장음표시 사용
171쪽
pulmones,vel lienem, vel renes ratiocinari, ita quoque in Mun- do statuendum est. Et veluti uno codemque animali non eo-dcm modo omnes partes insormat una eademque sensitiva anima: sed alias quidem sensus omnis expertes relinquit, ut ossa,vi variorum viscerum parcnchymata alias sensu instruit ac aliis rursum motriccm facultatem tribuit, quum aliae ad eam admittenda non sint apte conformatae omnibus autem ex aequo vegetalem quandam vim, operationem communicat ita certe mirum non 8 foret, si in toto hoc Mundo simili modo res peragerctur. Addi luendam autem hanc Danaei dissicultatem , per partes quodammodo procedit Assacus, ac varias sibi objectiones movet. Primo, Si esum Elementa catera sundi corpora, vita essentpradita, tumsne anima, vel vegetabili, vel ensitiva, vetrationali Alpis risque nulla harum convenit. Ergo , Respondet autem negando Majorem, ob insuffcientem partium enumerationem Nam, inquit, prater dictas hasce anima facultates, est quadamgeneralis viso facultas rebus omnibus indita, quam vetere ac recentiore, Phi-39 Asophi vitam ωικὶ νέ νεργηταὶ, δυναμ ιν appellarunt. Quod autem praeter tres animae facultates superior generalior quaedam vis rebus omnibus indita sit, multis ibidem exemplis manifestum reddit Certe omnino dici possct, longe aliam esse rationem scia-
stivae animae mundanae , atque earum quae variarum in terrarum
orbe lunt specierum cum ne hic quidem eadem cst sensitivae animae in omnibus animalibus conditio : Longe alia ascaridi,
quam cani, equo, aut elephanti anima tributa est cum tamen o-6o innes ex aequo in natura animali conveniant. Deinde dissicultatem urget hoc modo : Si Mundus animatus esset, tum omnia qua in eo una ct eadem anima praedita essent. At scus eri videmus Ergo Resp autem per negationem consequentiae Majoris.Non enim nec se est , inquit, omne, Mundiparte una eadem anima esse praeditas. In aliis enim la est vita ἐνεργ-κ, in aliis ἐνεργηπκη
vegetabilis,ut in plantis;in aliis vero vegetabilis ans cI. tivi, ut in animalibin , c. Nempe , haec Responsionis vis est; quamvis aliqua sit communis totius Momnium partium Anima in Univcrso non tamen inde sequitur , non convenire singulis partibus proprias ac peculiares animas, ac ita in diversis corporibus diversa animarum genera reperiri Praeterquam enim, quod in
172쪽
in uno corpore animali,V. g. cane Vol equo, una eademque anima diversiispartibus diversimode suas facultates distribuat, χο ιν tribuat ventriculo, sanguificationem hepati, pulsum cordi, asteriis, visum oculo, alios sensus externos aliis ac diversis partibus, sensum internum cerebro, appetitum sensitivum cordi loco motivam facultatem musculis praeter unam illam tot afformam essentialem, varias insuper videmus formas variis partibus tribu tas esse:Nec enim per eandem formam os est os, vel caro caro, per quam partes sunt unius ejusdemque corporis animatiata in Universo aliae diversarum plantarum , diversorum animalium, formae sunt vel animae, per quas plantae sunt&animalia sui generis alia vero anima est omnium, perquam ex aequo in uno eodemque corpore essentiali nexu inter se consociantur. Tertio sic instat. Mundus totus non habet animam , quae est actus corporis orranici potentia vitam habentis. Proinde anima aliqua non es praeditus. Resp. Propositionem absolute falsam esse 2 on enim, inquit, quia
Mundiu fecundum totum caret anima illa organica, ideo protinusmita ἐνήργητι ν privabitur. Nos solidius respondere postumus, ne
gando Assumptione. Revera enim corpus organicii Mundi anima possidet quamvis Mundus non habeat organa caninis vel equinis organis similia ; quemadmodum nec organa horum antirialium cum organis piscium vel lumbricorum similitudinem habent. Mundo igitur organa suis operationibus convenientia tributa sunt, ut ante diximus.Suntque ipseSol, Luna, aliaque sidera, tun 6 di quardam organa , motu ipsius inservientia 'per partes enim Mundus movetur. At veluti in animal humano cerebrum supremam sedem occupat, indeque in inferiorem corporis regionem se dimittit lac propagine nervorum mimatissimos passim iactus perreptat ita aetheran ublimi vastissima patia teneti ac deorsum se diffundens inter alia corpora quaevis se insinuat ut mimitissimos tia inser &aquarum portalos pervadat. III. Porro con 6
tra Mundi animam tale argumentiani movet Danaeus semipsi-r u Muudi parti m quaedam sint v ortaleae, ut bruta quadam immortaleae, ut homine* iferi mese, ut una Lecet niversi
gnantes qualitates, conditiones admittat ut sit altera
173쪽
sertim cum tussingularis , a simpleri, non autem duplex ct composita. Respondet ad hoc argumentum Astacus Mortalem esse Mundum re etitu anima vegetabilis insensitivae Haec nim, inquit, ubi exstinguuntur, interit minerale, planta velania. mpia'tαoradice sua avulsae, quoad vitam vetabilem e tinctahunt. Vt vivunt nihilominus auoadvitam ἐνεργο illam uni versalem, omne quod adusium humanum accommodatae
6s vitale suas functiones exerceant. Nos respondemus, ex falsa hypothesi argumentari Danaeum praesupponit enim unam in toto Univcr. animam universalem ita concipi, ut omnes animae particulares excludantur Ac si omnes partes Mundi per unam eandemque animam communem ad specificam essentiam totius pertinerent,ac simul per eandem propriam suam essentiam ac naturam obtinerent. Quae sane hypothesis aliorum conceptibus, qui Animam communem Mundo tribuunt, haudquaquam re 66 spondet. Velut enim os vel caro in corpore animali per serinam suam, ac naturam propriam , specificum suum esse habet, quo manetos vel caro , etiam quando a reliquo corpore separata est, vel communis anima extincta est dum interim cum reliquis partium naturis uni animae communi subjicitur, quae omnes partes naturaliter colligans unum esse specificum animali tribuit di ta in Mundo evenire cogitandum est. Sic ergo dividua quaedam natura vel ut Plato vocat, in Mundo est, hoc est, diversis rerum speciebus diversa natura tributae sunt dum interim unaquaedam DP totius in se indivisa , natura existit. Ac veluti in homine simplicissima essentia est, quae hominem qua homo est constituit, cum tamen haec essentia naturam animalem ac vegetalem non excludat ita in hoc Universo,sub unica essentia totius, longa naturarum variarum series subordinationis datur. Ad cujus rei clariorem explicationem faciunt, quae exposuimus Theatr. Nat. Univ. p. I. disp. P.q.Ι .ay q. usque ad finem. Confer ea etiam, si lubet, quae de Anim Hum Subst peculiari dissertatione exhibuimus. 68. Veluti tandem in uno eodemque animal continue partes aliae vi caloris absumuntur , ac continue vi nutritionis aliae restituuntur in earum locum, reliquoque corpori in unum consociantur,manente interim eodem animali, ac ipsa permanente anima per se penitus indivisibili, ita ut non possit dici parte sui aliqua perire,
174쪽
OPERE, UNIVER si M. Hi ver superes ita contingit in hoc Universe partem unam
sua natura priori exiit, Maliam eodem genere indui nulla tamen interim parte materiae ex ipso Mundo excedente vel pereunte, cum hic omnino omnem materiam ac locum suo ambitu complectatur ut ita Mundo prae caeteris animalibus proprium sit, quod, ut Plato loquitur, sui ipsius absumptione&s enim seipsum alat Atque ea ratione evenit,ut nunquam ulla pars materiae communi illa Mundi anima privetur.Hominis autem selius longe alia ratio est quam caeterarum Mundi partium Hic enim, qua parte penitus est immortalis mundanae animae subjectus non est, nec ad Mundi partes spectat universo Mundi corpore superior, eminentior , ut etiam ex Platonis mente declaratum est At qua parte interim cum animalibus assinitatem habet , ea simili cum caeteris Dipse sorti naturaliter subjectus est. Ex hisce autem jam expositis manifesta est solutio argumenti a Danaeo proxime subjuncti. Nempe IV. Etiam in rebus issis intuit, quae moriuntur, quaedam citissime pereunt, ut vermiculio muscae; quaedam diutis
me vivunt, ut cedri arboro, cornix, ct cervino unde fetu haec undi animi, quae tamen ex forum stententia tantum una est,
ct numeros utaris, M., partim mortua dici possit, partim
vii a Hypothes perperam constituta est, ut apparet ex solutio ne argumenti prae edentis. Quare plura hic non addimus.V.Una tandem ratio Danaei superest, eaque unica quae videatur aliquod periculum innuere quoad Religionemri hanc ergo, quo delacra Pagina diducta videatur, inultimum reservat ictum. Urget autem quod eo pacto asserta quadam Mundi anima, Dei gulis
rebus propria ct disti notas re donantis 2 inferentis, bonitas Japientia non modo Nuratur, Adprorsus exstinguitur, O ex hominum animis evellitur , dum alii cuidam naturae ct anima, non autem, meo ea vires, eamque rerum administrationem tribuimus, contra quam tamen sentire es confiteri docemur, Psalm i 7. in 13. Is Eph. . v. 2O Job. 8. v. o. Horrendum sane nefas lAc omnino execrandum monstrum erit illa tundi anim As qui dem diram hanc impietatem atque θεότηΤ importet. At sane, si rem propius examinemus,infirma admodum est coosequentia,
Si Mundus animatus sit, ac vires proprias habeat, a Deo sibi inditas, ipsi Deo illas vires eripi, ipsamque rerum omnium admini- T stratio-
175쪽
strationem. Nam certe, ut superius a nobis die is ad Medit. . praesentis Sect paucula addamuso per eandem consequentiam omnino omnis etiam Natura post et tolli, ut ne vel animaliquidem cuiquam propria ac naturalis aliqua facultas incedendi esset tribuenda: ne quid delibertate arbitrii humani impriae sentiarum addantu qua quidem consequentia nostris Theologis concessa, omnino firmum contra nos haberent argumentum Adversarii, 79 pro Dei providentia in rebus naturalibus. Si enim quodvis animans virtute sibi indita ac naturali actiones propria exequitur; vi quidem consequentiae praedictae divina administratio circa eas non habebit locum Videt quaesis, candidi Lectores, quo nonia dein consequentiae ineptae, nullo nexu rebus iplis cohaerentes, nos deducant. Mirum sane a praeclaro illo Viro , ac Clarissimosi cologo, insignem hunc paralogismum, ac periculosum consequentis minimό sequentis nexum,esse institutum: IIt adcb haud quaquam mirumst, quod sententiam priorem circa Mundi formam quam mustae rationes unam aliquam communem probant , at quam non nisi unica eaque nimium inepta consequentia videtur improbare postmodum mutaverit, ut ante exeOTq dem manifestum dedimus. Agnovit tandem procul dubio in eptias quorundam , vere explodendas ac eliminandas e Theologia saniores de quibus nempe caliger Exercit. 68 sect r. perstringens ac irridens nimis futilem opinionem, qua nonnulli omnia a Deo ita ellici contendunt , ut secundis causis nullibi facultas aliqua agendi vel concursus tribuatur uod inquit, quibusdam novis nostri saeculi Theologi persuasum itafuit, ut iust discipuli sus perseaderent, lapidem non aforma propria sed a Deo moveri, quasi Deus & secundae causae essent op
posita Qui ta uerunt imprudentes,ut contemnerent ration V, atque phismata esse dicerent appellarentqueperniciem ac coenum sincera religionis tam bonarum artium ignari, ut non viderent, ehac erstitiosa nctaque agrestitate non solum comitem, d etiam
73 autoremfacere Deum odissimarum actionum.Longe majori cum prudentia Zanclitus de Oper. Creat pari. 2. lib. I. cap. l. thes. 2. glterum a primo profectum,illudque internum rerum principium statuit, quod sit ipse Natura, rebus a Deo insita: quae tum secunda
Natura a peripateticis, tum Anima Mundi a Platonicis appellari
176쪽
soleat. Hanc vero rationem reddit , cur internum rerumfmnium quas naturata vocamus, principium dicat, quod corporibus omniabm tanquam interna quadam illarum causSinsit. Nusium, inquit, corpus hoc principio carerepotest, ct quacum' vi hujusce principii ab illo ni actiones, naturaeis appellantum. Ac tandem, Esse autem Naturam hanc rebus a Deo insitam aperte liquet ex toto Mosis
contextu in I. V. Gen. qui docet 2 rc omnos, ct mina qua in ipsis . sunt, omnemque illarum virtutem movendὼ ec alia producendi a Deo rerum omnium conditore profecitum se. Huc illud: Producat terra,i.e.vim a me acceptam habeat producendueran . Item,crescite multiplicamini. Naturales autem illae vires lactiones ipsi Naturae a Deo concessari haudquaquam eXcludunt supernaturales Dei circa Naturam ipsam operationes; sed illae omnino hisce
sub ordinatae sunsiac una cum Deo, supernaturaliter concurrente ac operante, naturaliter ipsa concurrunti agunt,ad unum eundemque effectum producendum Conservantur enim, ventur, reguntur, gubernantur omnia a Deo, dum propriavi a conditore sibi concessa facultate naturaliter agunt: adeoque omnia quae sunt omnino secundum esse, secundum vires, ac secundum operationes suas , a Deo conservante ac dirigente depcndent ita , ut ipsa Dei conservatio sit continua creatio. Ac sane in eo imprimisi in 77- mensa Dei bonitas elucescit, quod non modo rebus ipsis esse sit
largitus, sed etiam proprias vires indiderit, secundum quas natura suae convenientes operationes singulae possent exercere Acin eo Dei sapientia extollitur , quod propria illius virtus&operatio, quam sibi in cujusvis effecti productione peculiarem servat
Deum, eiusdemque in rebus omnibus ac singulis administratio, non tollat,aut deneget loquor cum Danari ipsis ex Isag.Christ ad Loc.comm.part. I lib. I cap. 3 . cuique rei ea vires, quas ipse indidit, vel ad opus aliquo aciendum, vela subserviendum alterius eri Sapientissima sane bonitatis pulcherrimae sapientia illud omnino luculentissimum indicium est, quδd De tamDι, vir umo potentiae facultatis,ut loquitur idem cit loc etiam; etenta Dei Providentia relinqua cuique rei , quantum Deus, ei itribuit,concessit, inesse voluit. Quod si Dei bonitas excorent 7 Ageat, quod semetipsum quoad existentiam communicarit Creaturi, an non eadem excellentior se sapientiam illustrata ma-
177쪽
gis apparebit ex eo, quod insuper agendi facultates proprias in diderit , quod etiam a se ac per se mobilem fecerit Creaturam, .servata nihilominus sua potentia propria, ac rerum.omnium ad- . ministratione. Si quis humanus artifex artificiosam machinan essiciat, in insignem usum aliorum erigat pro sua liberalitate, ejus certe bonitas omnino laudibus est extollcnda, tua suum animum operam in alios contribuit, sapientia qua potuit si crato commodo conficiendo organum aptissimum per artificiosam manum: industriam ingenii sui adornare At si eandem machi
nam,dum ipse curam gerat omni uac singulorum,in sese mobilem. effecerit virtute partium in invicem nitentium,an ideo extenuan-So. da erit ejus bonitas vel sapientiaΘIta sane nec divina gloria exstin-: litur, vel parte ulla obfuscatur, si rebus ipsis aliquod internum suarum aetionum principium indidisse statuatur dummodo id piae menti comparatum est, quod ipsum etiam Natura lumen ra-tioni subministrat,in. e, infimine,ingrano verba sunt ipsiusDanaei ex cit loc. hin rebus omnibus ac singulis , viro ipsas quas. habent a Deo esse , non abiis ipsis rebiu eas a Deo insingulis e. rum actionibi cieri 2 promoveri s vivificari quoniam alioqui in iis ipsis rebus ilia iacent mortua ct inutiles, nisi Deus ea excitaret, , caces redderet, quoties agunt, quoties Deu illas vela
3 1 stcundi causis utitur. Sic ergo de ipsa quoque Mundi animai
intellemi sentiendum est a Deo csse, a Deo conservari, a De vires obtinere, easque a Deo foveri, promoveri, vivificari adeoque Deum unicum ac solum esse qui operetur omnia in omni
bus Hanc nobis sapientiam non modo sides subministrat, scd psa quoque ratio, divino operi per pias meditationes commodo admota, suppeditat: Hanc veritatem ipsePlato fuit tuitus: hanc chi Platone agnoverunt reliquiGentiles,qui invisibilia Dei,jam inde
a Creatione tundi,ex iis quae fecit mente perlustrarunt, aeternam ejus tum potentiam, tum divinitatem, quae ipsa Dei bonitas sapientia ac Majestas est: quamvis interim veritatem ipsam detinuerint ac cum Deum cognoverint , eum tamen non glorificave-81 rint, nec gratias eidem egerint, ut loquitur Apost. Rom. i. Hisce ergo, si vel Mundi Animam non admiserunt, id non prosuit ad pietatem aut si eandem agnoverunt, non obfuit idipsum acqui
rendae Dei notitiae quippe nihilominus τὸ γ -υτοῦ is id omne
178쪽
quod e Deo sciri potest naturaliter, manifestum fuit in animis
eorum, aeterna ei a potentia rivinitas ut minime adco fuerit obfuscata iis aut exstincta Dei sapientia ac bonitas. At cur divumni veritatem in injustitia detinuerint, haec causa redditur, quod sanisae sunt insui ratiocinatis; bus , quod obtenebratum fuit desipiens cor eorum Q d utinam non aliis quo ne olim contigisset, 'oniis ei:am in posterum contingeret, qui vel igni aqua interdicunt Anima mundanae, ne, dum se sapientes dictitant, evadant stulti: Haeserunt certe illi quos redarsuit Apostolus 3. in naturi sparticularibus non in ipsa nivcrs Anima Nec enim Vani facti ad sublimitatem illam rerum sustulerunt animum quo
s constantes cogitationes erexissent, ad ipsum Creatorem forte
propius admoti essent, ut eum solum glorificassent, eidemque soli gratias egissent:Sed ad inferiora,atq; ea quae ad manus sunt, naturam nempe sparsam ac dividuam devoluti, ad ea sese contulere quilibet, quae vel maaim admirabantur , vel unde forte maxi
mum sperabant commodum. Hinc utaruntgloriam incor
ruptibilis Dei, non in deam universalis alicujus Animae, vel assi stentis Mundo Intelligentiae, quae omnia credatur regere ac gubernare; sed in simulachrum imaginis corruptibilis hominis, 2 ο- lucrium, O quadrupedum, est reptilium, Sed supervacaneum vi 84 debitur fortasse pluribus perstringere eas rationes, quas Danaeus tandem ipse nullas esse novit , quas ipsemet rejecit ultro , cum postmodum sententiam mutavit. At interim, si vel ad mentem praestantissimi Danaei,4 ad eius argumenta attendamus aliquanto propius, revera non omnino improbavit quandam Mundi A
nimam sed talem tantum, quaest rebus omnibus ex aequo una atque gularis , quae nempe unas easdemque operationes, sive
vegetandi,sive sentiendi, sive intelligendi, in corporibus quibusvis exequatur, nec de relinquat rebus singulis naturas proprias ac singulares, variisque rerum speciebus varias ac diversas: Hanc certe ipsamet experientia refellit; ad hanc Danae argumenta collimabant. Hoc sensu merito negabat lib. 1.Phys Chri cap. 2
unicam formam μιώδη statui posse; sed uam inquit cui Drerum generi naturam formam a Deo datam esse, &c. Imprimis au 8s tein illam Ethnicorum Mundi Animam reiecit, quae ab ipso Deo non discernebatur: qua adeo divina Providentia vel plane tolle-T 3 batur,
179쪽
batur, vel ad ordinem Naturae alligata credebatur unde suum Fatum, Fιμαρμενην, Stoici finxerunt; inevitabilem nimirum seriem ac nexum omnium causarum, que nulla vis rumpat, cui ipse quoque Deus sit astrictus. Nempe hanc de Mundi Anima sententiam respexit unice Danaeus , damnavit, proscripsit, quam secutus est,
ut ipse loquitur, qui ita ripsit O cecinit:
Principio Hum ac terras campo que liquentes,
Lucentemqueglobum Lunae, Titaniaque astra, Spiriti inim alit, totamque infusa perarius Mens agitat molem, O magno se corpore miscet.
Haec, inquit, non tam sententia 2γνο ρ η Z, quamgravi simus quidam error, quemadmodum docet Ais l. lib. contra Felician. A-86 rian. cap. . Quae autem 'ualis haec sententia fuerit paulopbst plenius innotescet Certe agnovisse ipsum Danaeum in Universi mole, etiam tum cum Mundi Animam impugnabat, g i ιν quandam ζωτικὴ, ἐνεργη βιε, communem omnium, ex ipsa illa pari. I Phys Christ. cap. s. manifestum est, cum inquit, Spiritum Dei robur vegetum indidisse tam magna moli , non solum perquam esset, si que sustineretis tanquam portaret; sed etiam timquandam inseruisse injecisse, c excitasse in ea, per quampostea ad
8 7 parturiendum 9 velut concipiendum incalesceret. Porro in a manni Scholis Philosophicis non putem quicquam inveniri magis urgens, quam quod jam hactenus lustravimus, quo Mundi Anima periclitetur, vel quod non expedite queat solvi Nobis quidem jam ob copiam desideratam non licebit eas visitare. Hoc unum satis esse credimus , pro omni praejudicio tollendo , quod ipsemet Asiacus, qui adeas,velut item ad Danaeum, alios remisit olim , in iisdem noluit subsistere ac forte una eademque opera
Casmanni ac Danaei rationes contra Mundi Animam conatus est 8 8. diluere. Urgentissima autem sane causa est, qua ipsemet Asiacus tandem a Lactantii sententia illa se abduxit, quam olim nostro
Theologo citante, visus est probare: a quam etiamnum probat atque urget Theologus Haec nempe illa ipsa est, quam unice damnavit praestantissimus Danaeus, a qua tantopere abhorruit Augustinus, ut non tam sententiam vel γνέ ν, quamgravissimum ei 89 rorem pronunciaverit. Nostrorum primus Maro nia: Lact. l. I.
Instic. s. probanteTheologo nostro, nolo uita veritate cuimri summ
180쪽
desummoDeo queSpirituma Mentem nominavit c verba Anti spirat uitantum haberet testatu eclaravita
Deum namque ire per omneis Terra uti tract usique maris, Caelumque profundum: Hinc pecuda armenta, viros, geni omneserarum Uuemque bi tenues nascentem arcessere vitab
Profecto non caret haec Virgilii sententia periculoso illo Mim oo.
pie Stoicorum errore, quem paulo ante tetigimus , quo nempe Deum ipsum Mundi Ammam vel Animum fecerunt a quo longe alienissimus fuit Plato aliaque non minus pernitiosa hic delitescunt, quae mox aperiemus, de S icro loco exturbabimus Per Spiritum equidem , qui Caelum terras atque astra intus alat, e mamia und indigitavit Virgilliis, sine qua inquiebat Plato Intellectum Mundo dari non posse. Illum Spiritum Vir illi nomme expressit Ovidius in init. Metam. hancinuo sensu quocunque , sociam causam Deo adjungens, ubi inquit Hanc Dei ct ebor tem A Tu R diremit. Nempe Spiritum in 9 te exere, quem cum Tris megisto universa Antiquitas Mundo tribuit Spiritu, inquit ille in Dial. Asesep ministrantur omnia, ct et egetantur in Mundo quasi organumis machina ummi Dei soluntati abjectu est. Per hunc Spiritum Mundum vivere ac scia tire arbitrabantur. Ita namque Laertius in Zenone ipsorum quoque Stoicorum sententiam exponit, qud lime Intellectum seu Mentem, qua Mundus instructus sit, Animam ab illa distinctam agnoverint, qua sit Animal seu natura animata xsentiens Quod
autem animal t Mundu Ainviit, rationale, animatum 2 intestigeni, asserit 6hrysippus, ct e posiodortu, ct Posidonius ma quidem ita ut inatura animata sentiens. cuod enim animans, non animante praestantius est; nihil autem Mundoprastantius. Vnimans est igitur Hactenus quidem absq;offendiculo sententia procedit. Sed praeternaturam hanc animatam&sentientem, 2.
ipiam quoque Mentem seu rationem addunt eodem argumento quo Plato ; at non eadem pietate. Haec equidem Zenonis verba sunt in Sext. Empirico. Si quodparticeps rationis est melius eo quod ictus expers est ergo Mun sparticeps rationis ente ergo