장음표시 사용
671쪽
Mt . Laer R. cap. .mL, quod nesciunt, sed ad visum gnarendum carnatis, is ad veram aperiendum spirituales catholiear excitando. Sant enim Mnumer
biles in Melesia sancta Dat probati viri , sed manifesti non fiunt
inter nos , quamdi aperitia nostrae ιenebris delectati, dormire m Iamus , quam lueem veri aiis intueri. Quapropter multi , ut diem Dei videant, o gaudeant , ρον haereticos de somno excitantur. samur igitnν etiam haereticis, non no eorum approbemus errores , sed ut catholieam diseiplinam adversus eorum insidias asserentes , vigilantiores, ct eauxiares fimns , etiamsi eos ad friιuem revoeare. man ρο Ar. De posteriori bono videantur Interpretes in eap.
' io. Danielis, de duobus Angelis inter se, concertantibus, An Iudaei deberent diutius manere in Persidet eum gentilibus t Αlter aflarebat, eo quod multi gentiles, qui vivebant inter b
nos , ac serventes Judaeos, eorum exemplo con verterentur ad mltum veri Dei. . ii I 2. Tertius est, quando ex permissione, seu tolerantia haere
fis evitatur majus malum, quod aliter evitari non potest ; ut si PHnceps Catholicus vellet quidem impedire , vel coercere haereticos in sua Provincia, sed si tentaret, ipsileum vicinis populis,ae Principibus haereticis conspiraturi essent, & impetu facto Catholitos oppressuri a tunc enim foret consultius permittere, ista tolerare haereticos permixtos cum Catholicis , quam cum tanto dispendio, de iactura illos irritare . Recta ratio hoc exigit. 13. Extra hos tres casus non potest Catholicus Princeps permittere, seu tolerare haereticos in sua provincia, vel civitate. Itaque peceant illi gravissime, qui vel ex mera negligentia permittunt illos seorsim irrepere 3 vel qui spe lucri temporalis lubenter eos tolerant, ut fieri solet in quibusdam magnis Empotiis, ubi haeretici, & Turcae, & Mauri tolerantur ratione mereaturae, vel qui propter favorem, cognationem L affinitatem, aut similem respectum humanum non volunt eos ossendere, aut impedire ἀ quod vitium late distusum est. . t I . Superest una quaestio, quae praecedenti annexa est: Ath PtIneeps Catholicus non solum possit permittere, seu tolarare haereticos , sed etiam pacisci , seu permittere se permissurum, seu i iteraturum' Respondeo.' Potest. Ratio est, quia tunc potest alia quis licite promtriere, quando rem licitam promittit,si aliunde ni x illo et: sed Princeps in tali casu rem lieitam promittit,ut Ostenissum estpromittit enim permissionem,seu tolerantiam haeresis,quq in tribus supradictis casibus est licita. Unde haec regula servaricis t.' Quandocunque permissio, seu tolerantia alicujus malitia cita est, tune etia promissio talis permissionis , seu tolerantiae li-
672쪽
eIta est. Quando autem permissio, seu tolerantia est Illieita, tuti e etiam promissio illius est illieita . Patet in simili. Nam si matrimonium inter Petrum , & Catherinam potest esse licitum , etiam promissio talis matrimonii potest esse licita: Et si non potest esse
licitum matrimonium , ratione alicuius impedimenti, nee pr
missio potest esse licita. Ratio a priori est; quia honestas, vel turpitudo promissionis pendet ex honestate, vel turpitudine obiecti, id est, rei promissae . 1 F. Arg umenta contraria, quae initio capitis proposita sunt,ex dictis facile diluuntur. Primum est: Non licet favere haereticis a sed qui permittit, seu tolerat haeretieos, favet illis: ergo non liacet tolerare , seu permittere . Respondeo : Major vera est, hoc
sentu: Non licet favere haereticis, quoad haeresim . Minorem distinguo. Nam qui permittit, seu tolerat haereticos sine legitima causa, favet illis et Qui autem permittit, seu tolerat illos ob legia
timam causam, non favet: Sic Deus permittit, &non favet. . 2 iis. Secundum est; Non sunt facienda mala, ut eveniant b ra. At haeresis mala est: ergo non licet eam tolerare. Respondeor Negatur consequentia. Nam aliud est , facere malum o aliud permittere, seu tolerare malum . Verum est , non esse facienda mala , ut eveniant bona . Falsum est, non esse permittenda mala, ut eveniant bona. Potest ergo fieri duplex syllo misimus . .Prior rNon sunt facienda mala , ut eveniant hona : sed haeresis mala est ergo non est facienda haeresis , ut inde eveniat' aliquod bonum. Totum concedo . Posterior: Non sunt toleranda mala, ut eu niant bona , sed haeresis mala est : ergo non est toleranda, ut eu niat bonum. Major falsa est. Nam Deus tolerat omnia mala, quae fiunt in hoc mando, ut eveniant bona , & tamen n9n pee-cat. Dabo exemplum quotidianum . Petrus non potest surarI, uedet eleemosvnam et non potest mentiri, ut alteri prosit: non potest blasphemare, ut recreet; quia qui talia agunt, regnum Dei non possidebunt. Potest tamen permittere, ut alii ista faciant, si habeat legitimam causam permittendi. Quamvis enim alii peccent faciendo, Ipse tamen non peccat permittendo. II. Tertium ear Reges Hebraeorum , qui in is o regno tolerabant idololatriam , gravissime a Deo reprehensi sunto ergo non licet tolerare idololatriam , ae proinde nec haeresim . Respondeo ex dictis i Aliud est introducere, fovere, confirmare, & a probare idololat Iam r aliud permittere, seu tolerare. Rursum,
aliud est permittere, seu tolerare ex legitima causa , aliud permittere, seu tolerare absq; legitima causa. Igitur R eges Iudetorum repreheusi sunt,quia aut introduxerunt idololatriam,viIeroboam,
673쪽
ut conservarunt, ut Nadab, Baasa, & ali; plures; aut linelegitima causa tolerarunt, ut Asa et non autem, qui ex legitimaeausa tolerarunt, ut Iosaphat, de quo supra g. s.
a. Λ Ffirmant Calvinitar negant Lutheran I. Nos dIstInsu L L mus . Duo enim spectari possitnt in haeresi . Primo , quocist peccatum .Et hoc illi commune est cum omnibus alἰis peccatisι Seeundo, quod perturbet paeem , & tranquillitatem steipublicae ιvoe non est illi eommune cum omnibus, sed tantum eum aliquihus; ut eum homicidio, furtos rapina, adultello, rebellionesee similibus. Priori modo non punitur a Magistfatu prena eapitis ; sed posteriori. Et quidem iuste. Quod duplicIter ostendo . A. Primo, quia in veteii Τessamento poena moltis affecti suntia ololatrae, falsi Prophetae, blasphemi, Inobedientes, &qui simi lia peccata, quae Rempublicam turbare solent, perpetrassent odiam Mo=ses jussit oetidi multa millia Israelitarunt,eo quod adorassent idolum vituli, di a reliquo populo secessionem fecissent. c Exod. 32. v. 27. 3 sImstiter Helias Interfecit prophetas Baal. Reg. 18.4o. Idem fecit Iehu , .Reg. Io. 2 1. Denique Mathathias true Idavit quendam lud sum sacrifieantem idolis . I. Mach. s. 14. Neque solum usitata suit hete poena , sed etiam a Deo prae
cepta . Lev. 2 . 1. Si qui idedεrit de femine suo Moloch , morte me viaiur. Et cap. 26. I S. Qui blasphemaverit nomen Domini , morsa moriatur . Et Num. 2 s. F. Oecidat mnusquiseni proximos suos,qui ini- aiati Jhι Bee'hegor . Et Deut. I 3. 6. Si tibi voluerit persuadere frater tuus , ut servias Diis alietis , statim interficies . Et cap. II.m i supe=bierit, nolens obedire Sacerdotis imperio , ct decreto Indiciis, moriatur rimo ille. Hine eon ludo, si In veteri Testamento iuste statuebatur poena eapitis in idololaifas, & apostatas a fide , etiam In novo Testamento statui posse In haereticos, quatenus eommunis concordiae Christianae turbatores sunt. 3. Secuncto, Haeretici: praesertim pertinaces , de quIbus proprie hic asimus, non minus perturbant pacem ,& tranquillit tem reipublIcae, quam homicidae, lares, rantores , adulteri: Aehi iuste puniuntur poena captiss , ut omnes boni fatentur ergo Se illi punIri possunt. Dices r non est par ratio. Nam homIcidae s fures, adulteri turbant paeem politicam , di ideo puniuntur a
674쪽
Magistratu politIeo. At haeretici non turbant pacem politicaris sed tantuni Ecclesiasticain , Sc ideo non debent puniri a Magistr tu politico poena corporali, sed tantum ab Ecclesiasticla poena
spirituali. Respondeo. Haeretici turbant utramque pacem . Pria mo quidem, ae per se pacem Ecclesiae , quae consistit in unitate fidei , Ephes. q. 1 . ut Dominui , is fides, unum baptisma. Deinde consequenter pacem reipublicae, quae sine unitate fidei conservari non potest. Ubi enim est publiea animorum dissensio , quam introducunt haeretic I s ibi pax publica esse non potest.
q. Hoc testatur Christus , cum a iit omne regnum infe divi udesolabitur ι Testantus exempla liaereticorum . Guas turbas toto Oriente excitarunt Arriani Quas in Graecia Macedoniamἶ; Quas
in Africa Donat illae, de Circumtellionea: de quibus Augustinae p. 69. ad Ianuarium Donatistam. Quas In Imperio Romano I conomachi, & Albigenses' Hussitae in Bohemia 3 Calvini in Anglia , Gallia , Belgio , Polonia P Lutherant IiT Germania stem 3ore belli rusticorum' Taceo piaesentes rebelliones , dc conspirationes, quae omnibus notae sunt ι
. Et quid mirum y Nulla unquam familia fuit, in qua disse
tiens religio pacem non turbarit. Exemplo sit discordia inter Isaac, dc Ismaelem In familia Abrahae: inter Iae ob, & Laban , in Me sopotamia: inter Moysen ,& uxorem eius Sephoram , dum proficiscerentur in AEgyptum. Quomodo ergo in toto Re no, Provincia, civitate pax , & concordia sperari potest 3 ubi religionis, ae fidei summa discordia Certe non potest. Nam ubi haer sis, ibi supe=bia; ubi superbia, ibi dissenso . I ine insero reuiohaeietiei superbi sint, sane si a nobis dii crepant in Sacramentorum administratione; si Templa, Si Monasteria nostra evertunt ; si altaria, & imagines destruunt ; si Episconis, & Clerci illudunt; siritus , & ceremonias contemnunt; si sacrificia, ieiunia, &dies s sos execrantur; quomodo in rebus politicis eoncordiam , & vacem nobiscum tervare possunt i id praeter consuetudinem , & inge nium illorum est . inii cit Ina coniunctiores, quam Iudaei ,& lira
Iltat At postquam altare contra altare, templum contra templum
eiectum est , mox inexpiabili distidio disiecti, de dissis ciati sunt.
6. Nunc repeto argumentum, quod posui sub hac forma ι Hris retici magis perturbant pacem Christianam , quam homicidae, fures , adulterit at hi Iuste puniuntur poena capitis: ergo magis iuli. Major probata est, quia pax Christiana est duplex t una EGeles astiea, quae consistit in unitate fidei Saeramentorum : altera politica, quae consist i in externa justitia, & tranquillitate . in Iramque turbant haeretici; alteram tantum homicidae, lares, a
675쪽
sed simul eum Catholicis In eodem agro , idest , In eadem Eccleu
relinquendos, usque ad diem iudiciI. Respondeo Hic aliquo notanda sunt. Primum est quod per Elzania non soli haeretici νsed omnes mali intelligantur; ficut per tritieum , vel bonum te men intelliguntur omnes boni . Siis explicat Christus , cam a traonum semen sunt filii Regni ania autem silia nequam . At uota solI haeretiei , sed omnes mali sunt fili; nequam. Ergo. io. Alterum est , quod sermo sit de bonis ,&malis, non quo
euntiue modo, sed de iis, qui tales perseverant usque ad finem vitae. Nam qui ad tempus mali sunt, Sperstea bene moriuntur snon sunt Zirania , sed triticum. Et similiter qui ad tempus boni sunt,& postea male moriuntur, non sunt triticum , sed Zizania oouod etiam explicat Christus. Nam mali, qui intelIIguntur peTetiranti, mιrsentur in eamἰnum ignis. Et boni, qui intelligunturum tritieum, fulgebunt , sicut sol, in regno Patris eorum . Quoanon potest diei nisi de bonis, & malis, qui bene vel male moriuntur. Illi enim vel coelo, vel inferno destinati sunt. I i. Tertium est, quod nobis In hae vita certo non constet suui bene, Se qui male morituri sint, ac proinde non constet, qu sint aletania, & qui triticum. Hoc primum constabit in die iudieii, quando Angeli separabunt bonos a malis . Et haec eausa est, eur Christus non velit, ut in hac vita eradicemus Zizania . Cum enim inter giganta, & triticum non possimus discernere, facitcteontingeret, ut, cum putaremus nos eradieare zizania, eradica remus tritItum . , at x. Quartum est , quod eradieare Σletania nIhil aliud sit hoe loco, quam Iudicare, qui sint mali, & damnandi, 3c ex tali jud
clo eos a ecetu bonorum exeludere, &separare. Et hoc est, quod prohibet Christus, ne erremus : Sicut etiam Apostolus I.Cor. .s Nolite ante tempus judicare, qnsadusque veniat Dominus inempe in dIe iudicii qui ct illuminabis abscondira tenebrarum , ct mam festabit eo ria eordiam . Eodem spectat Illud x. Tim. 2. I'. onovit Dominns, qui sunt ejur. q. d. alii non cognoscunt. .iar 3. Hine patet, haee duo valde distingui. i. Non lieet nobis. In hae vita eradicare rigania. 2. Non licet nobis in hae vita
oecidere haereticos, fures , homicidas , adulteros. Hoc licet , Illud non licet. Ratio est , quia Reges, & Principes acceperii reolao ius gladii, ut puniant malefactores , quos constaviale, essis, Rom. 13. Iloe autem potest illis constare. At
nemo aecepit a Deo ius , seu potestatem excludendi eos ab aliorum coetu, quI moriturI sunt in statu precatI, & mittend. In caminum Ieria. Nemini enim constat, quinam illi sint. 3 16. I in
676쪽
ni ignis descendat de caelo, er eonsumat illos D eonversui imervavis eos , dicens: nescitis, cujus spiriιus estis r Filius hominit non venit animas perdere , Dd salvare . Ubi Christus reprehendit Apostolos , qui ad exemplum Heliae volebant Samaritanos igne consumi, & eo quod non reciperent Christum . q. d. Alius fuit spiritus legalis, qui consistebat in severitate: alitis est spiritus Euangelicus, qui eonsistit in mansuetudine . Hune debetis imitari, non illum . Hediae liculi, igne de ecelo misso, coniumere adversarios, vobis non licet . vos alium spiritum debetis habere, quam ille habuit. is, Res pondeo i Christus non loquitur generatim de spiritu Euangelieo , quasi ille exeludat omnem severitatem , sed loquiatur 1 peetatim de eo spiritu , quo ipse volebat Euangelium primo
inlinuare , quod antea erat incognitum . Non volebat id facere per externam violentiam, sicut Tyranni soIent occupare nova regna, sed per mansuetudinem , & doctrinam , & miracula, sicut praedictum erat ab Isaia e. s.&e. 6 I. I. Hinc non sequitur,
Euan selium , postquam semel insinuatum , & promulgatum est, non posse , aut debere spiritu severitatis defendi, & conservari. Potest, & debet. Ipsi met Apostoli non semel hoe spirItu sev ritatis usi sunt. Petrus quidem , quando Ananiam, & Sapphiram oecidit. Αct. s. q. Paulus vero, quando Corinthium tradidie Satanae in interitum earnis , ut spiritus salvus fieret. I.Cor. s. s. Et quando Elymam magum excaecavit , eo quod vias Domini pervertere non desisteret . Act. 13. t I. Et quando scripsit ad
Corinthios: Quid vulsis in virga veniam ad vos, an in spiritu man
μειώdinis i. Cor. 4. 3 i. Imo Christus ipse, quando flagello
ejicit ementes, & vendentes de Templo. Luc. I9. 4s. 16. Quarto objicitur illud Apost. ad Tirum 3. lo. Haereticum
humini m post Mnam , secundam corrcptionem devira , seiens , quia Iobverses eis. Ubi notanter dixit, Di vita , non autem se eide. R
Dondeo r Verum est, quia non seribebat Principi Politico, qui gladio corporali, led E is cono , qui gladio spirituali, ides, ex communieatione debeat uti. Hoc enim significat verbum, De vita , Graeee est παρωνἀ, idest, rei iee, aversare . Eodem sensu seriabir I. Cor. I, V. 13. . cuferre malum ex vobismet sis. Et x. Τhessi 3. v. 14. quod si quia non obedio merbo nostro per epistolam , hune notare , ct ne eommisceamini cum illo , ut confundatur . Potuisset niabiicimii .ua TItus Episcopus haeretieum pertinacem, & a se exeommunicarum tradere Principi *culari, ut ab eo interficeretur.
Id tamen lactum non est, quia tunc temporis nulli erant Princu
677쪽
De tolerandis Ddat o . st ypes Chrissiani, quibus hoc tuto committi potuisset ἱ sed tali tum ethnici, ut paulo post dicturi sumus II. Quinto objicitur: Fides debe tesse libera e ergo nullus ad eam cogendus est. Respondeo i Fides duplici sensu potest dici lubera . Primo, quoad internum assensum , seu actu in credendi. Secundo, quoad externum exercitium. HIori modo libera est, quia Princeps non potest cogere subditos ad internam actum credendi. - Posteriori non semper est libera, quia Princeps ad eo servandam pacem, & unitatem in Republica, potest prohibero exercitium horrcticum ; Sceos punire poena capitis, qui non ob sequuntur. Nam ubi sunt contraria exercitia fidei , ae religi nis , non potest servari pax , & concordia inter subditos . I 8. Sexto obiicitur: In primitiva Ecclesia haeretici non punI hantur poena corporali. Respondeo: Ratio puniendi haeretIeos mutata est pro necessitate temporis. In primitiva Ecclesia acinpuniebantur poena corporali, quia Ecclesia non poterat hoc eere propter potentiam infidelium, & paucitatem Christianorum . Imo iudicabat non expedire propter scandala, quae tunc Deilo potuissent oriri . Postea paulatim puniti sunt : Nunc exilio .
L. Arrἰam, C. de Haereticis: Nunc multa pec iniaria, L. MOncti haemetiri, ibidem: Nunc amissione omnium bonorum, L. Mariniebat. Tandem etiam propter nimiam ipsorum iu lentiam , Se poenarum istarum contemptum , accessit poena capitis, quam ValentInianus, & Marcianus decreverunt, L . Quicunque , e
dem Codice . Uide Λugust. Epist. so. ad Bonifaeium , paulo ante medium, ubi eandem objectionem poponit, & solvit. ,
. . cu Pianceps, vel Magistratus possit Iudaeos tolerare in sua civiιate , vel Provincia ri. l ' Ria spectari possunt In Iudaeis r Primo secta, & exerem 1 tium Iudaicum. a. Usura. 3. odium in Christianos.
Haee omnia mala, &probibita sunt. Est ergo quaestio, An Pri ceps , vel Magistratus possit haec mala permittere , aut totara reo Et quae possit esse legitima causa permittendi, Sc tolera di r Respondeo per sequentes conclusiones. a. Prima Conclusio: Magistratus potest permittere ritus, di
678쪽
ueritas chrIsiIana. Ranceausam approbant D. Ailumnus Issi.
I 8. de civitate Dei, cap. 6.&D. Thomasin 2.2. q. I . art. II.
Altera, ut Iudaei, qui exercent suos ritus, &Intelligunt a Chriasianis, inter quos habitant, ritus illos fuisse tantum umbras, &figuras Christianae religionis , facilius convertantur ad fidem Christi . Hane etiam approbat D. Tho. loe. eit. Tert Ia, ut Principes , vel Magistratus Christiani sub praetextu permissionis possint a ripere pecunias, & alia munera a Iudaeis, quibus permittunt exercit Ium . Hoc non licet. Nam peccata publica, quibus offendiatur Deus, non possunt permitti propter solum lucrum temporale, quod ex permissione speratur.3. Secunda Conclusio. Magistratus potest permittere usuras Judaeorum, si adsit suffieiens causa. Hoc etiam facit Pontifex ,ει alii Principes christiani. Causa potest esse duplex . Una, ad imis
pediendum maius malum . Si enim, ut supra dixi, non permitterentur usurae, multa ferent furta, rapinae, oppressiones pauperum, & his similia ineommoda . Igitur ad haec mala evitanda permitti possunt usurae, tanquam minus malum. Altera, ut Princia
pes , & Magistratus Christiani, qui permittunt usuras Iudaeorum,
sint participes Iucri. Hoc non licet. Nam certum est usuras iure naturali, aedivino prohibitas esse, & lucrum, quod per usuras aequirit ur, esse merum furtum. Sicut ergo peceant Iudaei eontra iu- uitiam accipiendo lucrum usurarium ; ita peceant Christiani, qui sunt participes illius tueri. Censentur autem esse participes, quando eo fine permittunt usuras , ut possint inde luerum percipere . s. Ηaee conclusio dupliciter limitanda est. Primo, quod pem in
mItti possint usurae communes , quae non excedant lucrum a lege, di consuetudine permissum, non autem usurae exorbitantes , de
quibus paulo post. Secundo, quod Magistratus Christianus non possit ex usuris pereipere lucrum propter solam permissionem usurarum, licet possit alio titulo percipere. Et quidem duplici. 1' imo, titulo punitionis, quia potest punire Iudaeos propter usuras, & lucrum, quod ex usuris iniuste aequisitum est, vel restia tuere suis Dominis, vel in publicam utilitatem convertere. Deinde titulo exactionis , quia potest exigere a Iudaeis annuum tria butum , seu vectigal, non ratione permissionis usurarum, sed ratione coneesse habitationis in loeo christianos. Τertia Conelusio. Magistratus , vel Prineeps Christianus non potest bona eonscientia permittere, aut impunitum reli quere odium pudeorum in Christiastit. Nota . Duplex est odium,
Alterum internum , quod, eum occultum sit, Magistratus puniare non potest. Alterum externum , quod erumpit in apertam
679쪽
anturIam. Noe a Magistratu coerceri debet. Dielmus ergo, huiusmodi odium , quando a Iudaei in Christianos exercetur, nullo modo permitti , aut tolerari posis, sed severe puniendum esse i 8t Principem graviter peccare, si delinquentes non puniat. Ratio est , quia Prineeps ex offieio tenetur punire omnem injuriam publieam, si potest, ut iustitia tonservetur terro etiam tenetur puniare iniuriam ψ quam Iudaei eommittunt in Christianos. Quae sane multiplex est. Primo, quia exeunt immoderatas , 8 intolerabules usuras a civibus , & rustieis, & pauperibus. Quidquid autem
exigunt ultra sortem, furtum est. Intolerabile ergo furtum eo 'mittunt. Secundo, exigendo huiusmodi usuras plurimum nocent
Reipublicae, seu Communitat; . Non enim potest stare, aut florere Respublica, quando populus usuris oppressius, Sc exhaustus est. Τertio, praeter usuras Meed ἰt alla injuria. Nam quidquid in sorovenale est, hoc Iudaei praeripiunt Christianis , offerendo maius
pretium venditoribus, quam alii emptores offerre solent is ae postis
ea , quod iniquissimum est, eoguntur Christiani duplum pretiunt dare I udaeis, si velint emere, quae ad familiam alendam n te effata rIa sunt. Quarto, ut haec omnia impune saeiant, distribuunt m nera officialibus principum, ut ab ipsis protegantur ι Quinto, thinc fit, ut populus, qui aegre fert huiusmodi iniurias, prouus
sit ad seditionem eoncitandam tum in ipsos Iudaeos, tum In eoia rum defensores, ac patronos et in Iudaeos quidem , quia iures, Se lexpilatores sunt ἐν in patronos, quia sunt socii furum, fle expilaiatorum . Haec tanta mala, ut reliqua dissimulem si Prinreps, auel Magistratus non impedit, vel punit, particeps est steteris, & ad
pestitutionem tenetur. Potest autem teipliciter impedire. Primo, si I udaeos omnino expellat ex sua provincia, vel eivitate. Secundo, si non expellat quidem , sed cogat eos ad agriculturam, vel ad artes meelianteas , vel ad alia opera exercenda, nee patiatur eos in otio, & lum vivere , sicut iam vivunt. Tertio, si privet eos omnibus pecuniis, ae divitiis, quas per usuram acceperunt. Utinam haee in praxim deducantur.
6. Dices, si Iudaei vel expellantur, vel ustaras non aceIpiant, sequentur duo incommoda Primo, quod Principes ChrIstian Itempore necessitatIs non habebunt pecuniam pro bello. Hanc enim solent petere a Iudaeis. Deinde subditi Principum , qui egent
pecunia, non poterunt mutuo accipere. Respondeo: Contrais
rium sequitur. Primo, quia, expulsis I ii deis, plus praesidii eonferre poterunr cives , quam ludii solent. Nam quidquid Iud I eoiisserunt, hoe per Iniustas usuras accipiunt a civibus . neq; hoc solum,
sed etiam quidquid ipsis ad vitam iustantandam neeessarium est Ui
680쪽
εit ' Libεν V. cap t XIX. Acerpiunt igitur a eivibus duas portiones, unam, quam dant Principi, alteram , qua se alunt. Certe, si expellerentur Iud si, civeo parati essent vel utramque portionem dare suo Principi, vel certe non minorem, quam I udari dant. Deinde subditi Principum magis egent pecunia praesentibus Iudaeis, quam absentibus . Nam illis praesentibus, & intolerabiles usuras exigentibus ,
penitus exhauriu'tur . Si abessent, aut certe immoderatas usuras non exigerent, subditi minus exhaurirentur, ac proinde minus
indigerent pecunia. De hac materia fuse scripsit noster Adamus Cont Een in suis Politicis .
V, 9 Principes habeam Primatum Eeelsae rI. T T Ita quaestIo disputatur propter Serenissimum Angliae I 1 F.egem Iacobum, qui in sua Apologia pro iurament
fidelitatis & in monitoria praefatione ad Imperatorem, Reges, &riineipes conatur ostendere , se in Anglia, & unumquemque Regem io suo Regno esse Caput , seu Primatem Ecclesiae; Epia scopos, & Pontificem non modo In temporalibus, sed etiam in Ecclesiasticis rebus Inferiores esse Rege, ac Principe saeculari. Hunc Regis. Primatum confirmat Sacellanus ipsius in libro, qui insoribitur δενιnra torii ; iure, an iniuria, deinceps inquirendum est. a. Sed ne confusio oriatur , status controversiae prius ex plueandus, & certa ab incertis secernenda sunt . Ac primo non diseeptamus de primatu in temporalibus . Illum quisque Rex in suo Regno legitime habet . De primatu Ecclesiae , seu de potestate Ecclesiastica tota lis est . Solet autem distingui tria ex potestas Ecclesiastica et Una ordinIs , altera iurisdictionis interioris, tertia iurisdictionis exterioris. Prima resertur ad Sacramenta eonficienda , & ministranda r secunda ad regendum populum Christianum in foro conscientiae , tertia ad eundem populum regendum in soro exteriorIA Igitur ad potestatem Ordinis spectat , Baptismum, & sacros Ordines conserre, Eucharistiam eonficere, & ministrare , Chrisma , 8c oleum i firmorum benedicere. Ad potestatem iurisdictionis interioris , ius dicere In foro conscientiae, Mest absolvere, vel ligare. Ad potestatem iurisdictionis exterioris , Synodum eonu care, &in ea praesidere, constitutiones condere , causas audire, & c gnoscere, controversias dirimere, beneficia consene, ministro1