장음표시 사용
891쪽
sontem,qui assumpserit nomen dei si fustra.
Pulcherrimo ordine, ioc secundu praeceptu primo
subnectitur,ueluti ex eo promanans. Primum doincet ac iubet,nos unum uerum deum agnoscere, requirit
Idem,stem Cy charitatem erga deum, ac principaliter cor nostrum yrmat ac instituit, chrsianae pietatio de omnis operis boni iaciens fundamentu,quod in eo sium est,ut cognoscamus,quomodo erga deu nos allictos esse oporteat,quid item de eo sentire ac cogiἰare,quid ab eo expe lare debeamus. lam quum feri uix fit,qn qiloa lota mente complexi sumia ingua Hetidem sonemus. Est enim sermo proximus animi interpres. Idcirco hoc secundum praeceptum proxime siubiungitur, quo doceo mur ac instituimur,quomodo de deo agnito,quum apud no pyos,tum apud alios loqui debeamus, Nam etsi hoc
praeceptum,quemadmodum Cr primum negative prola. um At,affirmativum tumen oratione instir illius e reosione includit. Qui enim prohibet ne nomen dei in udis affirmMiua. μm assumatμ is smul iubet ut reuerenter de honori. ρομ' 'sce tantum usurpetur. Nomen autem dei hic accipitur non pro uoce prolata,qua deu indicamus. Haec est enim Quid hie veres creatasediquemadmodu in orationem dominica di l: ..i 'Iximuc accipitur uel pro ipso deo,ueIP aeterno isso uerubo dei, chri, h,aut pro dei maiestite, potentia,sapietia,
bonitate,breuiter,pro eo quod deus est,uel quod deo re Ela tribui potest. Deinde animaduertendum. g, non dixerit,non nominabis,sed non assumes aut usurpabis nome rium
dei. Jumitur enim seu usurpatur,quod ad alique usum esse' '' ecdhibetgr. vis ergo huius praecepti Vt,ut dei note reclla
892쪽
Recte in ma note dei quadruplici
uidni inequaquam cutem abutamur. Bene duleni um
mur nomine domini triplici aut quadruplici ratioe. Primu ri constendo secunio laudando Cr gratias agedo, tertio praedic ndo,quarto inuocando, Ad quae ola nos horritatur psaltes,cu ait: costemini domino et inuocate nomen eius,annlιntiate inter gentes opera et s. cantate ei Cr psallite ei,narrate oῖa mirabilia eius, Laudaminii in nomine sancto eius, tetur cor querentium dominum. Quaerite domini ,π confirmamini, quaerite facie eius semper. In primis ergo rem utimur nomine dei, quum ipsum deum cora toto mundo,deu ac domina nostru col3sitemnr,ab illius consistone nes blanditijs,nes tomeotis dimobiles,de qua cosmone dicillam est. si me cor fissus fuerit cora boibus,confitebor σ ego eu cora pa tre meo,qui in coelis es . Secundo bene usurpanius nomen det,quii deum in omnibus laudamus,ipsis ti in prosteris,q in adfersiis gratiis dicimus. Quod gemta frequentisimu est in Psalmis ueluti: Benedicam dominum in omni tempore semper laus eius in ore meo. Item Benedic anima mea domino, σ noli obliuisci oes retribu tiones eius. Qui propitiatur omnibus iniquitatibus tuis qui sanat omnes inprinitates tuas, Qui redimit de interitu uitam tuam,qui coronat te in misericordia Crinio serationibus,dc alijs sexcentis in locis. Huius mirifcuexempli; habes in Iob,qui quum grauisimis omnibus cis lumitatibus praemeretur,in hac laudis ac gratiaru ac ianis uocem prorupit: S i bona suscepimus de manu domis ni ala autem cur non sustineamuss Dominus dedit,ilo
minui abstulit,Sicut domino placuit tu factae, si no:
893쪽
ΠXPLICATIO. 39 2men clomuli benedictum. Tertio,bene usurpamus nome sdomini,qsum uerbu eius Fucere praelicamus ac inuulogamus, ei priuat Du CT publice. Priuat in qui te, quum ubis nomen dei nostri magnificinam ac celebramus, et quantum in nobis est,omnes homines in eius levi dei no is pri celebrationem ei uerbis π operibus nostris trahere studemus. Rursus,quum agersamur omnes qui deumno trum,ut par qt,nou reuerentur. Sic aschis suisse ui bde ιs omnes sanchos,quibus nihil unqua molehus i. it, s uidere aut audire aliquid agi in dei contemptu i contumeliam . memadmodum uidere est in David, uum inmetitauit: Ferunt mihi lachoniae meae panes die ac noch, p eum dicitur mihi quotidie, ubi ni deus tuus s Pi pubiici pht,blice uero praedicatur ab his, quibus mim krium uer ζωαδ vιν bi commissum t, quibus dictum est : Pra dica uer- 1.Timo. bum, injti opportune π importune. murto, rite μι surpamus nomen dei, Deum in omnibus inuocandodo ipsius auxilium phbilando et xepetcdo, siue ut actiis thubeat 1iostros in uia mandatorum suorum dirigat ac pro . praecipuus steret, siue ut ab aduersari s nos eruat de eripiat. His ψ00
certe est uerigimus iste dei cultus,quem a nobis ipse requirit, quo nobi ipsis penitus dimentes ei soli omniisum rerum CT actionum nostrarum exordia, progresse sus cT 'es tribuimus. Rufus, quo ab eo solo auxilium cT redemptionem in tribulationibus ex petiamus CT expectamus. mod genus ubique etiam obuio pt,insum est in Psalmis, ueluti quum orat David : Perfice igressus meos in semitis tuis,ut non moueantur uestio
894쪽
P 3 Item: Inclina cor meum in testimonia tua. Item:Non murcu meo sterabo, Cy gladiim meus nonsaluabit me, sed ' dextera iud σ brachium tuum σ illuminatio uultus tui. inuem cullum etiam deuo apud Psaltem a nobis requirit hisce uerbistamιoca me in die tribuIationis σζruam te oe in me. Ad haec recti utimur nomine dei quum illud,pro ueritatis alioqui periclitature confirmatione,bes ob publicam utilitatem adhibemus.
Quod tamen genus sub prioribus,maxime quod in lauadalido seu inuocundo confictit,contineri costat.De quo D i dictum est Deutero .mi. Dominum deum tuum timebis, novien eius iurabis .Et apud Hieremiam, Iurabis inquit uiuit dominus in ueritate ex in iudicio er in iustitia. Qui hisce modis dei nomen assumit, isse intra huius praecepti limites continet, qui pecus, is in
mi in hoc praeceptum impingit.
l blanditiis uel tormeniis uim,deu ueruleu chrisCli sor pum dominum,dut eius re lam,sancti in Cy catholicum inpieti5 di, fidem abnegant. Quibus christus in hunc modum coma Rς ς ς, ii minatur, mi me negauerit coram hominibus,negabo et fidem ' '' ego eum coram patre meo. Quos nequaqssum excusat,
μ' - ' quamuis mente se a dei con ione nunquam decepiἴς dicunt,si uel corde discedant,quum respublicum cons sonem postulat. Nam scriptum est: corde creditur ad iustitiam ore autem con tost ad salutem. Exibilatur enim e schola christi, π exploditu e uita christianoa
mpiδ Vς rum impia illa uox,iurata lingua est,animus iniurat Rhdic grassime peccauit sapientisimus ille Salomon, Piingratiam
895쪽
T PLICATIO. 393 ingratiam uxoris phanum idolo M oab, et Moloch ido Io filiorum Ammon aediscauit Sic Cr Petrus , sed hici Rest . respiscens ratiam a diro consequutus est. Itide peccant,qui quu christiani dici ac esse uelint, omnia chri 's anae disciplinae ac moribus cotraria Cr uerbis Cr fuctis agunt, Propter quos nomen dei ingentibus blasphematur. Dicetes enim uerbis se nosse deum actis Cnales sunt,qui scurrilitates Cy colloquia praua que bonos mores corrumpunt sectantur, qui de ficinorosa uita,qua agunt Eloriantur,de quibus dictum est: Letaotur quum malencerint, Cr exultant in rebus psimis. 3 Deinde peccant in hoc praeceptum, qui non in eno, sed in se laudari appetunt, Qui fibi nomen,ast gloriae, vel sapientiae uel bonitatis extra deum quaerat,de qui* igbus dixit Psaltes: Vocauerunt nota sua in terriis , Qtii dei bonitate,muhiscentiam Cr misericordiam nongnoscunt,qui per impatientiam, uel fbi sis, ue diro maledicunt,quos scriptura, Leui. et . morti addicit. Id Les, quod uulgare est,alea ludentibus er perfidis militibus. Sunt et ex hoc genere,qui se deuouent,uel qui sibi nescio quid mali iinprecantur s res aliter, q io dicant
aut 'tuunt,euenerit. Praeterea hoc praeceptu praera uaricantur,qui nome dei dehonestini uel dehonestititiobus no re 'int,sed connivent, Quod no tantu restitν abis.,
qui faciunt, sed er qui cobentiunt facientibus, quod Ire 'quens est in adulatoribus. Publice uero,non tantu privatim peccat in hoc praeceptu Parochi, Cr qui uerbi mihi inlurii'rium gerunt, tum omittedo q comittendo. Omitten ς00M xςnd do,qssi in concreditu munus exequi conten t,quae ua piu ς pec c cc
896쪽
IN DECI LOGUM. sunt,non quae Iesu chri' quaerentes,quos ue horren dum manet,sicut dicit Apo*lus: Vae mihis non euano gelizavero,quia dilpensatio mihi credita ejt. In comitatendo uero qui haud legitime misi seu uocati, se uerbi mitillario temere ingerunt, qui sacram scripturam falsis enarrationibus aut interpretationibus maculant. Qui diuinas literas ad impiam opinionem tuendam dein torquent, vi rude populu nouis Cr a praescriptis Goesesie alienis dogmatibus imbuunt, Qui sacrameta dei irrident, Qui potentiam ac uirtutem dei in sanctis suis exhibitam ac comonstrata bI hema uoce asternatur Breniter qui aliter docent, q catholica docuit ecclesia, .Timox 3 ab Apostolιs ad nos ins derivata,quos uehementer cara Eta 3 3e.sa uendos christus iubet, CT Apostoli graui me infectautur,ueluti adulterantes uerbum dei. Quibus confis
nes sunt,qui exsuggestis no nisi placentia plebi loquum
ιμr,qui populo peccata sua non annutiant, sta magis inobsentes eos iems inde ensios impudenter uociferantur Qiti sub praetextu uerbi dei seditiones er turbas excitant ac Parochos rite uocatos,suis sedibus quos ipsi ui ac iniuria inuadunt ex tri dere no formidant . Breuiter qui non recte secunt uerbu ueritatis sed uel ad sua uitia regenda, uel ad questum seu luxum suum uel ad lites Crcontentiones feminandas,ubiecta omni modestia eri traqgillitate spiritus qua bucera uerbi dei disseminatioraquirit uerbo dei abutuntur. Insuper in hoc praecopii m delinquunt,qui dei nomen uel in prosteris uel in -'oduersis inuocare comtenunt, De quibus Psaltes dixit,
897쪽
ΕXpLI Ar Io. 3 4. Lumen er ueritate no adorant, Q nulas sunt, de quibus dixit Esai.is: Populus meus labijs me adorat,cor autem Asai ii eoru longe est a me. Cui in aduersis posti,no ad novie nicis diti conjugiunt,sed uel disdentes deo,uel dei duxilium conlenentes,aliunde remedium petunt, qui aduersa imis patienter frunt,qui in his et dei clementia haec uel in gerentis aut permitientis non agnoscunt. Atq; adeo qu: suum uoluntate dei uoluntati praeponere satagunt. Denis in hoc praeceptum peccant, qui uel temere, uel a ,
fuso,uel impie ac inius' iuruiit multo magis qui peierivant, uel iusti uota deo praesita instingunt. T aute qwid uelimus,apertius intelligatur,operaepretiu uisum est paucis docere,quatenus tuarare liceat,quatenus non liceat. Vtritis enim in hoc no inra errorea leuiter erratur. Sunt enim qui putant licere indiscriminatim iurare,quod uidetur Iudaeis cum gentibus Aisse is coe,existimantibus non esse crimen, si pusim sermoni fimiliari deus testis adhibeatur,modo dicatur veru, Cnierror utinu in chris hanora mores non dimanasset,s is error cu hoc praecepto Cr chripi doctrina qua stitin Ueremus ex diametro pugnet. Sunt alij, qui asserunt chri statio homini.omnino quacunq; etiam ex causa inrare non licere,utq; adeo iurare damnabile esse,innixi .i in primis uerbo chripi, Matth. s.dicentis: Dictum est antiquis,N o peierabis,reddes aute duo iuramenta tua. Ego autem dico uobis,non iurare omnino,nes per cosium,quia thronus dei est,nes per terram,quia scabessu est pedum eius, neque per Hierosolimam, quia ciuitas
898쪽
IN DE CALOGUM. unum capillum album facere aut nigru, Sit aula sermoueskr,est,est,noti,non. Quod aut abundantius qt amala ψ s lo est. Et Iacobi. s. in eandem sinium legimus, qμgri inoquit: Ante omnia mires mei nolite iurare, neq; p cααὶμm,nes per terraines aliud quodcunq; iuramentum. Sit autem sermo ueskr,est,est,non no,ut non sub iudiocio decidatis. Verum hi christi uerba ad suam sententia. Hirgendam nimis urgent. Ergo ut intelligas, quid i hace ea. re,no leuis certe mometi, Cy sentire Cy lucere te oporteat uidebis ut germanam christi uerborum sentetiana teneas, Nos eam,quae putribus uisa 6,cum uerbis,igramenti christi magis couenires inplici fde recitabimus. D Thiha Hoc conuenis inter patres iuburandum, quod hominesmψmςim, imutuo praejtint aut exigunt, non esse ponendum inter probata eu quae sua natura bona sunt,sita inter necessan' ria. Loquimur autem de iuramento humano. Nam finx ' h. a igrat deus, qui falli non potest, aut christus . qui '' est ipsa ueritui aut angeli,qui dei nomine abnti nequa
qμῆ possunt nihil propemodum ad nos attinet. I urameatum uero humanum de numero eorum non esse,quae sua natura bona sunt,uel origo eius satia declarat, Nam si Chrysest. ho diuo chob ino credimus,non Diim ab orbe codito,
ἰ:ό :ς; d dudum post irrepsit inter homines Suramentum, ni
mirum tum quum mala creuissent,quu sursum Cy de-
orsum conjusj fim sisset,quum Ad idolorum seruitsintem homines declinassent, tunc inquam, quum infideles cppararent test in inuocabunt deum,tanq digligni dan tes dicturum uadem,hoc enim est iuramentum, morum
in elium uadimonium,ut nis cunistonsore credati r,
899쪽
credulitatem,non hominem uolunt stonsorem, sed deu. Hactenus ille. Qui er ob id eum Euangelii locu iniod autem abundantius est,a mala est)de diabolo interpreotatus est. Quem sequitur Theopitactus. iurare ii: qt Theophyl. Cr ad cere amplius etiam,vel non,a diabolo est,nimi rum s omnis infidelitatis, diabolus primus fit author.
Porro si dicas, quur igitur iurare iubet Mosi lex, quae nihil nisi quod bonum hi precipit,si de genere bonorum iuramentum non est. Restondebit chrU0b leκ iurare havrus Non statim omnia,quae lex Mosi precipit boni pu ita is,fctionem habent, pleras taliasunt,que accipientium legem infirmitas exigebat, quale est σ istud s Moses Mauci is itusit dare libellum repudij quum christus hoc factum tesktur pp duritiam cordis I udaeorum, non q, repudisi sua natura bonum luerit, Num Cr nidore uictimaru coii,q sit satis indignum deo, quis non uidet' Cr in rudi illi populo ad idololatriam admotu propenso proceptii est,ut siquidem Oino sacrificando prohiberi non posit, ceptici
Ditem sicrifcuret non idolis,sed deo uiuo ac uero. Ad eundem ergo modum Iudeis ad iurandum admodum facilibus permissum est iurare per dei nomen ne salte per simulachra iurarent, CT tii non aliter permissum est,q pQxmitam re erenti me Cr rei nec itate postulante, quod libo ' - 'secundo praecepto satis ostenditur. Lex ergo quum iubes it,ut iuraturi non aliter g per nomen dei iuraret,boan ιm quidem iubebat,sed non absolute bonu. Verum tuo
Ie,quo rudes I udet ad boni perstaroneinsensim adduci posint.Et laudabatur audri,qui proximo, idq; in deo, Platai ccc iii
900쪽
IN DE CALOGUM. iurassent,cT proximum non decepissent. Hoc ψ ensit quod lex iubebat, Reddes domino iurameta tua, id est iurans uerum loqueris. Laudabantur inquam,non qsiarem omnino sunmm ac piamsed magis illo tempore pomissium stcsent, a prohibitis tanto peioribus abstinenstes. Quamobrem lupitia pharis eorum erat, non peierare. At christus legis conjunimator,absolutes Cr per ἀcte iustitie dockr ostendere uolens, qprocul abessent pharisaei a perfictione,non tantum execratur periurire quod er lex facit,sed cr suis discipulis indignum cenobet,quomodolibet iurare, etsi iuramenta reddant deo, hoc est, uerum iurent,id quod lex no tantum permittit, sed Cr factum ut uidetur laudat, idq; facit christus displici potifimum ex causa. in primis,s sua doctrina ea sit,qiis interiorem hominem,hoc est,animum trans infrinat,non tantum externam ius tiam,sed Cr interio orem innocentiam in suis discipulis requirens,qua unus in
quisis quod sibi feri uelit alteri ficiat, Quod uero fia
bi feri nolit in ulterum non committat. Nuc quorsum attinet iurare,si nemo si qui quemquam uelit circumo
uenire, etia si id posset impune,ct nemo ulteri diffidat, si quis': quod Implici uerbo dixisset, no minori fide ac religione seruaret q si iacturandum intercesset. Deinde, quod quisquis iurat se grauisimo periurij peo
ricssio exponat,propterea quod homo ob imbecillitatem mentis,ob obliuione,ob sensus fallaces f. pennmero pμηtat se praestire posse quod no potest. Quod christis hoc ipso satis indicare uoluit,quum uetat,ne per caput no