장음표시 사용
161쪽
. Tudice controversiarum stio Pontificis . 2. Exemplo variorum Conciliorum , quae reinlaestrarunt. Adducit autem duo genera Conciliorum e alia 4 oui exarum ex concessione Catholicorum.' alia, quae absolute erea
runt Prioris generis sunt haec. I. Ariminense, Seleucium.&Ephesinum secundum, fatente Bella ino . 2. Constantino nolitan una primum , & Chalcedonense , decernendo Episcopum Constantinopolitanum debere esse parem , & aequalem Romano Pontifici . 3. Constantiense, & Basiliense , definiendo Coniacilium esse supra Papam . Posterioris sunt haee . I. Neocaesariente , decernendo Presbyterum non debere interessὰ secundis
nuptiis. 2. Carthaginiense quartum , statuens Episcopum non debere legere libros gentilaum, nec rei familiaris curam gerere. q. Toletanum primum , definiens eum , qui pro uxore habet con- ubinam , a communione repellendum non esse. 4. Nicaeniim secundum, lanciens cultum , & adorationem imaginum . 1. Con-1tantiente, adimens laicis communionem Calicis . 6. TridentInum, statuens plurima decreta contra Scripturam, &consensum I'atrum, ut Kemnitius ad oculum demonstravit
99. Certe oleum, & operam perdit Gardius . Primo , qu a nos fatemur, Concilia errare posse, nisi a Pontifice sint approbata Et hanc scit nostram esse sententiam. Cur ergo tot exempla aceu mutat, ut id probet, quod nos ultro damus ' Duplici, ut opianor, de causa id facit. I. Ut simpliciores Lutherani concinia iis magnam opinionem de Gardio, quasi is illustrarit, & e minaverit omnia Concilia , quae hactenus in Ecclesia celebrata sunt. ci scirent , allum ex Bellarmino Catholico , & Hunnio Lutherano transcripssse, non tanti eum aes imarent. cd 'iam Catholicis, praesertim rudioribus, possit persuadere temere tot Concilia ab ipsis citata esse . Sed non obtinebit quod
vult. Notae sunt Praedicantium impossurae, ut facile ea ver &contemni queant. Vis NI oo Deinde multa ex iis , quae dixit, salsa sunt. Ac primo satisum est, Coiicilium Constantinopolitanum primum decrevissi Episcopum Constantinopolitarium debere esse parem, & aeolia 'lem Episcopo Romano. Nusquam hoc invenio ita Concilio Invenio quidem cap. F. haec verba : Consta politanis e Trin
ptim , propierea quod sit nova Roma. Sed aliud est essὸ parem &aequalem Episcopo Romano, aliud esse proximum post Episcopum Romanum . Hoc posterius Invenio. Prius non item. ior. Secundo selsum est , errasse Concilium Cartino inen quartum, statuendo, Episcopum non debere legere libros genti-
162쪽
336 Liber L caput M. Lum , nec reI familiaris curam gerere. Nullus hῖe error est , sed praeceptum, vel consilium Ecclesiasticum. Potest enim Ecelesia suadere, vel etiam legitimis ex causis mandare, ut Episcopi a Mineant a lectione librorum Gentiliunt, & vacent lectioni Scri-Pturarum ,& sanctorum Patrum : Similiter, ut non implicent securas , S negotiis flacularibus, sed occupentur ossicio pastorali, quod aptis incumbit. Et hoc est conforme scriptura , I. Timolli. q. ver. 16. Aliende tibi, doctrime : Insta in illis . Et a. Timoth.
- . er. q. Nemo militans Deo imprieat se negotiis Lecularibus. Et rictor. 6. 2. Non es aequum , nos derelinquere versum Dei, o mἈisrare mensis .ior. Tertio, salsum est errasse Concilium Toletanum primum , deii mens, eum, qui pro uxore habet concubinam , a communione repeIlendum non esse. Non est error Concilii, sed imperitia ardia . Concal. Can. II. sic habet: Si qui, habens uxorem sidelem,
ei concribanam habeat, non eommunices . Caeteriam is, egni non ha- eo MAOrem , ta pro uxore coni tibi nam habet, a Communiane non ve-pellaιur I tantum ut unius mulieris, ant uxoris, aut e Oncubinae uςeι placuerit o sit coniunctione eontentris. Aliae vivens assiciatur, conec desinat , o ad paenitentiam revertatur. Ubi per concubinam non intelligitur fornicaria, quae extra matrimonium vivit, ut putat Gardius, qui Canonem non examinavit, sed uxor, quae sine externa solemnitate v ro coniuncta est, ut patet ex jure Canoniaco apud Gratianum dis . 3 . Can. 3. ubi sic dicitur . concubina a re n; elligitur , quae eestantibus legalibus instrumentis unita est , coniugali assectis ad thchur . Hane eoningem facit asseri ras :conchbι nam vero Lx nominas .iEt Glossa ibid. cc ii tir hic concubina, quae c Ognin tur uxorιs ast ictu , sed non fuit ducta eum sol
pum lase. Et ιalem lex concus am vocat. Itaque is, qui non duxit uxorem cum solemnitate, 6ed tamen habet eone ubinam , quam asse- Ais marii Hi accepit sine solemnι tuto, non pγoptexea repeliandus es
a communaone . Nihil error Is h Ic est . Eodem sensu loquitur Isidorus de distaritia novi, & veteris Te 1 amenti, cum ait: christiano non dicam plurimas , sed nee duas fimhl habere lichtim es , ns unam laiarum aut uxorem , aut certe loeo uxoris si eirini deest ) concnbinam . Refertur apud Gratianum loc. citat. , cap. s. videri
potest Augustinus, libro de hono coniugali, capite quinto. IO3. Quarto, salsum est, errasse Concilium Nicaenum secundum , sanciendo cultum, & adorationem imaginum e Itemque Constantiense, adimendo laicis communionem eaticis. Gardius
quicem dicit errasse, sed non probat . Eodem jure liceat mihi dicere, Gardium errare. Sed extant de utroque puncto doctissimae
163쪽
De Iudice Controversarum . I 37 controversiae iam pridem a nostris conscriptae , & divulgatae . Eas oppugnet ipse, si vir est. Io . Quinto, falsum est, Concilium Tridentinum sanxisse plurima decreta contra Scripturam , & consensum Patrum . Nee alia unde hoc probat Gardius, quam authoritate Κemnitii Lutheraiani , qui propter apertissima mendacia , quibus scatent ipsius libri contra Concilium Tridentinum, merito infamis est.
Ex Analog et Iudicis controversiarum et Ilium s
Ios. V me argumentum, quod rem maxIme ilIustrabit, pr
I 1 poni potest hoe modo: Inter res fidei, ae religionis
ex una parte , & inter res civiles , & politicas ex altera, potest spectari multiplex analogia io Sicut in politicis,ae civilibus saepe riuntur lites, ac controversiae , quae requirunt aliquem iudieem , qui sententiam ferat inter partes litigantes, sic etiam in fide, ac religione. 2. SIcut In controversiis eivilibus distinguuntur haeetria, Iudex , Lex scripta, & Consuetudo I sic etiam in controvem sis fideI haee tria, Iudex, Scriptura utriussue Testamenti, & Τrad tio. 3. Sicut Princeps , vel Magistratus saecularIs iungitur officio iudieis In decisione controversiarum civilium; sic etiam Prineem Fcelesiae, vel Synodus Ecclesiastica sungitur ossieto iudicis In Meufione controversiarum sidet. 4. Sicut lex scripta est quasi norma quaedam, seu regula, quam sequitur iudex saecularis in decidendis controversiis civilibus; sie etiam Scriptura utriusque Testaia menti est quasi norma quaedam , seu regula , quam sequitur iudex Ecclesiasticus in det idendis controversiis fidei. s. Sicut so Ia lex scripta non est sufficiens ,& integra norma omnium controversiarum civilium, sed lex scripta, α consuetudo simul; sio etiam sola Scriptura utriusque Testamenti non est sufficiens ,& Integra. norma.omnium controversiarum fidei, sed Script ra , & Traditio simul. in I . Haee cIara sunt. Nihilominus, nequis dubitet, singula breviter explicabo r Ac primo, quod Princeps, vel Magistratua saecularis iungatur officio, iudieis in controversiis civilibus, non eget longa probatione. Hoc enim testatur quotidiana experiem tia In omnibus regnis , ae provinetis. Nam ubique contentiones ,&causae eiviles deseruntur ad Principem, vel Magistratum saecularem, quem partes litigantes agnoscunt pro legitimo suo iudice. Quod etiam ex utroque iure, tam civili, quam canonico noti
164쪽
i38 IIεν I. caput M. Qim est. Nam in utroque extant titulio De oscio Iudicis ord misi , o delegati. Nec ullus in hac re tam peregrinus, aut stupidus est , ut per Iudicem ordinarium, aut delegatum intelligat Legem criptam, eum eonstet illum esse ordinarium, qui ordinariam habet iurisdictionem, & potestatem : illum vero delegatum, qui accepta ab ordinario potestatem, vicem illius gerit.
bari potest. Et quidem in his tribus casibus. Primo , quando ipsa
obscura, aut ambigua est: Tunc enim opus est alio judice, seu interprete, qui mentem illius explicet. Secundo quando una lex videtur alteri repugnare, quod frequentissime contingit: Tunc etiam iudex adhibendus est, qui eas inter se conciliet. Tertio quando verba legis, quae generalia sunt, restringenda essent in aliquo casu , & tamen restricta non sunt. Quod tunc fit, quando occurrit aliquis casus particularis, quem Legislator, cum legem conderet, non praevidit eventurum: &si praevidisset , non volui s. set illum i ub lege sua comprchendere. In tali igitur calu contra legis verba iudicandum est . Et quis erit tunc judex ' Non lex ipsa: nam illa se ipsam non destruit, aut judicat . Alius ergo ἡistinctus a legesIo8. Postremo, quod sola lex scripta non possit esse sufficiens
norma pro decisione quarumcunq; Controversi artim civilium , sed praeter legem scriptam admittenda sit etiam consuetudo, certissimum est apud Iurisconsultos . Ae potissimum in duplici casu .
Primo, quando movetur aliqua controversia , de qua nulla extat Iex scripta. Tunc enim consuetudo, si adsit, vim legis obtinet, juxta illud e Ea , qua longa consueιtidine comproba=a fiant, ae per annos
plurimos os servara , vetuo tacita civium conventio , non minni, quam
ea, quae scripta sunt, jure serrantur . L. 33. T. de legib. secundo
quando extat quidem lex scripta, sed ambigitur Me mente, ac sensu illius, nec aliunde, quam ex consuetudine, & Traditione de ea constare potest. Tunc enim locum habet illud r Optima legum interpres est consuetudo . L. 37. ibid. bilemq; illud: Imperator
nyster Severtit refcν'sit, in ambiguitatuus, quae ex legibus proficis uni r, consuetudiaem , aut rerum perpetuo similiter judicataruma ithoui ιatem vim legIs estinere debere. L. 38. ibid. )ro9. Dices. Quid si occurrat aliqua controversia , quae nec eX lege scripta, nee ex consuetudine definiri possit quae tunc erit n)rnaa, quam Iudex sequi debet. Respondeo. Tunc ex naturali aequitate debet rem componere. Hoc tune potissimum fit, quando occurrit aliquis casus , qui comprehenditur quidem sub verbis legis, non tamen sub mente Legislatoris, ut supra dictum est .
165쪽
De Iudice controversiarum I 39Τune enim I udex ex aequo , & bono debet sententiam pronuncia-ie. Idem fieri potest in controversus fidei, aut religionis. Nam si occurreret aliqua controversia, quae neque aperte ex Scriptura, neque ex Traditione decidi posset, recurrendum esset ad au-x Ilium Spiritus Sancti, qui tametsi in omni casu impigrantibus adesse solet, in hoc tamen speciatim doceret nos omnem meritarem , ut Christus promisit: Et hoc remedio us sunt Apostoli in Concilio Hierosolymitano, ubi agebatur de circumcisione, &observatione legalium . supra θIIo. Atque haec sunt argumenta , quibus hactenus probatum est, Iudicem controversiarum fidei non posse esse Scripturam , sed Ecclesiam . Nunc superest, ut testimonia scripturae, quae initio proposita sunt in primo argumento adversariorum , examinemus ,&simul alias objectiones, quae afferri possunt, dissolvamus. Ex quarum solutione apparebit, adversarios, qui perpetuo de Scriptura gloriantur, ineptissime ex Scriptura argumentari, &nihil minus, quam Scripturae sensum,& intelligentiam assequi, Se .
II I. Prima sumitur ex illo Isajae 8. ro. cd legem magis, ct ad testimonium . Hinc colligunt, Iudaeos in veteri testamento, quandocunque oriebatur aliqua controversa, ex mandato Dei naisios su isi e ad legem , &testimonium, idest ad Scripturam, tanquam ad Iudicem. Sed valde errant. Primo, quia iam supra ostensum est Iudicem controversiarum in V. T. non fuisse Scripturam , sed Pontificem. Secundo, quia illa verba, letem , ct ad test m nium, multo aliter accipienda sunt, quam putant Adversarii, ut patet ex praecedentibus , quae sic habent: tam dixerint ad vos τί Vrire a pythonibus , ct a divinis , ct qtii strident ineantationibus fias: Nunquid non populus a Deo suo requiret pro vivis , ac πιο tuis d legem magis, ct ad testimonium . quod si non dixerint iuxta verbum hoc , non erit eis matutina lux . Ubi diserte agitur contra Illos, qua defuturis eventibus solent contulere Pythonis-las, & Ariolos , & remittuntur partim ad legem, quae id prohiabebat, Deut. 18. 9. quando ingressus fueris terram , quam Do
minus Deus tuus dabis.tibi, cave, ne imitari velis abominaiiones illarum gentium , nec inveniatur in ta , qui ργιhones consulat, aut divinos, auι quaerat a morιuis veritatem: parti in ad testimonium Prophetarum, quia Deo constituti erant, ut futura praedicerent 3. Reg. 7. Dixit autem Iosaphat, Non est hic Pr pheta Domini quispiam , ut interrogemus per eum fi Ir. Igitur sensus illoru ni verborum, ad legem magis , ct ad te stimonium, est hic: Si vultis fieri certiores de futuris eventibus, non deb
166쪽
r o Liber L caput M. debetis consulere pythonissas, sicut fecit Saul; I. Reg. 27. 7. qu Iahoc Deus per legem suam fieri proli ibuit, ad quam vos remitto rsed consulite Prophetas Domini, quorum ossicium est de futuris praenunciare. Quid hoc facit ad iudicem controversiarum Nihil penitus r Nis Adversarii velint hoc modo ratiocinario De futuris eventibus non licet consulere pythonissas ; Ergo sola Scriptura est judex controversiarum . Ineptissime. Et tamen, quod mireris, praecipui illorum Rabbini se ineptiunt. De quibus bene proe mo-ituit nos Christus: Sinite illos, caeci sunt , ct duces Gecorum'. D 3. Sed duo contra hanc solutionem opponit Gardius. Priamo , in tota Scriptura nullum locum monstrari posse, ubi vox Testimonii significet testimonium Proplaetarum futura praedicentia
um . At ego monstrabo locum , Act. IO. 43. Huic omnes Prophetae testimonium perhibent, remisonem peccatorΜm accipere per nomen ejus omnet, qui credunt in eum . Deinde opponit legem ct testia monium pro eodem accipi, nempe pro Scripturar Et contineri generale mandatum, quo omnes, in quibuscunque rebus dubiis,
obligati sint recurrere ad solam Scripturam . Non ita est : Tame si enim verum sit, legem, & testimonium aliquando sumi pro eodem, quod non nego; tamen hoc loco distincta sunt: Et per legem inteli itur Lex illa particularis, de qua dixi: Quando ingressus fueris terram , quam Dominus tuus dabit ribi , cave , ne imitari Nelis abominationes illarum gentium: nec inveniatur in te , qui n-rbones consulat, aut divinos, aut qIuerat a mortuis veritatem . Et
per testimonium intelligitur responsum Sacerdotum, & Prophetarum , quod viva voce soliti erant dare, quando In rebus dubiis a nopu Io , vel Rege consulebantur . II q. Hoc dupliciter probo. Primo, quia si lex, &testimoniatim loc. et t. su meretur pro Scriptura , & mandatum esset, ut Iudaei in rebus dubiis recurr rent ad solam Scripturam, ut G a dius interpretatur: jam omnes illi peccassent contra hoc mandatum , qui in rebus dubiis conliuebant Prophetas, & Sacerdotes, ut David, Iosaphat, & alii plures in Scriptura laudati. Imo Deus dedisset duo contraria mandata: Unum , quo iubebantur in rebus dubiis consulere solam Seripturam, ut vult Gardius rAlterum, quo iubebantur consulere Sacerdotes , dc Proolaetas, Deut. 17. 2.&Deut. I 8.14. Is . Haec absurda sunt o Ergo & illud, ex quo sequuntur.
IIJ. Secundo, quia si Iudaei de iis omnibus , de quibus gentiles consulebant Pythones , & Ariolos , debuissent consulere legem ,εc testimonium , id est, solam Scripturam , ut Gardius contendit, debuissent etia in consulere solam Scripturam de suturis eventibus r
167쪽
De Iudice controversiarum . I Itius, de quibus vel maxime gentiles consulabant Pythones, &Αriolos: At Scriptura nihil determinate poterat pronunciare defuturis eventibus: Erso frustra illam consuluissent: Deus autem nihil frustra mandat heri. Dabo exemplum , quo res illustretur . Iosaphat Rex Iuda volebat scire, quis esset futurus eventus , si obsideret Ramoth Galaad 3 an scilicet posset eam expugnare, nec ne si in hoc consuluisset Scripturam, nihil responsi acceptias et . Quid ergo fecit' Consuluit Prophetam, ut viva voce responsum ab eo acciperet. 3. Reg. 22. F. Idem In simili casu secerunt David, & alii. Et recte. Frustra ergo urgent adversarii, ad solam Scripturam remissos esse. Secunda objectio. 16. Secunda sumitur ex illo Ioan . s. 32. Scrutamini Script ras . Ecce, inquiunt Adversarii, Christus remittit nos ad Scriapturam, tanquam ad judicem controversiarum . Hoc certe non
dicerent, si intelligerent mentem Christi. Christus in illo capite disputat cum Iudaeis, qui negabant ipsum esse Filium Dei. Ipso
autem probat se esse, quatuor testimoniis. Primo, testImonio Ioann. Baptistae, Hor, inquit, 1nisistis ad Ioannem , O testimonatim
perhibuἰt veritati . Erat autem hoc ipsius testimonium : Ecce agnus Dei , ecce qui tollir peccata mundi. Et iterum: Ego testimonium perhibui , quia hie es Filitis Dei. Ioan . I. 36. Secundo, testimo
nio miraculorum , quae patrabat. Ego, inquit, habes tesimonium majus Ioanne . Opera enim, quae dediφ mihi Pater , ut persiciam ea , tesimonium perhibent de me , quia Pater misit me . Tertio , testimonio Dei Patris . Et qui misit me Pater , ipse testimonium perhibuio de me : nempe, cum dixit de coelo : Hic es Filiui mens dilectus , in quo mihi complacui , ipsum audite . Matth. 3. II. & Luc. s. 3 s. Quarto, testimonio Scripturarum veteris Testamenti. Scrutam ni , ait, Scripturas , quia Vos putatis in ipsis viιam aeternam habere , ct illae sunt , quae testimonium perhibent de me o is non mullis venire ad me, ut vitam habeatis. q. d. Si non vultis recipere tria
priora testimonia, quae tamen evicacissima sunt alioqui illa non produxissem o saltem non potestis reiicere testimonium Scripturarum, de quibus tantopere gloriamini. Illae ipsae, si attente scrutamini, perhibent testimonium de me, quod sim Messias a Deo promissus. Quare ergo non creditis D 7. Hinc concludo, Adversarios ex hoc loco seipsos potius , quam nos oppugnare. Nam Ipsi contendunt, solam Scripturami esse judicem controversiarum : Et Christum ad solam Scripturam
168쪽
I 2 Liber I. caput te nos remIttere.λAt contrarium verum est. Nam Christus in eo tu troversia, quam habebat cum ludaeis, An ipse eger Filius Dei, non remisit illos ad solam Scripturam , sed primo ad testimo nium Ioannis Baptistae 'deinde ad testimonium miraculorum, uae ostendebant ipsum esse Deum: postea ad testimonium Dei atris, qui voce de coelo delapsa idem confirmabat: denique ,
ut omnIa experiretur, ad testimonium Scripturarum.
D 8. Nos Catholici in hac re Christum imitamur. Nam in Controversiis, quas habemus cum Adversariis, non solum utimur testimonio Scripturae, sed etiam sanctorum Patrum , Matris EcclΟ-siae, & miraculorum, quae saepe fiunt pro confirmatione nostrae fidei. Adversarii autem, quasi Christo prudentiores essent, nihil volunt audire, nisi ex solis scripturis. In quo si miles sunt Judaeis, contra quos Christus agit. Nam Iudaei, repudiato quocunque alio testimonio, Elam scripturam admittebant: Et hane Ipsam neque tunc intelligebant, neque adhuc intelligunt, ut testatur Apostolus 2. Corinth. I . eum ait: Obscuralis ni senis, eorum. Et infra: qne in hodiernnm diem , eum legitur Moyses , velamen pudum est super cor eorum . Idem adversariis nostris , qui in hae causa Nepotes Illorum sunt, accommodari potest. Tertia obieerio. 19. Tertia sumItur ex illo Actor. I . II. quotidie scrutantet Meripturas, si h e ita se haberent. Hic iterum clamant advers rii, Beroenses non temere eredidisse, quae ab Apostolis dicebantur, sed omnia examinasse iuxta normam'scripturae: AEquum IgItur esse, ut nos illorum exempItim imitemur, &solam scripturam pro norma, ac Iudice agnoscamus, sed frustra . Quod facile constabit, si constet de re ipsa, de qua tunc agebatur. Ea fuit huiusmodi . Paulus opostolus, ut expresse habetur in e dem capite, primum quidem'Thessalonicae, deinde apud Beroenses, disserebat ex scripturis, adaperiens , ct insinuans , quia Christum oportuis pari , ct resurgere a mortuis o ct quia bie es 3
sus christus, quem reo annuncio vobis. QuId vero Beroen sestsequitur ibidem: susceperunt verbum cum omni aviditaιe, quoistidie ferulantes scripturas, si hac ita se haberent. ΙΣΟ. Igitur hie est sensus illius loci: Beroenses cum audirent Paulum citare quaedam testimonia Scripturae veteris Testanae ii, quibus adstruebat Christi mortem, &resurrectIonem , scrutabantur, an iis ipsis testimoniis consentaneae sient, quae a Paulo dicebantur: Non quidem eo animo, quasi dubitarent de mo=te , α resurrectione Christi, quippe quae jam satis confirmata erat ab
169쪽
De udice controversiarum. I 3 ab Apostolo per virtutem miraculorum , I. Thess. r. s.) sed ut magis in fide confirmarentur, si vIderent ea, quae Paulus praedica bat , multo ante per Prophetas fuisse praevisa, & praesignificata. DI. Ex hoc sensu quid obsecro concludent adversarii .Nihil ad rem, de qua agitur. Nisi forte sic velint concludere: Beroe ses scrutabantur testimonia Scripturae a Paulo citata: Ergo sola Scriptura est Iudex controversiarum. Quod perinde est, ae si dicas : Lutherani scrutantur testimonia August ni a Bellarmino citata; Ergo solus Augustinus est iudex controversiarum. Vel sic : Rustici scrutantur testimonia Lutheri a praedicante citata: Ergo solus Lutherus est iudex controversiarum. Vel sic: Κ mnitius in examine Concilii Tridentini scrutatur Τraditiones a Catholicis allegatas: Ergo sola Traditio est judex controversiarum. Uel denique sie r Distipuli scrutabantur testimonia Cic
ronis a Praeceptore eitata: Ergo solus Cicero est author latin talis . Apage cuin istis consequentiis. Et tamen apud adversarios, quia meliores non habentur, in pretio sunt. quarta Objectio Populavit. I 22. Plerἰque simplie res sic objiciunt: Iudex controversiarum
in rebus fidei debet esse insallibilis, qui errare non possit: quia si
ipse erraret, reliqui etiam errarent, qui illius sententiam sequerentur. Iam vero eonstat ex una parte, Scripturam esse insallibulem; cum sit verbum Dei, quod errare non potest: Ex altera, homines non esse infallibiles , sed mendaces, & errori obnoxios, iuxta illud Rom. 3. q. V antem De ut verax , omnis autem homo mendax: Ergo SerIptura potest esse infallibilis judex ; homines, cum
sint mendaces, non possunt. At Pontilax est homo, &Ecclesia n hil aliud est, quam collectio hominum: Ergo Pontifex,&Eccle sia sunt mendaces, & errare possunt. Nemo igitur est tutus , ac securus in negotio fidei, qui illorum sententIam sequitur. I 23. Haec objectio, si quid roboris, ae momenti habet, non
minus valet contra adversarios, quam eontra nos. Nam si
mnis homo mendax est, & errare potest, necessario sequitur, Moysen , Prophetas , Apostolos , Euangelisias , Lutnerum quoque, & Calvinum , itemque omnes Praedicantes, Luth ranos, &Calvinianos mendaces esse, & errare posse, quia homines sunt. Nihil igitur illis credendum, aut fidendum esse a sed omnia, quae ab illis dicuntur, suspecta, R incerta haberi portere. UbI ergo fides' Nee refert, si dicant, se non homunis, sed Dei verbum annunciare. Nam si mendaces sunt, etiam
in hoc puncto mentiri possunt. Nihil ergo certi est . . 116. sed
170쪽
ν 144 Liber L caput mra . Sed absit, ut nos ita loquamur, aut sentiamus. Longe aliter res habet. Ac primo quidem fatemur, Scripturam c se tam , ac infallibilem esse , quia verbum Dei est; sed addimus, cum saepe obscura sit, non facile unicuique constare posse de legitimo illius sensu . Itaque alio judice opus ese, qui infallibiliter decernat, quis legitimus Scripturae sensus sit. Hic autem judex non potest esse quilibet homo privatus, quia alioqui tot essent diversi iudices , quot diversa capita, & sententiae : Et sic nulla controversia componi posset. Quisquis enim diceret, se Bene sentire, reliquos male . Necesse igitur est, ut sit aliquis Publicus iudex, qui cum authoritate decernendi, & desiniendi inter partes litigantes potestatem habeat. Ias. Deinde asserimus, homines dupliciter spectari posse . Primo, quatenus sunt filii Adam, & obnoxii naturae corruption Bus . Sic sine dubio proni sunt ad mendacium , & falsitatem. c Gen. 8. 21. & Psal. 38.6. Secundo, quatenus a Spiritu Sancto diariguntur , & gubernantur ad aliorum insti uetionem . Sic in saltibia Ies, &sine mendacio sunt. Talis in veteri Testamento fuit Moseses cum Senatu Seniorum . Num. II. II.) Tales alii Pontifices, qui deinde secuti sunt. Deut. I p. 9.& Aggari 2. I 2. & Malach. a.
7.) Tales Prophetae, Ilaias, Ieremias, EZechiel, Daniel, & alii. I erem. I. 7. Tales In novo Testamento A postoli, quibus dictum
est Joan. Is . I 6. Iuttam vobis a Patre Spiri. um veritatis . Et c. I 6. I 3. Cum autem venerit ille Spiritus veritatis , docebis vos omnem
meritatem. At ubi omnis veritas, ibi nullum mendacium.
I 26. Talis denique sena ner fuit, & nunc etiam est Ecclesia, quae propter perpetuam Spiritus Saneti assistentiam, &directionem nunquam erravit hactenus, nec deinceps errare poterit. Est enim aediscata Dpra firmam petram , ct portae in seri non prae alebunt adversus eam . Matth. Is. I 8. Est columna , firmamentum veritatis. I. Tim. 3. I s. Nunquam confundetur , neque erubescet.
Ilaiae sq. . Iaspis est propugnaculum ejus . Ibidem vers. 12. Et omnem linguam resistentem illi in judicio judicabit. ibidem vers. 37. Est igitur infallibilis judex, quem quaerimuS .
12 7. Sed, an omnes,&singuli, qui in Ecclesia sunt, habeant hanc assistentiam , R directionem Spiritus Sancti, ut in fide errare non possint Facilis responsio . Singuli quidem habent, sed dependenter ab ipsa Eccles a. Quamdiu ergo manent conjuneti cum Ecclesia, errare non possunt: si disientiunt ab Ecclesia, jam errant. Quod duplici similitudine declarari potest; una sumitur ex proportione humani corporis. Nam si quaeras, an singula membra, quae sunt in huinano corpore, habeant in se spiritus vitales, & sensitivos, qui