장음표시 사용
291쪽
actum. Secundo in volunta eponiturpeccatum: ergo magis IIeriper voluntarem, qua p intelledium. Tertio, voluntas cogi non potin a iquo actu suo; at intelle ius sic , per demonstrationem: ergo maior libertas attendenda penes asilum volendi, qua intelligendi: hoc idcm confirmatur per issimum in principio de lib.arb. ergo. In oppositum, quidam alij arguentes dicunt: libertatem maioremdsumenda esse ab actu intelledius, quia ipse cognoscit, at voluntas no Insuper, quia intelleritas uidetur esse potentia magis indisserens ad opposita. Tertio, quia intelleritus minus pendet a uoluntate ede conuerso, nam, ut ad acilum exeat aum intellectus, non videtur aflum uoluntatis prςexigere; liberior ergo illus intellectus actu uoluntatis, inde maior libertas in nobis penes intelligendi actum, quam volenae , ponenda videtur. Pro determinatione huius qu sti do betis cire: qasionem hanc prςcise motam esse, σ directe, de libertate arbitrij, quae libertas adpr ens tribus capitur modis: uno modo pro carentia ordinis ad aliud, tanquam ad finem; sic liber dicitur ille, qui est gratia siui Ater. Secundo libertas a ripitur'carentia, vel immunitate a coalesione in cognoscentibus. Terito, pro immunitate a necessaria determinatione, re pecitu oppositorum; π nihil aliud est, quam Iacultas ad opposita, quae admoluntate Je lat. Nunc ad argumenta, utpaulatim, si scientersrsondeamus, Adprimum dicemus, ueritae em concludere. Nec
obstat illud aduosariorum dicentium, electionem primum minime uoluntatis esse a I sed intellectus iudicantis de bone; quibas
hac perpulchra sitisfaciendu es distis bone, de duplici et Ectione: a iudicaritis, altera terminataris: primo modo intellι Elui pcte st
292쪽
Ucribi, non sicundo modo , sed uoluntati. Necpropterea malis luberi nos plumus dicι ρςnes actum intelligendi, sied volendi sic. Argumentum deinde siecundum verum est; m licet adue si ij dicant, hoc non posses eri sine actu intellectus regulantis voluntatem, his de facili re istondentes, dicimus: cocurrere ut a quo actu
intellectas, non ut in quo: sic ruit illorum opinio. Tertium argumentum cocedittir, ut veram, dicant aduersirij quicquid velint, de coactione distinguentes proprie, Wi communiter ,scilicet. Pro ascensione, ac pro vir nil enim contra nos babent, quia re vera, tacitur intellectas cogi pose ueritati assentire,.suerunt Philosophi veritate coa Ti. Ad instantias uero adductas quod maiorsit liberatas exparte intellectus, a cognoscit,m quia magis ad opposita, indisserens se habet; quia minus dependet a uoluntate; breuibus quid diciturus, audite; nam primam concedo in iudicando, at in elixendo, nexo rationem. Ad secundam dico, magis indifferentcmesse ad opposia, ad talem potentiam pertinentia; aliter nego. Ad tertiam fateor, uoluntatem intellectu terminare ;scq; prςexrgerea tum uoluntatis, quo ad terminari, licet non quo ad iudicare; mita quotoprima iam dilucida apparet. Alter usquitur, dum qu riture an ratio superior, oe inferior una, vel dua ,sinipotemtiae. Quod duasnt, luce clarius videtur , nam regulans, m regulatum, siunt duo: ergo duae in proposito sunt tales potentia; quia simperior regulat, inferior regulatur. Prperea ; habent obie fadiuersa; duae ergo. Assumptum ex prς Lesaratis clarum, namsi perior intcndit pern A inferior vero temporalibus. Pro determinatione huius questionis , scire dcberis: quod ratio nominat poten-
293쪽
tiam Ucu suam aprincipijs ad conclusiones: principia autem ex quibus discurrit ratio, quadoq; pracilica, vel Jeculativa avel si taccepta naturaliter, scut in L eculabibbus Ug. Dς quolibet veructi, esse, vel non esse ; m omne totum est maius suaparte, . in prasiticis, dum dicitur, Nihil inhonestum essescien m elsunt αcepta ex reuelatione, V.g. quod Deus est trinus inper senis in essentia unus , oesic de alijs ai ticulis, quo ad speculabilia; σs militer, quo ad operabiba, ut puta, quod Nihil sit comittendum, iquo uita sterna amittatur. Vnde ratiosuperior, eculativa dicetur, quando intendet e ternis cons iciendis, quoad*eculati nem, vel considendis, quo ad operationem; quo sicundo modo, prastica censenda; utrunq; igitur includunt ste latiuum scilicet, e practicu,ratio tam seperior, quam inferior; licet comtimbus eis utamur, pro ut pertinent adpraxim, sime operationem. Hisprς- mssis, ad rationes duasformatas re pondeamussic primo, ad
primam,superiorem rationem regulare inferiorem, non tamen ut
potentia potentiam ;at flum per illum superioris rationis, finem altiorem confiderantis. Unde inferior regi dicitur a superiori, ut accedentis ad finem Fb fine. Vel aliter dicatis; quod ratio superior, inferior, sidistincte siumantur, V.g. propotentia si ti- , π intelle Bua, certe hoc modo inferior habet regi a sileri ri, oe duaesunt distincte, non una. Assumatur ratio sit perior, oe inferior pro eadem potentia, diuersa tamen habens ossicia, tunc una, in quo babet esse Diuersi tamen erunt re testius: quare una; ossi ia diuersa. Una sed obierit a diuersa. Una ergo re, munereucro dua uesecunda ratio, ex dicitis redditur manifesta, nam com
294쪽
ecssum fuit, quod ab intra, ratio superior, σ insci ior sunt Una,
non duae, ab extra vero munera habent duersa, . ecce cbiedia.
Α Dbuc alia dis qusta proponenda,ac percurrenda a cedunt. Quorum primum sensualitatem re isticis. Alteruetero morosam delectationem. Solet igitur primo quςri. An mortale peccatum aliquod insensi hiateposse inueniri. p sita habent fiseri circa idem mpro parte a sirmativa arguamus ad quesitum primum sed uirtus, uitium contrariantur, virtus insensalitate ponitur, sicut patet de temperantia, Gortitudine per Philosiophum, tertio Ethic. ergo mortale peccatum aliquod in sensi litate ponendum. In seper, nonne cire res ditatis obiecta, mortaliter peccare cotingit 'si c: ergo actus siensiualitatis mortale peccatum esse poterit ;ut patet circa delectabilia camnis. In oppositumst habet D.Aug. contrafaustum, diim dicit, quod peccatum est inelum, velfactum,vel concupitum contra legem Nemam. At hoc ad portioneinferiorem minimepertinete quare insenseatitate mortale peccatum esse non poterit. Pro determinatione huius ρος- siti, duo notanda siunt a quorum primum est,quidpersensealitatem intelligendumst: Insiper, quid mortese, m quid uenialepeccatum. Quo ad primum. Sensualitas nominat appetitum sensitiuum, ut alia est dictum,qui in motu minime expectat uo rationis deliberationem,
295쪽
berationcmJ d dicitur eaprςueniens eideo corruptionisperpetua esse dicitur. Quantum adsecundum ; mortale peccatum deuianoen a lege ςterna, vel naturali, vel quacunq; alia iuste posita, mmortale nkncupatur, quoniam p am ςternam meretur. Veniale vero illud, quod damnationem minime ςternam meretis. Hιs ita
prςmissis, conclusio ponenda vcnit talis. Insensiualitate secundum se, nullomIotest lepeccatum, nec mortale, nec veniale; at ex negligentia rationis, bene veniale ibi poterit esse. Nunc ad rationes adductas, vi r Jondeamus, negandum est,uirtutem habere esse in sensiusitate, proprie loquendo de sensualitate; quia uirtus non essene electione; at sensiualitatis motus electionem prςcedurit, nec norationis deliberationem, quare, σαAd illud vero Philos hi dia
citur, quod aliud est loqui de appetitu sinsitiuo,s aliud defensium
litate: primo modo, intellai debet Aristotiles, dum temperatiam,
fortitudine ponit in sensu, ides in appetitu sensitivo sui obedit
rationi 2 at fecundo modo, nequaquam. Primum ergo argumentulaborat in Huiuoco. Ad secundum de obiectis dico, accidere posse peccare mortalirer ex genere actas, non tamen siensualitatis motus propter hoc mortale peccatum dici debet, oe hoc propter siuam imperfectioncm, quia deliberationem prevenit. Ad illud Aug. diciator, quod Asnit peccatum mortale solum, quod nunquam committitur, nisi ex consensu, vel negligentia superiorispartis. Et hπ de primo dubio satis. Accedit alterum, dum qu itur. An moro a delectatio, quam quis dicitur habere cogitando de peccato morIali, peccatu mortalest. Mibisne, quod no, videtur, nam ego cogito de adulterio,vt adultero; reprehenda in cocione, nec hoc facienda
296쪽
pecta: igitur, σα 'perea in actu matrimonij datur delectatio, nec ob id ibi mortale peccatum: Pare, σc. In cotrarium dicetumos: cur ergo homines damnantur pro delectatione peccaroru qua
si mittunt, alias comi erunt ' videtur ergo, quod deleri alia mor osa sit mortale peccatam. Pro determinatione huius qu siti scire debetis, quod quemadmodum dupleta datur apprehensio, ita duplex deles tario: qu am enim simplex est ecthete obiecti solum, T. . cum quis cogitat de furnicatione d altera dicitur res, , j in actu sic est duplexdelectat labos duos con equens actas, d liel; huic core Pondens apprehensioni; tunc dicendam, quod quando morosa delecitarios licem sequrtur cogitarionis aciem
de fornicatione, vol alio peccato mortali ,semper est mortale, cir ratio a gnatur; quia omis complacentia voluntatis deliberati in aliquod mortale 'eccatum, mortale est: α delectatio mores sies habet: ergo. E l etiam complacentia delectationis, quia est m rosa , voco enim morosam delectationem, quae si ponit delibrem rione directe, vel indurecte. Datur etiam complacentia in acti scilicet peccati mortalis,quia in illud solumfertur voluntas per ilectarionem, quod apprehensium est per rationem. Delectario mactum quem ri sexum de duobus, ut normi periti, essepol, sicutos cogitatio, scilicet de principali obiecto, puta de fornicatione, O sicundaris, scilicet de cogitatione, quae duo se habent obiectine ad actum rise m. V. . cum aliquis cogitat sie cogitare de forni
catione. Ei fi fit cogitatio de principali obiecto, mortale erit petaeae aper rationem stuperius factam. Si vero sit de cogitatione, tanomus per est mortale,sed veniale. I gcum quis la cogitatione
297쪽
talia colitat, delectatur de tali cogitatione. Quandoq; etia
non estpeccinum, immo meritum, ut cum quis vubter debrussi modi cogitar, volens presicare , t dis' utare: talis enim non via
detis delectari de peccato sed bene de rationibus ab eo excogitatis contra peccatum ub quo siensiu currit argumentum primum sormatum . Ad illud de delectatione in matrimonio dicitur; quod delectatio, vel est ordinara, vel inordinata :s rimo modo, quia est circa illud, quod habet, hinc mortale non speccatum: at si Geundo modo,ut in fornicationis aZtu patet, aliter dici debet. A et mentum itaq; primo modo conceditur; at serendo modo non. Quomodo argumentum in oppositum non negaetur. Et b c de polluitu.
s ti Dillinctio XXV. . , tactio LXXXXVIII. Actenus in genere de libero loquuti sumtis an imis, ut
habet in Oibus in generali inueniri. Consequenteπ nunc de eodem, ut in quibusdam inuenitur, i eciali agem dum a ubi decem proponuntur, in quae prsens usurpatur distimctio. In conclusionem primo: Inprobationem secundo : In illarum tertio: In unum notandum quartὸ: In unum Abium quint ὀ In unum corrotarium sexto: In alterum notandum septimo. Inpr positionem oc Duo: In quesitum cum diuersis opinionibus unum, una cum determinatione nono. Deniq; in conclusionem cum pro batione decimo. Quantum ad primum. Hπ sit concissio. Liberat arbitrium,
298쪽
.. Lirium, quod sol- s re stet futurorum contingentium in viatoribus aliter in Deo, aliter in Angelis, m agiter in hominibus est. Hanc volens secundo probare Magister conclusionem loco, docet, quo modo a miles bis sit des'itum liberum arbitrium; ij enim liberum arbitrium liberum esse de voluntate iudicium diaxerunt; eo quia libere queat moueri ad bor,vel ad aliud. Non ergo videtur arbitrij libertas attendenda re pectu prsentium, autpr teritorum; quoniampi sentia, atq; prΠσita iam ant determinara, nec Toluntaris nostras ultari unt ubiecti. Solum ergo res ea is futurorum contingentium, quae humanaesita ni potestati, libertim debet arbitrium ponderari. Hinc tertio uenit illatum appon dum loco delibero arbitris; quod dissimiliter in Deo est in nobis, in Angelis beatis; nam in Deo dino liberrarbitrium ponitur eruitute peccati: in Angelis uero beatis confirmasuper gratiam, in nobis aut, ut est flexibile in bonum,tes in magum. Ex his quarto Leo accedit notandu, de quadruplici libertate, quae dicitu uiseisi homine iuxta flatum quadruplicem; in flatu enim innocentiae priimo salse dicitur libertas , qua terat peccare, o non peccare. Inflatu voro beatitudinis, seu patriae, in eo erat libertas,qua nullo modo poterat peccare. Inflatu deinde viae post peccatum ante r parationem , libertatem tabuit, qua non potuit non peccare, etiam mortaliter. Inflaru deinde post peccatum, oe post reparationem ante gloriam Zicitur habere libertatem, qua non potest no peccare venialiter Penes ergo hane quadruplicem statum libertas qua druplex consideranda est. Ex his quinto da iratur loco sic, Homo res peccare mortaliter post peccatum,qpost reparatione ante
299쪽
gloriae natum, non itaq; Magistri prius dictum videtur es
mendam. Antecedens patet, quia homo potentiam ad opposta ex flentem habete igitur peccare potest ita paret intentam. Veruquia solario ex dictis satisparet, iccirco breuitatis cati a dimittatur ;π ad sextam oratio nostra diriguis, ubi corrotarium tale pomi . Liberium arbitrium,de quo huc I; verba fecimus, per peccatum vulnerat uect, expoliarum; quoad naturalia dicitur vulnerat , expoliatum vero, quo ad Varuita; qua duo' ira homo nequII reparare: nec id mirum; nam ut homo sie ipsum
inthi fictemper si ipsium, ut vita priuatam, ad resurrectione vita deuenire no potest; sic necpeccaror gratia iratus activum pri
cipiam , re Ilu amiserum, ut ipsus producibuum dici poterit
fine virtute diuina: quare, me. Expositis in hanc modii expun- Elii: iterum aliud primo notandum additur loco de triplici libe tate: a coactione prima; qua perfuit, in omni flatu in hominibus manet. Altera libertas amiseria dicitur quaein satum- nocentiae liberum arbitrium habuit; m in natu beatitudinis, σ1loriae habebit. Tertia libertas a peccaris, quae silum in hominibus αιatoribus reperitur, qui secuniam gratiam a culpis, siue peccatis liberuntur. Octauo post fgo venit apponenda talis propositio. Quamuis homo βlo libero arbitrio mediante nequear per sipe
fecte in bonum .per se tamen ip A mediante potest in malum.
Hanc uolens probare Magister. nono dubitat loco ; Num in homine ad bonu. cir ad malum faciendam, fit libertas ain bitri .circa hoc duae recitantur opimones, quia prima dicit, citis auertas
300쪽
ad malum operandum. Altera opinio tenet, quod non sola libertas arbitri, esciat, at mediante aliquo alio addito: ita quod, pronitas adpeccanda, libero addita arbitrio, ipsium ad mala moueat gratia vero ipsi apposita, ad bonurioueat ipsum. His duabus opinionibus addastis, Magistri tundem determinatio exanimisententia, quae talis, ponenda est. Dicitur ergo utrunq; a libero arbitrio esse, Llicet in bonumple, in malum; licet diuersimode. Nam in m tum posse hoc habet homo dese; in bonum vero, gratia mediante e sine qua in bonum, quis minime potest, nisi debiliter valde. An hoe sit verum, legite Magistrum, qui in textu, beati Aug.authoritate id totum confirmat. Superest decimo ponenda concluso, enodanda : deinde noster claudetursermo.Sit itaq; talis concluso.In hominibus liberum arbitrium quodammodo per peccatum minutus nam primo insuo statu homo ,fine discultate, poterat moueri in bonum; quodpost peccatum minime potest, membrorum repugnate lege: eo quia per peccatum di cultatem recipit ad bonum,
promtatem ad madum, quibus carebat ante peccatum. Nec etiam
naturae libertas, idest a coastione, si ficere videtur ad bonum perasciendum s non adpigratiae libertas, ides libertas a miseria, σapeccator quare nullus, nis a peccato liberatus, bonu velle potest, neq; perficere bonum, nisi gratia assistentesit adiutus. Vnde dicebat Apostolus: Non est
volentis, neq; currentis, sed Dei misi rentis,qui operatur in nobis MLis, m perficere: Et