장음표시 사용
411쪽
mo quidem , quia non erant corda eorum dIsposita ad hoc , quod de facili fidem resurrectionis acciperent. Unde ipse dicit eis Luc. ult. O sulti, oe rasedi eorde ad eredendum . & Mar. ult. exprobraυit in Iis incredulitatem eorum , oe duritiam cordis. Sectinis G, ut per hujus moili signa eis ostensa emcacius eo Tum testimonium redderetur, secundum illud I. Joan. a. sitiod vidimus , oe audiυimus , oe manus nosnae contrectaυerunt, hoc emamur. Ad primum ergo dicendum , quod Ambros. ita Ioquitur de argumentis secundum rationem hum nam procedentibus e quae invalida sunt ad ea quae sunt fidei ostendenda, sicut ostensum est. in eom. art. Ad secundum dicendum , quod meritum fidei est ex hoc , quod homo ex mandato Dei credit quod non videt . Unde illa sola ratio meritum excludit, quae facit videri per scientiam id , quod credendum proponitur . Et talis est ratio demonstrativa . Η usmodi autem rationes Christus non induxit adr
surrectionem suam declarandam. ε ε
Ad tertium dicendum , quod , sicut dictum est ,
c in solui. praee. meritum beatitudinis, quod eam sat fides, non totaliter excluditur , nisi hom nol Iet credere nisi ea quae videt : Sed quod aliquis ea quae non videt credat per aliqua signa visa , non totaliter fidem evacuat , nec meritum eius: sicut stThomas , cui dictum est , Joan. ao. Dia vidissime, eredidisi, aliud vidit, & aliud credidit': vidit vulnera , & credidit Deum . Est autem perfectioris mdei, qui non requirit huiusmodi auxilia ast credendum . Unde ad amuendum defecti im fidei in quibusdam Dominus dicit Ioan. 4. Nis segna , oe m digia videVitis , non ereditis. Et secundum hoc potest intelligi , quod iIli qui sunt tam prompti animi, ut credant Deo , etiam signis non visis , sintheati per comparationem ast illos, qui non credunt, nil talia videant.
APPENDIX. EX art. habes primo i quomodo per rationem stostendas, & recte intelligas, ni erito esse a scripturis insinuatum , quod Chrissus debuit declarare, adest conveniens fuit, quod declararet suam resurrectionem per argumenta . Ut AR. i. secundum quod est inarg. coni. Pro ly debtiis sine errore intelligendo di his, & in muri, aliis art. vide I.-2 i. ar. I. ad 3.
Pro consequentia vero in lib., subintellecta, ubde
412쪽
Locis sup. a. S. adducto . AD Sextum se proceditur . Videtur , quod arguis menta, quae Christus induxit , non sufficienter manifestaverint veritatem resurrectionis eius . Niis hil enim ostendit Christus discipulis post resurreis ctionem , quod etiam angeli hominibus apparentes veI non.ostenderint , vel ostendere non potuerint. nam angeli frequenter in humana effigie se hominia hus ostenderunt , & eum eis loquebantur , & tonversabantur , & comedebant , ac si essent homines veri sicut patet Gen. 18. de angelis , quos Abraham hiscepit hospitio : & in lib. Tobiae de angelo , qui eum duxit , & reduxit . Et tamen angeli non habent vera corpora naturaliter sibi unita , quod requiritur ad resurrectionem . Non ergo signa , quae
Christus discipulis exhibuit , fuerunt sufficientia ad
resurrectionem eius manifestandam. . a. Praeterea . Christus resurrexit resurrectione gloriosa , idest habens simul humanam naturam eum gloria: Sed quaedam Christus ostendit discipulis , quae videntur esse contraria naturae humanae; sicut quod ab oculis eorum evanuit , & quod ad eos ianuis cla sis intravit : quaedam autem videntur esse contrariri a gloriae ς puta quod manducavit , & bibit , SEquod habuit vulnerum cicatrices . Ergo videtur , quod illa argumenta non fuerint sufficientia , n que convenientia ad c fidem resurrectionisi ostende
. 3. Praeterea . Corpus Christi non erat tale post resurrectionem , ut tangi deberet ab homine mortali. unde & ipse dixit Magdalenae Ioan. 2o. Noli mesangere , nondum enim ascendi ad Patrem meum. Non ergo fuit conveniens , quod ad manifestandam veritatem resurrectionis suae seipsum discipulis palpandum exhiberet. 3, 4. Praeterea. Inter dotes glorificati eorporis praecipua videtur esse elaritas; quam tamen in resurre- ctione nullo argumento ostenditi. Ergo videtur ,- quod in Scientia fuerint uia A sumenta ad mani-
413쪽
festandam qualitatem resurrectionis Christi. s. Praeterea. Angeli in testes resurrectionis inis dum ex ista dissonantia Euangelistarum , in sum
ci tes videntur. Nam apud Matthaeum Angelus super lapidem revolutum , apud Mareum vero intus Angelus describitur visus a mulieribus ingressis m numentum et Et rursus ab istis unus, a Ioanne c. 2o. duo sedentes, a Luca vero c. 24. duo stantes descri-huntur . In convenientia ergo videntur testimonia resurrectionis.
Sed Contra est , quod Christus , qui est Dei sapientia , suaviter , & convenienter disponit omnia , ut dicitur Sap. 8. Respondeo dicendum, quod ,, Christus resurrecti nem suam dupliciter maniferivit , scilicet, testi-
,, monio, & aryumento, sive signo. Et utraque ma-
,, ni festatio in suo genere fuit sufficiens . ,, Est enim usus dupliei te istimonio ad manifestandam suam resurrectionem discipulis , quorum neutrum potest refelli : Quorum primum est testimonium anget Tum, qui mulieribus resurrectionem annuntiaverunt; ut patet per omnes Euangelistas : Aliud autem est testimonium Scripturarum , quas ipse proposuit ad ostensionem suae resurrectionis , ut dieitur Luc. ulta Argumenta etiam fuerunt susticientia ad ostendenis clam veram resurrectionem, di gloriosam. Quod amtem fuerit vera resurrectio , ostendit uno modo ex Parte eorporis . Circa quod ma ostendit . Pximo quidem , quod esset corpus verum , R solidum snon corpus phantasticum, vel rarum, scut est aer.
Et hoc ostendit per hoc , quod corpus suum palpa' bile praebuit. Unde ipse dicit Luc. ult. Palaate , videte , quia spiritus earnem , ω ossa non habet, scut me videtis habere. Secundo ostendit, quod esset corpus humanum , ostendendo eis veram em-Liem , quam oculis intuerentur. Tertio ostendit eis , quod esset idem numero corpus , quod prius habuerat , ostendendo eis vulnerum cicatrices. Un de , ut legitur Luci ulti dixit eis r ridete manus meas,
in pedes meos, quia ego ipse sum. Alio modo ostendit eis veritatem suae retiarrectionis ex parte animae iterato corpori unitae . Et hoc ostendit per in
vera triplicis vitae. Pνimo quidem per opus vitae nu triti'ae in hoc , quod cum discipulis manducavit , ae bibit, ut Iegitur Luc. ult. Seeundo per opera Vitae sensitivae in hoc , quod discipulis ad interrogata Tespondebat , & praesentes salutabat; in quo osten- detrat se & videre, & audire. Tretio per opera vitae
intellectivae in hue, quod eis loquebatur, &de Seri
414쪽
QUAEST. LV. ART. VI. 387pturis digerebat . Et ne quid deesset ad perfecti
nem manifestationis , ostendit etiam se habere divinam naturam per miraculum , quod fecit in piscibus capiendis ς & ulterius per hoc , quod eis videntibus ascendit in coelum: quia, ut dicitur Joan. 3. Nemo aseendit in eoeItim , nise qui descendis de coeIo , Filius hominis, qui ess in coelo. Gloriam etiam suaereturrectionis ostendit discipulis per hoc , quod ad eos ianuis clausis intravit . secundum enim quod Greg. dicit in Hom. c. 26. in Evang. parum a princi palpandam carnem Dominus praebuit, quam ianuis se clausis introduxit , ut esse post resurrectionem o-M stenderet corpus suum & eiusdem naturae , & al- terius gloriae. D Similiter etiam ad Proprietatem. gloriae pertinebat, quod subito ab oeulis eorum evanuit , ut dicitur Luc. ultim. quia per hoc ostende-debatur , quod in potestate eius erat videri, & non videri; quod pertinet ad conditionem corporis gloriosi, ut supra dictum est. c sq. I. ad a. . s. 3. ad I. Ad primum ergo dicendum , quod licet singula argumentorum non lassic erent ad manifestandam perfecte Christi resurrectionem ς tamen omnia simuIaccepta perfecte Christi resurrectionem manifestant , maxime propter Scripturae testimbirium , & Angelorum dicta , & etiam ipsius Christi affertionem miraculis confirmatam . Angeli autem apparentes non afferebant se homines esse , sicut asseruit Christus vere se hominem esse . Et tamen aliter Christus manducavit, & aliter angeu, Nam quia corpora ab
angelis assumpta non erant corpora viva , vel ant maia , non erat vera comestio, licet esset vera cibi
contritio, & traiectio in interiorem partem corporis assumpti . Unde δι angelus dixit Tobiae Io. Cum emom vobisc- , υidebar quidem vobiscum mandueaee. O bibere, sed ego eibo invisibili uto ν. Sed qui
eorpus Christi vere fuit animatum , vera fuit eius comestio . Ut enim August. dicit 33. de Civ. Dei,c e. et et . in s. to. I. non potesas, sed egesas edendi eorporibus resurgentium auferetur . Unde , sicut
Beda dicit, c eap. 97. in Luc. Christis manducavit
potestate , non eges t ' . n L a n is Ad secundum dicendum , quod, sicut dictum eli,c in eo νp. ar. argumenta quaedam. inducebantur a Christo ad probandam veritatem humanae naturae, quaedam vero ad probandam gloriam resurgentis. Conditio autem naturae humanae, secundum quod in se consideratur , quantum sci Iicet ad statum praesen-wm , contrariatur conditioni gloriae, secundum illuct
415쪽
I. ad Cor. II. Seminatur in infrmitate , Aeter hi
virtute . Et ideo quae inducuntur ad ostendendam conditionem qloriae , videntur habere contrarietatem ad naturam , non simpliciter , sed secundum satum praesentem. e converso. Unde. Gregor. dicit in Hom. c. 26. in Eu. paulo a prine. quod duo,, mira, & iuxta humanam rationem sibi valde conia ,, traria Dominus ostendit, dum post resurrectionem ,, corpus suum & incorruptibile, & tamen palpabiIe,, demonstravit.
Ad tertium dicendum, quod , sicut Aug. dicit suo per Ioan . c tras . rar. a med. to. 9. hoc quod ,, Dominus dixit, Noli me tangere, nondum enim , , ascendi ad Patrem meum , sic dictum est , ut in se illa 'mina figuraretur Ecclesia de gentibus, quae is in Christum non credidit, nisi cum ascendisset adri Patrem: Aut sic in se eredi voluit Iesus, hoe est ,, sic se spiritualiter tangi, quod ipse , & Pater
,, num sunt . eius quippe intimis sensibus quodam- modo ascendit ad Patrem , qui sie in eo prosec ,, rit, ut Patri agnoscat aequalem. Haec autem caris D naliter adhuc in eum credebat , quem sicut h ,, minem flebat. se Quod autem Maria alibi Iegitur Christum tetigisse , quando simul eum aliis muli xibus accessit, & tenuit pedes eius , quae onem non
facit , ut Severianus dicit r c iis in. ChrysoI. freni. 76. a med. siquidem illud de figura est, hoc de ,, sexu; illud de divina gratia, hoe de humana n is tura Vet , sicut ChrUN. dieit , c-ss. imm Joan, ante med. volebat haec mulier adhuc eum ,, Christo conversari , sicut Ae ante passionem , ia,, prae gaudio nihil magnum cogitabat, quamvis ca- ,, ro Christi multo melior facta fuerit resurgendo. M Et ideo dixit, Nondum ascendi ad Patrem meum , M quasi dicat: Non aestimes me iam terrenam vitam ,, agere. quod enim in terris me vides, hoe est quia ,, nondum ascendi ad Patrem meum, sed in prom-M Ptu est quod ascendam . tinde subditur: Ascendo,, ad Patrem meum, & patrem vestrum.
Ad quartum dicendum, quod, sicut Aug. dicit in Dialogo ad orosium , t q. 14. ro. 4. J ,, Clarificata, , carne Dominus resurrexit ' sed noluit in ea elar, se ficatione discipulis suis apparere ; quia non POL M sent oculis suis talem claritatem perspicere . Si ,, enim antequam moreretur pro nobis , Est resurgem rei, quando transfiguratus est in monte, discipuli ,, sui eum videre non potuerunt, quanto magis glo se rificata carne Domini eum videre non potuerunt totiam considerandum, quod post resurrectionem
416쪽
Dominus hoc praecipue volebat ostendere, quod idem ipse esset qui mortuus fuerat: quod multum poterat impedire si eis sui corporis claritatem ostenderet. nam immutatio, quae fit secundum aspectum, maxime ostendit diversitatem eius quod videtur r quia sensibilia communia , inter quae est unum, & multa , vel idem , .& diversum , maxime diiudicat visus . Sed ante passionem , ne infirmitatem passionis eius discipuli despicerent, intendebat Christus eis gloriam maiestatis suae ostendere, quam maxime demonstrat cIaritas corporis . Et ideo ante passionem gloriam suam demonstravit discipulis per claritatem , Post resurrectionem autem per alia indicta .
Ad quintum dicendum , quod sicut Aug. dicit in
lib. 3. de Consensu Evang. c cap. 24. to. se sumus intelligere unum angelum visum a mulie- ribus, secundum Matthaeum, & Marcum, ut eas ,, ingressas in monumentum accipiamus, in aliquod is scilicet spatium , quod erat aliqua macerist com- munitum , atque ibi vidisie angelum sedentem su- ,, Pra lapidem revolutum a monumento ; sicut di- cit Matthaeus ἰ ut hoc sit , sedentem a dexteris, ,, quod dicit Marcus r deinde dum introspicerentri locum, in quo iacuerat corpus Domini , visos ab D eis alios duos angelos , primo quidem sedentes , ,, tis dicit Ioannes , .& postea eos surrexisse, ut stan-ri tes viderentur, ut dicit Lucas.
EX art. babes primo r quomodo per rationem Ostendas, merito esse a scripturis insinuatum , quod argumenta Chriss i ad suam resurrectionem manifestandam fuerunt sufficientia, & efficacia. Ut per
hoc , quod dicitur de Christo Sap. 8. Sapientia dianonis omnia suaviter. Et Sap. II. Omnia in numero , pondere , oe mensura disposuist Domine . Et Marc. 7. Bene omnia fecit . Ab his enim generalibus dictis, si ad propositum arguas , videbis , hinc
haberi & sum cientiam, & emcaciam argumentorum praedictorum manifestationem veritatis de resurrectione. Quod si Christum esse non solum sapientem , sed & sapientiam c ut in arg. ωntr. dices , quod ex scripturis ipsis habetur, Christum non posse non facere sapienter, immo sapientissime, id est fine ulla
commixtione cujusvis vel minimae insipientiae , inmnia illa , quae facit & consequenter etiam amu
mentorum istorum ostensionem , alioquin Christus non esset sapientia . cum nomina abstracta , cuius
417쪽
3ρο QUAEST. LVI. ARM I. . modi est hoc nomen sapientia , nihil sui oppositi
admixtum in seipsis compatiantur , & hoc ad differentiam concretorum , ut sic . Item Per ea , quae dicuntur 4 I. art. I. Corol. pose conri . . g. 43.ar. 4. appen. oe q. μ. 4S. art. multorum aven. Vide etiam citata in hujus quaestioni S a. q. appen. Secundo vides: quomodo, dic.
QUAESTIOLVI. De resurrectionis Ch=isi causalitate , in duos
articulos diυisa. DEinde considerandum est de causalitate resurrectionis Christi. Et circa hos quaeruntM duo. Primo . Utrum resurrectio Christi sit causa nostrae resurrectionis. Secundo. Utrum resurrectio Christi sit eausa no. strae iustificationis.
Utrum resurrectio Christi set eaussa νesurrectionis
corporum. q. d. 43. a. a. q. I. Et . con. cap. 8O. Et veri qM. 27. ar. I. ad 7. Et v. a. c. 236. Et opti. 6O. c. 22. Et I. Cor. II. Iec. 1.
AD Primum se proceditur. Videtur, quod resuris rectio Christi non sit causa resurrectionis cOD Porum . Possita enim causa lassicienti , necesse est effectum poni. Si ergo resurrectio Christi est causa suffciens resurrectionis corporum , statim eo resu gente omnes mortui resurgere debuerunt. a. Praeterea . Causa resurrectionis mortuorum est divina iustitia , ut Q. corpora simul praemientur, vel puniantur cum animabus , sicut communicave-2nt in merito , vel peccato , ut dicit Dion. ult. e. Coelest. Hierar. c a med. di etiam Damast. dicit in 4. lib. orth. H. e. 28. partim a princ. Sed tu alitiam Dei necesse esset impleri , etiam si Christus non resurrexisset. Ergo etiam Christo non resurgenis, mortui resurgerent. Non ergo resurrectio Christi est causa resurrectionis corporum. 3, Prae
418쪽
n Praeterea . Si resurrectio Christi sit causa resurrectionis corporum , aut esset causa exemplaris, aut causa effectiva, aut meritoriar Sed non est causa exemplaris ; quia resurrectionem corporum Deus operabitur , secundum illud Ioan. s. Sicut Pater suseitat mortuos : Deus autem non indiget inspicere ad aliquod exemplar extra se a Similiter etiam non est causa effectiva; quia causa emciens non agit nisi per contactum , vel spiritualem , vel eorpora- Iem i Manifestum est autem, quod resurrectio Christi non habet contactum corporalem ad mortuos, qui resurgent, propter distantiam temporis , & loci : Similiter etiam nec contactum spiritualem , qui est per fidem, & charitatem ἰ quia etiam infideles , & peccatores resurgent; Neque etiam est causa meritoria ς quia Christus resurgens iam nouerat viator; & ita non erat in statu merendi. Et ita nullo modo resurrectio Christi videtur eme causa nostrae resurrectionis. 4. Praeterea . Cum mors sit privatio vitae , nihil videtur esse aliud destruere mortem , quam reducere vitam ; quod pertinet ad resurrectionem . Sed Christus moriendo mortem nostram destruxit . Ergo mors Christi est causa nostrae resurrectionis. Non ergo eius resurrectio. Sed Contra est , quod super illud I. ad Cor. II. Si christis praedicatur quod resurrexit a mortuis &c.
ctionis noserae. Respondeto dicendum, quod Πωd quo3 ess primumta quoliber genoe, in cavsa omnium , qus fune pose, ut dicitur in a. Metaph. c tex. q. to. 3. Primum autem in genere verae resurrectionis fuit resurrectio Christi , sicut ex supradictis patet . c. q. II. a. 3. Unde oportet, quod resurrectio Chrisi sit eausa no-β- resurrectionis . Et hoc est quod Apost. dicit 1, Cor. II. chrisus resurrexit a mortuis primitiae dormientium ; quoniam quidem per hominem mors , oeper hominem νesurrectio mortuorum. Et hoc ration biliter . nam principium humanae vivificationis est
Verbum Dei , de quo dicitur in Psal. 33. Apud te es fons vitae. unde & ipse dicit Ioan . s. Stetit Parre fuscitat mortuor , oe vivifera; se γ FHius, quos
vitiis, Uresseat. Habet autem hoc naturalis ordo reiarum divinitus institutus , ut quaelibet causa primo operetur in id, quod est sibi propinquius, & per il- Iud operetur in alia magis remota: Sicut ignis primo calefacit aerem sibi propinquum , Per quem calefacit corpora distantia: & ipse Deus primo illum N
419쪽
nat substantias sibi magis propinquas , iper quin tu Iuminat magis remotas , ut Dion. dicit c. I 3. Coel.
Nier. parum a prino J Et ideo Verbum Dei m.
ano tribuit vitam immortalem corpori sibi natur 1 iter unito & per ipsum operatur resurrectionem in
omnibus aliis. i MAd primum ergo dicendum , quod., sicut Idietium est, c se, eosρ. resurrectio Christi est causa no
strae resurrectionis per virtutem. Verbi uniti ς quod quidem operatur secutidum voluntatem . Ei.ideo non oportet quod statim sequatur effectus , sed secundum dispositionem Verbi Dei ; ut. scilicet primo consormemur Christo patienti , & morienti in hae vita passibili , , mortali ἔ deinde perveniamus ad participandum similitudinem resurrectionis ipsius QAd secundum dicendum, quod iustitia Dei est causa prima resurrectionis nostrae resurrectio autem Christi est causa secundaria , di quasi instrument Iis . Licet autem virtus principalis agentis non determinetur ad hoc instrumentum determinate ; tamen ex quo per hoc instrumentumi operatur M imstrumentum illud est eausa emetens ..Sie ergo diviaria iustitia, quantum est de se, non est obligata ad Te surrectionem nostram causandam per 3 resurrecti nem Christi. potuit enim alio modo nos Deus liberare , quam per Christi passionem , & resurrectio. nem , ut iup. dictum est. c q. 46. a. a. oe 3. ruo tamen decrevit hoc rixia o nos liberare , mani- sestum est quod resurrectio Christi est eaula nostraexesurremonis. IAd tertium dicendum , quod resurrectio. Christi hon est , proprie loquendo , causa meritoria nostra resurrectionis , sed est causa emeiens , & exempla-xis . Em ciens quidem, inquantum humanios Christi , secundum quam resurrexit , est quodaniniodo instrumentum divini intis ipsius , & operatur in vi tute eius, ut fu p. dictum est q. 33. Et ideo sicut alia, quae Christus in sua humanitatefecit, et passus est, ex viri te divinuatis eius sunt nobis salutaris, ut supra dictum est ita , resurrectio Christi est causa emetens nostrae resurrectionis virtute, divina , cuius proprium est
mortuos vivificare; quae quidem virtus praesentialiter attingit omria loca , & tempora . Et talia contactus virtualis lassicit ad rationem huius emcientiae . Et quia, ut dictum est, in flui. praeci prim ordialis causa resurrectionis humanae est divina iustitia , ex qua Christus habet potestatem iudicium
secere, inquantum Hilla hominis est , virtus esectis
420쪽
va resurrectionis eius se extendit non solum ad bo 'nos, sed etiam ad malos, qui sunt eius iudicio su 'lecti. Sicut autem resurrectio eorporis Christi , ex aeo quod corpus illud est persen aliter Verbo unitum , cst prima tempore : ita etiam est prima dignitate, S perfectione , ut dieit Glossa 1. ad Cor. II. In-
eert. δερ. illud , Primitiae Christis . J Seml'r autem id quod est perfectissimum , est exemplar ejus, quod
est minus perseetum secundum suum modum . Et ideo resurrectio Christi est causa exemplaris nostrae resurrectionis et quod i quidem necessarium est , non ex parte resuscitantis , qui non indiget exemplari, sed ex parte resuscitatorum, quos oportet illi resur-τectioni conformari, secundum illud Philipp. 3. Re- formabis eorpus humilitatis nosrae configinatum corinpori elaritatis suae . Licet autem efficientia resiarre ictionis Christi se extendat ad resurrectionem taenet
Bonorum , quam malorum exemplaritas tamen e--ius se extendit proprie solum ad honos, qui sunt facti conformes filiationis ipsius , ut dicitur Rom. 8. Ad quartum dicendum , quod secundum rationem efficientiae, quae depender ex virtute divina, com
muniter ram mors Christi , quam etiam resurrectio, est causa tam deitructionis mortis , quam rein parationis vitae: Sed secundum rationem exemplari- eatis mors Christi, per quam recessit a vita morta- i, est causa destructitiis mortis nostrae resurrectio ero eius, per quam inchoavit vitam immox talem , aest causa reparationis vitae nostrae : Passio tamen christi est insuper causa meritoria, ut supradi tum
EX-art. habes primo . qui modo Per rationem mstendas, meritin esse insinuatum a scripturis , quod resurrectio Christi est causa resurrectionis n6strae . Ut per dictum l. Corinth. II. Si christis, re c. secundum quod cum glo. est inar tim. coni. Proculus ampliori captu vide capitulum illud , ubi ex
ipsius Apostoli perspicuis Sc verbis , & argumentationi h. patet , quod non potest negari haec aperta ibi veritas, scili et quod resurrectio Christi sit caiis a resurrectionis nostrae. Item per dictum Iob c. imScio , quod redemptor meus viυie, im noυlismo die de terra surrectuνus sum . Constat enim hic, quod post ty , ponitur ly surrecturus sum, ac
si dicatur : ex ordine contextus. Unoice , quod vita
immortalis , quae est resurrectio Chri s. i, est causa brina. XIII. T ad