장음표시 사용
721쪽
m primaru stetis .finquam hoc pre iudicio agnitrum es f Pluri inae ante Synodi fuere , multa jussieta Eeelsa habita sunt sed neqne paxνυ istiusmodi res Priae i persuadere conati sunt , nec Princeps se in rebus Ecclesia-
6. Conspirant alii Patres. s. Martinus Turonensis Epistonus. Maximo Imperatorῖ in 'faciem dixit 'Novum esse , ct inauditum nefas, quod causam Ecelesiae Iudex seculi judicaret: ut est apud Sul- 'pitium t l. a. sacrae historiar in fine. Et Leontius Episcopus Tripolἰ-
tanus, teste Saida, ad Constantium Imperatorem : uror, quom do ad alia voea 3 alais yebus te imm*ceas . Milliarisns enim, O ρο- lithis rebue pMDAut , in bra, quae ad fodos Discopos pertinen , prae esse vis. Et Cyrillus Hierosolyinitanus catechesi II. Ad hodiernam que diem ceriamus mundanos . Pνἰnemo, regi , ct instrui ab Ecelesiasticis . Omitto reliquos .
7. Nec alia Regum ,& Imperatorum sui esententia. submiserunt se Episcopis , de Ponti scit neque causas Ecclesiasticas ad se pertinere arbitrati sunt . Ualentinianus senior Imperator cum Importune rogaretur, ut permitteret haberi Concilium , in qu . de quibusdam rebus sol deeerneretur, respondit : Mhi, qu
Bnus e numero ιateorum Ium , non Aces ejusmodi negotias, me i se onere: Saeerdores , ct visi Ut, Pibus haec.curae funes vol-eunque ipsis Inerum fuerit , convenian . Refert Sozom. l. 6. hist. cap. 7. Nicephorus l. II. c. 3o. Ruffinus lib. i. c. a. Baronius tom. q. Annalium Anno 364.e U. Eodem sensu , Raflectu Theodosius iunior in Epist. ad synodum Ephesinam et candidianum comit m ad sane saeram vestram S nodum abire jussimus; sed ea lege , o eonditione , ut eum qu stio nibus, o eontromersiis, quae eirea fidei Abgmata incidunt , nihil quicquam commune habeat. Uas enim est, quἰ sancti morvm iscoporum caralago adsicristius non es , eum Eeclesiasticis nego. iras, o eonfutationibus se immissere. R. Basilius Imperator in oratione , quam habuit is octava SD nodo generali, cpiae tempore Adriani Papae Constantinon oli celebrata est, in causa Photii Patriarchae: De vosis autem larcis, ramerui in dIgnitatibus, quam quἰ absolute ver mini, quid amplius dicam non habeo , quam quod nullo modo vobis Deea de Eeeles his ea σsermonem movere ς nas; penitus resistere integritati Eectista , ct uni- versali Θnodo adversari . me enim investigare, o quaerere , I iri areharum , Pontificum, o Deerdotum est , qui regiminis Hyeium fortiti sunt, qui sane candi, ligandi, is solvendi potesa-τem habem qui Eeelegasticas adepia fiant e laves ; non nostrum s
722쪽
aeaeo Lbὸν estit XI Cm,i egemusia NihIl elarius dici potuit. Nimirum Intellexit Imperator , non Reges, sed Eliseopos Ecclesiae regimen serinos se : iἐeoque non illos, sed hos oportere statuere , quae ad c troversiam Ecclesiasticam inter Photium, & Ignatium spectare
x' io 'simile inemplum habemus in Constantino Μagn , qui,
cum Donatistae non contenti Episcopaliciudicio ad ipsum causam Ecclesiae detulissent, ita exclamasse fertur: eia I mem in eausis gentisiumsierasset, appellat onem ιnteυ -- ' I a refert optatus Mileuitanus i. t. contra Parmenianum. De eodem Imper ore scribit Aug. ep. 16 . conflaminus non est ausu, de ea a Disopi iud care . An Rex Angliae masor Com stantinor Sacellanus Ita vult.
' An Rεx muti praescriptionis habear Primarum Ecelesia p
x T TOe plane videtur ipse velle. Nam In monitoHa praefationa I diserte ait, aliquos ex suis antecessioribus usurpasse Pri
matum Ecclesiae in Anglia; neque passos esse , ut Pontifex eum
jurisdictionem ibi exerceret; sed ipsos eam sibi vindicasse . Itaque nihil novi se facere, eundem Primatum usurpando a. Sed valde frivolum hoc est. Nam si sic licet argumentari, facile erit omnes pene abusus excusare. Ostendam simili exemplo . Rex Achaz in veteri Testamento colebat falsos Deos, S vera Dei cultum negligebat, . Reg. l7. 3. aeram,anrecte ne i Ditet, recte secisse ; & sc probabit: Aliqui ex meis ante foribus coluerunt fallos Deos ; ergo nihil novi a me fit. Jigitur facto . Quid absurdius r Et tamen sic agit Rex Angliae. Ostendἰt paucos e multis, qui obedientiam Pontifici recusarunkd eorum exemplo Inobedientiam suam excusari Ut ri . Cum enim ius divinum clarum , & liquidum est quid proden in contrarium nitI, etiamsi infinita in contrarium proferantur exempla At supra ostensum est, Ecclesiae primatum ad Mecopo. , nonautem ad Reges divino iure pertinere. Hoc ius numscriptione, nulla consuetudine humana aboleri potest.ί. Σα. qui homine major est, vim suam habet: ergo , quamdiu Deus vult, vim suam retineat necesse est . . 3. Addo, si ex factis Regum volebat argumentari R X, PQxius aeo ludendum erat o Multo plures ex meis antece
723쪽
.ie primatu ηαἰο .sorhus venerati sunt authoritatem PontifieIs , diram respuerunt rergo & ego venerari eam volo, non respuere. Nec dubium, quialta sit. Testes sunt Lucius, Eduinus, Osuualdus , Sigbertus , Penda, Ina, Eduardus, Henricus II. & complures alii. Extant illorum acta. Ex iis haec accipe. 4. Eduardus in epist. ad Nicolaum II. Pontificem. , circa annum Christi Io So. Ita seribit: Summo universalis Melesia Patri dicolas, Eduardus gratia Dei Anglorum Rex debitam subjectionem, obedientiam . Pauca, sed ponderosa verba . . Agnoicit illum Patrem , & quidem summum Patrem, nec unius alicujus particularis, sed universalis Ecclesiae Patrem. Quid amplius y Debitam subjectionem, &obedientiam illi promittit. An hoc faceret, fisupra, Pontificem putaret esse Reaiam maiestatem s. Nec aliter Henricus II. in epistola' ad AIexandrum III. quae habetur apud Petrum Blesensem Secretarium , epi Vestrae inquit, magnitudini promiφιο , me vestra di*ψι Ioni in omnibus pa-Fisurum . Itemque t Deus expistis votἰn eminentiam osti pastoralis ad dandam sientiam μι-is plebi ej. . om. : i . 'i 6. Regem Regina imitata est, pari animo ,. pari subiectione , Leonoram dico, Henrici Regis uxorem. Scripsit illa tres epiastolas ad Ccelestinum Papam, in quibus vocat eum Ηἰncθιm S cerdotiam , mearium cruc*xi, Deeusorem Petsi, Christum Domini ,
- raetim Pharaonis , Oxbis 'Meopum . Et inter alia sic addit o Nom x, non Imp. νον aiugo vestra iuri ictionis eximitur . Et rursum rchristi crux anteeelut caesaris Aquilas, gladius Petri gladium con-β-rini, o . omliea sedes praejudicat Imperatoria potesari. Quid viarius Extant hae epistolae apud eundem Blesensem epist. 164.
T. Hinc iam satis apparet, quid olim sensetini Reges AngIi
de Primatu Rom. Papae. Ausim addere, vix ullos in orbe C, stiano extitisse Reges , qui tam bene de Pontifice meriti sint, quam Anglicani. Parum putarunt, si in Ecclesiastico regimine illi parerent. Ipsum regnum etiam in temporalibus laudatarium illi neerunt. Fatetur hoc Henricus II. in epist. ad Alexand. III. iam citata his verbis: Vestra iurisdictionis es regnΜm Anglia, σ- qnantum ad seMdatarii jurti obligationem , vobis dumtaxat obnoρins- teneor, ct obstringor .
7 8. Multo fusius id persequitur Polydorus Virg. libro quar-- to historiae Anglieanae, ubi de Ina Rege sie scribiti Omia et ius Regis, pietatis plena , infinita ρνσd-tων r ct illud imprimis, - suod Regnum suum Romano Ponti*ι vectigalei feceri r , fiet , iis argenιeia nummii , denariso maeant , in singulas domar
724쪽
p=imum in aettiaesa nimul. io. Maonum a ium. Ex quo colligimus, Reges Angliae non alia , quam pietatis , R religionis causa, suum regnum s cisse Pontifici vectigal . Sane si Rex Iacobus volebat sirorum anteee storum vestigiis i stere , cur hos Reges, quia pietate , &
relio ione commendantur, amitatus N u est icur, inquam, ab
horum pietat γ, & religion* tam lon . ab 'edι tr Cur ,,cum illi tam in temporalibus , quam in Ecclesiasticis Ponti sciae submitterent, i ii sis utrisque illum abiicit, & contemnit i Et quod magis miruim est,' cur aliis quoque Regibu , ut idem factant, minatui per suaderet i. M io. Ex dictis sic insero et Stan hoc negoUo praescripti a locus esset, ea nobis potius faveret, quam Regi. Ab antiquis enim temporibus, ut ostensum est, usque ad Henricum VIII. Elisabethae parentem, ilita Anglia quotannis solita est Romano Pontificidare vectigal in re gnitionem sepremae ipsius iurisdictionis Eecles asticae; ergo hoc suo facto, tam longa consuetudine praescripto, satis testatur, Pontificem esse Primatem Ecclesia --
TNVenio dub phineipia in libello Reris, quae si vexa sunt , Priat matum suum tueri non potest. Unum est, in qua convenit curri Iuliarmino , quod qui habeti Primatum Ecclesiae , possit' ereare, &nponere Episcopos ; dare illis iurisdictionem , &a ferre . Unde Bellarminus, quia vult Pontificem habere Prininum Ecclesiae, consequenter dicie, Pontificem io tota aec visia
725쪽
De Primam Regio; 663 suo regno , & Imperatorem in suo Imperio habere Primatum E
clesiae, consequenter dicit, unumquemque Regem in suo regno,& Imperatorem in suo imperio poste creare Episcopos , & deponere; dare iurisdictionem, & auferrei. Od autem Rcx Ai,. gliae ita sentiat, patet ex ipsius verbis : Sic enim habet in monitoria praefatione : Primum Illud videa-- , quam longe Impera ς ores satque Reges, qui super oribus faeculis rotuisse , chrissaneque vixς-rnm,ab eo abfuerinx, - Ius in se aliquod Pontifici esse crederenς, en pontra Papas ipsi creaverim, in ordinem redegerinx , adeoque de sed ὀejec reint. Quibus verbis conatur olhendere, Pontifices olim non
habuisse Primatum Ecclesiae supra Reges, ae Imperatores, sed, hos potius habuisse supra illos. Quare Quia potuerunt ereare . in ordinem redigere , &de sede dejicere Pontifices . Et paulo poti
Sed oper at at ex complurimas certum fiat, ae inviolatum Uyus impe vatures mansis Romanos Ponti ices errandi. Et in Apologia id co firmat exemplo Regum veteris Testamenti: Qisi , inquit, exa thora erunt summum Pontificem , aliumque in ejus locum subrogave ruur. In suivitia , euncta moderata sunt quae ad Ecclesiasticum regimen quoquo modo pertinuerunt. Eodem modo loquitur Sacellanus Regis in Tortura Torti l degem , inquit, storiinet, Ponto cem exaucrorare, ct in Deum Abiaibari Sadocum subrogare . Fa-
eis hoc credo ad primatum Retis . . n. O .
a. Alterum principium Regis est , sin quo dissent i non solum a Bellarmino, sed etiam a te ipso, ut videbimus) quod Episcopi omnem suam iurisdictionem immediate aceipiant a Deo. Sicienim habet in monitoria praefauone et Episcopos esse in Ecclesia debere , ranquam institutionem O postolliam V ae ordinaιionem proinde di inam, conlra Puritanos , contraque Fellarminum semper fensi, q-' negat Ep*ι Opos a D. o immediate suam iurisdinionem accepisse . Sedinihil mirum , a Pum ranis eum stare , cum Iemirae nihil aliud , quam PMHιan Visae sint i. Hie duo obiter notanda sunt. Unum est . quod sermo sit de iurisdictione exteriori, de qua etiam quaestio. nostra est. Hanc enita Bellarminus vult immediate conserri a Pontifice, non autem potestatem ordinis, vel iurisdictionis in terioris , ut patet lib. 4. de Pontifice, cap. a . & as. Alterum est,
quod Bellarminus , eum agitur de hacj urisdictione Episcoporum, nullo modo consentiat eum Puritanis, ut hi falso illi affinsitur. Nam Puritani duo docent . I. Hane iurisdictionem conseret a populo , vel Magistratu saeculari. 2. AEqualem esie in Epit copis, S in aliis Ecelesiae ministris . Tollunpenim omnem ordinum diastinctionem , & hierarchiam Ecclesiasticam ; & in omnibus v lunt esse aequalitatem, & paritatem. Hoc fatetur Rexiit monia T t 4 tO-
726쪽
dria praelatione his verbis r Et quo studio in Epἰρορο- , O Meti Fasti eae sierarebia defensionem semper inetibia, eodem In eo usam ilis ιam c avehiam , Oparilitatem Puritanorum invectus sum . Et infra : Egone Pωνλrnus, qMi Dam Diseoph dignitatem resitus , θα- qualisatem Illam popularem repres Αt Bellarminus in utroque puncto ab iis dsssidet. Nam primo non vult iurisdictionem E cles asti eam eonferri a populo, vel magistratu istularI, sed immediate a Pontisce, mediate vero a Deo, ut diserte fatetur lib. . . de Pontis cap. 21. In solutione quartae objectionis. inrnmqne, inquit, tam ordo , quam furisdimo a Deo eonfertur: sed ordo Imme diate ; iurisiactio mediate. Seeundo vult Episcopos in hae potestane, & iurisdictione superIores esse aliis Sacerdoribus, qui Episcopi non sunt; & quidem iure divino. Sic enim habet libro pii. mo de Cierleis, capite I 4. Ecclesia catholiea distinctionem agno- sit, ct doces, juru divino Episcopatum presbyxerio majorem esto, sum ordinis stoxestate , rnm etiam iurisdictione . Et hoc probat authoritate Concilii ThidentIni , & variIs argumentis . Itaque toto , ut aiunt, coelo distat a Puritanis . Sed haec obiter .
3. Ex his ergo duobus prIneIplis, quae ex libello Regis desumpta sunt, conficio hunc syllogismum contra Regem: Qui habet primatum Ecclesiae, potest dare, & auferre iurisdictionem Episcopalent, quibus vult, iuxta primum principium et At Rex Αniliae non potest dare, & auishre iurisdictionem Episcopalem , quiaus vult t ergo Rex Angliae non habet Primatum Ecclesiae in Anglia. Minorem probo ex seeundo principIo, quia Episcopi mnem suam iurist ictionem accipiunt immediate a Deo : ergo non aec Ipiunt illam ImmedIate a Rege: ergo Rex non potestillam immediate dahet ergo nec auferre. 4. Hine duo Infero e Primum est, quod Rex sibi ipsi contrarius sit. Nam uno loco dieit, iurisdictionem Episcopalem immediate aeeipi a Deor altepo, eandem gari, di auferri immediate a Rege: quae duo non eohaerent. vel ergo Rex non potest illam dare, & auserre; it sic non habet prImatum Beelesiae . vel si potest , salsum est, quod eontra Bellarminum dixit, iurisdictionem Episcopalem immediate a Deo 'honserri . Posterius est , quod Bellarminus, quem Rex oppugnat, eohaerenter locutus sit; quod Rex facere non potuit. Dixit enim, Pontiseem habere prima tum Ecclesiae, Se posse dare, aut auferre iurisdictIonem Episcopalem . Dixit etiam , hane Iurisdictionem esse qti idem a Deo, non tamen immediate ab eo conferri , sed mediante Pontifice. Haec autem optime cohaerent ι
727쪽
f. Ex omnibus, quae hactenus disputata sunt, ἱta eoneIudo: Rex Angliae nee iure naturali, nee iure divino Veteris Testamenti, nee jure divino Novi testamenti, nec iure civili, aut canonico , . . nec consensu doctorum hominum, nec titulo legit ἰmae praestria Pylonis , nec ex principiIs propriae doctrinae potest habete Primatum Ecclesiae in Angliat ergo nullo modo potest eum legiatἰme habere . Facessant igitur Sacellanus , & similes adulatores , qui contrarium illi persuadent.
I. Stendi hactenus prolixe, Reges, & Prineipes saeculares non habere Primatum , seu iurisdictionem exteriorem in Ecclesia, ae proinde sua authoritate non posse Ecclesiam regere, Synodos convocare , lites, & controversias fidei dirimere, Ecclesiae
ministros ereare , vel deponere , contumaces excommunicare e
sed haee omnia ad Episcopos , & Ecclesiae Praelatos divino, Sehumano iure pertinere. An igitur Regibus in Regimine Eeci fastieo nihil reliquum est ' An est y An plane ab hae eura exelusi,& immunes sunt ' Dicam paucis, quod res est, & dabo C sari, quae Caesaris sunt o Deo, quae Dei. L. Ae primum illud statuendum est contra PolIlIcos. Reges,& Principes Christianos non ita debere sua resna, ae provinci administrare, ut omnem religionis, & Eeelesiae euram abiiciant, tanquam nihil ad se pertinentem, & usurpent illud Donatistarum teuid Imperatori eum Ecelsa quod tantopere reprehendit A gust. lib. 2. eontra literas Petiliant e. 32. Hoc enim & sacris literis , & bonorum Regum exemplis, & rationi ipsi contrarium est. Laudantur In sacris litteris David , Ezechias, Iosaphat, AZa,&Iosas, quod euitum , ae religionem Dei vel promoverint, vel restaurarint. Eorum exemplum in N. Τestamento imitati sunt Co stantinus magnus, Theodosius, Arcadius, Honorius, Carolus Magnus , Ludovicus, & alii. Contra vero non solum reprehensi , sed ellam punIti sunt, qui relIgionem , & fidem eontempserunt, ut Ieroboam, Achab, AchaE , Amon. Et ratio est, quia Reges , qui in sublimi potestate positi sunt, sicut Ipsi ab inferioribus i re honorantur; sic Deum ipsum, a quo potestatem consecuti sunt , & eui iure naturae subiiciuntur , merito honorate debent , α ipsius gloriam, ac majestatem ubique propagare . Unde
Agapetus ad Iustinianum Imperatorem: qu ber sublimi
728쪽
rem cum habeas dignitatem , o Imperator, honora fudier omnes,
caelestis regni tradissit tibi sepirum terrenae potesatis , ut homines edoceres Iusis curodiam, ct eorum, qui qMasi canes adversur ipsam rab unx, insecta revis latraιum , ιum ipsius obtemperando legibus, tum obditas tibi regendo pro Iure...I SQcundo statuendum est, eosdem Reges ,& Principes Chria ' Q in regnia, ac provinciis debere admittere libertatem fidei, ac religionis, si impedire eam possint. Haec enim libertas plane illicita, &Christianae doctrinae contraria est. ani , ut a ibi dixi, multam Euangelio sunt, ex quibus constat Christum unam fidenaniandasse, variam , ac multiplicem prohi-b li , Ac primo voluit unam tantum esse Ecclesiam , unum
'Vm-- Η c autena sine unitate sidei consisteren ia. μ λ 'citHd's Voluit discipulos suos attendere a falsis
rophetis . At in multiplici religione necesse est alios esse veros, alios falsos Prophetas . Ergo, si hi excludendi miit, fides una retinenda est, varia explodenda. Tertio, Woluit Ecesesiam suam ecie perpetuam, cui omnes inferorum potestates resistere non possint At perne tua esse non potest , si una omnium fides non sit: Quod ipse testatur Luc. II. I . Omne regnum in seipsum dixi im de labitur. Apostol. disertis verbis idem confirmat, Rom. I 6. IX. go autem vas fratres, ut observetis eos , qui dissensiones , ct oste
αο ιllis . Ual. I. v. 8. Lrceo nos, aut angelus de creti euangeli rei πο-οιs, praeterquam quod euangeli'avimus vobis , anathema m . l. Cor.
s: Ist γρε ut idipsum dieatis omnet, ct non sine Fnποbιs schismata. I. Cor. Iq. 33. Non enim est dissensionis Deus , . Utin' 'nu', una sider, unum butisma . Heb I 3. 9. Dori ranis mariis, ct peregrinis nolite abduci . Vides, quam serio , quam solicite, & graviter hortetur Apostolus, ut unitatem fidei retineamus, quod non faceret, s libertas induti ED . . . rδ an hanc sententiam dixi c. IX. s. 3. & alibi. Nunc illud solum addo ex Aug. ep. 66. quae est pejor mors ani
4. Quid ergo facient Reges circa Ecclesiam, & relistionem , si
neque curam lilius omnino rejicere, nec etiam libertatem indulgere possunt: Dicam verbo : Debent illam tueri, ac defendere, non Σ' Π led ux milia hi , neque ut Iudices, sed ut executores . Hoc olim fecerunt Christiani Principes o hoc verbo testati sunt. Varoicis Magnus, ut alios omittam, apud Sigonium ii. 6. de egno taliae, sic alto Si Eci Iesiarum Dei semis magnificentiam
729쪽
r De Meridaeἰο . ω Bosram impςri Mur, eorumque sudiis libenter obsequimur: Ll bis ad Ocnustatis emetientiae eulmen proficere credimus. Si, In quit , obsequimur Ecclesiarum Dei servis: Obsequium offert: non arrogat sibi primatum . Vult esse miniser in desensione Ecesesiae , non Dominus ε - Idem Carolus, eum a Leone Papa coronam Imper Ii accepit, hac formula iurisjurandi usus est: In nomine Christi pondeo, atque polliceor ego N. Imperaιor eoram Deo, ct B. Petro Apo- solo, me proiectorem , ae defensorem ore hujus sanctae Remanae Ecel ae in omnibus, quatenui divino fulius fuero adjutorio, prout scier o, poteroque . Resert Sigonius loc. cit.
6. Et iam pridem ulu receptum in Francia , Hispania , Anglia, Polonia, IJungaria, ut simili juramento obstringant se Reges, S nominatim promittant, defensuros se Ecesesiam, ac Religionem , ejusque Praelatis debitam reverentiam, & subjectionem praesti ruros . Neque hoc quicquarta derogat ipsorum maiestati, imo perhonoriscum est. Recte Ambrosius epist. ad Ualentinianum Juniorem . quid est, inquit, honor cenitus , quam ut Imρε rator dieatur 'ius Ecclesiae' Imperator enim bonus intra Ec-ςlesiam, non supra Eeclisam est . Et Theodoricus Italiae Rex ad Joalinem Pontificem o Sum quidem Iudex Palatinus , sed vester non desinam usi discipulus . dam tunc Ua recte gerimus , si a vestris regulis miMime Hscedamus.
7. Non ibo longius in hoc genere. Satis , opinor, iam constat, uam curam circa Religionis, & Ecclesiae de sensionem habere ebeant Reges, & Principes saeculares. Hoc addo, non deesse exempla hujus rei etiam hoc tempore praesertim in Francia, Hispania, Polonia, Belgio, Germania, Italia.
i. TOsri Theologi distinguunt triplex mendacium, nempe
4 : jocosum, ossiciosum , & perniciniam. ri jocosum vocant, quod tantum joci, seu recreationis .causa profertur : A
ficiosum, quod alictii prodest: perniciosum , quod iniuste no- . Potest amem duobus modis esse pernicitisum . Primo, quod . est injuriosum Deois ςujusmodi est omne mendacium in rebus sudet, in sacramento consessionis, & in iuramento. Secundo, quia est Majuriosum plox iniis, ut concingit in detractione, salso te-nstimonio ,& iniquis contractibus. i ' 2. Aoe
730쪽
2. Hoeposito, duo certa sunt. Primo, omne mendaeIum ense peccatum. Ratio est, quia quidquid Deus prohibet, & d
mnat, peccatum est.' At prohibet, & damnat omne mendacium, Lev. I9. II. Non mentiemini, nee decipiet tin quisque proximum Dum . Et Psal. s. 7. Perdes omnes, qui loquuntur mendacium . Et Prov. I 3. s. Verbum mendax justus detestabitur . Et Sap. I. II. Os,ffuod mentitur , occidit animam . Et Eccl. 7. I . Noli velle mentirromne mendacium . Et Ephes. 4. 21. Propter quod deponentes me
dacium , loquimini veritatem unusquisique enm proximo suo, qu niam sumus invicem membra. Et alibi saepe . 3. Secundo certum est, omne mendacium non solum ex pro hibitione , sed etiam ex natura sua peccatum esse. Ratio est, quia omne mendacium ex natura sua continet triplicem deformit,tem, seu malitiam redhae rationi repugnantem; nempe abusum
sermonis, deceptionem proximi, & violationem amicitiae humanae . Nam qui mentitur, tria facit rectae rationi e traria. Priamo abutitur sermone . Nam usiis linguae, ac sermonis ideo datus est homini ab authore naturae, uὐ per illum patefaciat pro ximo , quod is animo sentit: at contra facit per mendacium t ergo. Secundo, deeipit proximum , eui mentitur. Proximus enim putat illum sentire in corde, quod exterius loquitur. Τertio, quantum in se est, violat naturale ius amicitiae . Qui enim decipit proximum , dat illi occasionem renunciandi amicitiae . Vide D. Auoust. In Enchirid. cap. 22. . Idem confirmari potest ex illo I. Ioan. 2. 2I. quoniam omne
mendacium ex veritate non est. Ex quo loco sic argumentatur Div.
August. in lib. contra mendacium ad Consentium , cap. 18. Qui docet aliquod mendacium esse licitum , vel verum docet, vel falis sum . Si falsum , non est ei credendum. Si verum, jam aliquod mendacium ex veritate est, quod negat Apostolus . Et ibid. c. I9. si et Nemo discita castitate, esse adulterandum: nemo discita pietate, Deum esse offendendum.' nemo discit a benignitate, proximo esse nocendum e ergo sic similiter nemo discit a veritate, esse mentiendum; & eoncludit his verbis ' Porro si hoe non docerveritas, non est verum et si non es verum , non discendum. si non est discendum, nunqtiam igitur est mentiendum .
s. Eodem spectat illud, quod Christus asserit de diabolo , Io.
g. ΑΦ. cum loquitur mendacium , ex pyopriis loquitur, quia mendax esct parer eius . Unde sic concludo: Id , cuius primus author,& Inventor est diabolus, non potest esse nisi malum, cum e contrario Deus sit primus author omnis boni o sed diabolus est primus author, & inventor mendacii r*ergo mendacium non