장음표시 사용
841쪽
' IN DE CALOGUM. scriptum est: Et erunt omnes Theodidasti, id est a Do
x i 'docti. Lex uero uelus data est, ut infirmitatem ostiideo C ir gratia ret,ut gratia quaereretur. Gratia data est, ut infr- ubiuiet' initatem adiuuaret, CI lex impleretur. Quod enim ima posιbile erat legi per carnem, id est,cum obfflante carnali concupiscentia lex non impleretur, Cr eatenus in
nobis esset imbecillis Cy infirma, ni sit deus filium suum
in similitudinem carnis peccati , Cr de peccato damnasuit peccatum in carne,ut iustitia legis impleretur in nobis, qui non fecundum carnem ambulamus , sed secu Gala. 3 dumstiritum . conclusit itaque scriptura omnia sub' 'Τ' peccato non simpliciter, sed in eum usum, ut promis fio ex fide lesu chripi daretur credentibus. Ex huc enim promisione,hoc est, ex dei beneficio ipse Iex imis pletur,fine qua promisione praeuaricatores facit, nam postquam territi per legem conjugimiis ad mediatorem,et. PetiL 1 Cr credimus chri*ιm,qui peccatum non stcit, pro nobis in incrtem traditum sustulisse peccata mundi, er in ipsius sanguine Cr meritis nos i scari , stitim in ea me quae tamen sine charitate ueraciter non contingit Rφ incipimus condelectari legi dei secundum interiorem hominem,que deleritio non literae, sed stiritus donu. - est. Et licet alia lex in membris adhuc repugnet legi meti,tamen haec lex stiritus ubi semel dominari coeperit concupiscentium in dies magis ac magis mortiscat,dou nec in nouitate spiritus quae de die in diem in inteariori , hoc est, si irituali homine augetur tota uetuum M. sui mμtgia pertranseat, Iiberante nos de corpore mortis huius gratia dei per Iesum christum asini nostrum.
842쪽
Εκ PLICATIO. 3 g s A Tq; bee contemplanti liquet nouum testamen. ' tum seu Euangelium a ueteri testinento seu te adimpletiois re hinc proprie non distingui,quod uetus sit, te timentu illud quod in libris Mosi Cr prophetarum, Nouum ginu uero quod in quatuor Euangeliis Cr literis Apollaticis continetur . Nam in libris ueteris teminenti,non tans tum lex, sed Euangelium reperitur in promisionibus,
de uenturo christi Cy sutura in chrilla gratia factis, quae frequentisime fiunt in prophetis . Quo sit, ut Euigelium non tantum in nouided Cr in ueteras testimenati libris, Cr uicisim lex non tantum in legalibus , sed Cy euangelicis scripturis reperiatur. Estque unum Cr-
idem Euangelium ii quo omnes sancti Cy pq ab initio mundi fiunt saluati,habuerat enim patres eundem stiri tu Vir
tum fidei nobiscum , per quem sunt seruati, quemadmoae ad I Roce dum Apollus ait: Habentes autem eundem hiritum flet a. Corin. dei sicut.Cr illi secundum quodscriptu est,credidi proopter quod loquutusfum, Cr nos credimus,propter quod Cr loquimur,quod Cr christus testitur,cum ait:Abram ham pater uellar concupiuit uidere diem meum , uidit Roui 3 gauisus est. Sed hoc intere)t,quod gratis,quae in ueo teri testimento ueluta latitabat, in christi Euangelio reuelata est, quemadmodum Apo MIM ait: Nunc duatem sine lege iustitia dei mandi tu est testicata per legem Er prophetas. Quod si maui 1tita ergo erat prius licet tecta. Rursus testifcata per legem Cr propheutas , ergo Iex Cr.pphete euangelisi obumbratu colluet.
scatur, Lex ab Euagelio reipsa potius et scri
843쪽
IN DE CALOGUM pluru dipinguendi est. Lex ollandens infriaritate prouocabat ad gratia,Nes gratia suturi chris , a qua a lege
conjugeretur, in legιS litera Oino praeterita erutfi vopis obubrata,idcirco pauci ad ea tunc latente conjugieribant non quaerentes in lege promisiones dei, in quibus Ad iustifiea- gratia confli balsed inhaerentes literae legisse per leotione Vix nem iustificari er ad iustificatione sibi susticere liberumi non su, arbitriu arbitrabantur,ius alia ybi ex natura humana,
Rom: i. non ex donata gratia ascribentes,sicut de ipsis dicti eis. Ignorantes dei iustitia Cy suam uolentes constituere egi dei non fiunt subiecti. Sed reuelato euangelio p Chri Lucio 4 pum,cum ille iusisset doceri poenitentia Cr remisione peccatorum in nomine ipsius gratia saluatoris per totuorbe illuxit, Cr non tantsi uerbo praedicatu,sed et in cori: siti, isti' dibus fidelium digito dei inscripta est. Datus est ergo pa bes, iri, irium alite christi adgenigni exceptis paucis, quesiciliis iit'' cet qui spiritu illustrati in promisiones resticiebat spiritus timoris. Nobis aut datus est per reuelatione Euangelii, Cr p christu iam exhibitum, Cr pro nobis passunt spiritus amoris In summa breuis eli diseretis legis creuugelis, duobus nimiru uerbis claret Ua,q sunt, amor Cr tim GN5 qaecharitas no fuerit ad legis adimpletioma aeh. . nem in lege reqβta,imo in ea collatit ois lexsed no pra. d. in stibatur ab illis,q tantu in lege respiciebat ,. Cr proindentur nos esse Israel in terroribus lege accepit,nimi stiritu seruitum 'δ ψς. iis in timorem os uero stiritu libertalis in gaudio cor dis er animi, Datu scilicet per spiritu sanctum in cortibus nostris arragratie,qua certiscamur nos esse silios dei et cohaeredes christi ii qua clamanitis, Abba pat r.
844쪽
EXPLICATIO. 36ς ita praecedentibus etiam sitis Eduet dirod sit iliis Quo disso
crimen legis naturae N erangesI. Hoc quidem turae conuenit legi naturae cum euangelio,quod ambo in coris LVM'Muψ- deseripta dicuntur. Sed interim Ellagellu Isse cliud est, stbes, iq lex naturaesen etia legis naturae explicatio Lex enim naturae est issa notitia naturairs,que animis nostris inis tam nlisursdita ac cocreata est getibus etia et sapientibus huius se, dubiis , culi no incognita sed Euangeliu no est nolitia naturaliis ter nobis indita,nec huius inlid aut huius mi di princiapum sapientia sed i Ihriu absconditu a feculis reuelais tum aut Cr euulgatum per christum,sicut scriptum est: 'ram Deum nemo uidit unquam,unigenitus filius qui est iu sinu patris,ime enarrauit nobis. Per EuanReliu enim an . . nuntiatur σ exponitur nobis bona deι uoluntas, qua nili rium.
isti uisum est nos perditos per filium suum redimere,gra ςus per sdem iust care,dc simul spirι tum sanctiam cor- Rpu,
dibus nostris injundere,qui Cy certo persuadeat nos esse Gai u.iflios dei, π in nobis dei uoluntatem, hoc est, stu his ritus operetur. Oskndit quidem ratio,cui lex natu a cet nos derae indita est qu edam, quaesunt uoluntati dei conbenta imo di nea. Sed non ollandit,an Cr quomodo peccatis nostrue
ignostat deus,ari nobis propitius, CT quemadmodum erα rgno praebet 8a nos lectus sit. Et cum omnes naturae corruptionem Isb: 'μ' sentiamres,ac experiamur etiam nos a persectione boni
qd'uel ipsi ratio nedu dei stiritus suggerit loge abesse
se,constit hanc legem nullas omnino uires praebere,per- friendi boni. Quod CT poeta comicus non tacuit: Uiri deo inquis meliora probos nimirum p lumen natur σι deteriora sequor. veru Lu et gratia corda tio tra
845쪽
ῆς is Qv x, eat ac ibi super emundat ac innovat,ut iam non deterio- Imperfeci se ra,sed meliora θ5te ac uolutariesequamur. Et ut q ara
iiij dum adhuc impersectionem in nobis sentiarums s qua sit, 'Ubritium. ut nemo in hac uita legi dei perffla satisfaciat . Hinc Novi a s tamen nos quasi scilicet ob id maledictio legis obnos μη Φ xij proindeque deo i iussi fimus conturbari non oportere docet,nimirum os,ndens,quo pacto in chri' manetites, legem etsi non perffla quod ud nostram obedienatium attinet imputatiue tamen impleamus, hoc est, a
Christi cui per fidem isiti fumus mutuata iustitia legis
male libani evadamus. Quae omnia lex naturae, tantonbinis. i Egatigelio instriori,non docet, Quamobre Paulus Euagelium uirtutem seu potentiam dei appellat ad salutem omnis credetis,quod scilicet per Euangeli j gratiam corae kem , uis dibus nostris insitam,salutem dc certifimam aeterae uitalitata. ix stem consequamur. In summa, Euangelium, Cy lege naturae, σ scriptum multis rationibus antecellit, quavnis interim eadem, quae Iex naturalis Cy moralis pre cipiat ac doceat,quin potius ad perfectionem adducat, dis adeo quod illae faciendum buadent, hoc Euangeliufaciat Cr adimpleat. Cur Euam T N de etiam consequens est,non leuiter eos defo
ri putant, perinde atque officio corporali non sit opus Cr quasi iustitia nostra tantum in corde π in quadaue h. 'inoi ptione fidei consistit,non sollicita interim quid
Roma.s operum agamus,imo Euagelica lex quamaxime opero
846쪽
BYPLICATIO. su est, Num quum propterea stiritalis appellatur, quod requirat in primis stiritu,quin proprie 1it uiua in charitas diffusa in cordibus nitris quitur, dχtiosa esserion posit,quae cordibus nostris inscripta plane uiuit.
Spiritus enim propterea datur,ut mente uiuisicuti, lea M'gem adimplere posimus atq; a leo pro modulo nostro adimpleamus. Vnde qui Euangelium profitetur, hos inu B Πηῖ u
xime oportet esse paci res uerbi, Cr non auditores tua ueheni esse atum alioqui frustra gloriantur de legestiritus, in quiὰ h f-ς ψ bus nullus est spiritus bonorum operum ei PE Br. Siquiodem ut Apol lus testitur,mi dicit se nosse deum , crmandata eius non cujhdit, mendax est. Et iterum: Fialioli temo uos seducat,qui facit iustitia re his est, qui facit peccatum,ex diabolo est. Et paulo pit: Filioli meidon diligamus uerbo,nes lingua,sed opere Cy ueritas te, In hoc cognoscimus,quoniam ex ueritate limus. Et post pauca: Et hoc est mandatum eius,ut credamus in nomine liiij eius te su christi, σ diligamus alterutrum, siacui dedit mandatum nobis. Et quiseruat mandata eius, in illo munet, G ipse in eo et tir hoc simus, quia manet in nobis estiritu quem dedit nobis. Ecce uides Euangeri mntelium ἰium duo complesti. In primis annuntiationem gratiae ἴφ' 'CT remisionis peccatorum. Deinde uiuam charitatem, indiuiduam uerae fidei comitem ac mandatorum dei Gissctricem quam qui nondum in se experiuntur hi se Euagelicos esse desinant gloriari. Necdum enim in eis DisiiDd angelorum nuntium christo recens nato ulla tu,ddis LyH impletur, N empe, Et in terra pax, Cy in hominibus boa. na volnntus. Sed dς hoc alibi latius.
847쪽
IN DE CALOGUM H Is, te legis natura,distinctione,usu, dc pol estite
praelibatis,ad expostionem Decalogi hoc eflet, Tia arcem uerborum)quae duabus lapideis tabulis inscript si ne: cies. detis populo sivo promulganda Mosi tradidit, uenienda G- μ/ nobis ζt. Haec Decalogi lex eisii olim pec liariter poplo Io lsraelitico data sit propter transigreficnem uitanda, Moyse, me donec ueniret seme,cui promiserat,ordinata per Anneiso QR Ios in manu mediatoris,hoc est, Mosi,qui erat inter deuG populum,ueluti quidam medius sequellar. Iam tamead manes gentes ex aequo pertinere putandus est, s c ut supra diximus explicatio quaedam fit Iegis naturae, uia kρ lini, tio primorum parentum, in hominum mentibus obscsDu iii, et te ut post christi aduentum leges iudiciales ac
gis moratis, cerimoniales partιm abolitae 1int, partim immutatae,
Cr ad Euangelicam pietatem accommodata, ab hoc tua men Decalogo qui morulam legem compendio complammtur,non aliter liberat Euangelium, iis quod audiri in nobis eburitate ea stonte facimus lubentes, qui Iuridaeorum populus faciebat metu poenae, ut eatenlis,q iustiritu ambulamus,4 legi, imperio Cr terrore per c bri, il 'm liberati sinu quatenus scilicet lex nolentem coisς D. ς'git non quatenus facienda , est Alioqui diabolica, nos 2Peiri. 1 chri iuna libertus est,qua moechari, jurari,aut peier
Quoauari re licet. Non enim eo christus uenit in mundum,ut no- D mu eκ bis ase redemptis permitteret impune peccare, sed ne o ιnino peccemus,renati in eum,qui non nouit peccatum,
Cr qui pro peccatis nostris mortum est, σ resurrexit propter iustifcationem nostram. Sunt nonnulli,qui de prscepta in Decalogum contracta, rudi uc intra ili
848쪽
EXPLIcATIO. 3ς spopulo Israelitico tradita esse putant, tangliam prima rudimenta pietatis,potifimum ob id, ne in omnia psse siti facinora prolaberetκr,uis ab sis elementis ad alia
praecepta,quae cossummatoria uidentur,proficeret, doη, nec ueniret ad perfectionem Euangelicam, Proindeq; dominum dixisse: Si uis ad uitam ingrcdi , serua mandata, quas dominus hisce uerbis indicare uoluerit, Decalogurimen esse, Cy ingressum ad pietatem,non autem consum matam pietatem continere,patunis eos qui in hoc Iabovant,ut uniuersa praecepta fue iubentia , siue uetantiadi haec decem redigantsedulam uerius diligentia quam vesbia conseriam adhibere. Qui etiam duo ista postrema, quae non ςVPiRςn i tantum malum facinus, sita Cr mulam prohibent concupiscentiam,sic intestiunt,ut concupiscentiu eo loco non tam qualemcunq; uxoris aut rei alienae cupiditatem ,qconatum maleficis significare uideatur, quemadmodum dicimur insidiis appetere aliquem,no s ilium laserim s,
sed s structis insidi s conati simus eum Ddere. Sed nos
bis magis aliorum sententia placet,qsi seri tit,De g ohe,irim, logum consummatum complecti iustitiam hoc est,iustitia complet litur Tequirente,no talitu externased et spirituale,uerum Cris tu obedientia erga deu, Quodq; in Decalogu tanquain optifima methodii, etcqd est legit naturae. et moralium praeceptoru ubicus tande eae,fue i. pphetis,fue in Euagelicis ac Apostolicis literis extet referri ac includi pos snt. certe fons omniti praeceptorum est prima illud, hoc Dentris
est,omnium maximum, Diliges dominum deum tuu ex Μ rccii
toto corde tuo,ex tota anima tua,ex tota mente tua et v
ex tota uirigie tua. Deinde diliges proximu isum sic: t
849쪽
IN DE CALOGUM teipsum Q ni sane sermo ipsisimam medullam ac gen iis inum fetuum omnium praeceptorum complectitur, quem qui non praestit,esi ι erbis legis satisfacere uideatu egem tamen non obseruat ueluti δε quis inimicum,no ociscitat non s illi milius male uelit d s minas legis in tuat,is apud deum homicida est,uel ipso Most telis, qui iubet deum ex toto corde diligi, er proximum scut ei um. Ad hec nos aes,ut doceret deum per Decalogum non sola externa operat uel cultus requirere oed et inoternos cordis a te bis statim post pinu latam legem ad populum sic ait: Ponite hec uerba mea in cordibus cranimis uestris. Rursus Apostolo test , Orgod lex dicit.
Non concupisces,non in eam sententium accipiendu est, ut cauere tantum debeamus,ne allictus noli r in conatu
se protendat sed ut plane ab omni malo albem intrinsecus temperemus, Nec dubium est egem propterea stiis ritualem dici,s spirituales motus requirat. Et Christus sic ubiq; legem interpretatur,er Pharisaeos uerba qui. dem legis se lautes, π opera quamuis in heciem exiis inia identes,propter internos tamen ajectus malos, irritum fecisse mandatum dei pronunciat ac sepulchra loris dealbata appellat. Aeterum,quum omnino reserat ut in omni do. ctrina res lata ac si arsim traditae in summasqIassam ac methodos contrahantur, ut ordine quodam rerum capita ac fontes uideri ac complecti posint, quod diuino certe beneflcio factu videmus in doctrina C hriose na,ubi quicquid ad si lam pertinet,diuinis uoliιminioravi lute traditu,contractusti videmus instrabo tu Apo
850쪽
EXPLICATIO. 36'Iblicum. Rursus,quicquid a deo recte peti potest , aut unquam a pijs hominibus pelitum est, videmus in ora.
tione dominica compendio comprehensum esse. Sic nobis placet,ut Cr quicquid ad mores pertinet, in Deca, lagm. Iogum ueluti in miτοι Au quiaam non humana,sed diui.
na sapientia compositu contrahatur,qua nepotest qui π iii.l.nam&dem ulla aptior excogitari. Iureconsulti atq; alij uiri f.,
praestini es,acute uiderunt, ius etiam istud, quod ciuile Vipianus in appellamus,non humana proditu Iapientia jed magia in* de iussit. &nenlu ac munus esse deorum,quod scilicet a iure natu. ruli, omnibus indito initium sumat ab eo nunq in totu finde tu αrecedens. Iam illι ut quicquid iure imperatur , summa praecepta. tita comprehenderet no dubium,quin naturale iudiciu
sequuti tria iuris praecepta secerunt,qui sunt, honesis . se. Nivere,alterum no Ddere ius suum unicuis tribuere, quae rursus in plurimos titulos distribuunt, In quibus de his quae deo,quae parentibus,quae liberis,quae patriae debemus. Rem,de propulsandis iniuriis,de uitae honestite,ueluti coniugiorum iure ac ritibus,de rerum ac dominiorum proprietate ac distinctione, de contrassibus, i succesionibus, de iudicijs publici3 ac priuatis praecioptrit, Sed ita, ut de externa quadam de ciuili iustitia hominem instruant,de corrigendis lectibus nihil solicio : tti,s uerae religionis,hoc est, iuris deo debiti,unde omisne reliquum ius fluit, ignari er expertes fuerint. VeruDecaloguis asummo legislatore Mosi exhibitus, quicae Deologus quid est iuris naturalis ac moralis apti fimo ac pulcherrimo ordine,compendio quodam tradit, dis etiam exis si P plicat eadem illa tria nos edocens, nempe ius suum uni