C. Iulii Caesaris Commentarii de bello Gallico

51쪽

Lib. I. 28-30.

milia CCLXIlI, Tulingorum milia XXXVI, Latobrigorum XIV,

Rauricorum XXIII, Boiorum XXXII ex his, qui arma ferrep0ssent, ad milia nonaginta duo. Summa omnium fuerunt ad milia CCCLXVIII. Eorum, qui domum redierunt, cenSuo habito, ut Caesar imperaverat, repertu est numerus milium C et X. 30. Bello Helvetiorum confecto totius fere Galliae legati,

principes civitatum, ad Caesarem gratulatum convenerunt: Intellegere sese, tametsi pro veteribus Helvetiorum iniuriis 2 populi Romani ab his poenas bello repetisset, tamen eam rem non minus eae usu terrae Galliae quam populi Romani accidisse, propterea quod eo consilio forentissimis rebus domos suas Hel 3retii reliquissent, uti toti Galliae bellum inferrent imperioque potirentur locumque domicilio eae magna copia detisterent, quem ea omni Gallia opportunissimum ae fructuosissimum iudicaSsent, reliquasque ciuitates stipendiarius haberent. Petierunt uti sibi conellium totius Galliae in diem ertam indieere idque Caesaris luntate facere liceret: sese habere quasdam res, qua ea

Landes hinZugeselgi. cf. b. D. terra Africa Liv. XXV. . . terra Italia Hier stetit terrae Galliae, egendesintsprechende Satagitedes populi

Romani.

eaput ingugeSet2t. s. IV. 15. 3. Summa omnium fuerunt glebi das Resultat de Zusammon2ἀhlun der

stehen. f. c. 7. 4. - eae usu in Gemasthei des uigens d. h. Zum SutZen . cf. c. 50 4. - terrae Galliae.

52쪽

Do stlo Gallico.

communi consensu ab eo petere vellent. Ea re permissa diem concilio constituerunt et iureiurando, ne quis enuntiaret, nisi quibus communi consilio mandatum esset, inter Se sanxerunt.

1 3 l. o concilio dimisso idem principes civitatum, qui ante

fuerant, ad Caesarem reverterunt petieruntque, ut sibi secreto de sua omniumque salute cum eo agere licereti a re impetrata sese omnes flentes Caesari ad pedes proiecerunt: Non minus se id contendere et laborare, ne ea, quae disisSent, enuntiarentur, quam ut ea, quae vellent, i etrarent, propterea quod, si enuntiatum esset, summum in cruciatum se venturos 3 iderent. Locutus est pro his Divitiacus eduus: Galliae totius factiones esse duas harum alterius principatum tenere Aeduos, alterius Arvernos. Hi eum tantosere de potentatu inter se multos annos contenderent, factum esse, uti ab Arvernis Sequanisque Germani mercede arce erentur. Horum primo eireiter milia XV Rhenum transisse posteaquam agros et cultum et eosias Gallorum homines feri ac barbari adamassent, traductos plures nune esse in Gallia ad e tum et XX milium numerum. Cum his Aeduos eorumque clientes semel atque uertim armis contendisse magnam calamitatem pulsos accepi e omnem

5. ne quis enuntiaret scit die Be-schllisse, dis aut dem Landiu gelassi

ProvinLAuverme, Wohnte. Ιhre Haupt- stadi War Gergovia. 4. potentatus, principatus. Germani arcesserentur, Wahrscheinlicha. I a Chr. 5. opias, Vorrlite an Lebensmittetn. ad cf. . . . . 6. eorumque clientes. Κleinere Siaa

tatem, Omnem genatum, Omnem equita

53쪽

Lib. I. 30-3I

nobilitatem, omnem senatum, omnem equitatum amisisSe. Qui I

bus proeliis alamitatibusque fractos, qui et sua virtute et popuI Romani hospitio atque amicitia plurimum ante in Gallia

potuissent, eoaetos esse Sequanis obsides dare nobilissimos civitatis et iureiurando eisitatem obstringere, sese neque obsides repetituros neque aurilium a populo Romano imploraturos neque recusaturos, quo minus perpetuo sub illorum dicione atque imperio essent. Unum se esse eae omni civitate Aeduorum, qui adduci non potuerit, ut iuraret aut liberos suos obsides daret Ob eam rem se eae civitate profugisse et Romam ad 9 senatum venisse aurilium postulatum, quod solus neque iureiurando neque obsidibus teneretur. Sed peius victoribus equa 10nis quam Aeduis victis accidisse, propterea quod Ari istud, reae Germanorum, in eorum nibus onsedisset tertiamque partem gri Sequani, qui esset optimus totius Galliae, occupavisset et nunc de altera parte tertia Sequanos decedere iuberet, propterea quod paucis mensibus ante Harudum milia hominum XXI ad eum uenissent, quibus locus ac sedes pararentur. Futurum esse paucis annis, uti omnes eae Galliae 11 Antibus pellerentur atque omnes Germani Rhenum transirent:

neque enim conferendum esse Gallicum eum Germanorum agro, neque hanc consuetudinem uictus cum illa comparandam. T. Quibus proeliis etc. ber den

c. I 1. 3, debuerint. s. Romam ad senatum venisse Dies gescha a. 59 a chr. unter dem onsulate Esars. f. VI. 12. 5.10 victoribus Sequanis quam Aeduisvietis, chiastische d. h. kre Weise Woristellung um die Attributo besondera ervoretuheben. - tertia pars --in Drittollμ. - mrudes, eligermanisches Volk4Wischen Nechar undBodenses. - hominum ist,egen seiner Stelluninichi mit Harudum Eu verbinden, sonder der Gen. Harudum hangi ab voidem homponierton Begrae milia hominum XXIV. - Iocus ac sed . O liab dis Zusammonstellunig eier synonyme Begrisse, o denen derein de ander nsther bestimmi. cf. I exempla cruciatusque. II. 19 1 ratio ordoque. L 22. I natura deiectusque collis.

11. omnes scit Galli. - Neque . .

54쪽

D bello Gallico.

12 Ariovistum autem, ut semel Gallorum copias proelio vicerit, quod proelium factum sit ad Magetobrigam, superbe et crudeliter in erure, obsides nobilissimi uiusque liberos poscere et

in eos omnia Mempla eruciatusque edere, si qua re non ad 13 nutum aut ad voluntatem eius facta sit. Hominem esse barbarum, iracundum, temerarium non posse eius imperi diutius

A sustinere. Nisi si quid in Caesare populoque Romano sit aurilii, omnibus Gallis idem esse faciendum, quod Hedoetii

fecerint, ut domo emigrent, aliud domicilium, alias edes, remotas, Germanis, petant fortunamque, quαecumque accidait,1 operiantur. Haec si enuntiata Ariovisto sint, non Mitare, quin de omnibus obsidibus, qui apud eum sint, gravissimum 16 su licium sumat. CaeSarem vel auctoritate sua atque Ger- eitus vel recenti victoria et nomine populi Romuni deterrere posse, ne maior multitudo Germanorum Rhenum traducatur, Griliamque omnem ab Ariovisti iniuri posse defendere. 32. Hac oratione ab Divitiaco habita omnes, qui aderant, magno fiet auxilium a Caesare petere coeperunt. Animadvertit Caesar unos ex omnibus Sequan0 nihil earum rerum facere, quas ceteri facerent, sed tristes capite demisso terram intueri. Eius rei quae causa esset, miratus ex ipSi quaesiit.

emigrent f. Eu c. 5. 1.

55쪽

Lib. I. 31-33.

49 Nihil Sequani respondere, sed in eadem tristitia taciti per 3

manere. Tum ab his saepius quaereret neque ullam omnino vocem exprimere posset, idem Divitiacus Aeduus respondit: me esse miseriorem et graviorem fortunam Sequanorum quam reliquorum, quod soli ne in occulto quidem queri neque auaei-lium implorare auderent absentisque Ariovisti crudelitatem, velut si coram adesset, horrerent, propterea quod reliquis tamen fustae fueritus daretur, Sequanis vero, qui intra fines suos Ariovistum recepissent, quorum oppida omnia in potestate eius

Smit, omnes cruciatu essent perferendi.

33. is rebus cognitis Caesar Gallorum animos verbis Iconfirmavit pollicitusque est sibi eam rem curae futuram: magnam e habere spem, et beneficio suo et auctoritate adductum Ariovistum finem iniuriis acturum. Hac oratione a 2bita concilium dimisit. Et secundum ea multae res eum hortabantur, quare sibi eam rem cogitandam et suscipiendam putaret, imprimis, quod Aeduos, fratres consanguineosque Saepenumero a Senatu appellatos, in servitute atque in dicione videbat Germanorum teneri, eorumque obsides esse apud Ariovistum ac

Sequan0s intellegebat quod in tanto imperio populi Romani

turpissimum sibi et reipublicae esse arbitrabatur. Paulatim a autem Germanos consuescere Rhenum transire et in Galliam magnam eorum multitudinem venire, populo Romano periculosum videbat, neque sibi homines feros ac barbaros temperaturos 4 existimabat, quin, cum omnem Galliam occupavissent, ut ante Cimbri eutonique fecissent, in provinciam exirent atque inde

Walther Caesaris eli. Gali I.

56쪽

Ds bello Gallico.

in Italiam contenderent, praesertim cum Sequanos a provincia nostra Rhodanus divideret; quibus rebus quam maturrime occurendum putabat. Ipse autem Ariovistus tantos sibi spiritus, tantam arrogantiam Sumpserat, ut serendus non videretur. 34. Quamobrem placuit ei, ut ad Ariovistum legatos mitteret, qui ab eo postularent, uti aliquem locum medium utriusque colloquio deligeret: velle sese de re publica et summis utrius que rebus cum eo agere. Ei legationi Ariovistus respondit: Si quid ipsi a Caesare opus esset, sese ad eum venturum 3 fuisse; si quid ille se uelit, ilium ad se venire oportere. Praeterea se neque sine Mercitu in eas partes Galliae venire audere, quus Caesar possideret, neque eaercitum sine massii commeatu

atque molimento in unum locum contrahere posse. Sibi autem mirum videri, quid in sua Gallia, quam bello vicisset, ut Caesari aut omnino populo Romano negotii esset. 35. His responsis ad Caesarem relatis iterum ad eum Caesar legatos cum his mandatis mittit: Quoniam tanto suo

die limpse mi de Cimber und

II. . .

Vertandiunge casam mitrariovisti M. I. placuit ei, ut ebenso findet sic placet onstruier VII. T. 7;hἀufiger edoch tehi damae der

medium utriusque Nach dem Gebrauch de Dichtor is medius mitdem Gen gegetat. s. v. et VI. 409 iugali medius summique lacerti. 2. a quid ille se est , en oretWas vo ium Wolle' volo in dieser Bedeutun mi dem Acc de Personund ines neutrale Pronomens nur

gnoscere de Kenninis erhalten uberμ. cf. VII. 55 4 de statu civitatis cogno

vissent.

57쪽

populique Romani beninei asseetus, consulatu suo reae atque amicus a Senatu spellatus esset, hanc sibi populoque Romano gratiam referret, ut in colloquium venire invitatus 9ravaretur neque de communi re dicendum sibi et cognoscendum putaret, haec Sse, quae ab eo postularet primum, ne quum multitudinem hominum amplius trans Rhenum in Galliam traduceret; deinde obsides, quos haberet ab Aeduis, redderet Sequanisque permitteret, ut, quos illi haberent, voluntate eius reddere illis liceres neve Aeduos iniuria lacesseret, neue his sociisque eorum bellium inferret. Si id ita terisset, sibi po-puloque Romano perpetuum gratiam atque amicitiam cum eo futurum: si non impetraret, sese, quoniam M. M Sala, M. Pi-Sone consulibus senatus censuisset, uti, quicunque Gulliam provinciam obtineret, quod commodo reipublicae facere posset, Aeduos ceterosque amicos populi Romani defenderet, Se Aeduorum

iniurias non neglecturum.

stat des okalen Acc. cf. c. 31. I 63 de Abl. de trans mi de Acc. permitteret ut . . liceret. Pleonastischstehi ster nach dem Verb. de Er- Iaubens immachsat licere oder posse. cf. Corn. Nep. XIV. 10 2 permitteret, ut quodcunque vellet, liceret impune

sacere.

c. 36. 5 si manerent . . si id non fecissent. - si non impetraret scit.

58쪽

D bollo Gallico.

36, Ad haec Ariovistus respondit: si esse belli, ut, qui vicissent, iis, quo viciSsent, quemadmodum vellent, imperarent: item populum Romanum victis non ad alterius praescriptum, sed ad suum arbitrium imperare consuesse. Si ipse populo

Romano non praescriheret, quemadmodum Suo iure uteretur, non oportere sese a populo Romano in suo iure impediri.

Aeduos sibi, quoniam belli fortunam temptassent et armis concyressi e Superati essent, stipendiarios esse factos Magnam Caesarem iniuriam facere, qui suo adventu eetiyali sibi deterior faceret Aeduis se obsides redditurum non esse, Neque iis neque eorum sociis iniuria bellum illaturum, si in eo manerent, quod convenisset, stipendiumque quotannis penderent; si id non fecissent, longe iis fraternum nomen populi Romani afuturum. Quod sibi Caesar denuntiaret, se Aeduorum iniurius

non ne9lecturum, neminem secum sine sua pernicie contendisse.

Cum vellet, congrederetur intellecturum, quid invicti Germani, eXercitatissimi in armis, qui inter annos XI tectum non subissent, virtute possent 37. Haec eodem tempore Caesari mandata refurebantur,

M. I. qui vicissent . . quos vicissent f. c. 44 2 victores victis. 3. stipendiarios sis c. 30. 3. 4. qui . . faceret, causale Relativ-saig, Melcher auch in de or rectaim ori stehen mussie.

158 2. - tipendiumque. Que fugidem aligemeine Begri in eo quod etc. das dem Ariovist edeutendste

cf. Cic. pro ur. 16 3 nomen regium. Iove abesse nichis nutaen'. 6 denuntiare endgulti erklMen'. 7. intellecturum scit Caesarem

invicti hunbesiegbar'. 0ster vertretendis meis mi in gusammengegetaten Participia Peri Pass. Adjektive die dentegriss de Μdgliehksit haben. s. 8all. Iug. 76 1 insectum Cic. Acad. II 6 18 iudicium cogniti et incogniti.

gehenden Salceinen Σπsiten derisingleicheteitiges reignis ausdrachi es. b. c. I. 62 8 eodem tempore pons in Hibero effectus nuntiabatur et in Diuitia i Cooste

59쪽

Lib. I. 36-38.

53 et legati ab Aeduis et a reveris veniebant Aedui quaestum 2 quod Harudes, qui nuper in Galliam transportati essent, fines

eorum popularentur: sese ne obsidibus quidem datis pacem Ariovisti redimere potuisse Treveri autem pago centum Sue 3borum ad ripas Rheni consedisse, qui Rhenum transire conarentur his praeesse Nasuam et Cimberium fratres Quibus rebus Caesar vehementer commotus maturandum sibi existimavit, ne, si nova in anus Sueborum cum veteribus copiis Ariovisti sese coniunxisset, minus facile resisti posset. Itaque re frumentaria, quam celerrime potuit, comparata magnis itineribus ad Ariovistum contendit. 38. Cum tridui viam processisset, nuntiatum est ei Ario 1 vistum cum suis omnibus copiis ad occupandum e80nti inem, quod est oppidum maximum Sequanorum, contendere triduique viam a suis finibus profecisse. Id ne accideret, magnopere Sibi praecavendum Caesar existimabat Namque omnium rerum, quae ad bellum usui erant, summa erat in eo oppido facultas,

sie immobie de Lingonen besand, geschah in defersten Halsi des August.

60쪽

Do bello Gallico.

idque natura loci sic muniebatur, ut magnam ad dueendum bellum daret facultatem, propterea quod flumen ubi ut cir- cino circumductum paene totum oppidum cingit; reliquum spatium, quod est non amplius pedum sexcentorum, qua flumen intermittit, mons continet magna altitudine, ita, ut radicessi montis ex utraque parte ripae fluminis contingant. Hunc murus circumdatus arcem efficit et eum oppido coniungit. Huc Caesar magnis nocturnis diurnisque itineribus contendit occupatoque oppido ibi praesidium collocat.1 39. Dum paucos dies ad Vesontionem rei frumentariae

commeatu8que causa moratur, ex percontatione nostrorum vocibusque Gall0rum ac mercatorum, qui ingenti magnitudine cor porum Germanos, incredibili virtute atque exercitatione in armis esse praedicabant saepenumero sese cum his congress08 ne vultum quidem atque aciem oculorum dicebant ferre potui8Se , tantus subito timor omnem exercitum occupavit, ut non medi0' criter omnium mente animosque perturbaret. mi primum

machi.

39. I. rei frumentariae eommeatus que causa cf. III. 3. 1 de frumento reliquoque commoatu. ussor e

mercatores, Onder aes Gallos.

acieioculorum fidas Feuor de Augeo Tacit Germ. 4 ervahnt die truces et caerulei oculi de Deutschen 'Non mediocriter Litotes f. c. 35.

Z non neglecturum. mentes animos