장음표시 사용
111쪽
quod non addatur vidisse Deum eam esse bonam quod operibus perfectis ornatum suum atque vires obtinentibus adjungitur. Sed quid tandem, quaeso , rationis contra illam primam corporum naturalium materiam in medium afferri vel excogitari po- . est Curca contra tot Autoritates, contra sanam rationem,est
neganda An sorte, quod in rerum constituto ordine nulla talis aliqua materia informis reperiatur, nulla uisibiscorsitii existentiam obtineat, aut subsistentiam propriam habere queat Sed hic, suadente S. Pagina, vel minimum divinae omnipotentiae digitum considerare, ac vel sine ratione etiam credere oporteret potius , quam proprii ac phantastici seu nimis scrupulosi cerebri ductum imitari, ac tandem penitis; cum ratione insanire: Hic Sapientiae divinae ac Potentiae abyssum intueri liceat, ac pio animo mirari, quae illinc persectissimam, Angelicam nimirum hine summe imperfectata Creaturam,exordium suorum operum, non ignoravit simul exhibere:ut ita aeque sibi facile monstraret, vel sine mediis nobilis ima producere, accum mediis seu permedi ad 16. X mediis vilissimis conficere nobiliora. Minima etiam Deus
volui tessicere, ne crederetur vel vilissima negligere: aliis maxima suorum opcrum consociavit, ut absolutus rerum quarumcunque Dominus agnosceretur, coram quo eiusdem ordinis sunt maxima cum minimis. Sic ergo Sapientiam suam cum Potentia contemperavit Deus in condenda re vilissima, ut interim se minime csse similem hominibus doccret, qui ulla a se prius condita atque praeparata quasi aliqua materia eguisset, nisi ita voluisset, ad molitionem reliquarum rerum totius I Iniversi opificium. Simula . autem dixi persectis imam, minime persectam Creaturam
ab Opisce ac Crcatore Deo esse conditam, nimirum ante temporis exordium, cum nullus adhuc esset motus, qui cum corporibus solummodo conveniat, ne quidem in materia prima iam creata potuit habere locum: Hic ergo vum rebus est a Deo concreatum in cujus equidem principio, seu momento primo Celtim caelorum cum Angelis creatum est itemque ea prima corporum Materia , quae fuit appellata Terra e byssis. 28, Ipsa porro Dei Sapientia hinc lucescit elegantius , dum ex vi lissimo, quod propter imperfectionem si iam mentis nostrae definitioni se subducit per certos gradus universam Mundi machi
112쪽
nam se adornavit, ut humanae rationis captum mi versum superet. Hic Bonitatis Dei inexhaustum fontem possumus agnosce re, qui vel rei usque adeo imperfectio, aeque atque perfectissimae cuivis creaturae , semetipsum voluit communicare, ut adeo per omnes perfectionis gradus altius eveheretur ipsum Dei opus Dei jussu ; qui ut solus supra omnem persectionem propria essentia est evectus, ita ad contribuendum entitatis gradum insimum per bonitatem suam se dimisit Per immensam lucem propriae s en Iliae non dedignatus est vel ipsas etiam tenebras producere qui immensa propria essentiae perfectione est in perscrutabit scis invisibilem ac dissiculter intellectu perceptibilem informitat mvoluit praestare, quam pulchritudine elegantia formarunt diversimode instrueret.Sic aeque bonus ipse fuit deformi atque ut chro; Me deformitate ipsa sibi gloriam paravit Obscuram vero 1
illam intellectui humano, invisibilem obtutu mortalium materiam, ipse Deus novit exactissime coram quo ipsi tenebrae lucis rationem obtinent. Ejus sane vel Potentiam vel Sapientiam
pro nostro intellectit modulo metiri velles, est in profundissimam impietatis ac stultitiae abyssum se immergere. Dum ergo
nihil rationis est, quod primam corporum materiam evertat, rationem saltem nostram ac Danae , pro eadem confirmanda ex divina pagina allatam, dicterio quod improbat Theologus, ut ut a Clarissimis acceleberrimis Viris omni aevo comprobatam
ut vel minimam opinioni suae speciem adjiciat , id ipsum , quod
vel unicum sufficeret pro confirmanda certitudine Materiae, occasionem atque causam unicam erroris ipsemet insimulat. Scripturae nempe locum statuit Poetarum ac Philosophorum depravatum ibin in sensum sequiorem praejudicio detortum Audiamus ergo bona Viri verba.
e r udicis arreptum ex Scriptura Canonica Mosis ita Gu ri a Tirra aurem erat Iaa i ri Iribu Mabbobis vanis seu desolata ac macua. Enimmero loces idae nou signi an miteriam ,nformem e terrae habitaculum incolis vacuum destitutum herbis Q arbor bus , atque aquis adh- circumfusam aquis latentem ejussupersciem eia molem quem modum iisdem vocibu, notatur u latio. apitas , qua regioue habitatoribu destituta iocultae ac eriles, acent. Esai. 3 . O. Ierem . . a 3 Psalm. O7. o.
113쪽
, Hoc, inquit,praiudici arreptum ex Scriptura Canonisa Mo-O istud Gen. i. r. Terra autem erat UT 'I TU Vabbo inanis seu solati vacua. Itane vero illi quoque Patres , Au gustinus, Ambrosius, chfysostomus, Basilius aliique Theologi quam plurimi, qui acriter hac parte perstrinxerunt Poetas ac Philosophos, quod chaos aliquod aeternum statuisse vidercntur, nihilominus ab iisdem praejudicio se abduci passi sunto Quam merum hoc figmentum est phantastici judicii, vel pertinacis ani- mi Ipsi certe illi Patres quoque ac Theologi passim terram illam
inconditam, in vis bilem, informem imperfectam interpretantur, qui tamen acerrime Philosophorum hic figmentum, illud chaos attinens, impugnant sed nostro Theologo ea desilata ac vacua vertitur. Enimvero, inquit , voces in nonsignificant materiam informem sed terra habitaculum incolis vacuum, ct destitutum herbis Parboribus , atque aquis adhuc circumfusim , si aquisl latentem, ejm spersciemis molem. Sed qua autoritate tandem hanc interpretationem ad coexactam novit, ut ita confidenter Viris aliis doctissimis ac versatissimis in Lingua S ipsis ctiam Rabbinorum atque Heb eorum cruditissimis, ausit contradicere Accuratiore scilicet, quam ab aliis factum est, Locorum collatione ea eruit Nimirum, uuemadmodum iisdem vocibus notatur desilati ct vastitas, qua regione, habitatoribus destitutae incul te ac erile jacent Esai. q. II. Ierem. q. I. Io 7 4O. l. Certe ita suis praeconceptis opinionibus indulget Theologus, ut nequeat discernere inter id quod propries improprie,vel ab solii. te ac secundum quid vocatur Mirum certe non est quod desolata atque inexculta regio vel terra aliqua, improprie vel secundum quid informis dicatur, quod nempe talem faciem acformam accidentalem non gerat, quam gerere debebat, S ad quam ordinata
erat , seu ad quam est in potentia isti or me absoluthest, quolsῖbstantialiforma caret, seu quod tota cis est obscuru' at que invisibile, quodque per se nullo modo potest comprehendi, ut de te materia prima Plato loquitur. Similiter inane quid ac vacuum vocatur, non in quo proprie nihil est; sed in quo, non sunt ea quae debebant
114쪽
Med. ar EFFICiENTIA Exigo. debebant effers vacuam ac inanem dicimus crumenoem nou nulla est pecu ML stulam, in tibi, si 'proprieque c est materi , qud nullam desti beet
anse habeat, seu careat essentiare Amspeeista iij lae locutiones non tollunt genuinam ho eum Vim gotionem. Quin alia ceria etiam cripturae s loca sint dii hostii Theologi interpretationem non adiiiiiiiiiii a iuri
tuac I ctu sumitur, ouia formam seu essentiam non habent hoc est , quia non sunt id quod dicuntur aut creduntur esse seu'n: hit obtinent divinitatis. Ita Esai. 44. v. o Arsis ignoscunt,&quorum vota nihil sunt. Sed sive dubiam. deretur soli nostro eo logo vocum illa signifieatio Tisa
prorsum ratio, nec ulla sacrae paginae autoritas, cum a ria a prima rudi ac inform Deo primum condita, pugnared e p6'test a complures rationes. Philosophorum an quissimo ac Theologorum praestantissimorum variae auto itale Ibant ac confirmant cur , quaeso , praevalebit unici Theolo o- Philosophastri opimo λ cur ejus cerebri persuasio receptiorem dudum inter omnes pene orthodoxos sententiam tu i Vesevertet3 Extollatur ergo iure meritoque, vel tu id saltem, mani Rrit Munsim informi materia, ex nihilo ab ipso Deo condi-
115쪽
Creat uni as icientia ex Deo , propria γορ- significa isne etiam Aaseiptura dicitur κ' τις Creatio Marc. I o. 6.a Pet. 3. 4. som. 1.2O. ius vero eo tum seu pio proprie loquendo es e dicitur sit ημα Oeatura. i. Tim. 4. F. Frequentata autem es vocis propria per metonymiam significatio, ut intesii ant- της κῆ εως πο ματα Creationi opera seu ecta, et Ozectime cuncta, ut Rom. I.ari cum vers. o. 'col. i. s. e 4. 3. Vel κατ Homo,ut Creaturarum,sbilium nobilis ima Marc. 16. , Me prater D mi nem, Creaturae rebouae.Rom.3 I9.2O. 23. 2 a.
Reationis essentiam talem exposuimus sectione proe lenti, quae, ut in Deo est , sit ipsa I ei lunt. aeterna, immutabilis, eoque penitus eo sentialis, seu ipsa Dei essentia simplicissima ut
Verbierminatur in Creatura, diximus eandem ' infinita virtutis divinae operationem extrorsum ex mere nihilo operantem scia, quae extra Deum in Creatura ἰνάργειαν obtineat, eamque a non esse simpliciter ad esse traducat: adeoque necessarid non sit ab aeterno sed pro libertate voluntatis divinae in praedefinito certoque temporis vel aevi momento, ab ipso ac solo Deo instituta ex hilo, quoad Universi πληρω μα- τος adornationem,sex dierum spatio,secundarum causarum a Deo conditarum ac naturaliter tum agentium tum patientium con-2 cursu, ab eodem supernaturali actione creatrice absoluta. Hanc
vero Dei ex nihilo simpliciter productionem diximus' se ex propria sigηificatione enutare passim voces illas Hebraicas,
Graecas,& Latinas,N , κτίζειν, reare Quod ut a Theologo nostro
116쪽
stro si negatum Med. h. x Sect. i. ita manc tandem ab eodem afirmatur, quando inqvit, Creatis actio est cientia ex Deo propria vocumsignificatione,etiam HS i tura dicitur,ei In Creatio Marc. Io. 6. 2. Pet. H.I m. r. ro. Dibi locis universa illa Dei operatio cxtra Deirris instituta a sex dierum spatio in procuctione ac i erfectione universe reaturae ab luta indisitatur. Ad 6que, licet simul securi L
imprimis ipsemet Creatio primaria, quae est ex nihilo pliciter, propria unificatione denotatur nisii forte noster Vates omnia
sti subst nii Dc primitus essectu esse credat vel
alia forte nobis incognit ratione quadam essentiam a creationis universiis quas ex dierum spatio universa Dei Creatura existentiam suam perfectionem corisecuta est, terminum illum quo τὸ sive Nihil eampliciter quo racesserit τὸ esse universe reatur , ut loquebatur Sect a Med. non e tinei cinxistimet. I vero actionis quae Creatio appellatur, quae . propria significatione denotat ex nisi simpliciter productionem; at qua Theblogo nostro efficientia ex Deo nuncupatur Octu seu pinpropras quendo esto dicitur κῖσμα Creatura.I. Tim. .a. Quamvis enim planti animantium vario species sint ipsus terrae quaedam soboles , pisces atque aves progenies aquarum
quicqvi ei in cibositum hominii quo respicit citatus locus caluam qua hi naturalem bas si, men in irae Dei virtutis extraordinaria, hic quoque sinus operantissabeatur ratio , iamino Creatura Dei proprie loquendo est ac dici debet , quicquid se dicrum spatio productum est, vi cum effectu eius operationis, qua status Dei cst, quam, pri acpona ς' Cr
tun appellamus, omnia aequa iteir ex ni nisi ps i A producta sint. Ut ii milia Dei sti extrorsum 'r' inc turis e terminata, intelligatur minime pertinere eis ius Dei essentiam, sed si ipsam Creatura . qu consistinxi vel actum idistin m Coe liqo D i ii rivi , seu omni operante Deiactu simplicissimo immutabili; incire u n
117쪽
actum exprimens, vehat motus est Dappellatur actus mobilia, ut intelligantur τοῦ κοτίσεα reationis, non extrorsum extra Deum constitutae ac in creatura terminatae, sed sius quae in Deo est aeterna, aeternae actionis rationem habeno, ματα opera strue fcta:Eaque vel luctive cuncta,ut Rom. I.v. a . cum vers. 2 o. Col. I. is . Heb. . Is Vel in . b Homo, ut nobilissima reaturarum visibilium,i iam earum quas Terrarum orbis habet, Marcia 6.is. ut&reliquorum omnium omnino corporum naturalium, qua simpliciter sunt naturalia Velprater hominςm re rares qua Rom. 8. N. 2O. 2I. 22.
Vbc κτίσω Creatura lini est Id non omnino gemina 'ox φυσις Naturae in semper consigniscat cum Creatura Creationi originem a Deo,atque ea propter uvi,quam Agnima τὸν κτῶσαντα Creatorem. Haec autem pliciter, utri maseaAguiscutime notat Ae ipsas, earumcetu specificam di serentiam: in conis nota earum vires atque proprietates intrinsecas:ut Iac. 3.7 . Vnde etiam ransesertu ad τὸν φυσαντα e τὸν φυτεῶσαντα, h. .naturae auctorem, qui,u dicitur os υτευσας naturae plantator, Psalm 9 .isse dicitur, ρεια φύσις dixi ua. tura et Pet. I. 4. σφVU iis rura Deus. l. . .
COMMENTARIUS. s. Ut Creatura, qua est Creatura, a se ipsa, qua est per Naturam
constituta, disceritatur, Vocabulorum κτώεωσὴ φυσειιι significationes propriae notandae sunt. Voc κτί creatur a is est inquitTheologus, Alnon omni ninmisis, synonyma intelligit, Vox diu Natura. Rectὸ equidem afrinis dicitur voci κτι εως vox quatenus illa non reaturam adaequate , sed Creationem passivea indicat. Nempe illud ipsum est, quod ad praeced. Meditationem notavimus: τισιν creationem non sumi per metonymiam causa pro ipsa Creatura sed quatenus est Creaturae, qua talis est, actus, Creaturae verum esse ipsus Creaturae tribuens Veluti tu ιι Natura actus cst PQ φυα εχαντος ejus quod Natura habet, seu quod 3 primari, urale dicitur , ut per naturam consti utum est. Illa autem vox τίας, quando Creaturam fgnificat, ρηου consi in scat cum Creatura & termino a quo qui est,. nihil simpliciter, Creationis
118쪽
Creationu Originem a Deo, ut a causa essiciente solitaria atque ea propter nunquamsignificat τὸ κτισαν Creatorem. Quamvis enim
recte Creator a se ipse essentiam dc existentiam habere dicatur, quod sua sit ipsius virtus , nec virtutem ullam ab alio communi catam habeat haud tamen dici potest a seipso esse, quasi a seipso productus. Hac autem vox φιας Natura inprima iasignifica q.
tione non notat Res ipsis , ut perperam inculcat Theologus sed propria quidem ac nativa significatione denotat nativitatem viventium , aut ipsam generationem : est enim φοας του - θαι anascendo ac ita natura quasi nascitura dicitur. Cumque forma, quae ex potentia materiae educitur, generationis siris sit, naturae appellatio formae speciali ratione est tributa. Atque ita r plays. t. q. dicit Natura, quae uigeneratio es , ad naturam via esse. Hinc vero significatio vocis ad intrinseca&esentialia principia . rei genitae traducta est: nempe, ut Tirona. ait p. I.q. 29. art. I. quia nativitas viventium est a principio intrinseco, ideo derivata est haec vox ad significandum primum principium intrinsecum motus, quod est materia & forma: atque ita a phys l. 3. Naturae vocabulum stricte definitur: seu, quia generandi facultas a forma pendet, quae in materi avi per materiam agit, hinc pro forma quidem V τ εξοχην, sed & pro materia, quatenus ea per formam est disposita accipitur. Ab hac significatione igitur forma hominis, qua homo est hoc est, rationalis anima, excluditur, quae ut generatione non producitur, seu e potentia materiae non emergit, ita nec generandi facultatem in se habet, vid. Theatr. Nat. Univ. p. r. disp. 6 4 23. 36. Quia vero forma uncta materiae essen 6. tiam rei genita complet, hincti natura pro tota rei genitae essentia accipitur : unde porro quoque per analogiam ad Uentiam corporum caelestium, hoc est, quoad tota immutabilium, trans fertur conser Theatr. Nat Univ. I. disp. 8'. r. Quia autem
Antiqui Philosophi qui de Natura primum disputabant, nullam
nisi substantiarum corporearum essentiam agnoverunt, ut patet q. phys c. 7. t. 37. hinc factu est, ut natura solis corporibus, abso lute&in se spectatis proprie attributa ac retenta olim sit, quae inde corpora natur dicta sunt. vid. Suarea.d. I .L.M. s. Cum vero praeter substantias corporeas dentur etiam incorporeae substantiae, huc alii porro natum appellationem, ad quamvis substantia 31 rum
119쪽
rum essentiam, sive ea simplex sit, sive ex materiavi forma composita, denotandam crivarunt ut adeo ipsum quoque Deum timateriam primam sub naturae nomine complecterentur : Atque ita inter caeteras naturae significationes, Natura , inquit Boetius lib. de duab nat. in pers Christi ,el quo Vacere,aut pati, aut 2 utrumvis potest. Sed longius hinc tandem porro Naturae signis catio diducta est , ad verbentis cujusvis sentiam denotandam, sive fuerit substantia, sive accidens Ita denuo Boetius, Naturam dicit esse earum rerum , qua cumstat, quocunque modo intestetitus possunt capi. Ex praedictis autem modis aliquibus porro collectivi
sumitur Natura pro tota Universitate rerum creatarum, quae ad hujus Mundi pertinent integritate mi ornatum: velut 2. icta
ad cap. I. t. Istaec Natura naturata dicitur. Atque ita latiore aliquanto significatione per Naturam possumus indigitare ipsos et-jam Angelos cum suo habitaculo; adeoque collective omnem Dei creaturam,seu Res ipsa univcrsim,ut a solo Creatore sunt distino. Otae quae tamen appellatio est magis insolens. Sed pro ordine
causarum naturalium, quae secundum insitas virtutes atque inclinationes aguntri patiuntur , solet accipi Natura ut quandoxa dicimus,Naturam nihil agere frustra non esse otio am,&c. Huet etiam spectat appellatio Naturae, qua in commune bonum Universi, c6ntra proprias inclinationes, saepe singularia corpora impelluntur quam Naturam universalem, ac communem quandam vim motruem, quae omnibus corporibus, praeter peculiares virtutes , videatur contributa , Philosophi indigitare consucxcre; quae sc omnia nectit naturaliter , ac singula suis sedibus convenienti ratione servat. vid. Discurs de Mund Opisic. disp. r. l. i. 23. y 2 2.2 3.&seqQ Tandem Natura denotatRerum quarumcunquadi ferentiam1 eciscam vel simplicis essentior proprietatem, ubi nempe ali ii id ab alio seipso cst distinctum: Hinc alia naturam
auri cise dicimus, aliam argonti ac varias esse plantarum Manimalium naturas similiter naturam humanam, ac naturam angelicam dicimus Maliam esse naturam materiae, aliam formarum: ita quoq; θεια φύαι divina natura dicitur.Hoc sensu, si ad sola corpora Naturae appellatio reseratur, dicitura Boetio unamquamque rem informans specifica differentia seu generalius dici potest, rq iij et u sei stantia essentialis proprietin. Hinc porr&con notat
120쪽
Natura rerum viro ac proprietateae intrinseca specifica essentia promanantes: ut sec 3 7 Unde ad Deum ipsum transfertur,prodenotanda quasi indole ejus ac proprietatibus seu attributis, quasa nullo alio sed a se ipso habet, sed quae interea abissctitia ejus minime distincta sunt: sicque φυ - ρὸς Natura Deus dicit . Ga n. 8. Alio item sensu ad Deum Opt. Max. Naturae appellatio trans Ilfertur, nempe velut ad τὸ φ αντα, sive τὼ υτευσαντα, quem Naturam naturantem appellant, nimirum, quatenus est omnis virtutis&operationis,adeoque Naturae universae strictius dictar torvi origo: apud Socr. lib. . de Ollic., August. lib. i . de Trin.cap.I. Atque ita φυτε dicitur Alaturam trita mure, naturae procreator,pla/itator P alm sq. s. Denique Natura acci 16
pitur pro essentia similitudine quadam ac imitamento sic natura disinae conserta di imur. .Pet. I. . Plures quidem Natum appellationes occurrunt passim , ut quando pronativo calore, aut pro cujusvis animantis temperamento accipitur. Unde Gal. lib. art Med. cap. 77. Natura opifex e Medicus Minister Item pro eo ex quo primo aliquid generatur, seu quod in generatione animalis primum existit Arist. q. Metaphys cap. . c. Quas omnes impraesentiarum praetermittimus. Apparet saltem ex prae I 7 dictis,utut voci Τίσεως creatura assinis aliquo sensu videatur vox ἰαι Natura, minime tamen, ut cum Theologo concludardus, illi geminam censeri posse.
Oae autem Naturae res ictiusseresumit pro in Creationis vere , quo ibo uctum est boscesse Naturaim Philosopluae estque p ντο,seo iusitum iu
corporisus naturalibus motiovisprincipium ' intelliguntur autem tot esse naturae particulares, quot se ut corpor m naturalium species; in tot singularet quot
Inter plurima Naturae sgnificata, quae iam exposuimus, vox ri tura restrictius fresumitur, pro illo creationis opere,quod Obj ctum est Physica seu Naturalis Philosophia : sau. μφυτον seu insitum in corporibus naturalibus principium 4eu, ut definitur a. M 1 bis.