장음표시 사용
401쪽
QUAEST. LV. ART. II. Bie diere tibi, quid, Sec. Ex his limpidissime patet di
quam e Scacissime & radix universalis praemissa conistra haereses firmetur ,& haereses illae condemnentur. Item merito damnari ab A t. IO. quem Deus , Scia secundum quod est in arg. eont. Manifestare siquiisdem immediate omni populo . id est inferioribus secreta. fidei Deum nolle, hie demonstratur, sed so. Ium testibus ab ipso praeordinatis, idest superioribus ad hoc ab ipso datis , & postea mediantibus illis o
mni populo . Quis non videat hanc legem a Deo statutam , & consequenter per hanc eandem haereis sum Calvinissarum Brentianorumque damnationem tItem a dictis a. a. articula. n. 81.2i7.s32. cum Elia eid. Et a. I. a. artistito. n. 378. eum Elue. oe ab Aridit. articula. n. 4l3. eum Videbis ςtiam rufa abundantissime esse damnatas a Veritatibus Aurei super totam legem Ueterem, Genes. I 6. cones. s. or
concI. I. 8. 9. Consule cum his , & feeunda secundae quaeston. a. artici 5. ad tertium , & ne nota pro semper. Caeterum pro captu textus quaesiti huius ialy debuit, vel ly non debuit , vide supra citata in Q Sq. artis. 4. append. circa scilicet convenientiam M. Tertio vides' quomodo, &c. . . ur
ARTICULUS II. . 3ox Utrum fui et eonveniens , quod discipuli viderent Christum
resurgere. AD secundum se proeeditur. Videtur, quod conveniens sui Iset quod discipuli viderent Christum resurgere. Ad discipulos enim pertinebat resurrecti nem Christi testificari , secundum illud Act. 4. Pi sute mag/ a reddebant Amsoli tesimonium re*νractioni, Iesu Chrisi Domini nostri r Sed certissimum
est testimonium de visu. Ergo conveniens fuisset, ut ipsam resurrectionem Christi viderent.. 2. Praeterea. Ad. certitudinem fidei habendam discipuli ascensionem Christi viderunt, secundum illud Aci. r. ridentibus illis elevatus W: Sed simiIiter oportet de resurrectione Christi certam fidem habere. Ergo videtur quod discipulis videntibus debuerit Chrictus resurgere.
3. Praeterea. Resurrectio Lazari quoddam indicium.
402쪽
QUAEST. Lv. ART. II. 37ssuit suturae resurrectionis Christi : Sed discipulis videntibus Dominus LaEarum suscitavit. Ergo videtur, quod etiam Christus resurgere debuerit discipulis videntibus.
Sed Contra est, quod dicitur Marc. ulti Resurgen ς Dominus mane prima sabbati , apparuit primo m-ria Magdalena e Sed Maria Magdalena non vidit eum resurgere; sed cum eum quaereret in sepulchro , a divit ab angelo: Surrexit, non es his. Ergo nullus
Respondeo dicendum, quod, sicut dicit Apost. Rom. I 3. quae a Deo sunt, ordinata sunt . Est autem hic ordo divinitus institutus , .uta ea quae supra homines fuit, hominibus per angelos, revelentur , ut patet Per Dion. o. c. ccel. hier. c a med. Christus autem Tesurgens non rediit ad vitam communiter hominiabus notam, sed ad vitam quandam immortalem, &Deo conformem , secundum illud Roman. 6. Quos enim υλie. ωυit Deo. Et ideo ipsa Chrisi resurrectio non deuuis immediare ab hominibus videri, sed eis ab angelis nuntiari. Unde Hilari dicit super Matth. c ean. tile. in si a quod ideo angeIur prior refudi νectionis es index, ut quodam famulatu Μιernae v Iuntatis restiνrectio nuntiaretur . Ad primum ergo dicendum, quod Apostoli potu runt testificari Christi resurrectionem etiam de visu quia Christum post resurrectionem viventem occulinta fide viderunt, quem mortuum sciverant . Sed sicuti ad visionam beat*mi uervenitur per auditum G dei ς ita ad visionem Cliristi resurgentis pervenexunt homines Per ea , quae prius ηb angelis audie-
Ast secundum dicendum , quod ascensio Christi
quantum ad terminum a quo , non transcendebat hominum communem notitiam, sed solum quantum ad terminum ad quem . Et ideo discipuli potuerunt videre ascensionem Christi , quantum ad terminum a quo , idest secundum quod elevabatur a terra; non autem viderunt ipsum quantum ad terminum ad quem ; quia non viderunt quomodo reciperetur inc Elo : Sed resurrectio Christi transcendebat commuis nem notitiam, & quaatum ad terminum a quo, secundum quod anima rediit ab inseris , & corpus de sepulchro clauis exivit, & quantum ad terminum ad oem, secundum quod est adeptus vitam gloriosam. Et ideo non debuit resurrectio fieri sic, quod ab homine videreturω
Ad tertium dicendum, quod Lagarus resuscitatus .aea, ut rediret ad vitam, qualem priua habuςrat , quae
403쪽
communem notitiam hominum non transcendit. Erideo non est similis ratio ἀ
Ex art. habes ρνimo : quomodo per rationem mstendas, merito esse insinuatum a scripturis ; quolnon fuit conveniens, discipulos videre Christum re- samere. Ut Mar. ult. Reyurgens,&c. secundum quod cum discursu ponitur in argum. eontra Porro ad viadendum, quomodo valeat ista conseqMentia ; Christus , dum resurrexit, ab hominum nullo visus est , ergo conveniens fuit, ut a millo horum tunc videretur: id cognosce ex dictis-33. ara. 8. si ea eonestis. σ34. m. q. πρen. videndo inibi citata . Seeundo vides : quomodo, &c.
d. a I. q. R. a. 3. est' ω d. --3. a. a. q. 3.
AD Tertium' sie proceditur. Videtur, quod Chr,stus post resurrectionem debuerit continue cum discipulis conversari . Ad hoc enim discipulis post resurrectionem apparuit , ut eos de fide resurrecti nis certificaret , & consolationem perturbatis asse Tet, secundum illud Ioan. 2o. Gavis fiant discipuli viso Domino: Sed magis fuissent certificati,& consolati, si eis continue suam praesentiam exhibuisset .
Ergo videtur, quod continuo eum eis debuerit comversari . a. Praeterea. Christus resurgens a mortuis non sta tim ascendit in coelum , sed post dies quadraginta , ut habetur Ast. i. Illo autem tempore intermedio in nullo alio loco potuit eonvenientius esse , quam ubi discipuli eius erant pariter congregati. Emo vi detur, quod eontinue eum eis conversari debuerit. 3. Praeterea . ipso die resurrectionis dominicae qui quies Christus apparuisse legitur , ut Aug. dicit lib. 3. de consensu Evangelistarum . cap. ult. a med. ro. 4. Primo quidem mulieribus ad monumentum: Seeundo eisdem regredientibus a monumento in itinere ς Tertio Petro: iuuaν o duobus discipulis euntihus in castelliun - auinio plaribus in Hierulalem, viii
404쪽
non erat Thomas. Ergo etiam videtur , quod & aliis diebus ante suam ascensionem ad minus pluries
debuerit apparere. . Praeterea. Dominus ante passionem eis dixerat Matth. 26. Postquam resumexero , pMeedam vos ire
Galilaeam; quod etiam angelus, & ipsemet Dominus post resurreritonem mulieribus dixit :& tamen antea in Hierusalem ab eis visus est , & ipso die resurreetionis, ut dictum est,c in arg. praee. & etiam die octavo, ut legitur Joan. χo. Non ergo videtur, quod convenienti modo post resurrectionem cum discipi
Sed Contra est, quod Ioan. 2 o. dicitur, quod ρω dies octo Chrssius discipulis paruit. Non ergo con-
Respondeo dicendum , quod circa restirrectionem Christi duo erant discipulis declaranda; scilicet ipsa veritas resurrectionis , S gloria resurgentis. Ad veritatem autem resurrectionis manifestandam sufficit quod pluries eis apparuit ,& cum eis .familiariter est Ioeutus ecimedit , & bibit, & se eis palpandum Praebuit .. Ad guriam aiatem νGurgemis manifestancam noluit continua eo-ersari eum eis, sic- prius fererat , ne videretur ad talem υissm resurrexisse , qualem prius habuerat. Unde Luc. ult. dicit eis: Haec sunt υerba, qua locutus fiam ad vos, eum ad c essem vobiseum. tunc quidem erat cum eis praesentia cor-I'rali, sed ante cum eis suerat non solum corpor li praesentia, sed etiam per similitudinem mortalitatis. Unde Beda praedicta verba exponens e. 97. in Luci dicit: Ctim adhuc essem υobiscum , idis eum adhuc essem in earne mortali , in ρυa estis ει vos rTune quidem in eadem carne resuscitatus erat , sescum illis in eadem mmralitate non erat.
Ad primum ergo dicendum , quod frequens Chri si apparitio lassiciebat ad certificandum discipulos
de veritate resurrectionis: Conversatio autem continua eos potuisset ducere in errorem, ut ad similem vitam eum resurrexisse erederent, quam prius habuerat : Consolationem autem de continua sui praesentia eis in alia vita repromisit, seeundum illud Ioanis16. Iterum υidebo υM , ω gaudebit coν υσνωm, mgaudium υσyrum nemo touea a vobis. Ad seeundum dieendum , quod Christus non ideo
non continue conversabatur cum discipulis, quia r
putaret se alibi convenientius esse: sed quia hoc diascipulis instruendis convenientius iudicabat , st non,
continue conversaretur cum eis , ratione praedicta .
405쪽
intermedio tempore corporaliter est et , eum hoci Seriptura non tradat in omni loco su dominatio. ejus.
Ad tertium dicendum , quod ideo prima die frequentius apparuit, quia per plura indicia erant admonendi, ut a principio fidem resurrectionis reciperent : λstquam autem iam eam receperant , non oportebat eos iam certificatos tam frequentibus apis paritionibus instrui . Unde in EvangeIio non legitur , quod post primum diem eis apparuerit , nisi quinquies . Ut enim Aug. dicit in lib. de consensu Evang. c east. tile. a med. to. 4. Post primas quinque apparitioneς sexto eis. apparuit 1. ubi vidit eum Thomas et septimo ad mare Tyberiadis in captione piscium: octavo in monte Galilaeae, secundum Matth. Nono, quod dicit Marcus, Novi me rectimHnsibus; quia iam non erant in terra cum illo conviis vaturi : decimo in ipso die ascensionis ; non iam in terra, sed elevatus in nube, cum. in coelum ascenis deret. sed non omnia scripta sunt, sicut Ioannes fatetur . Crebra enim erat ejus cum eis. converlatio
priusquam ascendisset in coelum; & hoc ad: consola tionem ipsorum. Unde & r. ad Cor. II. dicitur, quod
visus es plusquam quingentis. fratribus semul, deinde visus es Iaeobo . de quibus apparitionibus in Guangelio.non habetur mentio
Ad quartum, dicendum , quod Chrysost. exponens: illud. quod dicitur Matth. 26. PQ quam resurrexero praecedam vos in Gallisam : c homil. 83. in Matth. ante ined. Non, inquit, in longinquam quandam' νegionem , ut eis πρareae, υadit, sed in ipsa gento sim ἰο 0sis fera regionibus , in quibus eum eo pruri- .mum fuerant eonυrefati ; tit, hine crederent , quoniam qui eruei us in , ipse es qui νesurrexit . , Propter hoc etiam in Galilaeam se ire dicit , ut a timore Iudaeorum. liberarentur . Sic ergo , ut Ambros dieit super Luc. in M. et ment. , ,,. Domi-M nus mandaverat discipulis , ut in GaIllaea eum via ,, derent e seae illis ob metum intra conclave resiisse dentibus ipse primum se obtulit .r c nec hoc est ,, promissi transgressio, sed potius festinata ex benignitate impletio postea vero , confirmatis. an se mis, illi Galilaeam petierunt. vel nihil obstat, si dicamus, pauciores intra conclave, ae eomplures in monte fuisse. Ut enim Eusebius dicit, c hab. in cat. D. Th. stip. illud Lucae. ult. Stetit Iesus in medio ,, duo Euangelistae, M sc. Lucas, & Joannes, solis undecim hune seribuntis. apparuisse in Hierusalem: caeteri vero . duo in Ga- ,, lilaeam.
406쪽
is silaeam properare non solis undecim, sed universisse discipulis, & fratribus dixerunt Angelum, & Salis ,, vatorem iussisse ἰ De quibus 8: Paulus meminit dicens: Deinde apparuit plusquam quingentis iratri- ,, bus simul ., i Est autem verior solutio , quod prius in Hierusalem latitantibus semel, aut bis visus est, ad eorum consolationem I in Galilaea vero non clam , aut se mei, aut bis, sed cum multa potestate ostensionem fui fecit , praebens se eis viventem post passionem insignis multis, ut Lucas testatur in Actib. c γVel, sicut dicit August. in I ib. 3. de consensu ita uanq. e. uis. ad s. tom. 4. quod se ab Angelo, ω - Domino dictum est , quod praecederet eos in Ga-j, lilaeam , prophetice accipiendum est . In Galilaex D enim secundum transmigrationis significaticinem is intelligendum occurrit, quod Christi gratia de populo IsraeI transmigratura erat ad Gentes, quibus,, Apostoli praedicantes non crederentur, nisi eis ipse Dominus .viam in cordibus hominum praepararet: ,, Et hoc intelligitur, Praecedet vos in Galilaeam res Secundum it Iud autem quod Galilaea interpretatur ,, revelatio, non iam in forma servi intelligendus is est, sed in illa, in qua aequalis est Patri, quam se promisit dilectoribus suis : illuc praecessit, undem ad nos veniens non recessit, & quo nos praecedens non deseruit .
Ex art. habes primo : quomodo per rationem in te rimas vel haeresim, vel temeritatem quorun Zam, qui dixerunt , quod Christus per quadraginta dies, qui fluxerunt a resurrectione usque ad ascen- sollem , mansit in arca foederis. Haeretica est positio haec, si ejus sensus sit , quod Christus ibi manserit continue. Nam sic non apparuisset toties discipulis, quoties narrant Euangelistae,& Apostolus, I. Cor. II. S sic esset contra sacram scripturam. Temeraria autem solum est, si eius sensus sit, quod tempore intermedio, demptis scilicet illis apparitionibus m n serit tu per quadraginta dies praedictos. Propositio enim temeraria est, quae absque auctoritate, sine deIectu, fine consilio, sine ratione , audacter, & inso-Ienter ineritur. Cuiusmodi est praenarrata positio . Incognitum enim est , quibus in locis intermedio xempore' corporaliter esset Christus ut contra illam, dicitur: in text. ad Secundum cum haec scriptura axon. tradat, & in omni loco sit dominatio eius. Se-S 6 eundo
407쪽
rendo habes: quomodo per rationem ostendas, illam quidem pro haeresi in primo sensu damnariJoan. 2o, ut .n argu. contri Item a dictis apparitionibus in a gu. 3. & respon- ad tertium. l Nam autem pro tem xaria in secundo sensu repelli a D. Hieronymo per illud suum universaliter, & veraciter pronunciatum contra sine ratione quippiam locutos .' esdem c. imquit in facilitate rejicitur , qua probatur . um ab e dem, qui rates quasi ad digitum ostendens , & p stea improbans dicit . uuadam Deilitate verborum, immo audacia , edisserunt aliis, quod ipse non inieAHgunt . Pti erilis stine Me , ω eiretilatoriam ludo δε- milia, doeere, quod ignores, immo cui eum sommeho loquar nee hoe quidem scire, quod nescia ς .Haee ille in epist. ad Paulinum presbyt. tom. Gυ. his . lib. επ.6. Tertio vides: quomodo, &e.
r. L. II. q. a. a. 4. I. ad 3. Et op. so. e. ra. βAD Quartum sic proceditur. Videtur, quod Chrustus non debuerit discipulis in alia emgie appa-Tere . Non enim potest apparere secundum verit
tena , nisi quod est : Sed in Christo non suit nisi una emgies . Si ergo Christus in alia emgie apparuit , non fuit apparitio vera , sed ficta . quod est anconveniens et quia , ut Aug. dicit in lib. 83. Q c q. 33. ta. 4. fallit Christur , veritas non es res autem veritas Christis. Ergo videtur, quod Christus non debuerit discipulis in alia emele apparere ιa. Praeterea. Nihil potest in alia emgie apparere quam habeat , nisi oculi intuentium aliquibus pratis stigiis detineantur: Huiusmodi autem praestigia , cum fiant magicis artibus, non conveniunt Christo , secundum illud 2. ad Corinth. 6. sitiae eonvin is Chν si ad Belial Ergo videtur , quod non debuerit in alia emgie apparere. 3. Praeterea . Sicut per faeram Seripturam nostra fides certificatur ; ita discipuli certi fieati sunt de fide resurrectionis per Christi apparitiones : Sed si eis ut August. dicit in Epist. ad Hieron. c λμ. vi S. e. 3. partim a princi or eps. s. e. 3. eom. a. flvet unum mendacium M sacra Ser plura reeipiatur , firmabitur rota saera Ser plura auctoritas. Ergo
a vel in una apparitione Curistus discipulis apparuitHura
408쪽
aliter quam esset , infirmabitur qui quid discipula post resurrectionem viderunt in Christo r quod est anconveniens. Non ergo debuit in alia effigie appa
Sed Contra est , quod dicitur Marei uIt. Pos Meduobus ex eis ambulantibus ofensus es in alia e gie euntibus in villam. Respondeo dicendum , quod , sicut dictum est ,
c ex an I. γ a. hu. resurrectioi Chiusti manifestanda fuit hominibus per modum , suo eis divina revelantur . Innotescunt autem . divinari hominibus diversimode , secundum quod diversimode sunt anfecti. Nam illi qui habent mentem bene dispositam .seeundum veritatem divina percipitant i IIli autem qui non habent mentem bene dispositam , divina Percipiunt cum quadam confusione dubietatis , vel, erroris. Animalis enim homo non pereipit ea , ς- fiant Diritus Dei , ut dicitur 3. ad Corinth. a. Et ideo ,, Christus quibus.lam ad exedendum dispositis ,, post resurrectionem apparuit in sua effigie r illis ,, autem in alia effigie apparuit , qui iam vide hantur ei rea fidem tepescere . unde diceb/ nt, Lucres, ult. Nos at item sperabamus , quia ipse esset re-- dempturus Israel. Unde Greg. dicit M Ηomit. c. in Evang. ante med. qtio, talem se exhibuit eis
- ,, in corpore, qualis apud illos erat in mente: quial ,, enim adhuc in eorum cordibus peregrinus erat aik, fide , ire se Iongius finxit , M scilice z ac si . esset
ir Ad primum ergo dicendum , quod , sicut Ati R. dicit in lib. a. de quaestionital Euan c ρ. ωι. in 'ine. . to. 4. ,, Non omne quos fingimus , mendacium ,, est: sed quando illud fingimus , quod nihil tigni- ,, ficat, tunc est mendacium: cum autem fiction ,, stra refertur in aliquam n gnificationem , non est , , mendacium, sed aliqua figura veritatis : alioquin ,, omnia quae a sapientibus, α ianctis viris, vel et- ,, iam ab ipso Domino figurate dicta sunt, menda- ,, cia deputabuntur; quia secundum usitatum intelis ,, lectum non consistit veritas in talibus dictis: sic D ut autem dicta , ita etiam finuuntur facta sine,, mendacio, ad aliquam rem significandam . Et it Lactvm est hic, ut dictum est.
Ad secundum dieendum , quod , sicut Aug. didit
in lib. 3. de consensu Evang. c eap. 23. inter prim. in med. D. 4. Dominus poterat transformare D carnem suam, ut alia revera esset emgies ab ilis is, quam solebant intueri: quandoquidem & anted a1 passione* iuam transformatas est in monte , udi
409쪽
facies eius claresceret, sicut sol; Sed non ita nune se factum est: Non autem incongruenter accipimus, is hoc impedimentum in oculis eorum a Satana fa-- ctum fuisse , ne agnosceretur Jesus . Unde Luc. . ,, ultim. dieitur, quod oculi eorum tenebRntur, ne
Ad tertium dicendum, quod ratio illa sequeretur, si ab alienae emgiet aspecta non fuissent risueti ad vere videndum Christi emgiem. Sicut enim August.
dieit ibid. a Chri o facta es promissis , ut scilicet
Praedicto modo oculi eorum tenerentur, ,, usque ad ,, sacramentum panis; ut unitate corporis eius pamm ticipata, removeri intelligatur impedimentum ini- ,, mici, ut Christus possit agnosci. Unde ibidem stib-m ditur , quod aperti sunt oculi eorum, & cognove-ν, runt eum ; non quod ante cIausis oculiς ambula. rent, sed inerat aliquid quo non sinerentur Mn ,, stere quod videbant ἔ ,, quod scilicet caligo , Maliquis humor em cere solet. APPENDIXω EX art. habes primo : quomodo per rationem Ostendas , merito insinuatum esse a scripturis nuod Christus convenienter apparuit quibusdam di-uipulis in alia emgie. Ut mare. DIn secundum quod est in arg. eontra Ac si apertius dicat . Ostensus est in alia effigie . ergo conveniens fuit , ut sic ostenderetur . Porro de valore talium consequentiarum semper de factis a Christo in Evangelio ubilibet narratis subinteIlectarum vide ς. 3S. ar. 8. oe q. 4 I. m. I. Corollari pose conen & citat. in ρ. 34. artis. q. appendis. Seeundo vides: quomodo, 3cc.
inrtim cMξ us veritatem resuriectionis debuerit
argumentis declarare. 3. d. 2I. qu. a. art. q. Et op. a. cap. 238.-.. Ex ορ. εχ ea. 22.
AD Quintum sic proceditur. Videtur, quod Christus veritatem resurrectionis non debuerit ar- Rumentis declarare . Dicit enim Ambros c L r. de Fide eap. s. ad si Tolle argumenta tibi fias qua ν ιυν . Sed circa resurrectionem Christi quaeritur fides Non ergo habent ibi locum argumenta .
410쪽
2. Praeterea. Gregor. dicit hom. 26. in Etiannta prine. J Fides non habet meritum , cui humana ratio praebet exporimentum : Sed ad Christum non
pertinebat meritum fidei evacuare . Ergo ad eum non pertinebat resurrectionem per argumenta confir
3. Praeterea. Christus in mundum venit , ut per eum homines beatitudinem adipiscantur , secundum illud Ioan . Io. Ego veni tit vitam habeant abundantius habeanti Sed per huiusmodi ostensiones a gumentorum videtur humanae beatitudini impedimentum praestari. dicitur enim Ioan. 2o. Beati, qui non viderunt , oe crediderunt . Ergo videtur, quos Christus uoti debuerit per aliqua argumenta resurrectionem suam manifestare
Sed Contra est , quod dicitur Act. I. quod apparuit discipulis Christus per dies quadraginta im multis argumentis, loquens de regno Dei. Relpondeo dicendum , quod argumentum dicitur dupliciter. uuandoque dicitur argumentum quaecunque ratio rei dubiae faciens fidem e uuandoque autem dicitur argumentum aliquod sensibile signum, quod inducitur ad alicuius veritatis manifestationem , sicut etiam Aristoteles in libris suis aliquando utitur nomine argumenti. cis lib. de Rhetorica ad Alexanae. e. 14. ω II. to. 6. Primo igitur modo accipiendo argumentum , Chrissus non probavit discipulis suam resurrectionem per argumenta l. quia talis probatio argumentativa proeessisset ex aliquibus principiis ,,quae si non essent nota discipulis
nihil per ea eis manifestaretur quia ex ignotis non potest aliquid fieri notum : si autem essent eis nota , non transcenderent rationem humanam ; & ita non essent efficacia ad fidem resurrectionis adstruendam , quae rationem humanam excedit M oportet eis nim principia ex eodem genere assumi , ut dicitur in I. Poster. tex. 2O. tom. I. Probavit autem ,, eis resurrectionem suam per auctoritatem sacraeis Scripturae, quae es fdei rundamentum, eum dixit: D Oportet impleri omnia , quae scripta sunt in Le- ge & Psalmis ia Prophetis de me, ut habetur Luo.
,, tili. Si autem accipiatur secundo modo argumenis tum , sic dicitur Christus suam resurrectionem aris,, gumentis declarasse , is inquantum per quaedam evidentia signa se vere resurrexisse ostendit . Unde in graeco ubi nos habemus , in multis argumentis , loco argumenti ponitur τεκμοιον, quod est signum evidens ad probandum . Ouae quidem signa resurrectionis Christus ostendit discipulis propter duo. Pri-