장음표시 사용
251쪽
deremus,morbos ipsos ex principio,incremento, statu, declinationeque . constare affirmauimus. sed iudicari in principio nul lus potest: hacque de re in libris de crisi bus est a nobis abunde conscriptum. quare quicquid ad hanc rem pertinet, ex illis libris qui uelit, perdiscat.ego enim tota il- Iani disputationem, utpote quae longi0rst,quam ut eam nunc persequar, huc transferre nequaquam uolo:sed hoc solum memorabo : postquam natura ad excretione impellitur, perturbationem quandam notabilem in corpore excitari, quae caussam afferat,ut multa symptomata cum manifestissimis concoctionis signis appareant,sed caue , ne signa concoAionis te fallant , quod ea esse iudicationis signa putes: pro' Pterea quod quae iudicationis siunt,non statim, hoc est,non in morbi principio appa rent.nec siunt eaedem iudicationis, & c a Coctionis notae. neoue enim usu uenit, quin illae omnino uel bonam, uel malam iudicationem faciant.at signa concoctio nis salutem quidem hominis ostendunt; non tamen per iudicationem omnino sier' uatum iri aegrotum declarant: propterς
252쪽
quod posit morbus longiore tractu temporis paulatim concoctus ad perfectam stolutionem deuenire. ceteru quomodo symptomata iuviationis a signis concoctionis differant, in primo de crisibus aperuimus; quo in loco perfectar&non perfeci concoctionis signa declarauimus etenim& perfectam esse concoctionem docui, cum in urinis subsidet quid album, lene, aequale,& continuum: non perfectam uero, cum urina ex aquosa modice subpallida sit facta. ac signa quidem concoctionis
nunquam male apparent: iudicationis uero, quandoque male apparent eaque non
in prinςipiis, non in incrementis, sed in statibus debent apparere. quare neq; sudores, saepe.n. iteranda sitnt ea, ex quibus summus ferri fructus potest neq; uomi'tus, neq; alui excremςnta, neque paroti des,noquς sanguinis profluuia,quae in principio, si timque apparuerint, morbum unquam iudicarunt. atque ab his quidem, uς lut a c ussis expelli morbos bominos credunt, pro signis uero, quibus haec indicentur, putant dementias, graues poreS,dolore, lachrymasi respirandi dissicultates aliaque
253쪽
aliaque huius generis permulta: quae si absque signis cocitionis appareant, nutae pes marum affectionum cens tu erum Me omnia,& quae tanquam cauta vi quanaaquam signa iudicationis sunt, ne statim, hoc est in primo tepore morbi,appareant. lim.tunc apparebunt , profecto non boni quid, sed mali indicabunt. at quae concoctionem significant, etiam si in prima pri
mae accessionis hora appareaut, certe ea erunt,aequi,& boni consulenda. l
Concocta medicari, mouere Mn. cruda oportet neque in principiis,nisi turgeant: multa autem non turgent.
Expositis ijs signis,quae concoctionem, iudicationemque futuram indicant,de medicamentis propinandis deinceps disserit.
ac nos optimus medicus docet, usum medicamentorum es te ad concoctos humores accommodatum: ad crudos non item; nisi turgere eos sentiamus .ac uerbum qui
dem turgendi proprie dici de animantibus
solet,quae ad rerum uenerearum usium im-Pelluntur. nunc uero est ad eos translatum morbos, qui properant, celeriterque m0' uentur:praecipue autem cum sensus aegrotii ' homi-
254쪽
l hominis ab inordinata humoru, spiritusq; agitatione quodam modo irritatur. quo sane casse tantummodo quis iam in princit pio medicamentis conuenieter rationi , &accommodate litetur: quippe qui motumi humorum,ac succorum in corpore redundantium ad facilius attrahendum adiuuantem habeat. quod ea, quae ex toto incocta sunt, stabilia, infixaque sint,ideoque uix, &dissiculter trahi a medicamentis purgantibu S queant. cumque praedixisset, concocta medicari oportet,intulit,non cruda:neque in principijs: ut,cum principium est,crudu,& incoctum morbum plerunque esse, ii clararet. cum enim in corpore sanguinis
probi exigua sit copia, & crudi humores
sint admodum multi,tum nec uenam sccare,nec purgare,nec eXercere homine oportet.immo uero neque mouere penituS,neque lauare covenit.Si quidem uenae sectiol nes probum sanguinem euacuant: & prauum,qui in primis potissimum uenis, quae in iecore,& lactibus sunt, colligitur, in tO-
tum corpuS attrahut . purgatio uero in ijs,& tormina,& morsus creat,itemque animi desectiones.adde quod nec quicqua notari, bile
255쪽
bile educit;quod crudi omnes humores,pigri, & ad motum inepti propter crassitudinem,frigiditateq; sint: omnesq; uias angustas obstruant:per quas id,quod purgando
euacuatur,coportari ad uetre Oporteat.ex
quo fit,ut neque ipsi educatur, & alios, ne evacuetur,impediantiquocirca ita affectis esculenta, poculenta, ac medicamenta dada sunt, quae sine insigni caliditate, crassitudinem humorum extenuent, incidant , atque conficiant. quanquam si quis abscessu urgeatur, qui ab humore biliose, aut melancholico,aut etiam pituitoso exortuSiit, uitare debet, ne humorem medicamento purg*nte diminuat.itemque cum anni tempus admodum calidum sit, abscessusq; costas obsideat, qui ex sanguine constet, isq; humor, qui exuperat in corpore, sit bili0suS, tunc omnino cauendum est. hum0r
enim sanguineus in bilim uertitur. id qJcognoscitur ex eo,quod aegrotus post san guinis sputum reiicere biliosum sputum qieat.hoc idem faciei rubor interdum indi cat:sicut alia quoque multa significant . ος terum in crudis, omnino abstinendum 3 purgatione est.Recte igitur censet Hippq
256쪽
crates,medicari oportere concocta, & nocruda, neque in principijs, nisi turgeant: hoc est,nisi motus ad excretionem ipsa cocitetmeque ad unam partem adhuc ullam firmam inclinationem ac statione habeat: sed humores ita contineat, ut moueantur, ferantur,& fluant. Ceterum de hac sententia imprimo aphorismoru libro , sicut etiade ea,quae deinceps sequitur,agetur: qua-uis in quibusdam exemplaribus aphorio
morum non reperiatur. De ea uero, quae
sequitur,tam supra locuti sumusy ea autem est huiusinodi.
Quae ducere oportet, quo maxime Aeetant, locis oportunis ducito.
In primo commentario, cu de locis ad euacuationem peragendam accommodatis loqueremur,intestina,vesicam,uterum, cutim uniuersam, stomachum, palatum, nareSque memorauimus. cum igitur humores deorsum vergunt,si ad intestina tendant, tunc euacuatio erit per sedem facie-da. cum uero ad uesicam vergant, tum pigea, 'uibus urina prouocatur: ut in me Istruis mulierum purgationibus, per uterup euacuain
257쪽
uacuandum est; per sudorem, si ad cutissire pant:& per uomitum, si sursum ferantur: ac tunc quidem per stomachummi cum cerebrum expurgamus, per palatum, ac per nares in sanguinis profluuio. Illud autem sciendum est, nunc nobis hoc confiij dari,
ducenda ea, quae neque iudicantur, neque nuper iudicata sinit: quae quidem eo ducenda ini,quo natura vergit: ac uidendum esse diligenter, ne inclinatio humorum noxiorum in loca minus oportuna fiat: qu0Lhe tempore tantum abest, ut educere, &naturam adiuuare debeamus,ut etiam prod i hibere,ac reuellere humores oporteat.
7 uacuantur , multitudine metienda ηοη
βηt.Sed quandiu prodeant, qualia oportet. θ erficile ferat.Vbi uero opus est, ibi ct debilita re,ct animi desectionem inducere, donee id effeta ris,cuius caussa hoc fit interim uero alio uertera i aut siccare, aut humectare, aut reuellere i=Us feagerpist.
In omni genere euacuationum, ut iam ante monuimus, iudicandi ratio ducitur δtolerandi facilitate. Si enim magna uis ρxque copia evacuetur, & tamen aegrotus iςὶς uari non persentiscit, neque facile seri i
258쪽
plane constat, neque quod noxium est, neque quod redundat, sed quod naturae ac
commodatum est, euacuari, ac uires dis Iohiii. quocirca costulit, ne copiae eorum, quae euacuantur,animum adhibeamus, sed ijs ipsis,quae excernuntur, utrum qualia oportet, excernantur: & tolerandi facilitatem attendamus: idque esse obseruandum,sive natura corpus expurget, siue nos medicamentum purgans demus,ac molesti humoreS euacuentur. Vbi uero debilitare ,&ad animi defectionem usque euacuare opus
est, id faciendum erit usque, dum id sis cosecutus,quod uoles. quo sane tempore ibbi licebit, aut alio uertere, aut siccare , aut humectare, aut reuellere, donec aeger sui ficiat. Quoniam autem multis modis an
mi defectio fieri solet, scito nunc intelligi' defectionem eam oportere:quq eX magna euacuatione fit.Cuius in febribus cotinentibus usius est maximus: ut in methodo medendi demonstrauimus: itemque inmaXi 'mis inflammationibus, & doloribus vehementissimis. adhibenda tamen distinctio est,utrum hoc uenae sectione,an purgatione faciendum esse uideatur. habes autem
259쪽
distinctiones in libro de uenae sectione perspicue explicatas. Iam uero in ea lassitudine,quam inflammationis speciem praeferre dicimus , nisi quis detractione sanguinis, malo prius occurrat, uehementissima febris statim, accendetur . nam & sanguis
in huiusmodi lassitudinibus calidissimus
est,& omnes fere,qui in eas inciderunt, eo piosissimam eius euacuationem postulant. di quamuis etiam sanguis mittatur,tamen plerique eorum in febrim incidunt. qu0- circa non conuenit, parum eius detrali re,sed& celeriter mittendus est. & ad an, mi desectionem usque educendus. siquidenihil aliud impediat. Si uero bis eodem die detrahere sanguinem uelis, primuit4 euacuabis,ut ne animi desectionem indui cas: secundo loco uero nihil est, quod adi
l mi desectionem afferre uerearis . at si pri ma euacuatione aegrotus exoluatur, sec.β dam euacuationem ferre nullo mod0 8q lterit. De ardentissima autem febri nihil est, cur longiore oratione nunc disic δ' 'uando in nono methodi medondi, aut si inueniri maius, aut praesentius remedissν quam euacuationem usque ad animj I etioncm
260쪽
ctioilem posse,demonstrauimus. quod idein uehementissimis doloribus est intellige dum. semper tamen habenda ratio est uirium aegrotantis, quod ipse significauit,cudixit,si sussicere teger possit: ut iam duae notae sint, facilitas nimirum tolerandi, & uia res aegrotantis. ac si alterutra ipsarum non adsit,id neutiquam erit faciendum.
Ex his facito eoniecturam: sicea quidem erunt ealida; humida uero, 'igida: quae uero adium mo
Haec inquit erunt propriae notae argumenta, ex quibus nosse poteris, utrum aegrotus sufficiat, nec ne: & utrum euacua tio usque ad animi defectionem fiat. nam qu prius fuisse sicciora sentiebas, nunc calida: quae humida erant, nunc frigida esse uidebis,quae uero aluum subducunt, erunt contraria.id tamen non semper, sed plerunque ita comperies .uocat autem '
quibus aluus subducitur . propterea quod nisi contraria sint,natura eadem stuperabit. soluitur enim ueter inferioriac muIta,eaq;