit Matth. II. Non stim missius , nisi ad oves, perieruis domus Israelo Sed Rom. io. dicitur , si uomodo praedicarime ,
inisi mittantur i Ergo Christus non debuit praedicare nisi Iudaeis. lRei pondeo dicendum, quod eonveniens Dis praedia rationem Chrini tam per ipsum, quam peν Mosolos a principio solis Iudaeis exbiberi . Primo quidem, ut
ostenderet per suum adventum impleri promissiones antiquitus saetas Iudaeis, non autem Gentilibus. Unde Apostolus dicit Rom. I s. Dico Chrseum Jesum miniinum fuisse cireumesonis , idest Apostolum, MPraedicatorem Iudaeorum, propter veritatem Dei , ad cons andas premissiones patrum, Secundo , ut eius adventus ostenderetur esse a Deo. Quae enim a Deo Iunt, ordinata sunt , ut dicitur Rom. I 3. Hoc autem debitus ordo exigebat, ut Iudaeis , qui Deo mrant propinquiores per fidem, & cultum unius Dei , prius doctrina Christi proponeretur, & per eos transmitteretur ad gentes : sicut etiam in coelesti hi rarchia per superiores angelos ad inferiores divinae illuminationes deveniunt . Unde super illud Matth.
as. Non sum missus, nisi ad ovo , quae perierunt δε-omus IIrari , dicit Hieronymus t Non hoe dieit ,
insin σου genter missur fis , sed quod primum ad
Israel mi vis es. Unde Ila. ult. dicitur: miram ex
eis, qui salvati fuerint , sta ex Iudaeis, ad Enres ,
.' annuntiabunt gloriam meam gentibus . Aertio , ut Iudaeis auferret calumniandi materiam. Unde ειώ per illud Matth. io. In viam gentium ne abier sis , dicit Hieronymus: is oportebat primum ad ven- tum Christi nuntiari Iudaeis, ne iustam haberentis excusationem , dicentes, ideo se Dominum reiecinri se, quia ad gentes, & Samaritanos Apostolos mi- ,, serit. D uuarto , quia Christus per Crucis vict viam meruit potestatem, & dominium super gentes. Unde dieitur Apocalyps a. vicerit , dabo iu p resarem super gentes , scut ego acevi a mara meo. Et Philipp. a. dicitur, quod quia se factus est M obediens usque ad mortem crueis, Deus exaltavitis illum, ut in nomine IESU omne genu flectatur. & omnis liagua ei confiteatur. is Et ideo arato
passionem suam noluit sentibus praedicari suam doctria
154쪽
rarinam . . sed post passionem dixit discipulis Matth. vit. Evinees docete omnes gentes . Propter quoa , ut legitur Jo..12. cum imminente passione , quidam Gentiles vellent IESUM videre, respondita is Nisi gra- ω, num frumenti cadens in terram mortuum fuerit, ,, ipsum solum manet Q si autem moltuum fuerit , se multum fructum affert e o Et sicut August. dicit ibidem, c DK. Tract. Ir. in Isau. cin med. rom.
se dicebat granum mortifeandum in infelitate Judaeorum , O mtiltiplicandum in se omnium populo.
Ad primum ergo dieendum, quod Christus fuit in
lumen; & salutem sentium perdiscipulos suos, quos ad praedicandum gentibus misit b, Ad secundum dicendum , quod non est minoris potestatis , sed maim is facere aliquid per alios, quam per seipsum . Et ideo in hoc maxime . potestas divi na in Christo monstrata est, quod discipulis suis tantam virtutem contulit in docendo, ut gentes, quae nihil de Christo audierant, converterent ad ipsum. Potestag autem Christi in doeendo attenditur , &quantum ad miracula , per quae doctrinam suam confirmabat, α quantum ad emcaciam persuadendi ,& quintumi ad auctoritatem loquentis , quia loque-batiire quasi dominium habens super legem, cum di- curet, Ego autem dico vobis; & etiam quantum ad virtutem rectitudinis , quam in sua conversatione monstrabat, sine peccato vivendo. ii Ad tertium dicendum, quod sicut Christus non debuit a principio indifferenter Gentilibus suam doctrinam communicare, ut Iudaeis tanquam primo nito populo deditus observaretur; ita etiam non de buit Gentiles omnino repellere , ne spes salutis eis praecluderetur. Et propter hoc aliqui Gentiliam pat- ceu Iariter sunt admissi propter excellentiam fidei ,
Ex art. habes primo e quomodo per rationem ostendas , & recte intelligas , merito esse insinuatum a scripturis , quod Christus soIis iudaeis debuit, praedicare a principio. Postea etiam gentibus. Ut per hoc quod dicitur Moreb. II. Rρm. a . si conivnctim sumantur, ut fit in arg. coni. item per id , quod dicitur Rom. 13. Dico , Christim miniafrum fuisse circumrisonis . Nomine enim ministri intelligit praedica torem , iuxta illud Christi ad discipulos, Luc. aa. Ego in medio veorum sim, foua
155쪽
otii ministrat, idest, sicut qiu docet. Unde N pro-ζhetae antiquitus ama unctantes, seu praedicantes populis salutifera, dicunt per hoc ministrasse illis, se-
undum illud i. Pet. I. Prophero ρυν de futura rnm bis gratia prophetaυerunt, vob3s m3nt trabant ea,
sunt vobis. Sed & Apostolus de Iraedicatione loquens dicit a. Timoth. t Opus fac
moth . me proponens fraTbus chri : enutritus verbis 1 der , ' bonae .
Et Rom. ii. Mini Ierium meum honora cabo . Hoc Diti denter exequar ossicium praedicationis. Quoctalia; dixit , sibi esse creditum Galat. a. De quo eistiam dicit i. Cor. r. Μsit me Christus euangeli re Iomine vero circumcisionis ibi Ripra Apostolus mistellexit Iudaeos. Sic enim eos saepe vocat, ut Colos-sen 3. In Chriso non es m UuIus , orc. erreumeso. Et ibidem quarto , qui sunt ex eircumes ione . Et Eohes. secundo . Dicebam sns praeputium ab ea, quae dicisur ei evmeisio, id est, ab illi , qui dicuntur Judaei, Insinuatur autem , qu Chrastus postea gentibus esset praedicaturus, per hoc , quod dicitur Aet. de olertio, is Tunc constanter Paulus, & Barna- hz dixerunt. Vobis oportebat primum loquive ' hum Dei, sed quoniam repellitis illud , & indisonos vos iudicati S aeternae vitae, ecce convertimur' ad centes . Sic enim praecepit nobis Dominus :2 bositi te in lucem gentibus, ut iis in salutemus 2 que ad extremum terrae. ,, Nam tris verbis ostenditur aperte, & quod illa auctoratas Isa. 16. intelli-xenda est de Christi praedication 1, utun ad primum, tua per Apostolos praedicavit g ἡtibus usque ad tremum terrae, & quUd primum , id est, non solum ante passionem, sed etiam post Apostolorum missi: mem sectam per ly docete omnes gentes , per ipsos solis praedicavit, quousque Iudaei repulerunt verbum
Dei ex incredulitate reputantes se indignos aeternae vitae. idest dicentes Nos dedignamur , & pro m ona iniuria, ac dedecore tenemus , velle aeternam vitam eonsequi per Jesum Nazarenum a nobis crueifixit itide patet , quod non ex vera humilitate ut faciunt semper boni Christiani edocti a R Danan 8. Non sunt condigne, &c. judicabant se indi-
unos aeternae vitae r sed eri maxima superbia. incredulitate , 8c odio contra Crucifixum , dicebant alApostolos illa verba, st. indignos nos rudicamus internae vitae, qualem vos Praedicatis . Ac, sit apertil-sime sensum suum pestiferum in talibus verbis eor- de retentum evomerent ad Chorum Apostolicum di-
156쪽
cendo: Nolumus salvari per Crucifixum , quem tavraedicas, seu , quod olim prophetatum est , ti in idem redit, scientiam υiarum tuarum nolumus. Quis es Cruci us a te praedicatus , ut serυiamus eis eouid nobis prodes , si oraυerimus illum ' Job et r.
Mittendo ergo Apostolos ad gentes Dominus hunc ordinem servandum subintellexit , st. ut primo Judaeis praedicarent, quousque ab ipsis eiicerentur , Zetune ab eis eiecti transirent ad docendum omnes gentes. Omnis ergo materia calumniandi ablata ea Judaeis non tantum , quia Christus ante passionem suam gentibus communiter non praedicavit, ut dixit probatio conclusionis primae , sed etiam , quia nec per Apostolos gentibus ipsis praedicavit , nisi postquam Iudaei eorum praedicationem renuerunt audire. Excusationem igitur omnem de peccato suo amputarunt sibi Iudaei eo , quod non ex defectu Aposto. Iorum , sed ex nimia incredulitate ipsorum fuit , quod . Apostoli cessarent praedicarE ipsis viam salutis, per quam &a peccatis suis mundarentur, vitam aeternam pervenirent. Ex his constat , quoa inaedulitas Judaeorum fuit occasio, quamvis ab eis non intenta, salutis gentium: id , quo a I Apostolus a ruit gentibus conversis dicens Rom. i I. at quanao vos non credidissis Deo, nune autem misericoνdiam confectiti Uis propter incredulitatem illorum , st. Judaeorum. A scripturis itaque, ut omnia in unum colligantur, insinuatum est , & quod Christi, praedicatio solum Judaeis facta est, & quod , si post ad gentes communicata fuit 1 ipsi nee de Christo ,
nee de Apostolis sic a se ad illas transeuntibuς, lim de propria sui ipsorum aeterna damnatione , possunt ullo modo rationabiliter lamentari , & consequen-,ter , quod reta ista Judaeorum perditio ex seipsis tantum est, ut olim Ose 13. prophetatum fuerat . Secundo vides: quomodo, &c.
z3r Uirum Chrissus debueνie Judaeis sina eommossensione predicare . AD Secundum sic proceditur. Videtur , quod Christus debuerit Iudaeis sine eorum offensione praedicare. Quia, ut August. dicit in lib. de agone Christiano, c eap. II. in s. tom. 3. in hom ne IESU chrisso se nobis ad exempIum vitae praebuit Filius Dei : Sed nos debemus vitare offensionem non D jum fideὶium , sed etiam infidelium , secundum n-
157쪽
Iud r. ad Corinth. io. Sine offensione Goto Iudais . . Gentibus, oe Eeelestiae Des . Ergo videtur, quoaetiam Christus in sua doctrina offensionem Iudaeo. Tum vitare debuerit. 2- Praeterea ἀ Nullus sapiens debet facere , unde effectum sui operis impediat: Sed per hoc quod sua doctrina Christus Iudaeos turbavit, impediebatur effectus eius doctrinae. dicitur enim Luc. II. quod cum Dominus Pharisaeos, & Scribag reprehenderet, mee ,, perunt graviter insistere, & os eium opprimere de ,, multis, insidiantes et , & quaerentes aliquid eapedi, re ex Ore eius, ut accusarent eum . ,, Non ergo
videtur eonveniens fuisse, quod eos in sua dotarina
3. Praeterea. Apostolus dicit I. Timoth. S. Seniorem ne increpaυeris , sed obsecra tia patrem e sed Sa-cerdotes , & Principes Iudaeorum erant illius populi senioreς. Ergo videtur , quod non fuerint duris i
Sed Contra ess , quod Isai. 8 suerat prophetizatum , quod Christus esset in lapidem osnsionis , crpetram sandali duabus domibus Israel. . . Respondeo dicendum, quod salus multitudinis est Praeserenda paei quorumcunque singularium homi num. Et ideo quando aliqui sua perversitate multis tudinis salutem. impediund, non est timenda eorum ostensio a. praedicatore , vel doctore , ad hoc quod multitudinis faluti provideat. Scribae autem , & Ph visaei, & Principes Iudaeorum sua malitia plurimum impiedeband prinilii salutem a tum quia repugn- iant Christi doririnae, per quam solam poterat eL se salus tum etiam quia pravis suis moribus vitam Popul F corrumpebant. Et ideo Dominus , non οὐ- Ubne eorum, pubi iee veritatem Megbat , quam, si i Merandi, oe eorum mitis arguebat. Et ideo dieitur Matth. is. quod discipulis Domino dicentibus um Scis, quia Iudaei, audito hoc verbo, scandaliκatiis sunt p ref isdis: Sinitdi illos, eieci sunt, ducesque,, careos imi caecus autem, si caeco ducatum praestet M ambo in foveam induti l Ad primum ergo, dicendum , quod homo' sic deo hex esse sine offensione omnibus , ut nulli det suci diei, minus recto Oeeasionem ruinae: sede in 'de veri aresandalum oritur , magis ei sUina dum se desundi, 'quam veritar re in alis , ut GTgori dicit. Hom. .-Eetceeh. aliquant. σ pridi, Ad secundum dicendum, quod per hoe quod Christus publice Scribas , & Pharisaeos arguebat , 2 nimpedivit , sed magis promovit effectian suae ματι
158쪽
nae. r quia, cum eorum vitia populo innotescebant , minus avertebatur a Christo propter verba Scribaxum, & Pharisaeorum, qui semper doctrinae Christi obsistebant. Ad tertium dicendum , quod ii Ius verbum Ap soli est intelligendum de illis senioribus, qui . non solum aetate , vel auctoritate , sed etiam honestate sunt senes, secundiun illud Num. H. Congrega mibo δενι-ginta viros de senioribus Israel quos tu nossi , ψ d senes populi senti Si autem auctoritatem sene is inutis in instrumentum malitiae vertant publice peccando , sunt manifeste, & acriter arguendi ; sicut& Daniel dixit Dan. 33. Inveterate dierum malorum
EX art. habes primo : quomodo per rationem stendas , merito esse insinuatum a scripturis , quod Christus non debuit Iudaeis sine eorum offensione praedicare . Ut per hoc , quod dicitur Ismsecundum quod est in argumen. conre. Pro cuius sano captu intellige tu scandali , S ly sensionis de
seandalo, tantum passivo , & offensione . Hoc est . Quando quis scandaliratur , seu ostenditur ex bonoe opere alterius. Ita, quod vere , ct proprie, loquendo, ille alter facta, vel dicto suo secundum se coninsideratis non scandali Eat , immo aedificar, hunc. ω cum factum, & dictum illius alterius sint seeundum naturam suae moralitatis bona, sed iste, visis talibustionis, scandalizat & offendit semetipsum . Et hoc Procedit ex propria sui iplius malitia . Unde illud scandalum vocatur solum passivum non quia non habeat activum , a quo fit c omnis namque passio ab alicuius actione causatur sed , quia non habet activum alterum . a sua supposito. Malitia itaque est illud activum scandalum, quod causat passivum , idest, ruinam in eadem numero persona , cuius e stilla malitia . Sicut enim Deus prae suae bonitatis
magnitudine ex malo elicit bonum I. q. a. ar. ad primum, ita iste homo, de quo nunci supra ,. Praemalitia sua magna, eliciet malum ex bono. De qua vide Veritates aureas super totam Legem Veterem , Genes. 6. concI. i. oe cap. II. eonestis. I. Ita fuit in Proposito secundum verum sensum Isaiae loco citato. Ac si apertius dixisset ibi propheta. Christus mime, M optima praedicaturus est Iudaeis: ipsorum autem plurimi, eius saluberrima praedicatione audi--, moti ex propria malitia offendent, & scandaID
159쪽
Eabunt semetipsos. Debuerant ergo ex iacto, di inque Christi tam optimis, idest, ex vita , doctrinaque eius vere omnino irreprehensibilibus in bonum Promoveri; & tamen, propria malitia faciente , aulapidem illum Christum tam pretiosam pedibus suis , idest, affectibus offendentes, in magnum scandalum ceciderunt e quandoquidem non tum d rinae tali non adhaeserunt , sed etiam irreprehensibilem & Npsam, & ipsum doctorem reprehendere modivomniatius , atque conatibus irrationabilibus semper pro sumpserunt. Cceterum , quod talem sensum , lem diximus, habeant verba Isaiae, st. ly Iapis ponis, ly petra scandali j demonstratur expresse te Rentibus epistolam l. Petri a. Ibi Isaias, dum a B Apostolorum principe allegatur , simul sic exponiatur. D Propter quod continet scriptura: Ecce pono, , in Sion lapidem summum angularem, Probatum sis electum, pretiosum; & , qui crediderit in eum ,
is non confundetur. Vobis igitur honor credentibus. D Non credentibus autem, lapis , quem reprobaVe-
,, ruut aedificantes, hic factus est in caput anguli , ,, & lapis offensioni , & petra scandali, his, quiose m fendunt verbo , nec credunt, in quo positi sunt.
Haec ibi . Ubi & supra de eodem dixerat ly Iapri, dem vivum , ab hominibus quidem reprobatum
Deo autem electum, oe bonorificatum. Ex his abun- . de patet intentum . Si enim lapis iste eit summus , . Probatus, idest , summe a Deo approbatus, electus , honorificatus, angularis, pretiosulque habitus&en talis , uti , qui credit in eum , non confundatur 3 quomodo possibile est , eum ex parte sua potuisse eia se lapidem offensionis, & petram scandali z Ressat igitur, ut χlum ex parte non credentium, ut lub. iungitur ibi, sit lapis offensionis, & petra standali Hoc autem est, ut diximus , scandalum solum pal- suum in praedicatione Christi intervenisse, id eit, 'ebono eius opere Iudaeos contra omnem rationem ἀ- Psius operis, textorsisse sibi occasionem scandauZanda semetipssis , Pro abundantiori adhuc scandati notiti videre potes per totam. Secundo vides quomodo, Sc.
160쪽
QUAEST. XLII. ART. HI. Is ARTICULUS III. 23zUtrum Christis omnia publice docere ,
AD Tertium sic proceditur . Videtur, quod Chrsestus non omnia publice docere debuerit. Legitur enim multa seorsum discipulis dixi ile ; sicut patet in sermone coenae . unde Ω Μatth. Io. dixit e uod in aure audisis in evbilibus , pνaedicabitur ira tectis. Non ergo omnia publice docuit. a. Praeterea . Profunda sapientiae non sunt ni K persectis exponenda , secundum illud i. ad Corin th. a. Sapientiam loquimur inter perfectos: sed do- ct tina Christi continebat profundinimam sapientiam . Non ergo erat impersectae multitudini communicanda. 3. Praeterea . Idem est, veritatem aliquam occu tare silentio, & obscuritate verborum: Sed Christus ueritatem, quam praedicabat , Occultabat turbis Oh-scuritate verborum ἰ quia sine parabolis non loquebatur ad eos, ut dicitur Matth. 13. Ergo pari ratione poterat occultare silentio.
Sed Contra est , quod ipse dicit Joau. I 8. In oc- .etilio Iocutus sum nihil. Respondeo dicendum , quod doctrina alicuius po- . test esse in occulto tripliciter . Uno modo quantum ad intentionem docentis , qui intendit suam doctrinam non manifestare mujtis, sed magis occultare. Quod quidem contingit duHieiιιν : uuandoque ex invidia docentisi, qui vult per suam scientiam exeetalere, & ideo scientiam suam non vult aliis communicare: quod in Chrso locum non habuit , ex cujus persona dicitur Sap. . Quam sine fctione didiet , oe sne invidia tammunico , Mnesaιem illius non
abscondo. Quandoque vero hoc contingit propter in- . honestatem eorum, quae docentur: sicut August. di' cit super Joan. c tract. 96. circ. sn. tom. 9. quod . quaedam sunt mala , quae portare non potes qualis- .cumque pudor humanus . Unde de doctrina haereti-'corum dicitur Proverb. 9. Aque furtivae dulciores funx. Doctrina autem Christi non est neque de errore, neque de immunditia. Et ideo Dominus dieit
Marci 4. Numquid venit taceνna , id est vera , &honesta doctrina, ut sub modio ponaturi Alio modo aliqua doctrina est in occulto, quia Pgucis proponi