Enchiridion Christianae institutionis in Concilio prouinciali Coloniensi editum , ... In quo haec continentur Expositio simboli apostolici. Assertio et doctrina de .7. ecclesiae sacramentis. De ratione ac modo orandi Deum, cum expositione orationis D

881쪽

EXPLICATIO. fg sualetudinarios res tutos, peccatores ad poenitentiari

conuersos,idque iis Me chri; pro qua auelarum satis

guis profisus est, Quis tam caecutit, ut eiuscemodi pia reliquiarum uenerationem ac uisitationem contemner auctis is tame hoc negare uelit, quod diabolus etiam, licet inuitus,exa his CZ tortus confitetur. Sed nostro Ecclesia VM seculo hic varie,idq; parochorum socordia erratu esse. -- ,'

insciari no possumus. Ecclesia uetus pium chripanorum affectum,in inui lam murorum fidem no in miracula principaliter resticientem coprobauit, Atq; in* intri, terim nulla miracula euulgari passa est,nis V supra naturalem rerum euentum fidelibus causa certifimis argumentis coperisset. Deinde non alius reliquias, q quas

uere constiret1piritus sancti templa visse uenerari pα De vin timisit. Quas tanten publice exponi uetuit,ad quaestit aut i z42 exponi ,uelati sacrilegium iudicauit. At nostro seculo .no admodum multum de Me functorum populo inculcatum foed multa miraculorum mentio,quae tu interda uel impudentifimefm,uel talia suerunt, ut de eorum authore no iniuria dubitaueris, iussusque est populus, non quidem ob muroru fidem sed magis ob recens ediora miracula accurrere, id quodfactum non oportuit, quod post tot aedita in primitiua ecclesia, signa Cr non sum prodigia alia pos hilanda non fuerunt. Quisquis enim i t Aitasnus ait adhuc prodigia, ut credat, tu, δμῆμ' quirit, magnum est ipse prodigium, qui mundo toto credente ipse non credit ' Quin alius quispiam testio Chirostri

tur cessurum in delegiones Cr schismata, si adhuc ueo lati iti primitissa ecclesia signa ferent, Et christus. xbb ii

882쪽

IN DEcALOGUM. Meldi apo*los gaudere,quoniam daemonia 'fis obedierint sed quoniam nomina ipsorum scripta essent in coeisti . Expostae hunt pasim ad quaesti, ni reliquiae,eaedems

ηsu q incerte, e frsan hinc praebita est non paucis,necnu beoha: 'f' ne chrispanis occaso magis insanctorum Uibus conlidendi q in deum uiusi,quod factum non oportuit. cor Tigendus ergo omnis talis abusus est, ut nes eoru pitutas,qui fidei suae iuuadae,excitand gratia,ad indubiatatu sanctorum monumenta accurrat,cotemnatur, nessuperstitiosus ciatus in exponedis ad quaestum reliqui si vel recensendis incertis ac prodigiosis miraculis deino M η ς cepsstratur. Secundo,uisum est,non iniuria sanctP. ' rum ossa ad eum modum reuereter taberi posse,quo selius demortui patris uolam,honorificentur tractat,aut quemadmodum qui1 iam annulo que amicως decedens legauit obieetitur,quo et uix unqua utitur,nisi chari amici imago subeat,nis e T verborum G factorum meminerit,er annulu ueluti perpetuae amicitiae pignus re Sanctora cilictum exosculatus fuerit. Nam quid sunt aliud sancto-

auet' rum cineres er ossa,nis quaedam sanctorum pignora ius terris relicta. Tertio,reliquiaru uenerationem,non

solum no reqciedam, sed Cr utilem iudicauit uetustis, quod reliquiae Cr jutura resurrectionem nobis promitiant, Cy stem nostram in sutura corporis glorifcatione erigui,cotemplantibns nobis eadem sanctorum corpora,es immutatu qus ad uitam excitanda,ac deum lo-srum,esse deum Abraha,deu Jsaac, deu Iacob,deu inaqua non mortuorum sed uiuentium. In summa,populus

docendus est,no dere reliquijs,nec riliquias adorare,

883쪽

tae ac doctrinae recordatione accendi, ac in ste Aturae resurrectionis Alciri. Quod custaprocul erit, uel adouersariis testibus a ueneratione reliquiara omnis idololatria. Sed iam de imaginum usu pauca sub ciamus. De vis λωQui uerba hnius primi praecepti urgent, ij oem imagiis S M tium usium penitus uetitum esse audaces prouultat. Pscilicet si praeceptum ad uerba ex Μ, uideatur uetare omnem Amilitudine eorum, qu effut is c o disit pir, reonori,ctier q in terra deorsum, Cr quae sunt in aquis sub terra. Sed si hunc sensium uerboru mordicus tueri uelis,cogeae Nosola in ris ,uelis nolis, fateri ipsium et Mosen huius legis pro . M e ' h; mulgatore,idololatrum Aisse digi adeo detἱ alibi idola. Iutria quod pie aures abhorrent)praecepisse,quod MoIes ex praescripto dei duos Cherubim aureos p uerit itabernaculo in summis propitiator partibus. Quemad Akoaha modum legis Exodi. s. In vasis quos templiqd'extruxit Solomon erant boum,leonu, CI cherubim sculpti. res imagines. Rursus. a. Paral. 3. Sculpuntur cherubim in parietibus. in mitra quos pontificis erat imago Iua me in ueste uero malorum punicora simulachra. Vtide Non imagis

consequens est, ludatis hoc primo praecepto ,non simpliα Tciter interdictum omne genus imaginum , sed tanta neα xio probi

sandum usum,ne scilicet more gentium haberent simu-ldchra, quae proponerentur adoranda. Id quod seqgenotia praecepti uerba,nempe, Non adorabis ea nes coles, muni ste indicant, ae uelut exponendo declarant, quo etiam pertinet quod di lam est, coram me id est,no huis headia imagines deo aequandas,quibus aliquam tribua

884쪽

quam in tus ram adorare,quod nequaqsam licet hac lege prohibet a

'ρμ' te aliud per picti rae historiam quid hi adoranagni, geluenerandular,uel contemplandum addiscere, Id enim e ἔ ne lues is quidem simpliciter tuerit prohibitum, popsio ad gentium superstitionem mire procliud multo inlariore periculo populo christiano permittitur,modo tu men omnis absit superstitio , po aquam per euanges licum lucem extinctis est paganisnus. Permittitur Imx num diximus) ad excitandam gestorum recordua Giem tu, tionem Cr bijbriae memoriam Cr inie ectum . Nani

za 14 -Memibiis scriptura est, hoc idiotis praestit pia

e dira cernentibus, quia in ipsa ignorantes uident,quid sequi debeant, Cy in ipsa legunt,qui literas nesciunt, imo interdum plus prae tit imago cernenti, q scriptura legenti, quod unico contuitu tabula rem oculis insteinctantium proponat,quae exscriptura,non niti paulatina, discitur. Deinde do his etiam interdum plus uidet in tabula,q in literis, ac uehementius licitur, ueluti magis commoueremur , si conspiceremus christum in a. .EΚ2 crμῆς pessientem,q si legerem res illum crucifxum. Piis meruius assi Setra uero,rem quatenus licet ponit ob oculos. Quamo Greg. ' brem Gregorius magnus quendum Secundinstin hic Iusdat,quod imaginem chri)ti quam colebat fibi dirigi postilauerit,nimirum quod illum summa cordis intentios ne quaereret,cuius imaginem pre oculis habere desidearabat, ut dum pictrarum quotidie uideret,ad ictum ania malo salua mo inardesceret. Et paucis interiectis subiugit, scimμs,d: ista q:sia tu imaginem saluatoris nostri. ideo non petis , μι

885쪽

quasi Dum colas, sed ob recordationem si ij dei , ut in

eius amore incalescas,cuius imaginem uidere desederas, er nos quidem non quasi ante diuinitatem, ante ipsam pro rnimursed illum adoramus,quem per imaginem , aut natum,aut pallum, i in throno sedentem, recordamur. Et dum nos ipsa pictrara quasi scriptura ad metuo. Viam filium dei reducimus animum nostrum de resurrenone i stifcat,aut de pactione mulcet. Haec ille. Graviter autem idem Gregorius: Seruium episco, Grecarimpum Masiliensem arguit, quod inconsiderato Telo lata uin ima succensius, Sanctorum imagines confregerit. In septia ta ima quoque synodo damnati sunt Iconomachi, in quam hoc decretum legitur. Uenerabiles imagines, Chri in istinis piani no deos appessant, neque feruiu ut eis ut dijs,nes triti' seon2 1 em salutis ponunt in eis, neque ab eis sperant Atuis hixum iudicium sed ad memoriam Cr recordationem primi tuorum uenerantur eas, Damascenus ait; Patres Go Dies pros costituisse ii imaginibus quedam ueluti trophia n . vepraesentare ad promptum memoriam si uidem ob ne. gligentiam, stequenter cogitatione nou tenentes pactionem christi, imaginem transfixionis christi uidentes in pusionis christi memoriam redimus, Cr prociden tes adoramus non imaginem, sed imagine representautum. Et ut cum codicem ex inculamur, non materiam,

ex qua scriptum est Euangelium sed ipsum Euangelium

Deneramur. Sic nec crucis materiam adoratures, sed sis

typo figuras exprimitur. Atq, hinc nimiru factum est, si emadmodum Athanactus ille AlexSdrinus episcopus A ira rotatur,ut olim Meles, cruces quidem confrines cru*

886쪽

IN DE CALOGUM. et cisi' facerent,sacrae autem lance,uel arunZini,vel spongiae coJrmia non fabricarent, ea scilicet ratione, ecclesia. sed ut si quis infidelium eos accusare pergeret, quod ligna aui Gubia cor rent, facile possent crucis Ruram ex duobus liis gnis compo tam sieparare, Cy fu forma crucis destruentes quasi inanem hane ligni materiaia reputando ei e insideli persuadere,quod non lignum colerent, sed cruacis figuram. De lancea autem π arundine Cr spongia Quo affectu hoc facere Cr ostendere no possent .Ergo qui caput inohinduci: clinat signo crucifixi,scit ligno nihil honoris deberi fiam, ad occasionem imaginis ueneratur istud,quod ea repraesentat. Talem imaginum uenerationem, neque impium,nes asternandam esse, te'ssunt, quos ante citauimus s. di iri, sh atinis, Hieroumus,Ambrosius,Augusti ius, Gregonodus' n. rius,Beda, Crc. Ex Graecis chosiostomzs,Damascenus, ibidia' moram testimonia q maxime corroborant aliquos generalia concilia,que Iconomachos damnarunt.

Muci, eis, Λ Ergin ομνι etiam abusus circam imaginu V uenerationem sensim irrepserit,ueluti, qd'euota T rgin etiam rerm imagines in Ecclesiam inuectae sunt quae in sacrisscripturis,aut a probatis authoribus nuta a tu habent testimoniu. miod stiluae supra modi; plurimae,magnis sumptibμs er Uentis in teptis certatim collocata sunt,quasit in hoc magna pietatis pars sita esset, neglectis iterim christi pauperibus, q sunt uiuae chrisa' imagines. Deinde I conti sic depidis ac delimatu cernimus, ut no ad Christiane honestitis forma, sed ad seculi uanitatis incitameta elym uideatur. Deniqs rμdii plebi permissa est ivirgines Pudam i ipsus cola

887쪽

EXPLICATIO. 38'ilacita incis colere. Id quod ab idolautria non omnia Mom γ

rio immune est,ut ab ea exculari no poRnt,quι imagine re triparti

aliquam sibi ad odorandu elegerint,ids uel ob pulchriaminem,uel de ormitatem,uel nouitatem,uel uetustae, credentes hanc aliquid prae caeteris habere uirtutis aut etiam numinis siue diuinitatis. QSi error plane danansdus est, Cr in summa oes ab μου diligentisime corrigendi,ac deinceps docendu erit signa chris ac caeterugines ueluti pietatis signa confieruanda,eadems no proα ginibuMpter se,sed propter ipse,qsae representant in laria uea

neranda. Solum uero deum,unti ac uera adorandum,ac

nihil beneficit,duxit ,dut solaminis aliunde q a deo exquirendum, Quin ad eum solum in omnibus anxie latiobus er tribulationibus nostris ueluti potent fimum re Piai. νIugium ac opitulatorem recurrendum esse, mae si ad eumodumsedulo docuerint Parochilarum erit pericκli, ab imaginum confernatione. Sequit r. EGO ENIM SUM DOMINVS deus tuus, Deus aemulator,uisitans in sitatem patrum super Alios in tertiam Cr quartam generationem, his qui oderunt me, Cr faciens misericordiam in multa milia diligentibus me, Cr seriιantibus prscepta mea.

Q vi riis hoc filii a nobis qmaxime requirit,

ut agnoscamus, qualis erga nos sit, nimirum og fortifimss iudex er uindex contemptoribus, diligentibus uero fe pientificias pater. Qvus hoc una tota scriptura stre solum requirat,ut ita coparati simas

quo durem deo accommodsiites,ab eo nunquam non as Pta. odiam s. osum dominus deus iis . Quoi si uiuiu

888쪽

nium praecipuum est,nobis qmaxime inculiaret, iterunt Vnum ne/ atq; iterum repetit ac dicit, Ego sum dominus deus tuus ς βῆΠμM ais si dicat. Porro unum est necessariu,nempe, ut me in omnibus cogitationibus es amonibus tuis tale agnoscas mihi adhereas,ac in me tota stem tua reclines, Atq; etiam hoc scias ne deum tuum fortem π etelotem

essee,ex quo uult intelligi q grauiter strat fi quis a fide ipsi data ad idololatriam a fiducia in disdentium, d dio

Staphiis lectione in dei contemptum ac neglectιm desciscat. Fres zy' quentisima e hse in scripturn praesertim in prophetis populus spo collatio qua deus sese marito animum uero seu6nagoogam uel ecclecta stolis uera uero in se fde coiugio coiit P mxuri parui. Quemadmodu uidere est Hieremiae. iij. Oste. i. q. O ci 4 erui'. Amos j. Et huc respicit parabola illa Euangeis

lata, , sica de ni uis,quas rex flio suo parauit. Et quod apuI

rimo Θpostilum . . corin .xi. I gimus. riu n ergo zelo pube uocat,uehementisime idololatris qui ab eo deflectui, ex cum creaturis quodamodo fornicantur ) cominatur,

Sicut Psal .lxx scriptu legis: Perdidisti omnes, qui for que A eantur vi te con t enim telo opum eμm dici, qiti ita uxorem deamat,ut fbjjU metuat ne qui 3 ea ad adulterium solicitet,neue ipsa cuiuspiam blanditiis decipia. tur,adeo ut egre ferat,aliquem propius coniugi si ae Uidere nec facile permittat,nisi se praesente uxorem in publicum progredi s se solum amari ac suspici uelit. Trozz is in a nobis haberi uult deus,quemadmodu kxodi. xxiiij.er Esaiae.xxxiij. legimus. Addit autem deus seueritate sum in desciscentes er conleptores uos, CT misericor

889쪽

TV re ATIO. . 39odidui ἰnfideles, ut uel 18c transgressores meis poenae reo nocet pios uero pietatis cr misericordiae suae pollicita, tione in uia mandatorum suorrem alacres faciat, ersuapte 1 te currentes. SEd in Gies, in id ita id e s deus ait se uisitare iniis Q φαquitare patru in filios in tertia et quarta gnatione, quoi ecotra in Ezechiele dicatur, id est,s inter .uos parabola uertitis in prouerbiu is hid n terra Usa bi. δῆ ψμ'

cetes: Patres comederut uui ccerba et detes filiora obis stipuerunt,uiuo ego dicit di s deus, Si erit ultra uobis . et parabola haec in. puerbiu in Israel Ecce oesanitas meae sunt,ut ala patris,ita et diu fl) meu est,quae peccauerit Dilii lari a moriatursSed si acutius inspicias, uidebis eu locum siζT 'huic adeo cotrariu no esse ut magis huc exponat. Nam hunc locum

quoi hic dicit ustas iniquitate in tertia et quartu guais 'me, i, tionem eorιὶ,q oderunt me ibi apertius dictu est. O me anima quae peccauerit hoc est,dominu oderit)ee puniea naturae pr se dum. Unde hic locus no danat tertia et quarta genera; dilatione obsola naturae propagatione sed magis ob imitatio Nil*ω nem et haereditatione paternae impietatis .coue iit aut et hoc afctu hors delobpi,ut adulteros delim miliores, coiuge adultera decepta pari poenae inuoluat. Ovio ibis interim dIιorum sententia hic locus et de poena temporali posset intelligi, quae interdil ob peccata parentἴ iupost ros tris mittitur. Et animaduersum est a qbusta huc cominatione etia fecund5 Istera figJὸ in flijs lsrael ad.

impletari,s iniquitas patrum qui losephfratre suu uen do. ii tadiderast,reddita sit in tertia et quartu AEatione,no ta

890쪽

tur D ACγpto generatione quarta. Iucundum est duae hic uidere,q disterenter hic deseueritate Cr misericordia loquatur,Seueritatem in tertiam Cr quartam generationem praedicit,nifericordiam in mille se facturusti pronuntiatrui discamus nisericordiam dei meritate talo eje maiorem,quanto millenarius ternario aut etiam pii ' quaternario e maior, inuin missium finito numero pro infinito utitur,s misericordia dei infinite exuperet tua dicium,s nustum sit dei iudicium ii quo non superexari bis tet misericordia iudicium, Misericordia enim domini ι acu super omnia opera eius. Et Propheta ait: Quum iratus ueris fericordiae recordaberis. Et in hunc sententia rivit' dictum est Psalmo. lxxxviij. Visitabo in uirga iniquitarites eorum, crin uerberibus peccata eorum. Nisericordiam autem meam non disterga ab eis. QAe omnia huc dictasunt,ne quantumlibet peccatores de misericordia dei esperan-desteremus,neue de infericordia dei di idamus, peririnde dis omnia de nec itate absoluta eventura sint,

'' a vijs nostris psimis Rursus,ne in misericordiam dei peccemss,sed magis si peccauerimus,quiescamus, poenistentiam agamus, er longanimitate dei non abutamur, certi deum nunquam obliuisci animae,quam Ibi siemel psdem destonsauit,ac omnino nolle eu,ut peccet,sed ut goccisime purgetur . contra uero certo. juturum , ut si sponsum suum ridere pergat,in aeternum perdatur, gis dominus uicisim in interitu eiuου in aeternum rideat. ordinis r5. PRAECEPTUM SECUNDUM non assumes nomen dei tui in udnu.Nec.n .hebit diis ina