장음표시 사용
121쪽
phys cap. I. text. 3. Principium&causa, motus&quietis , ejus in quo inest primum persevi non per accidens. Sumiturque vel collective, pro nitersitate rerum corporearum, seu pro toto Mundo visibili vel distributive, pro diversis quae in ea Universatate sunt, 'ec cis corporum disserentiis informant mantes sunt, hoc est, corpoream essentiam una cum materia, constituunt. Intelligunturautem tot esse natura particulares, opaot sunt ejusmodi specificae differentices a minus recth vel improprie , ac non satis per se adaequate, tot numerat Theologo-Philosophus noster, t sunt corporum naturaliumspecies Species enim&genera fiunt per abstractionem proprietatum individuantium ac differentiarum a naturis ipsis, pendentque omnino ab operatione nostri intellectus a particulares naturae ab invi-eem distinctae fuerunt specificis suis differentiis in hoc Uni verso, etiam cum nondum esset humanus intellectus conditus. Et carundem beneficio etiamnum multa sine semine spontanea genes ratione producuntur. Ipsae ergo differentiae specificae, quae vel non cogitantibus nobis in corporibus existunt actu,n aturas par ticulares ab invicem discernunt ac inter diversas quidem species, quae nostramente per abstractionem fiunt, di crimen e ssentiale constituunt; inter unius autem ejusdemque specie individua, quatenus materiam certam informando ac determinando seipsas determinant, non nisi e sentiarum discrimen tantum. . Forma autem materiam informans ac determinans,subsistentiam propriam corpori naturaliter tribuit, ac ita particulari naturae differentiam individuantem superaddit, hoc est, individuum constituit: Atque ita intelliguntur tot individua in Universo esse, quot sunt particulares subsistentiae Indisciplinate vero Minepte dicuntur tot ingularis A Tu Ra esse, quod sunt obstantia indi-
et duae. Revera enim particularis natura a singulari non differt:
ac utraque peciscam merentiam in rebus, absque differentias individuante, atque adco singulari subsistentia, signiscat. Inter naturas alitem particulares, strictior illa, qua dictum cst, Naturae appellatione acceptas reserimus quidem naturam humanam, qua sensitiva est, adeoque ipsum animal humanum, seu illud totum quo homo animalis naturae est particeps; at neutiquam,
qua divinior aliqua substanti nimirum mente est praedita quae
122쪽
certe mens per se haudquaquam physicae considerationis est nee adeo ea parte homo ad objectum Philosophiae Naturalis reserendus est. De rationalis autem animae reliquarum formarum, quae naturales dicuntur, diversitate ac eminentior illius os sentia constare potest ex Differt de Anim .hum. subst y O. 7 P. 72. confer.Theatr. Nat. Iniv. p. I. disp. . l. 3. si s 3. quae ibid. antecedunt a s 37. usque item Dissert de Anim Hum. Immori.
assi usque ad OG. Similiter Apol nostr ad Art. i. MEDITATIO IV.
IIarum particularium singularium naturar-m co una aggregatio, per illam aggregationem ornati structura ac compages uixersi, dedit niυ-rso uomeu, σμου Mundi Vox uim utraque Munditiem in ornatum uotat. . cique vocem ηοτμου adoptat Scriptura, orans Creationem Vnixes, κατα- βολὸν κόσμου, Fundatiouem.M-udis lib. I ASIob. I. O. . II, 4, I,
illaparticularium singularium naturarum quarum ratio rnem praeced. comment exposuimus, concinna aggregatio, per illam aggregationem ornata structura ac compages et niversi, dedit Universo nomen κοσμου undi. Vox enim utraque munditiemis ornatum notat ornatissime dictum a Theologo ; at cujus estati sensus aliquanto plenius enucleandus est. Mundus e a
quidem, ut hinc exordiamur , duplex statuitur Philosophis alius quidem νοητικο intelligibilis , euideatis alius αιθητοι sensibilis seu corporcus De Mundo intelligibili non omnium eadem sententia est Alii enim per hunc ipsum intelligunt quia dum aliquem incorporeum, vere extra Deum subsistentem , sed supra hunc Mundum : qui si dicatur Intelligentiarum seu Angelorum universa Multitudo , in beata sede degentium, nimirum ritiae cum Deo optimam in universa sempiternitate ac susscientissimam vitam agat, millis subjecta passionibus, nullis alterationibus, nullis mutationibus, ut est apud Arist.lib. 1. de Caelo vel Mundo cap. 9. t. oo haud equidem absurde statuetur. Alii vero per
Mundum intelligibilem, seu dealem, indigitare volunt Mundum quendam, inter visibilem atque ipsum sonum, seu Deum
123쪽
Opt. Max constitutum: Imaginem quidem Boni, exemplar vero corporei Mundi illamq; ita a B Ono pendentem, sicut lumen extra
Solem a Luce intra Solcm,ut est apud Marsilii cin. Comp. in Timaeum Platon .c.IO. Hunc autem Mundum commentitium ac vanum merito ejicit Danaeus Phys. Christ. pari. I. c. H. Alii vero peridealem Mundum intelligunt exemplar aut id cam aliquam Mundi in mente divina , ab aeterno conceptam. Sed nec ea sententia probari potest: Nam , ut cit. loc habet Danaeus, Non admittit Deus e usmodi accidens, qui cum videt praesentia, non absti Abitrerum objectarum formasa imagines; cum cogitatri medit tur, non ex uno ad aliud progreditur; cum operatur Magit, non ad speciem prius efformatam in animo opus suum confert Lexaminat ne erret. Rectius ergo alii, non modium ter Christianos viri graves sed Linter Ethnicos Philosophi, nobiliori quodam Dei lumine illustrati, quam quod Natura fundato per Mundum
idealem ipsam Dei Sapientiam intellexerunt intercos cro Tris. megistus, Egyptii, Pythagoras, ac Plato qui Mundum hunc dea
te in modo χέτυπον νοη ον κόσμον, modo viὸν τον Τρος patris sitium, 6. modo θεου λόγον Dei verbum, ac spientiam rerum, appellarim t. Sic
ergo Mundus ideatis intelligitur ipse Dei Filius aeternus, qui est imago de χαρακlη aeterni Patris labens revera propriam subis sistentiam in una eademque simplicissima cum Patre essentia Sed de hoc Mundo ideat plura vid apud August. in Enchirid. cap. 3 8.4 39. lib. octoginta quaest cap. 46. Et lib. I. Retract. cap.
3. Confer quae de Mundo ideali diximus Nat Theatr. Uni, p. I. disp.ro. q. 3 g7.usque. ad , .Hic ergo Mundus ipsa pulchritudo est essentialis, quae Mundum visibilem eminenter in se con-T tinet. Mundus autem visibilis, qui secus atque prior, ad Creationis opera resertur, ac hujus loci est, non uno significatu accipitur. Nam, quod ad praesens spectat institutum Vel, nomine Mundi visibilis Ι0. intelligitur Theologo nostro singularum naturarum quas vocat oster distinctas a particularibus naturis, hoc est omnium individuorum quae in corporea Dei creatura
sunt, aggregatio Atea certe concinna dici non meretur, nec per illam aggregationem ornata fructura ac compages niters st: sunt enim multa ἄμα ιχατα υ παρ vitia & praevaricationes inordinatae, inconcinnae, adeoque multae deformitates in plurimis:
124쪽
plurimis individuis: quae certὸ per se ornatum elegantiam Mundo nullam conferunt. Atque hoc quidem significatu Ob 8. sectum P cesseu naturalis Philosophia, quod vi editi prie ced ni indigitare voluit Theologus, haudquaquam indi itari debet cum scientia ad individua non descendat; sed in naturix particularibus subsistat, ob individuorum instabilitatem ac mutabilitatem. Iri Sumitur Mundus visibilis pro omnium natura s. rum particularium aggregatione, quod notatum a Theologo, licet stati hujus emphasin fortasse minus dextere perceperit. hoc est, pro una quadam ex naturis seuestantiis omnibus corporum naturalium concatenata serie ac complexu unico quidemum verum adaequatum universe Naturalis Philosoph ae Obiectum cst isque iure meritoque dedit Universe nomentist unia In hoc nihil inconcinnum est, nihil inordinatum, ni lolii defor me; sed elegantissima ac ordinatissima naturarum varia
rum coordinatio ac subordinatio si convenientissima harmonia ac consensus, placidisamus omnium nexus: quo omnia ita in Universo cohaerent, ut loquitur Scal:g. Exerc. aso ac ita medium inter extrema ordinatuin est, ut in formis non detur vacuum. Hunc naturarum seu essentiarum concinnum ordinatumque in I r. ter se nexum ac respectum Pythago i eleganter numeris compararunt,uelut ipse quoque Arist. 8. Metaph. t. s. ut indicarent Universum hoc ita ex diversis naturarum seu essentiarn unita tibus quid aggregatum esse, ut sientiali unitate omnia sint inter te unita. Liceat autem impraesentiarum, tua pace, praestantissime D.Theologe ac Philosophorum Censor meritissime sententiam Philosophorum antiquorum paucis enodare,cum nondum ratio fit reddita cur potius unus normae instar sit habendus quam alius ubi nihil L. Pagina videtur definire: sic vero, si quid tandem ratione per tuas consequentias demonstraveris adversiam orthodoxae Religioni,cui unice intenti sumus,id iure meritoque corrigemus ac repudiabimus Antiqui ergo illi Mundum universum numeris 1 assimilarunt Velut enim tertia unitas ad binarium ita ordinata est, ut si huic addatur, unum per se ternarium constituat; similiterque quarta unitas ad ternarium; cita porrὁ:eodem modo in Doc Universo ipsae rerum essentiae ordinatissime inter se collectara connexae statuendae sunt.cumque ita ex variis civium essentiis
125쪽
numerus in concreto seu numeratus resultet, singulari quide unitatum, qua divisionem patiuntur ob materia, diversae sunt particulae coordinatae invicem , ac in unius essentiae integritate ter se convenientes: tales sunt cujusque speciei individua ac diis rentes inter se cujusque individui animati partes. Ita autem unitates Naturarum singulae ad invicem ordinatae sunt, ut ultimae semper unitates, quae specificam numeri essentiam reliquis additae complent, i 3 non haereant simpliciter extrinsecus; sed cum sint informante di ferentia, totam unitatum collectionem permeent veluti denarii ratio non in ultima unitate haeret praecise sed per omnes unitates 14 collectas accessu ultimae diffunditur. Quae vero unitas hoc modo ultimum Universi numerum absolvit, Messentiam totius complet illa re et Natura universus ac Mundi Anima Antiquis appellata est cum vere ipsam et vitales atq; sensit vas facultates, una
cum naturis seu essentiis plantarum Manimantium, caeterarumq; rerum naturalium, complexu suo comprehendat; nec ipsa interimi deterioris sit conditionis , quam essentiae subordinatae, nec vero
per se otiosa sit, sed ipsa quoque velut essentiae sub ordinatae, proprias suas totique Universo convenientes Operationes exequatur.
1 ue di si ergo talis anima est, qualis vel in quercu est, vel tilia, vel lauro, aut aliis vegetabilibus nullo quippe Mundus alimento indiget, qui nec nutritur neque crescit:nec qualis est in equo, vel canta vel in homine scia sitiva; quippe nec manus,vel pedes, vel oculi, vel alia id gcnus organa, Mundo attributa sunt Sed quae potissimum
interni sensus , atque motuum in sese varie remeantium, si cau-I6 sa. Oculis certe non indigebat Mundus, ut Plato in Timaeo inquit,
quia nihil extra, quod cerniposset relictum erat nec auribim, cum nihilsuperesset quod audiretur nec erant aere circumfus externae Mundi , ut res irationem requireret Nec membris quidem tali-bin opus erat,per qua nova alimenta susciperet,ac decost cibi excrementa emitteret nutu decessios eripoterat,nusia accessio. Nec enim erat quo aut unde alias erent. I ῖm enim illud animal, ut vocat
Plato,st consumptioneis ni sui situ alit. Ita nempe divina arte fabrefactu est Munditi,ut omnia in se ipso asst spatiatur gat. Ratm enim es ille e utor, Mundum is ibi ipse sus iciat quoad
praedictas operationes naturalas, praestantioremfore, quam si aliorum adminiculis egeat. Nec ei anm necessariauesse duxiliquia V
126쪽
que capiendum quicquam erat,neque repellendum. .sedibus, risu adprogressumstatumve membris, puberat motum enim illi congruum Uius corpora attribuit, qui ex septem motibu unus ad mentem maxime ct intelligentiam pertinet. Ideoaue cum illumper eadem es in eodem, isse ipse circumduxisset, Fecit ut circularaeonversione moveretur. Relisuos autem motu i qui nempe sunt ad sex locorum differentias, Daravit ab eo , ct ab eorum errore, pervagationepenitu tiberavit. Ad hanc igitur conversitanem, quae pedibus non egebat, crura pedeflue non dedit. Utque diversarum 1 specierum animantibus diversae corporis figurae a conditore Deo sunt tribuis,quae nempe aptissimae forent ad convenientes naturae cuivis functiones exercendas; ita quoque Mundo, tum quoad eia sentiam illius, tum quoad functiones, maxime congrua ac decora figura data es . nimal quippe hoc , ut Plato habet, quod intra suum ambitum erat animalia omnia contenturum , eam figuram pracipue requirebat, in quasigurae omnes continerentur. uapropter 'haricumfecit,in quo omnis extremitinparibu a medio radiis attingitur. Haec ergo Platonis, d cum eo universae Antiquitatis, i 8.
de Mundi fabrica ac compage , ipsaque Mundi Natura vel Anima essentialem unitatem Mundo tribuente, sententia est cui neque refragatur ipse Arist. confer. disp. nostr. r. de Mund Opis Ex dictis autem inanifestum est, quo modo formae, essentiae rerum naturalium quodammodo per omnem materiam diffula sint, i potentia ejusdem emergere dicantur : de qua re, ad pleniorem praedictorum intellectum, vid.TheatriNat. Iniv. disp. 7.
q. 3.Cum vero itaSolis, Lunae, reliquorum Astrorum,acTerrarum s. orbis,essentiae specificat qua universalitatis quandam rationem in Universo habent, o plures subordinatas essentias complectantur, ac eminenter contineant, Deluti in humana essentia eminenter continetur sensitiva ac vegetativa inter quas ipsae procul dubio plantarum animalium terrestrium laquatilium naturae
sunt,quippe quae revera animantur, vegetantur, foventur, ac conservantur naturaliter, ab illis immutabilibus tundi corporibus; absurdum utique foret cum nonnullis vel muscam vel culicem Sole nobiliorem dicere , quod illa animata dicantur corpora, hic carere anima creditur. Ita certe absurdum est,evanidum i ro.
psum corpus sensitivum hominis, seu animal humanum, tota
127쪽
ilia naturali compage Universi nobilius cxistimare , atque hanc perpetuam ac incorruptibilem Mundi machinam illius gratia esse conditam existimare ac ita non satis inter mentem
hominis seu intellectum , ac naturale ejus corpus , discernere. Quasi vero absolutus ille totius Universi seu omnium naturarum particularium, quae sunt in Universo, numerus, non ipsam quoq;
senstivam naturam humanam, velut numerum aliquem subor dinatum contineret: quemadmodum denarius,&novenarium, de
octonarium, reliquos numeros inferiores, eminenter in se ipso comprehendit: aut quemadmodum pentagonum, de psum tetragonum trigonum complectitur.E illa vero naturarum omni uim convcnientissima sub ordinatione , ac in unum essentialem quasi numerum coadunatione, in qua certa serie, Mordine concinno illa suprema totius universi natura, vel cssentia naturalis, quae jus Anima appellatur, omnia permeans, omnes naturarum
unitates sub ordinatas continet, visibilis ille Universici singularum ejus partium ordo resultat. Hinc cum in uno eodemque Caeli Expanso, Sol, Luna, reliquaque Sidera haereant, nullis suffulta columnis, nullis distenta machinis vel orbibus suis librata ponderi ut viscera in animali corpore praeternaturalem gravitatis sensum non inserunt, suis locis suspensa , non tamen confluunt . in unum, nec inTerrarum orbem dilabuntur. Naturalis nimirum in naturali corpore causa a divina Providentia constituta est, cum solus interim Deus operetur omnia in omnibus. Ab hac naturali causa est, quod omnia constantissime, etiam contra proprias inclinationes, in commune Universi bonum conspirent, at quuita levia pondus habere, quae gravia sunt,non nisi pro rata corporum convenientia, ac unione omnium, concinna ratione pon-2S derare deprehendantur. Haec ipsa naturalis causa me ram certam omnium ac singulorum servat ut ea ratione Mundo, velut animato corpori per se mensi ra certa ac figura naturaliter conveniati Inanimata enim quae sunt, ex propriae essentia suae ratione , mensuram certam nullam habent. Velut autem numeriti non est
inordinata quaedam, vel ut sors tulit acta,&digesti modo qualicunque, rerum multitudo; sed talis, quae per intellectum ordinate sit ex unitatibus collecta , quae adeo per se formalem rationem avi meri non habet sed necessiri ab unitates colligente quodan:
128쪽
intellectu numerus evadit actu : Sic Mundus utique, collectione naturarum certa serie dispostarum aggregatus rum suo absolutus est, per intellectum partes varias in unam numeri essentiam collectione redigentem. Hunc sit quis Deum ipsum dicat, is sim et q. plicissimum divini intellectus intuitum in cogitationum seriem
diducit, quasi ab uno ad aliud progrediendo Deus cogitet Mine- ditetur quasi numerus in mente Dei simplicissima , simul omnia comprehendente, nec affectionem ullam vel ima inem suscipiente rerum, locum obtinere posset. Nec vord suum numeri Orion consequitur hoc niversum ab intellectu aliquo abstracto hominum vel Angelorum , quippe quod per sese st innumero, pondere, mensiura conditum quod idem suum obtineret numerum, si vel nulla aliorum ratio,de colligendis Mundi partibus
in unam summam,cogitasset Proprio ergo intellectu Mundum est ordinatum ac in numerum digestum,omnino verisimile vi detur ut ita quoque Creatoris sui pulchriorem aliquam magi, nem gestarcti a summo Bono crearetur optirnus. Inepte autem Padmodum philosophantur quippe ad Theologiam per se plandilla res non attinet, quae nullis cx Scriptura testimoniis sat evidentibus probatur vel arguitur, qui nullam aliam ob causam Mundi Animam Intellectum anathemate proscribunt, nisi quod ex suo sensu fingant hisce Dei Providentiam everti. Quasi vero circa id quod Dropria anima atque intellectu regitur , non vigeat dium Providentia; vel quas ideo quod proprio intellectui ininc utantur in gerendis rebus, ac vere libere id agant quod 'per rationem agunt, recte inferatur, nullum inhumanis actionibus habere locum Dei praescientiam ac immutabile decretu, nullam in iis ac cum iis conspirare Dei actionem Cerid, qui hoc mo 28, moratiocinantur,viderint illi, ne pessimis haeresibus nimis latam
viam sternant, ac Adversariorum, qui Ecclesiam deseruere, pro virili foveant errores admodum periculosos Longe i uidem alia ac melior vel Ethnici Platonis fuit sensus, longe melior illius ra- iocinatio. Is namque, utut Mundi animam eiusque intellectum doceat,unu tamen Deum omnia, in ipso etiam Mundi constituto ordine, per suam Providentiam disponere, 'roprio nutu sin gula vel minutissima administrare, pius inculcat Accontra eos se verb, qui cum Deum csse quidem profitentur, eundem negant 1 tanaen
129쪽
tamen rerum humanarum curam gerere, lib. Io. de Legibus prolixe disputat e n ille, inquit, ad quem operis alicuju effectio
cura maximepertinet, magna in opere curabit, parva contemnet pDum 4 medicus, inquit, totum corpus curare velit ac possiit ma cni providerit, parva Heglexerit,selisne erit illius curationissic c6sub'dcc Caveamus autem,in quit , ne Deum mortalibus p cibus viliorem putemus. I ijane quanto peritioressunt, tanto artistinim beneficio atha umento nil quidem operibin , quae adsuam artem spectant, ct parva ulis magna exquisitius absoluti que edunt Deum autem, qui ct pientissim o est, ct de rebussis curam gerere. - potes existimare de magnis tantum rebus providere, rerum autem exiguarum , quarumfacilior est cura, curam abjicere , velut upinum quendam ct ignavum hominem , rerum ipsarum administrationem detrectantem, quam longe a ratione re-Q motum est Quamvis ergo Plato pro dignitate Dei, ac illius pulchritudine, fas neque esse neque suisse pronunciet, Mundum sine Anima condere, ae Animam sine Intellectu, ipsumque totum Universum sine naturis particularibus, propria sua munia res vilissimas usque obeuntibus, ut adeo non quidvis solus ipse Deus agat in naturae constituto ordines haud tamen supernaturalem Dei vel a minimis rebus excludit administrationem. Quippe vere Deus propria functione ac immediate , atratione supernaturali, omnia administrans, nonnulla per fortunam seu casum, ut vocant, nonnulla per naturam, nonnulla per artem gubernat, cum nempe ipsae rerum vires ponderantur, ut idem Plato lib. .i de Leg. haudquaquam sibi contradicens, tradit. Ut aut e propria sua administrationeDcus secundas causas, ac nostras ipsorti tiam actiones atque cogitationes, rite& secundum vota nostra velit dirigeres, solicitis precibus a Deo contendendum passim suadet Plato Unde in Philebo Precarect contemplare, inquit Ac ipse lib. .de Leg. suo exemplo multis etiam Christianis eorum quoque qui se orthodoxos pe nimis vano titulo jactant praelucere potest Deum imprimis, inquit, ad Civitatis constitutionem invocemm Uui utinam audiat , exaudiensquepropitius es benignus nobis adveniat , una nobiscum sivitatem leges exornaturus.1 Similiter in Timaeo, alibi, ipsum Deum adjutorem oedi puta tionissuaservatorem implorat. Sed ut de mente pia Platonis constet
130쪽
stet clarilis, qua ratione ipsam Mundi Animam usque Intellectum, cum omnibus quae sunt in toto Universo, divinae Providentiae, eique immediatae subjiciat, haud ab re erit verba Mar-slii Fic ex compend. in Timaeum, cap. 8 hic recitare Unive sum simmo Deo habere omnia, inquit, e actionem ct virtutem pariter, essentiam, Platonicio a a que controversia confitentur. Idenim a Platone ex omnibus ejus libris accipiunt Lindiunt idem in Epistoli confirmantem. Ubi profecto ingenti cum mysteri tertio esseritus in causem tertiam, secundos retulit infecundam,CuNCTO VERO IN UNAM OMNI uM AusAM, I eque dixit primos esse Ius inprimam causam reducendos:nepronunciando duntaxat primos, si ilicaremur ossis a Deopendere; neve Deum nominando causem primam, si icaremur ipsum eum caeteris causis in quodamenere convenire, tum effectibi in quadam dominationisproprietate congruere. Itaque CuNCTA is siprocedere Si mi ostendit O , im interea ab omniprocedentium communione essepenitus absilutum.&c. Putat autem, quacunquesunt magis ab is, quam a cateris causis dependere is quidem ipse in quovis opere prim agit, ct diutius, ct vehementius, quam reliqua cause 2 reliqua quicquidsunt, eo faciente sint, σquicquid unt,eo ducente agunt. Ut aute ostenderet gula ab ipse magis quam ab aliis causis emanare, ter replicavit, Imum omnium esseprincipium. Inquit enim , Circa omnium regem omnia Item, ingratia omnia Rursin, Est omnium cause Ut intelligeremus, ct cuncta maxime inde oriri; ct Deum esse cunctorum effectorem, exemplar, finem. Haec Platonis ac Platonicorum mens est: hac ratione circa universi genesin ac constitutionem antiqui illi Principes philosophantur, ut ne vel minima quaeque immediatae Dei Providentiae subducant. Sic ergo L ateruam a simmo quidem bono esse , inquilint, ut habet ibid. Marsilius Ficin. cap. 9. Ab intenctu vero formari, ab anima postremo miri. Im mer omnia haec a primori sed esse a primo an tum. Formara a primo per interictum moveri, movendo formari mobiliter , a primo per intesiectum simul O animam me intelim intellectum vel animam cum actionis sit 'genere vel modo, qui a primo vel in prinis est, a quo pendent omnia ulla ratione communicare credunt. Perinde ac sii in a in