장음표시 사용
851쪽
1N DE CALOGUM.c is tribuere, alteru non Ddere, er quod ad nos attianet,honesis uiuere,ut longe persectius q ussa lex civilis.' θ, praecipiat non tantum de externa iustitia, quis Cy de hacoed magis de interna,que in animi munditiae consiInt,quae sola coram deo valet.sola rectae iustitia nuncs
it 60 ς natur. Vide uero h pulchre Decalogus ad naturae leges ges naturae. respondeat, Lex naturae rubet deum agnoscere σ glor Leeta iuscare, quemadmodum Pau. Rom. i. testitur, Religione colendum ac cerimoniu3 conseruandus iudicat. Deinde
docet parentibus ac alijs,qui parentum loco sunt, CT ncibis imperant obediendum esse,quod aliter humana societas retineri no posit, iniurius ac priuatas uindictas deα
testitur,abhorret uagos concxbitus,uerecudiam Cr castitatem amplectitur. Ad haec, tumet sit quod ad ipsaruimqu civiscia rerum naturam attinet,iudicet omnia esse coia, tamen se sim. eis natura hominis,qualis nunc est nimirμ pra
uis cupiditatibus corrupta intelligit necessariam esse
ad conseruandam humani generas societatem,rerum di Milionem,quae tumen rerum comunionem in totum non
abolet,sed magis sancit ac confirmat, s natura quoquo doceat,quo pudis per honestos contractus,res omnes inriter nos communes fant, idq; decenti quadam aequalita-Rma diuisio te. Nam quae tandem ea foret rerum communio, si quιν 4 wi0ne caeteris potentiores sunt, cupiditate sibi antes , qt an possent rerum ui occuparent , reliquis a commi Rirerum ultu depultis. Denique,quid magis fecundum naturam est,q ueritus inpactis, testimonijs, ac iudicijs sDeesos se Iam se Decalogum inlpicius,uidebis hanc totum natua rae legem, haud abbs decenti ordine in eo comprehcss
852쪽
ENPLICATIO. 3Tod ut i primis id nos scere iubeat quod natura deo triluendum intestigit. Deinde quod parentibus ac magistratibus exhibendum e sie iudicat. Denis quod de iniuet larum prohibitione coniugils,dominiorum distinctiois 3 e,ac pactorum, CT tes moniorum fide coisseruatidis siti οἴ, ita salit. Ex hac itus lege naturae in Decalogo exposita,om iis re legenes leges ciuiles ortus esse,dubium non est,qum constit ei εἶ:kνύ tanto meliores Ue,quo minus ab illo naturali iudicio'ςΠμφdiscedunt, Sed ad Decalogum. Mupsi
V Rincipio Decalogus ob id ab ipso deo tradi dea
buit,ut ueresciremus,quae nam opera deo placeu Cur decalo. vent,Gentes uarios cultus commentabunt, uaria item TR q
operum genera sibi frixerunt,in quibus sibi placebant,
Sed ignorantes dei ius itiam,σ suam uolentes cos tuere, ius tiae dei ubiecti non Aerunt,evanescentes in coα C., i gitationibus uis, er uolentes sepientes uideri,sLIti μαcti sunt. Quibus Israelitae longe feliciores luerunt,sPsu, ετ per Decalogum edocti luerint de cultu er operibus, qscirent deo placere,ut uel hinc copiosam haberent gloriandi materiam. Qui annuntiat inquit Psaltes uerbusuum Iacob, iustiti s e T iudicia sua Israel. Non eo Roma.scit taliter omni nationi, cT iudicia sua non mani stiouit eis. Et Paulus testitur Iudaeis,hoc nomine iuregloriari licuisse,s credita luerint istis eloquia det,quae gloriandi materia poska I udaeis carnalibus adempta, i nos stiritμales Abrahae filios qui legis stiritualis stiritua si φ U δα Iesse latores sumus) translata est . Ex hoc autem cau in pimus hunc fructura, ut non fit necesse nos esse solicio ιρί, θμi Vs nam operibi s deo placere posmgs, Nam
853쪽
- IN DE CALOGUM. Decalogu3 ipse ea proscribit,quae certo scimus demptus
εere nimirum ab eo praecepta, laudata celebrata,et iningenti benedictionis mercede facientibus ea cumulatu
DEinde deus Decalogu duabus tabulis lapideis, quas suo opere fecerat,digito suo inscripsit, dein monte,quem populus etiam attιngere prohibebatur,nosi tradidit ubi ignis terribilis, must,incendii dillugura ac tonitrua u ebantur,idq; ob huc causam, ut inadicaret legis onus π grauitatem,in lapideis Israelituisru cordibus qu e es sua uirtute absque adiutrice graistia non iustificaret, terreret tamen animos ac conscientias,incitaretq; ad quaerendum adimplendae legis auxivi cur Mose, lium a deo. Nec alium ob causam Moses hasce tabulastyςg it rab D coelo portans fregisse uidetur, et ut ostrideret,legeirre ' ' rufa scinderet de frangeret. Diuorsas e ra tione prodita est ipso sancto die Pentecolhs lex Euauis Ario, o gelica,Tantum hoc conuenit, s utrobis locissublimiotas cy ignis luerit sed illic nihil aliud erat, q mons Si: nil ci u er terrenus , quem populus discors Cy obo
murmuras altingere prob. bebatur,4 praecepto Sina dioctus,s Decalogus et hoc daretur,ut praeceptis coerceret
mn dyon rebellem populum. Hic mons Sion, qui speculam sonat, unde despiciuntur omnia terrena,unde per sdem elate propinquo proste'intur coelestia, Et in ipso in te do δ'' '' mus est ii qua etiam coclaue, ubi Apostili quieti κηα nimesque deprecantηr, e effinies coelesti donum a Chrijti proinissum. Illic ignis algura,s tonitrua,ta caetera omnia terribilia ut intelligas legis uim in terrς
- ' do stam esse i Paulus inquit ex iram operatgr. Hi
854쪽
EXPLICATIO. ' ετ et spiritus uehemenssed alacritatem adstrens, non terro vem, Cr ignis,qui non exurat corpora, sed mete caecam illuminet,uoluntatenis torpentem accendat, ut iam noterrore, ueluti coacta egi collum submittatsed amore incitata ac dilatatu in uia mundatorum dei currus,eo lle Ivum quae retro sunt obliuiscens Cr in anteriora se exsedens. Vides et pulchre hisce exti rivi signis,legis et Et selij discrimen adumbratum,deliniatumsst. SVnt autem duae tabule Decalogi, Orarum prima
complem tur ea,que deo debemus, et quibus promprie cum deo agimus, hoc est,uerum dei cultu, tum ininternum g externκm. Secunda docet, quales esse debe dismus erga prcximum. QM inquam hoc sciendum ac retinendum qisecundum tubulum e priore manare, sic: ut era fecunde tabulae sine prioris operib*s uere feri Q re, nequaquam posint. Nam tum demum proximus rest diligitur, si non proprie utilitatis aut alterius cuius cunq- rei contemplationes: d tantum propter deum diligatur,hoc est propterea,quia deus,cui credimus CT toato corde adhaeremus precepit ac uoluit, ut proximum tanquam fratrem ac uiscera nostra complem mur. Ori Oris sΙζη ,qgem Hieronγmus sequitur, primae tabulae quais tuor praecepta tribuit,ex primo duo faciens,in quorum primo spiritalem, in altero crassam illam σ externam idolatriam prohiberi dicit,ut primum sit, Non habebis 'deos alienos coram me, Alterum, Non facies libisculo ptile. in secundum tubulum hex retulit,duo ultima praecepta,de non concupiscendo uxorem Cy res proximi co
855쪽
ptetn tribuerunt,qui primum mundatum de uitanda idolatria siue spirituali siue corporali unum faciunt. Poris trema uero praecepta, qttae sunt de non concupiscendo uel uxorem uel res proximi,in duo secant, quorum festentiam ecclesiae magis placuisbe conitit,uel ob id quod κ. 1 m gis ad in larium sanctae trinitatio resticiat , ut prio dem mum mandatum ad patrem restratur, secundum ad folium qui proprie nomen Cr uerbum dei non creatura est) tertium ad stiritum sanctum, quo in nobis operatim te,sabbatietamus, Cr ab omnibus seruilibus,hoc est,no pris operibus,quae caro sinest iritu gignit,qμiescimμε,
ac nos continemus. Orditur autem deus Decalogum,
hoc probemio praemisso. EGO SUM DOMINUS DEV SModus cost noscedi leti praescribit. Maiestas. Bonitas. Dominus
tuus, qui eduxi te de terra Aegapti, σde domo seruitutis. Oc probemio seu si malis primi praecepti exin ordis,deus sormam sui cognoscendi praescribit, ac pleraq; insinuat, quae ad strende legis reuerentium
σ obseruationem plurimum faciunt. imprimis quum maiestitem, tum bonitate suam proponit,quae in legis, Iatore conivum esse oportet,ut mathlas legibus autho vitatem bonitas amorem faciendae legis apud subiectos conciliet,qui tum facile obtemperant, quum persuasum habent, leges in suum commodum Cr coe bonum latus esse, quis interim hoc prohemio deus imprimis fidem in nobri formet seu excitet. Dominii ergo π deum se nuac at,ut priori nomine indieititamsuam insesset,au
856쪽
nominis,Ego, inquit, Cr non alius. Ego inqua s olus sium RQ .ra dominus,hoc est,non ut caeter qui uulgari more domitii dicuntur,sed uere sum diis,i quo sunt omnia per que
et mnia,in quo omnia, cuius est orbis terrae Cr plenituis do eius,quem omnia obseruant, timent ac ueneruntur, 'δk Τomniscius Cr omnipotens ac faciens omnia siecundu beae neplacitum uoluntatis meae. Ego nquam, sum sollis rex Decie.11 Tegum Cy dominus dominantium, Cr non est alius preter me. In cuius manu est mors CZ uita, salus Cr inteis
Titus. Huc re sticit nomen illud apud Hebraeos ineffabiἔe Tetragramaton,quod quatuor literis scribitur, quae qm ' te sonari non positit. Dedu citum tamen nomen ab essendo, S tata. seu a quo nomen esse derivatur. Et prolecto, no est a lia Nox,qu e propius accedat ad exprimenda naturam diuinam. Nam solus deus uere est,qui incommutabiliter est sine tempore,qui est ipsum e se, Cy a quo uenit, omniubus rebus conditis,ut piat aliquo modo. Sic Exodi. 3. Ie Eκodi.3 1imus: Ego sum quibuni, CI qui est,misit me ad vos. Ex quo id nobis discendum est,hoc primum esse in cognitiorie de uisciamus siue cognoscamuε eu esse, qui natura est,qui ipse est,er i nusso accipit ut si,utque perpetuo G rixus'. Vnde liquido colligimus, omnia quaecunq; videmuι ' 'ηCr non uidemus, non a se sed a deo Ge Cp costire, qui omnibus esse tribuit,utque ita tribuit, ut nulla ratione
esse,nullos mometo cosi' reposint,nisi deus seruaret,
fustineret,ac regeret. Quis jnquit Esaias mesus est pn Esaue. .gilio equas, Cr coelos palma ponderauit s Q ari appenudit tribus digitis molem terras atque haec contemplans
857쪽
tauitis' perlicuum euadit,quid sibi uesint bre ueraba, Ego sum dominus,quae pie interem, ius him dei liis
morem ac metum nobH ingenerant,quem nos mortales
seruos atq; adeo infessus creaturus erga aeternum dominum,omnipotent imumq. creatorem ac eruatore ostr Quali re nium rerum habere oportet,ut supra huc dominum exindeus umet nihil timeamim,metuamus,adoremus σέ coDeut 6 Iamus,quemadmodumscriptum est in Deute. Domini;
tiuum est. Dicitur enim dominus serui dominus. Domi ergo dominorum summa seruitus debetur,ats eo etiam sectat,quod in Evangelio dicitur: Nemo potest duobus dominis feruire. t tem, N on potestis deo seruire Cr murimis F.s monae. Vnde facile colligis,quod omnino deo magis obeD45'bub ibi diei di m sit,' hominibus, tum scilicet, quum diuersa iplus obedire dei instituto praecipiunt. Siquidem non habent hominese '' sin teli item, qua domini diculur, is desuper cocelsam,
seu A qμή si in dominorum contumeliam abutantur, quatenus quis non uidet eos audiendos non essesed fortiter conis ια i. temnendos qκemadmodum christus docet: N olite inisquit)simere eos, qui occcidunt corpus, animam autem occidere non posunt,sed potius timere eum c nimirum dominum istum dominorum) qui Cy corpus , Cp anima mittere potest in gehennam, Hunc, inquit,ac repetisitimete. Ergo si in quodcunque discrimen uenerimus, ac Satanas,ueluti nactus occa)ionem uel ipsie uel per suos. ministros titulo dominationis id agere incipiat, ut nosa praescripto diuinae legis dimoueat,tum protinus exem
plo christi gladius stiritus nobis accipiendus qὶ, hos
858쪽
TYPLICATIO. s sest verbum det,quo retundamus hostem,dicentes: Vnde post me Satana , dominum deum tuum adorabis, σ
illi soli seruies. Hebraei ad obumbrandam ineffabilem hac dei mais
testitem,dcfummam, aeternaris dominatiψης η piis, ri,i des uariis nominibus usi sunt,quibus latins redditis, nos nota apud. Deum appellamus,Deum stirtutum,dominum exercituu Hς ψ . o miri potentem,conditorem coeli et terrae,regem gloriae Tegem regum,dominum dominantium, cuius maiestite pleni sunt coeli Cr terra. Ais haclanus de domini nomio Mnedixisse suilycerit. J Am quμm legislator no kr maiestitem suam hisce uerbis Ego sum dominus) in inuasset,quae nobis dei
timorem incutit,stitim cr deum se oppestat, lit ad mo nisi dire, rem quos sui nos prouocet. Nam dei nomen ad benefice desiliari inatium refertur quod nos a Grscis mutua inius . Apud speties .is, Graecos enim dicitur, ,lroc eit, a currendo, quod ubis dum opus est accurrat,adsit,opemqsse strat, At, Vide qua uocabuli proprietatem nos Germani sequuti, Dep, α ' Got, appellamus,nimirum a bonitate. Ergo quum audis,
Ego sum deus,nihil aliud dici existimabis, q ego ut sum
omnipotens rerum omnium conditor ac dominus ita sum omnibonus,omnis boni 'ns ac largitor, rerum tesnax uigor,uita,lux,robur, Cy frmamentu. Bre iter sal π,--.. nator Cr deus totius consolationis undis expositus, be MPmιλ nevolus,mitis,largus,liberalis,exorabilis,ac supra q diei aut excogitari potest,misericors,clemens, 4ς bφηψη tibis,cus,cuius bonitus in omnia creaturara conditise et co π A .ir
859쪽
Ari id breuocatur animus ad fidem, que ut est initiu Mbei ten salutis nostrae. I tu in omnibus cogitationibus,uerbia Cr tes in omni factis primas partes tenere debet, quae cor purifcah, facit ut omnia munda mundis sint, qua sine,quicquid si, Roma. 4 inpostolus peccatum esse pronuntiat. Hanc castus timor is, Q sua uis dei amor comital ur,quae omnia primum prae R ceptum docet ac complectitur, Nempe ut agno stamus unum deuin,issi Humus illum timeamus ac amemus, Unde caetera omnia plane dependet.
deus quod ad essentium suam attinet, incom. prehensibilis ac inuisibilis sit, Acutscriptum est: Non Ioban.3 videbit me homo Cr uiuet. Et iterum: Deum nemo uiodit unquam necesse erat ut certum opus ac testimoniuadderetur, quo ueluti aposteriori apprehendi posset, ne quis haesitaret qui nam is deus eget, qui se mandam iis istis colendum praecepisset, quasi dicat: Is ego sum uerus iste deus, qui hocste misimum opus peregi, qgite populi; incri ex Aegnto mirabiliter eduxi, Us tum inani is uerbis Cr signis,quae uidi i , ut negare non posis hec me authore fari Aisse, er hunc qui sti
cit uerum deum esse. Eatenus enim, nempe per euidentia uerba de signa, deus alioqui inuisibiliis agnostitur, utque ita cociliantur cripturae,quae alibi deli uideri me tur deus.
860쪽
Devie s Nullam speciem dei uidi is,citra ullam repugnantiam, addiditasecie ad faciem loquutus est uobiscum in monote de medio ignis. Deinde deus hoc opus Cr testimos' nium adiecit ut intelligeres id ueruesse quod dixerat. nempe sie esse dominum deum tuum,id est,te regentesiuabernantem, 'serentem redimentem,resticientem, curantem G saluantem. insignis enim dei potentia simul σπω, 3. re bonitas declarata sunt ab nunqnu satis admirando opere Psin ρη. 3 eductionis filiorum Israel de Aegsto in quo Nobes erpropheis omnes dei male'te,niugii centia σ bonita&ba , . t m erga popi lii suu isti strata ubis de naedicat de corum si resis .ψ: laudunt. Atq; interim hinc etiam discimus non tantum rabis, iμ lim ac squum esse,sed nostra etiam quί plurimu rea M. Irere,ut legibus tum poletis domini de clametis dei quano sibi sed nobis consulere uoluerit ex animo oblepea Temus,mente complemittes,quantam semper popu lo suo benignitatem exhibuerit,contra quitum seueritatem in aduersariossui praeceptis ac iusis repugnates ostederit. PRIMUM PRAEc EPT,VmNON HABEBIS DEOS alienos coram me: Non facies tibi sculptile,ties omnem similitudine .quae est in coelo desiuper,ac quae est im terora deorsum,nec eorum,quae sunt in aquissub terra, non
negative re, adorabis ea neque coles.
zbi diu T Iic in animaduertendu est, praeceptu niua cuniae ex parte negati esse traditu. Qiloi qua