장음표시 사용
121쪽
Neque obstet quod h1c de sensu communi, ibi de exterioribus agat, imo en Apresse medium tangendi, carnem vocare videatur: si quidem illud addimu, Cor omnium aestheteriorum Communem esse particulam, iuxta sententiam, Aristot. in libello de somno &vig.cap. 2.quemadmodu etiam is una sentiem di omnib' aliis particularibus comunis in illo residet: cum aestheterio tamen tactus maximam habere assinitatem, ac tantam, ut organum & subiectum a liarum sensionum & sensus communis diuersum esse videatur, harum veris Ldem: organum nanque visus est oculus, subiectum vero facultatis videtis cor est: Auditus item organum est auris,subieetiam cor idem . at organum tactus, eiusdemq; comunis sensus subiectum, cor esse videtur. Quod quidem ita est intelligendum, Ut eatenus tactum sensumque comunem in corde veluti in primo atque principali agente sensionem, & ut in proprio organo esse dic Bmus: quatenus cor ipsum primo natum ex Aristotelis sententia tactu in pri si foetus formatione percipit contrahiturque, non tamen videt, audit, aut olfacit , ac proinde ibidem Philosophus asserebat cor ab aliis sensibus separari
quidem possse,a tactu vero nequaqua: quo certe non tollitur, animal iam perfectum atque absolutum proprium tactus instrumentu & a corde separatum in suam salutem&conseruationem obtinuisse. Quom vero additur sensum non fieri absq; medio, non Video cur cutim ipsam,qua caro septa est atq; v stita, omiserint omnes. Haec nanque in tactu qui materialis multum, existit, comodum medium poni certe potest. Indicio satis est, quod ea remota, tam
gendi quoque ratio destruatur. De Averroe S Themistio quid dicamus in promptu est,nimirum ipsos errasse. Ex his quae diximus patet quoque, quid ad Zimaram respodere possimus. Quare maneat iam firma constitutaq; sem Ctentia haec,carnem sensus Tactus, itemq;Gustus proprium esse aestheterium si id generatim consideretur. Speciatim autem dicere liceat, carnem linguae vel alicuius instar linguae obtinetis Gustus organum eisse: Carnem, inquam, illam potissimum quae priori linguae parte continetur. Aliter medici:sed certe si vitam sensus gustus spectemus,naturae sagacitatem,&experientiam, a sua eausa cadent.Cibos siquidem noxios & gratos lingua gii stando discernit, pro foribus ergo, & ante ipsum Vestibulum Vt ita loquar) ne quid inimicum aut insuaue intus per os cuius ipsa custos est, admitteretur, gustandi facultate
praedita esse debuit. Quid quod si cibis ipsis humidioribus aut siccioribus imtimam linguae partem radicem dicunt medici) extima quae linguae cuspis
nuncupatur intacta,oblinias,tangasue, minus tegustare percipies, quam si sola cuspis iisdem cibis assiciatur. Tactus autem aestheterium, Carnem totius corporis esse constituemus.Nota est vis, 1iotiisque usiis sensus Tactus, ex Dhis quae secundo & tertio de ani. Aristot. proponit, δἰ Interpretes inibi pluribus expendunt. Quapropter non est quod plura ad hanc rem probandam afferamus,ne omnia in hunc libellum congerere velle videamur.Porro que de Gustus aestheterio proposuimus, Aristoteles in priori de hist. anim. cap. z. 3 secundo de anim.cap. de Gustu scripta reliquit. Hic vero omnia ista consuluto omisit,quod sibi ad naturam aestheteriorum iuxta numerum elemetorum declarandam Vt instituerat, unum commune aestheterium Tac tui& Gustui qui quodammodo etiam Vnus sensus sunt) proponere, sat fore perspicerer. His quae diximus,duo ex propositis quaesitis expedivimus: Nunc anteaquam
tertium enodemus,scrupulum qui adhuc restat euellamus. Aristoteles alia aestheteria circa cerebrum, unicum hoc Tactus & Gustus circa cor esse docet , atqui non multo minus caro linguae, magis vero caro pedis quam O culi, nares,auresque a corde abesse apparet. Aristoteles in lib. de Iuvent. μ
122쪽
A & Senect. cap.2. idem, alus tamen verbis ni fallor quaerit. Sed non respodet.' iam enim in libro secundo de partibus anim.cap. Io. alibique quaesito satisfecerat.Summa est, Aristotelem non asserere gustum solum tactumque in corde esse,alios vero tres sensus in cerebromeque item de aestheteriis id censet Quandoquidem ubi tactus est,ibi omnes alii sensus reperiantur. Haec itaque in speciem tantum protulit: etenim a corde, ut ait Alexander,hi duo manifeste pedent,nerui enim per carne distributi per substantia cerebri non tranLeunt:illi vero tres a cerebro immediate oriri videntur,cum neruuli eorum iticeta corde proficiscantur, mox tamen per cerebrum deducantur.Praeterea
cum cerebrum molle sit, facile ea quae sub visum,auditum, olfactsimque ca dunt, in eo speciem sui possunt imprimere: tactilia vero nequaquam, cum enim materialiora existant, pro sua actione duriorem in suo aestheterio con sistentiam exigunt. Huc accedit,nunquam visum, auditum,& olfactum,in B corde fieri, nisi primum species per cerebrum ad cor deferantur, gustum vero tactumque essici,licet gustatiles, tact ilesque species nullo modo per cer brum deducantur. Locus hic exigere videretur, ut totam hanc de sensuum
principio & fonte Aristotelis sententiam discuteremus:sed haec in qu stione peculiari de sede Animae pluribus alias. Prestat igitur ut ad reliqua pergam'.
Caro terrea est,si cum aliis aestheteriis conferatur: eget enim tactus ut Auerta secundo de anim.comm. 13o.monet,consistentiam & soliditatem quandam,
quam a natura terrea ob eius frigiditatem obtinet: frigidi siquidem est con densare,Vt prior.meteor.traditur. Aristoteles item secundo de anim. coni.3. probat corpus animalis firmum esse oportere, idcirc6que ad hoc ut consistae non ex aere vel aqua solum constare , sed principatum terrς obtinere,necesse fuisse: atqui,ut in eodem libro probatur, tactum in omni sui parte habet anima tactus igitur ab huiusinodi dominio terret constitutus erit. Cur vero Mnimal siue etiam tactum dominii terrei fuisse oportuerit, recte Gand. ex Alexandro & Alb.quqst. 1 s. explicauit. Nos hisce positis,tria auctarii loco adda mus. Atque illud primum, Quae Philosopli' de corde attulit his in verbis,ali ter ad id de quo agitur esse accommodanda, quam supra aliorum interpretationem respicientes accommodauerimus.Est cor substantiet carneς simillimum, primumque in formatione membrum, ut sepe monet Aristoteles, idcircoque caro quae aestheterium tangendi est, & a corde profecta, iuxta corposita esse dicitur,a quo scilicet consistentiam illam &soliditatem,praete rea vero caliditatem,qua in actum tangedi exeat,habere possit. Alterum est, non idcirco sequi ut nonnulli aduersus nos asserunt frigidiora,magis sentire: nam non dicimus organum tactus esse terreum quia frigidum, sed quia soli D dum,quam soliditatem a frigiditate quidem habere potest, non tamen frigiditas excedens est,& qua media tau at,cum potius omnem ipsa sensionis r tionem destruere valeatineque certe Aristoteles secundo de anima,cum tetaram partim explodit, partim retinet, in aestheteriorum natura proponenda: aliter est,quam hoc modo intelligendus. Tertium,quo postrema etiam quaestio ad exitum perduci poterit, illudest:Errasse illos qui dicunt Aristotelem de organo tactus non absolute, sed habito tantum ad obiectum assicientem,&mutantem respectu videolfactu loquutum fuisse. Etenim praeterquam quod Aristoteles de obiecto hic nil loquitur,ut de olfactu agens, antea loquutus erat,salsum est etiam quod aiunt, obiectum proprium tactus esse terreu, cum primo & praecipue tacitas a primis qualitatibus immutetur,quae nequaquam terreae,sed principia sunt elementorum. Haec Aristot.secundo de ortu M. interitu coni. 6.& 8.& secundo de anim.coni. .Quare de olfactu quidem
123쪽
id,quod isti aiunt,concedimus esse Verum, de tactu negamus. Ratio vero disia Acriminis tota inde haurienda est,qubd hic Aristoteles ostendere duntaxat in stituit,quatenus aestheteria singula,singulis elementis accomodare possimus.
De singulorum autem aestheteriorum senstibus, dico autem colore, sono,odore,Lpore,tactu, neratim quidem in libris de anima,quod sit it lorum opus,& quale per singula aestheteria operari, expositum est. Quid vero unumquodque ipsorum liceat appellare,ut quid color,quid sonus, Bquid odo quid sapor, necnon etiam quid sit tactus, nunc explicandum
est. Primuinque a colore ordiamur. Tertiam partem aggreditur, in qua de propriis obiectis AEstheteriorum doctrina traditur. Fines siquidem instrumentorum omnium opera sunt, ad quae tamen tantum, suorum obiectorum praesentia, valent exire. Sunt autem aestheteriorum obiecta propria, quae sensilia Vulgo nuncupantur, color nim i-rum, nus,odo sapor: postremis tact',i. virecte Alexander explicat id quod tactu percipitur. Quoniam vero de iisdem sensilibus, multa in libris de anima dis putauerat,ne quis hac tractationem veluti superuacaneam, frustraque repetitam,damnaret. Proponit primum quid ibi de his egerit,mox quid hic sit acturus. Summa est, diuersa ratione hic atque ibi de illis agi.In libris siquide ede anima,ista eatenus pertractata sunt,quatenus vel ipsam sensionem adhuc eficiunt,vel iam effecerunt.Dicam paucis & planius: Quatenus ad sensus, tageneratim, quam sigillatim referuntur,ill6sque afficiunt.Hic vero quid quicque sensile sit,id est natura uniuscuiusque sensilis praecipue explicandum est, quemadmodum ipse in sequenti particula diserte fatebitur. Dextre igitur Α- lexandri verba pro re hac intelligatur.In posteriori contextus parte, exordiu horum tractandorum,ab obiecto visus, id est a colore sumpturum se esse monet,& iure:siquidem cum sensus visus aliis perfectione prior sit, ut antea dixi, mus & ex secundo de ort.& mi.cont.7.constat:obiectu cui in sensione assimilatur,& quasinnum idemque euadit,proportionem perfectionis aequalem inter alia sensilia obtinere debuit.Porro simillimus est huic loco coni. y .prioris de cael. in quo Arist. de Infinito ibi alia ratione, quam in libris de Principiis se disputatum esse proponit. Vnde iure doctissimus Zimara ibi annotauit, indo- Uctos haberi debere eos,qui Aristotelis arte,& miram in docendo dexteritate, variaq; rationem non perspicientes, cum vel eade argumenta in diuersis scie-tiis,aut easde tractationes repetitas videant, eu audet accusare. Si guloru aestheterioru). explodit ab hoc argumento sonsilia comunia: gener tim 'vide in lib.de anima)his opponuntur illa, per singula aestheteria)Gθ' εos . Et tunc planus est sensusma lib.Σ.illius tract. cum de sensu in commni, sensionis'; ratione, tum de unoquoq; sigillatim agit. εργνω-α ν) non differunt,ut puto,nisi qua illud respicit opus ia effectum: hoc vero cum sit,vere siquidem tunc dicuntur sensilia operari,cum ad actum deducunt sensus, qui in potestate sensionis erant: deducunt autem imprimendo in eos species suas, quibus illum perfecte assicientes & immutantes, operari dicuntur, sensio
124쪽
nemque mox producere. Verum quia dum sensilia operantur, sensusque assiciunt, actu fiunt idcm quod sensus, quod V rationem, sensionisque iam factae habet,idcircὁ eatenus opus sensilium appellari potest. Haec eliciuntur ex Aristot. lib. citato coni. G. I 38. I 39. I 1, & I Porro quaeri sole cur cum de quinque obiectis acturum se esse proponat, de tactu deinceps M sono nil prorsus loquatur.Respondetur,obiecta tactus esse tactilia ipsa,id est primas qualitates , caliditas nempe, frigiditas , humiditas,siccitas.itemque secundas,nimirum mollities,durities,asperitas,leuitas,aliaque huiusmodi,quorum natura generatioque in secundo de ort. & interit.& 4. meteor. fuit exposita. Neque est quod quis excipiat, tam libros de anima, quam hunc,libros de ortu, dc meteorologicos sequi,in libris tamen de anima de tactilibus tractatum fidisse.Nam id quidem verum est, sed alia ratione, qua scilicet ad sensum suum referuntur. Urgere quis magis de sono posset, etenim tam aliorum quam eius B in libris de anim .mentio facta est, cur ergo alia repetuntur,ille nequaquam Adhuc respondendum est, eandem es e rationem generationis soni,& auditum assiciendi, imo vix sonus considerari potest, quin ad auditum referatur, quandoquidem nullam habeat naturam in re consistentem, sed sola qualitas sit,ex percussione duorum solidorum resultans. Dum ergo sonus emcitur,sem sile est:cum primum autem sensile esse cessat, sonus item esse desinit. Itaquo nulla alia ratione,ea excepta quae in libris de anima exposita est, de ipso agere fuit opus.Sed alia meo iudicio dignio M non contemnenda dubitatio supe est.Etenim Aristot.in primis huius libelli verbis, proponit se de operibus animatorum acturum: imo in tertio de anim . coni. 1 . citant hos libros,sub nomine librorum De communibus animae M coxpori actionibus: Nunc contra de sensilibus loquuturus ait in libris de anima, de ipsorum operibus M op c ratione fuisse disputatum. Satisfiat dubitationi hoc modo: Aristotelem in litabro de anima ex accideti de operibus egisse. Acturus siquidem de anima quae non ex propria ipsius natura, idest,ut loquuntur,quidditatiue,sed ex munere siue operibus tantum declarari poterat,illam per actum corporis definiuit,actuq; tam primum quam secundum esse demonstrauit: qua ratione de sensi Iibus,quorum prςsentia operatio fit, verba facere coactus filii. Nec quis ite rum occasione huius responsi ductus,quaerat, quiseri possit, ut libellus hic de operationibus animae δέ corpori communibus,nuncupari debeat,cum nil buiusmodi continere videatur. Primum enim inscriptio illa tertii de anima ite que propositio exordii communis initio huius tractationis propositi,non suo duntaxat libellum,sed omnes alios supra enumeratos respicit, in quibus ipsistractantur, praeterea nihil. Mox,cum hic de organis sensuum & sensilium po testate quoru tamen actus operatio est) sermo sit institutus: de operibus quo D que iure appellationem sumere potuit. V su μ ' οἶν&ριπον ἶ-οιωαυς η στερον , IlioAνοράσω e ἀκούσ psaρῶῖα hi τή--ψυχῆς. τί ἔνσκοι ν του iam1- σινε - ἐνερρίαν. Hiar λίδω - .
Quodvis sensile dupliciter dicitur,vel enim acta, vel potestate. Sed
qua ratione color aistu,Itemque sonus, sit idem atque diuersum, a sensi bus adhu , hoc est a visione & auditione, in libris de anima exposituni
est. Quid vero unumquodque illorum, sensum actumque efficiens sit,
125쪽
Vt scopum suum magis adhuc patefaciat, illius distinctionis meminit quae in libris de anima non semel proposita atque explicata fuit. Etenim tam ani Λmae,quam obiectis tributa est. Dicitur autem tunc sensile esse in potestate, cum sensus item sub potestate reperitur: tunc autem in actu, clim & sensu; in actu,sensile inquam in actu vocatur, non cum est dispositum ad operandum, afficiendiimque sensum,sed cum iam sensum afficit atque immutat. Est autesensile actu ide cu sensu actu,quatenus sensile actu asensu sentitur,tunc enim quiasensus sensili assimilatur,idem cu illo euasisse dicitur:diuersum aute,quia ratio utriusque diuersa est: aliud enim sensus est, aliud sensile, hoc item agen tis,ille patientis munus obtinet. De his igitur hoc modo se iam egisse monet Philosophus In sequentibus vero alio modo, nimirum qua potestate sensilia sunt,de iisdem acturum se esse pollicetur. Voco autem sensilia potestate,quae licet naturam aliquam consistentem seorsim habeant, ut color in tenebris, itatemque in lumine, sed absente sensu recipiente, nondum tamen ad sensum referunturiidcircoque actu quidem color eo tempore dicetur, sed sensile tan Vtum potestate. α σπεροιδ φωῖος, κείνοις,οτιε χρῆ-Tυδ α λ
1V Quemadmodum igitur ibi dictum est, lumen est color perspicui ex accidenti .Etenim cum aliquid igneum terspicuo inest, praesentia illius
lumen est, absentia tenebrae. Qbod vero perspicuum vocamus,non est C quid aeris,aut aquae, aut alterius ex corporibus ita nuncupatis, propriu: sed communis quaedam natura de vis, quae certe separata non est, sed in
illis aliisque corporibus inest,& in his quide magis, in his vero minus.
De coloribus tractatio instituitur.Qus tota ut planior reddatur,age in tres praecipuas partes distribuatur. Prior, in qua nunc Versamur,principia colorucontinet. Secunda,definitionem ipsam colori S Venatur atque proponit. Te tia,species & disserentias eorundem declarat. Absoluuntur hae omnes in ic tio hoc capite,quas nos suis locis indicabimus. A duobus igitur principiis, nempe lumine & Mφανοῦ tota colorum ratio praecipue pelidet. Idcirco Arist. in hoc context. nonnulla primum de lumine,mox alibi iam declarata paucis repetit,atque supponit. Quam rationem dicendi sequentes,con- D textum in duas partes distribuemus: Prior de lumine cst, quod formae vicem gerat. Posterior de diaphano, quod materiae instar & subiecti hac in re oblitineat.J umen ergo, colorem perfricui ex accidenti esse, in libris de anim. iam ostensum fuisse proponit: sed ubinam)Profecto nonnisi in coni.69.ubi ait, L men esse veluti colorcm diaphani. Primum ergo accipiatur, quod Aue roes ibi monet,per scilicet id intelligi quod non definitum siue terminatum est,cuiusmodi aer:qua de re insta. Dicitur itaque lumen es le veluti color huiusmodi ιγ η ,quatenus quemadmodum per colorem, corpus coloratum,qua coloratum si ib aspectum cadit, ita per lumen tantu,corpus
aspicitur. Est ergo lumen perspicui actus & forma,veluti color corporis colorati: atque hinc fit ut dicere possimus hanc definitionem ab illa quae initio
126쪽
, contextus G.ponitur: ita vero habet.Lumen est amis pellucidi quatenus pel' lueidum est. Indicio est quod Aristoteles priorem illam a nobis adductam, tanquam huius interpretem statim subdit. Verbum autem illud vult , quod sequentia verba diserte declarant; nimirum lumen inesse perspicuo cum corpus adest igneum, vel elui generis aliquod, id est non a principio intrinseco diaphani, sed extrinseco, corpore scilicet illustrante: idcircinque non per se, sed ex accidenti siue per aliud, diaphanum lumen habere,lumenque diaphanum colorare dicitur. Non ita de colore se habet 'causam im quidem coloratum omne,sui proprii coloris in seipse obtinet. Haec Alexam der& Simplicius, imo Aristoteles ipse in contextu ut patet, dc in secundo de
anim.cont.68.cum lumen extraneum diapbani colorem vocat: Quare qui larues quasdam minutas speculationes pro huius loci explicatione commemti sent,tenebras luci offuderunt: atque utinam quae afferunt non omnia a B baghbus, atque absurditatibus scaterent. Nam praeterquam quod improprie dicatur lumen tunc dici esse inpellucido,quando colores percipiuntur: cum e contra potiu. & a priori, ex secundo de anim. coni. 67,&73 .tunc tantum colores percipi,cum lumen est in pellucido, sit assimandum, falsum est etiam M a mente Aristotelis alienum, quod hinc colligunt, Lumen scilicet idcirco
dici colorem ex accidenti, quia cum coloribus sentiatur, non autem ipsum per se.Prim4m enim tam lumen ferit oculos nostros, quam color, licet aspe-Ehum non terminet ut color, Ut ex secundo de anim. context.7i .elicituri Praeterea Philosophus in praesenti contex.non docet,lumen Videri per accidens,
sed esse colorem diapbani ex accidenti. Iam vero quod addunt, ex Themustio de Simplicio, Lumen idcirco quoque dici colorem, quia causa sit inspe-c ctionis colorum,& receptionis eiusdem in pellucido Misi dextro intelligatur, falsum est: lumen enim ad videndum, non est necessarium ex parte coloris habet enim color in seipso causam ve sit spectabilis) sed ex parte diaphani, quatenus illuminando ipsum in actu esse facit, quod quidem color praestaro non potest,cum lux non ita pura, sed ob mixtionem corporis obumbrata imperfectaque sit.Id praeterea quod subiiciunt,ex accidenti nempe colorem vocari,quandoquidem quae quarto modo per se aliquid esse dicuntur, lihe modo se habeant, nullamvim ad explicandum contextum habent. Hic siquidem
comparatio fit inter lumen non inter lumen & cplores. Nec magis Alexander, qui putauit nonnulla Verba ad hunc contextum addenda&in terponenda, audiendus erit: omnia enim hisce paucis plana sunt. Porro de luminis natura,quae Peripatetici pluribus alibi docuerunt, de Interpretes hic attulerunt,ad pauca reuocare dc proponere libet. Lumen Certe non est cor
D pus,ut Antiquiores nonnulli putarunt, Iiςet moueri, flecti,frangi,tandemq; ex se subsistere videaturiquomodo nanque amas is sestetὶ quomodo item in instanti moueretur, quandoquidem illuminatio medij non Per partem post partem,sed simul momento fiaESubsistit autem in corpore luminoso,Mad illius motum,flexionem,)c stacturam,moueri,flecti,frangique& ipsum dieitur . Non est item spiritualis substantia a Sole egrediens, ut Plato persaepe
asserit: substantiarum enim penetratio admittenda esset, duoque corpora simul in eodem loco reperirentur, lumen siquidem Solis, dc caelum , M ignem, de aerem penetralanon perciperetur item a sensi, cum nulla spiritalis natura
sub sensum,qui corporeus est,cadere possit.Erit ergo lumen si in se spectetur, nil aliud qua lucis ae qua veluti effectu profluit,similitudo. Est enim lux comporis caelestis peculiaris 3c activa,qualitas nultu prorsus contrariu obtinens. Participatio illius in φωρ lumen dicitur,in opaco color: qua ratione lumen
127쪽
luet g effectum similitudinemque nuncupauimus, Dicitur autem actus per. . , spicui,quatenus tantum,ipsum spectabile reddit: idcircoque ex accidenti it lius color ab Aristotele vocatum est. Transeo nunc ad secundam contextus partem,vbi de agitur. Docet perspicuitatem non esse qualitatem ali quam propriam,aut aeris,aut aquae, aut alterius eiusmodi corporis, sed com munem potius naturam corporum omnium perspicuitate obtinentium,ac si diceret aer aut quodvis huiusmodi corporum dicas) no quaten haerest, ita ut sibi proprie passione hanc vendicet, aliis Veris per accidens conti gere dicatur: sed quatenus naturam hanc habet,quς communis omnibus est. Cunctis igitur huiuscemodi corporibus per se inest haec qualitas, ut supra catapite secundo monuit Aristoteles, nulli tamen proprie, ut in contextu 68.se cundi de anim.tradidit,tunc enim aliis per accidens tribueretur. Qua argumentandi ratione usus est Aristoteles in secundo de anim. coni. 1 3 .ubi sensitalia communia non propria alicuius sensus, sed per se communia omnium eL 3 se eo probat,qubd secus per se ab uno,ex accidenti ab aliis perciperentur. De perspicuitate autem,non est quod plura dicamus, quam qualitatem quanda
esse, quae corpori caelesti, igni,aeri,aquae,mixtisque nonnullis, Ut crystallo, gemisque, per naturam nomine carentem conuenit. dico nomine catentem,
quia neque aspiritualitate ut ita dicamὶ neque a raritate rei ut videri alicui posset proficis citur. Multa nanque spiritalis naturae itemque rara sunt,qu rum tamen nullum obtinuitiquo fit ut a nonnullis dictum sit, is, πει nil aliud quam ex natura raritatis de spiritalitatis participe, quasi resultam
tem assectionem esse:id etiam ostendi verbis Philosbphi aliquo modo posset,
clim ait in contexui 68.supra citato . φς et caelo M his inferioribus esse communem,ob eandem naturam quae in utrisque reperitur. Vnum quod Ale- ixander pro re hac docet annotare item placet, caetera ex ipsemet petantur. CIllud vero est, perspicuitatem idcircb dici, quia ea latum media lucoque prς- sente,aspedi us in rem obiectam coniici possit. Caeterum,quo ad contextus verba attinet, illa quὰ habent quae certe separata non est in vario modo ab Interpretibus,&, ni fallor,ab omnibus male explicantur. Thomas Communia illa re separata a Platone inducta,innui atque explodi his in verbis putat,ac si .ue, o quid huiusmodi non esse, sed in ipsis corporibus esse suum obtineredoeeamur Atqui Aristoteles non absolutὰ de natura b mis loquitur, ut quaerere nunc debeat, utrum per se separata existat: sed in ordine ad corpori in quibus inest, ad quae respiciens, separatam non esse affirmat: a sensu igitur Aristotelis aliena est licet vera)expositio Thomae. Alexander quem permulti sequuntur,idcirco separatam non esse dici putat, quia clim qualitas quaedam sit, nonnisi alteri inhaeret,ex priori de ort.& int.cont.8. Sed iam vel cuilibet notum est accidentia a substatiis non separari: atque hoc Aristoteles Dnon modo in loco iam citato, sed lapius inculcat : quorsum ergo nunc id de . --3Dicendum est ergo eatenus inseparabilem dici, quatenus noest per se unius illorum corporum propria,sed omnium communis: acsi ita loqueretur: G: -αnon separatur ab aliis, & determinatur ad unum, sed in omnibus reperitur,licet in hoc magis de in illo minus,& hoc iure,cum qualitas sit Maccidens,quod magis & minus recipere valet. Et in his quidem magis . Thomas horum verborum occasione, Lucidorum corporum omnium M φανῶν gradus proponit.Quos paucis additis & mutatis,quod ad verba Phil sophi explicanda valeant,& ex Alexandri digressione sumantur,hic appon re&in Tabellae descriptionem redigere placuit.
128쪽
E N E R. a Spectabilis communiter
accepti aliquid se habet Potestas Est id quod proprie lumen suscipere potest.&Εst perfecte ad actum dedu
ei um,atq, adeo lumine plenu, ut nil huiusmodi viterius suscipere quin&lumen ex sese emittere possit. Non obtinet exsolume in actu; secti psum recipere pod
Non recipit lumen nisi sola superficie. Quae maxime distata caelesti corpore. Corpora illa quae timctu tantum, ob exbguitatem siti lumbΙghi, in propria sphera ob sui pu
ixta quaedam inquibus aevel aqua dominMur.
129쪽
ό ut igitur corporum necesse est aliquod extremum esse,ita huius. Α
Iam incipit indagare &quasi venari coloris definitionem. Q d facit colligendo nonnulla ex principiis positis. Dixerat perspicuum commune cluan- dam esse naturam, quae a corporibus illiusinodi separari nequiret. Inseri nucex eo, perspicui terminum quendam esse oportere. Illatio certe valet, quandoquidem corporis cuiuslibet physici, vel simplicis vel compositi finita magnitudo, dc cuiusuis finitae magnitudinis, aliquis terminus sit. Haec satis nota sunt ex ptiori Caelo, a coni.3 3 .vsque ad 7s M tertio phy. a coni. s. adoro ad finem etiam usque. Consequutio valet, quoniam ut ait Alexander) clim cpus physicum, corpusque diaphanἐς unum idemque numero sint, ration citant m discrepatia,non modὁ tam huius quam illius aliquis terminus, verum & idem prorsus erit. Quemadmodum autem, ratione latum differunt corpus physicu&diaphanu: si quidem qua diaphanes, ut antea monuit Arist. 3magis &minus recipit, qua Vero corpus physicu,nequaquam:ita & hi termini ita se h bebui ut subiecto sint ide,ratione tamen differentes. Corporis termunus est perficies itemque diaphanrus: sed huius per accides, quatenus nepe per se terminu est corporis naturalis, cui accidit esse diaphanὲν. Ec5tra per se termin' corporis diaphanssi color esse dicetur: per accides vero corporis physici, quaten' scilicet superficiei accidit. Hinc patet superficiem & colorem reidem esse, ratione differre:si quidem hic ut qualitas, & ut per se terminus di
phanωe; illa Vero Vt quantitas, & ut per se terminus.corporis physici consideratur. Colligatur itaque Diaphan αν eatenus tantum qualitas enim quaedam est& ex se non subsistes quatenus cum corpore naturali eade efficitur,i.vit quuntur,idetificatur,terminu obtinere. Nonnulla hic annotauit Thomas ad definitionumrationem pertinentia,quae ut alicuius usus sunt, ita quin paucis a nobis illustrarentur prae termittendum fuit. In definitione accidentium ait Vipse semper subiect um ponitur. Addendum est, Accidentia non unicam definitionis rationem obtinuisse. Primum enim eam definitionem habenis omitto illam quae a rebus aduentitiis ducitur) quae ex definiti genere, ac difforentiis constans,in substatia verissime locum habet: praeterea aliam que causam exprimit a qua causa ita pendet affectio,vt per eam sit 3cconseruetur. ADque haec adeo vera & certa omnium praesertim propriarum affectionum definitio est, ut si proprium illarum genus, & proprias differentias afferamus,nomen duntaxat explicasse videamur. Prior igitur illa quae genus & differemtiam in definiendo adhibet, necessario subiectum continet, aut expresse aut saltem occultA Namsi dicas virtutem esse habitum in mediocritate consistentem, dum habitum profers, certe significas virtutem in aliquo subiecto . reperiri habitus enim est rei habentis habitus in anima nem pe sentiente M liappetente. Fortasse autem excipienda est quantitas, quae cum principium D tantdm patiens sit, & imperfecta quaedam forma, nullam sibi propriam myteriam exigit, idcircoque sine materia & subiecto a mathematicis definitur Ad haec animaduertendum est, Illud quidem verum esse,accidentia omnia per subiectum definiri, quandoquidem,sola substantia ex se consistat, reliqua vero omnia in ipsa esse habeant, ab eaque nequeant separari. Sed interea ponendum est discrimen inter ea quae maxime propria accidentia vocantur, quas proprias affectiones in secundo modo eorum quae per se dicuntur collocatas appellamus, & accidentia per accidens ab Auerme septimo metaphy. comm.18. vocata, id est quae nullum sibi certum subiectum determinant illa siquib
130쪽
siquidem per proprium, ut Aristot. 1 6. coni. 1, & alibi fatetur: haec vero per A eommune definiuntur. Addit Thomas, Indefinitione accidentis abstracti
subiectum differentiae instar, indefinitione autem concreti, generis munus,
obtinere. De affectionibus propriis illud annotare placet: nam reliqua de his ac de caeteris accidentibus,notum est quid Auermes. .metaph. I J,alibique, M alii interpretes infinitis prope in locis tradiderunt. Quemadmodum differentia apud logicum, partim ad genus cuius est differentia refertur, quat nus nempe illud constituit, partim ad categoriam qualitatis, quatenus respodetur in quaestione qua quale quid sit quaeritur: ita propriam affectionem apud eunde logicum,partim referri ad secudam speciem qualitatis,quatenus quale denstminative iubiectum reddit, partim autem ad genus in quo suum biectum & causa a qua pendet continetur, quatenus nempe per subiectum B & causam illam definitur. hoc elicitur ex Aristot. primo post. analy. cap. , &17. quocirca nil Thomae repugnabit, quod Auermes in septimo metaph. comm. 13.scripsi, subiectum scilicet, diuersam habere naturam ab accidentibus, ac proinde eorum genera poni non posse: quod Eustratii quoque authoritate secundo post. analy. comm. 127: compςobari possiet. Sed consulendus est hac de re Averroes 7. metaphy. comm. 14.1S,M 18, & quae Zimara annotauit. Accommodat deinde Thymas,haec omnia ad Contextu cblorem ni
mirum definiendum esse in abstracto, idcircoq; Aristotelem, primis, id quod essentialiter color ipse est, id est, ipsum genus coep isse inuestigare. Est enim ut videbimusὶ nil aliud color quam Terminus sue extremitas corporis di
phanar. Nunc ad Aristotelem. ii ,
, i Est luminis quidem natura in interminato perspicuo, eius vero per spicui quod in corporibus inest, extremu quidua esse omnibus constat.
Subobscura est, horum verborum cum superioribus connexio. Putant aliqui: Qvj supra dictum fuerat lumen esse colorem per accidens,ne quis existumaret, lumen verum esse c6lorem, hic statim doceri, quid inter lumen & v rum colorem intersit. Sed percipi sane satis superque ,discrimen potuit, cum verbum illud cεο - in definiendo lumine additum est. Praeterea nullum adhuc Aristoteles verbum de colore vero fecit: Alexander ista contempsit: Thomas exponendo magis,quam connectendo attigit. Nos igitur, ob par- D ticulas illas,,' is, iremque eas quae sequuntur, ex definitione luminis asia
signata aliquid aliud colligi, idq; simul cum priori iam concluso coniungi putamus, ut ex ambobus id quod de colore proponetur posthac planius reddi possit. Ideoque quemadmodum recte Leonicus partem hanc a seperiori di-iiunxit , ita eadem a sequenti etiam si plana distinctaque omnia esse velitimus) disiungenda fuit. Vt vero tota res percipi possit, illud ponendum est,
quod etiam Leonicus admonuit, ex Alexand. in comm. 16. per vocem
corpora densa & solidiora intelligenda esse, quae sensu magis per se constare percipiuntur: Indicio est, quod his corporibus perspicuum interminatum
opponitur,puta aer,vel aqua, quae tamen corpora esse omnibus constat. Aliud insuper animaduerti oportet, nullum quidem esse perspicuum quod ititem non sit terminatum, id est, terminum suae magnitudinis non habeat, eo modo quo antea fuit ostensum, & Aristoteles de aere, M aqua primo m teorologico declarat , aliquψd tamen perspicuum interminatum dari,