장음표시 사용
321쪽
scilicet vitium, si haberet; indeq; in honorem Dei laudaretur.At dicetis: libenter iremus, propter quid Deus hominem liberum facere voluerit: cui discultati de facili erit re*ondere sdixerimus d pter quinq; rationes. Prima est manifesatio diuinaepotem tu ; υoluit enim Deus homini ostendere, quo sicut sine eos lis
non fuerat, ita ne ne eopersistere poterat: ut igitur homo intus retur D um OB potentia causativum, m conseruatiuum ,sibi liberum dare voluit arbitrium. Altera ratio est diuinae apientiae mini festatio, quae ex tribus ostenditur, primo, ex ordine maloru cum bonis; fecundo, ex ordine virtutis ad a tum a tertio, ex compar tione meriti adprmium: nemo enim coronari dignus est, nisi uilegitime certauerit. Tertia ratio principalis fuit man festario diuina misericordiae,qua potis e manifestata est, cum unigenitum
Hum tradidit pro serui liberatione. Q rta ratio diuinae iustitiae manifestatio ; quaepi ςcipue dicitur manifestari in hoc, quia tribuit unicuiq; secundum opera sua; scilicet bonis bona tribuendo, σmalis Nerna pgna eos puniendo. Quinta ratio dicitur in mentatio gloria beatorum ; nam homini gloriosius est invertibilitate ad malum condito quodammodo ex meritis gloriam obtinere, quam in invertibiliate conditum fuisse. His ergo quinq; rationibus, b mini dedit liberum arbitrium Deus. Et hς pro primo sic λ. In altero ad madorem notitiam presidiorum erit notandum, quadruplicem dari libertatem scilicet peruersam, vana , veram, σplenam. Libertasperuersa dicitur illa, quando quis ad peccandum libertate abutitur; vana libertas temporalis ,siue carnalis dicitur; unde qui peccat in mandriseruus est leccati Tertia libertas aera,
322쪽
o spirituabs, quae ngratiae libertas ,scilicet eriminitus carere. Maria libertas plena, atq; p rfecta gloria ην opinor qua ι ratin patris,de qua Apostolus ad Rom.ziii. ait. II a creastixa bbi r bitur a feruitute corruptionis in libertatem filiorum Dei iae erat, quia nihil ibi erit ad malum inclinans, nihil opprimens. Nam ibi m a culpa, oe apςna erit libertas e ad quam faxit nos douenire beneaeclus Deus, Amen.
NUM LlBERUM ARBITRIVM slT TANTUM
si uertini, Ines ti viri, circaprς declara a gistincti
nem qusua q*atuor excitare ; quorum duo in prς sentifrm. ne nostro enodaturi; Num liberum arbitrium tam tum dici debeat re pictu eorum, qua sunt ad finem, primo P mus. Insuper: Num habeat in presitis intellecta concedi tam inm uotum adprimum, pro parte negativa sunt quidam sic argumentari. Finis eleritio dici potest: ergo liberam arbitrium non ta- tum eorum videbitur esse,quaesent ad finem ; quod elicti uis esse pq it, audite: nam electio importat prςacceptionem unius, r4' ctu alterius asscat eorum, quae sunt ad finem, unum alteri potespr acceptari: ita etiam diuisora momo igitur electio finis esse potest sicut eora, qua siunt ad finem. In contrarium tamensi habet
323쪽
eorum. Gussant ad finem, Ecetionem: quare pro determinatione huius qh in nis, tria pi ςmistenda,ex quibus veritas patebit. Primum libet sim riss icis arbitrium,fue clectione, quae liberi arbitrij nctus est, eorum tantum dicitur esse, quae siunt adfinem, necet
quam videtur ιθ finis ipsus ,sub ratione finis: alterum con rardum est; quod non s Οιum eorum, quaesunt adfinem ,sed e riis tum, qua vel siant, vel eligenti possibilia estimantur. Tertium
est, quod est tantum nostrorum actuum, vel aliorum, vi tamen uba las rostros cadunt. His ita prmissis, nunc de facili ad aram mentum poterit reqonderi ,si dixerimus, et Alione quide meritopi ς accipiationis unius, re pedis alterius, nuncupanda esse e non sub rationes nis; at sib ordinatione ad ulteriorem finem. Insuper, Ad argumentum in oppositus otest dicie voluntate quidems cm appellariposse, no absolute, sed re pacliae , sagis, ut nis, non pr accepta ur alteri sint, sied quilibet ab olute accitatur. Si mero unus alteripi Dcceptetur,tunc ub rationesinis non itur; at scib ordine ad ulteriorem finem ; ut patet deseritate corporis, infirmitate; m sic possunt cadere sub electione, ut iidere ea in ba prima questione. Post quam, altera in ordine siluitur, et Aquςritur. Num ι erum arbitri in olum intelli i5 habentibus,
sit ponendum. Mihi primo quidem fecita quod non, utietur e se
dicendum: nam bruta volontarie agunt: ergo, in his, licet imielle tu careant, videtur esse liber m arbitrium: antecedens E
rtim est per Philosophum,t rito Et hic. Linde pr acceptare et num is alterum, liberi ai bis ij signum e brutoch halcnt: tr o in Isis erit liberum arbitrium, quod aut unum aco plent, oe de-LZiciant
324쪽
LECTIONEs LIB. SECUNDI. 3 et 1
Apiciant alterum, experientia id docet; non ergo Lbeo u. rium silum videtur isti ponendum in habentibuι intelicatim. sed etiam in brutis ipso carentibi. Ex alio latere . ut diximus spei icis, s aliberum arbitrium ea, quo recte υtuitur, cir peccator; Τua duo brutis couenire nequeunt: propter a nro liber u babere arbitriam :solum ergo in habent ibes intellectum, ut pota in Deo, in Angelis, cr in hominibus, ut abunde diximus perius. Nunc ad argumenta accedo, O, ad primum dico: uoluntatem bsi tam accipi posse: uno modo stricte, alio modo iam te. Argumentum hoc secundo modo conceditur, at primo modo negatur, nam Philosiophus loco citato dum dicit, bruta agere voluntarie, sumit voluntatem pro cι eo, quodsii sponte, non per coad honem ab habonte cognitionem
cum det berarione. Ad alterum, quod solet adduci de prςaccepi tione unius post alteram, facile erit re pondere; contingit enim hoc duobus fieri posse modis, vel exsimplici apprehens e conu nientis, siue distonueniensis; vel ex collatione eorum ad finem. Si primo modo,concedo argumentum, ngo tamen, hoc liberi arbitrij esse munus ,siue ad liberum pertinere arbitriam, ut hoc secun onos loquimur in prsenti modo. Solum ergo liberum aibia trisim in habentibus intelleElam est ponendum. Ethςc de quoitis duobus a mepropositis. Alia duo in si quenti audietis ; interim v
325쪽
modis, primo sic quod licet Deus mentem humanam mouea , non ob id eius libertatem tollit. Secundo sic, quod Deus ut ca sprima mouet,non vi fecunda. Instatur secundo. Homo non est suorum actuum dominus, υel operum: crgo non es liberi arbis ij: asi sumptum patet authoritate H eremta xNon 6ὶ bc nis uia timet nec uiri est ut ambulet, dirigat A esus Aob: igitur homo non est ,σc. R Jordetur ad hoc quia in hominis opere duo in eniuntur , unum reJncit electioκem ; alterum executionem: primo
modo homo libi r aicitur, fecundo modo Hieremiae aut horitas intelligi debet, non primo ; ita ruit ratio; eligere ergo est ipsius bom ms, at executio Aedilonis non est semper in hominis potestate, sed in diurna prouidentia gub mante propositum hominis; quia ergo homo quandoq; impediri potin ab executione seorsi acthum. a fine; hinc quani u ad hoc liber dici a bet minime, at restemele Iionis, quae est iudicium de agendis, tunc se. Arguitur tertio,
quae in nostra potestate non siunt , per huissimo ae liberi non sumus appellandi ; at merita sic sie habent, non enim in nostra potestare sunt: ετο. Ad boc duobus re*ondetur modis: primo quod libera
voluntas nostra ,siue liberum at burium non se extendit ad upe naturalia ,sed ad naturalia: illa enim naturae facultate excedunt,l π nequaquam. Secundo sic, luci homo ad opera meritoria non se extendat sine gratia, . charitate, non ob id derogat hoc liberitati arbitri, Quario instatur ab aduosai ijs dicentins rL1 i mutitos qratiam non habentes: quare tales libo e bonum minime poterunt agere: erra, oec.R θondetor ad hoc,quod qui non habi nigratiam, adhuc bonam eligeret sunt, ed non meritorium nec id
326쪽
propterea libertati derogat; aliter rcstondetur, quod homo valet se ad gratiam pr*arare ic extra libertatem arbitrij omnino
non se dicetur. Quinto sic arguitur: quicquid Deus pi sitiit euenire illud necesse est, Pia Dei prscienti alli non potest;si Gergo homo ad prςdidia bona, vel maia liberum arbitrium non hibet. Ad hoc dici potest, quod ex Dei prscientia non potest corim di, quod actus nostrisint nec serj necessitate absoluta, qua dicitur
necessitas con sequentis; sed necessitate conditionata, qua dicitur necessitas conuenientia , Tipatetper Boethium in fine de confol. Sexto arguitur: homo habet necessitatem re pectu peccatorum: ergo non libertatem: antecedens est Aug. dicentis: necesse ese hominem peccare postpeccatur ergo. Resi ondetur ad hoc dupliciter;
primo μ ; quod post peccatum homo dicitur habere necesse peccare, M s babere peccatum, no quia necessictur damnabiliter pol peccatum iterum peccare. Vel dicatis secundo, quod post peccatum homo dicatur habere necessitatem ad peccandum ante reparationem a laalenus existens in mortali, diu nequeat vitare, quin
peccet, hςc fuit quorundam opinio. Alij abier dicunt, ql ex sens in mortali, omnepossispeccatum moriale homo vitares licet non postse ipso vitare, quiuis sub peccato, m ita luatur libemtas arbitrij. Septimo arguunt quid sic, dicentes seruitus liberatati opponitur, at qui facit peccatum seruos est peccatio non ergo, Oc. i sondetur, quod eruilus Ua Lobus consideratur modis:
uno modo, quantum ad coatilionem; alio modo, quantum ad inclia nationcm :primo modo negatur, secundo modo c onceditur ; qum
327쪽
ut dicit d fediu nuturalis virtutis,quae si Lubjcit peccato.Octauo, ultimὸ sic arguitor: Dechit diuinam bonitatem, ut creathrasinimissimam optime collocaret , at optime collocatum est, quod
immobiliter optimo inh et: 'gitur decuit, ut rationalis creatura
sine libero arbiteio seret. Ad hoc bifariam re pondeo, m primo sis ; quod quamui, rarionalis creatura sit melior δι Deo adhςreret immobiliter: tamcn illa bona est,quae Deo adhςrere potes, noadhςrere; ta melius est uniuersum, et L utraq; creatura inaenitur, quam si altera tantum inueniretur; Et hςc est D. Aug. r ly nsiore lib. de lib. a b.Secundo ad mentem D.Greg. Niceni, Damas em dicitur impossibile isse, aliquam creaturam voluntatem li ad , rentem per naturam Deo inueniri; π ratio assignatuae, quia cude nihiluit pro L la, flexi bilis Vl, si tamen dar tur aliqua immobiliter adhςrens creatura Deo, ncn propicr hoc, libero priuaretur arbitrio ; quia Deo a b endo multa facere posie non facere: Ei h depollicitis duobus paucaso sciant.
Lectio CII II. AD maiorem euidentiam presistorum supposito quod in
Deo, in Angelis, m hominibus sit liberum arbitrium, ut sit perius est probatum; qui ga P ereposset; utrum liberum ambitrium fi ςqualiter in eis: icc irco in Deo nobilius, σIcrsiabos, quam in Angelis, hominibus hoderna die inheniri docebimus:
328쪽
docebimus: opponentes illa tria, quae liberum arbitrium 1 ponit: naturam primo; vis cognitivam fecundo ; volitivam tertio, quae tria in Deo siunt perfectius, quam in Angelis, m hominibus: ergo. Patet ; quia natura diuina increata est , minuum esse, πsua bonitas. Vnde in eo non pote i esse d fectus aliquis, nec comruptib litaris , quia non est ex nihilo, ideo nec in nihil vertibilis: qreare, σc. In per, natura intellectuabs in Deo perfectior igitur, c. Tertio, liberum arbitrium sit ponit virtutem volitivam, quae perfecilior in Deo est, quia ad bonumst habet tantum, non ad culpae malum quoniam imper bilis est: igitur nobilius, ac perfectius in Deo liberum didet poni arbitrium, quam in Angelis, σhominibus. Num verosa Li comparatione inter Angelum, oe hominem perfectiussit in Angelo, quam in homine, dicam hac in αcunda parie: certom enim is, liberum arbitrium facultatem coeintellectus voluntatis, at duo b c in Angelos.nt perfectius, quam in homine: ergo. Quantum ad primim patet; nam homo umbraticam cognitionem habet veritatis cum di cursu: ideo ei a cidit dubitario; at in Angelos erectiori modo est veritatis simplex notitia absiq; dscuisu, sinquisitione: ergo, me. Nec miru, g a in eis dubitatio, aut di si altas in discernendo, vel iudica lono inue- initur: ideo Angeb prompta baboni electione liberi arb.homo vero in eligendo dis cultate patitur,m hoc ps incertitudine, o dubiatatione: medium itaq; loca Angeli libera arbitri tenet inter Deu, oe homine ; quoniam ergo natura intellectus in Angelo, uoluntatas Uectior,1 tu semine; Insius', ga facilior ad bonsi; hine in Anulo Uctius, 1 in homine liberii arbitr. est ponendil. Ethgcsatis.
329쪽
α IO. PAVLI PALANTERII AD QUOS ACTUS LIBERUM SE EX- .
Lectio CV. Irca liberum arbitrium adhuc autumo esse co Ierandum quorum fusi Aestive, vel effecitive. Deinde, num cogipo sit. Quantum ad primum, quia liberum arbitrium est
jacultas rationis, m uoluntatis, idco audeo dicere, quo e ad besa ius humanos liberum arbitrium extendate Damascenus enim tib i. dixit, quod liberum arbitrium appetit, vult, inquirit, at Hescrutatur, iudicat, di tonit, eligit, impetu acit, axit, oper tur in his, quae siunt fecundum naturam, ces ergo aueius humani ad liberum npediant arbitrium. Confirmari hoc posse videtur ; quia aflus aliquis solet attribui potentiae, velut elicit, velut imperat actum ipsium. At ori a ius humani hoc modo considerari ascribi possunt voluntari: ergo. Vcram quia actus quida sunt interiores, exteriores quidam , penes quos libera di edam est ambitrium rR Jondetur, quod principaliter, primo, rclledia actuum imio iorum; sicundario, re peIL a iuum everiorum, ut ab imi erroribus isti eAteriores Puemunt. Vnde illi impediri nequeunt et se natura, at exteriores sic; quia a virtute motiva actus tales exteriores Puemunt corporali: quo modo no videtur esse libertas
re 'ectu horum adluum tib illo tamen sensu , ob quo alias loquuti siumus. At forte quis qu rei dicendo : tibintersiremus: an libera voluntas cogi queat:pro citius intelle tu, sciendum est: dari vim tutem quandam anim , qua cogitur ex biccto: qu dam uero ex obierito ;
330쪽
obiecto is quesu nec assubiecto, nec ab obiecto, Ugoes animae vires, quae coguntur asubiecto, dicuntur esse potentiae sensimae; quae, quia organis a 'ixae, a ubiecto compelluntur, σ hoc quiasine
organis operationes habere nequeunt. Vnde organis compulsis,mirtutes ipsae compelluntur, ac prohibentur ab earum a Zibus violenter extortis. Atera potentia, quae subiecto non copellitur, quia organo non o a ab obiecto tamen sicut intellectus compelli posse dicitur, dum vi demonstrationis cogitur. Vir smero, qua nec a subiecto, nec ab obiecto cogitur, ipsa est voluntas, nec id mirum, quia quantumcunq; ostendatur ei aliquid esse bonum; illud eligere tamen, vel non eligere, remanet insua potestate. At dicetis: cur ab obiecto cogitur, non voluntas; at hoc dicitur,sa intelle tus obieritum, verum est, oe voluntatis obiectum, bonam; m verum
aliquod dari pol, in quo nulla falpitaris apparentia ad sceri pol, mi in dignitatibus patet, bin i, quod idterfugere nequeat, q in illi veritati assentiat, quiescat. Oppositum dicito de falso intelliflui oposito, eadem enim v ia est a Thebis ad Athenas, στice versa. At dicetis: nonne similiter hoc euenire posset in v luntate, cui totaliter bonum reprontetur ' dico, quod non; nam quarumcunq; id, quod ad finem ordinatur vltimum, semdatur bonum, vel malum emper uoluntas potest adserere, velfugere in cointrarium ratione ais rius, quod in ipsa est. Cogi itaq; min