장음표시 사용
51쪽
GENE. et octi propheta .Hieronymus autem putauit hoc loco ornatum esse uettendum Phrasis enim&consuetudo hebraica est, ut in ea lingua, uniuersa stellarum multitudo. nil illa, atq; exercitus appelletur. propterea militiam coeli adorare prohibetur hebraei, idcst stellas ipsas.coeli ergo ornatus sunt ipsa bdera totiusq; coeli apparatusAt 3 opificium. liod ut facilius perciperetur, hebraica loquendi consuetudine dimissa exercitum uertit ornatum, quod tamen non fecit alibi. simul etiam Septuaginta secutus est,quidi ipsi uertunt, me oti, T. idest ornatus eorum Uitarunt nimirum hipsi hebraismum cum ergo deus prophctis dominus exercituum uocatur, innuunt e coeli coelestiumq; syderum authorem ac parentem esse etiam Millud mystice significant g sit dominus angelicae multitudini qui aediuinis litteris appellantur etiam militia siue exercitus coelestis Ac praeter alia testimonia, in euangelio legitur, facta est cum eo multitudo coelestis exercitus. haec inclomnia innuutur eo nomine a prophetis. itas militia coeli, tam omnes stellae,quniuersa angelorum multitudo uocatur. sicut etam scribit quodam in loco Hieronymus. B OMNI opere suo quod patrarat. via D ab omni oper suo in singulari At Septuaginta perplurale aediderui, is et pera 'Odiosi si ab omnibus operibus suis. Nihil uero id refert. itaq aperte intelligam, unde factum sit ut Septuaginta per plura-la uerterint. Ultimum enim tau huius nominis, uidetur eos fefelisse. Est. n.e littera apud hebraeos finalis nominum masculinorum pluralium interposita au.ut mavisebaoth. Verum hoc loco ea liter non est. lioditas singulare erat, putarunt illi esse plurale. Cosmilis error etiam supra deprenditur, qui P cm emesheleth, putarunt plurale esse. Itas hillum locum uerterunt de . i. imperia, potentias.idem frequentius reperitur. Nes existimandum est, eos alios codices habuisse, cum aeditio chaldaica per singulare idem nomen efferat tinnas. i. opere eius et suo. Nostra quos interpretatio clarissimum ad id afferat testimonium. Quod insuper erat hebraice non .s fecit ipse uertit patrarat. IN DIE septimo. Ex hoc loco possunt corrigi codices graeci quorum plures habent, it otio QT M p hoc 'bA getile Retrum, . umbrab. i. complaint deus in die sexto opera sua. septimum hahet hebraica ueritas 3 esse, in dra dia i sicompleuit in die k iiii
52쪽
ptino, omne opus suum. autem uetustici codices graeci ita habuerint, indicio Psi interpretes graeciiunt, qui eodem modo citant eum locum Theodoritus reis Acmr Dialia DcA Di ET . quae secuntur apud ipsum. Theodotitus quos eo modo Interpretatur,uit usq; ad sextam Tm deus operatus narraretur, sabbato aue
quieuisse. Sed de in est si uel in sexto, uel septimo opus perfectum dicantus. Certum siquidem est in septimo nihil effectum fuisse, sed sex illis iebus tantum .s ergo in die septimo deus opus suum perfecisse dictus sit, hoc innuitur in ipso sabbato cessatum esse, ut tame in eo nihil operis prius suetit inchoatum A Septuaginta autem dicie de' sexta die quieuis e quippe qui eadem die omnia absoluerit. Quod et exponitur ab Auen Eetra, sices lauit inquit ab omni opere suo, quod
fecerat L ml: no iam crini. m de sexto, ante sabbatum Annotatur is locus etiam ab Hieron ISTA sunt generationes m .est autem nomen ductum tu Hoc est genuit, nificatq; natiuitatem,generationem, uel co gnationem ac familiam. Septuaginta uerterunt siet. β HAc ris De M. i. Iste est liber generationis, quod non est in hebraico non enim dicitur iste cst liber sed ut uertit Hieronymus, istae sui generationes. Arbitror autem librariis esse additurn iste est liber,ex quinto capite, ubi scribaemi fingo :. i. iste liber generationum Uel hoc fortasse fecerunt ipsi Septuaginta, ex illo loco explicate istum. Sed cur haec minima annotamus autem uerterunt Septuaginta generationes, non generationem 'thebraice est, ut transtulit Hieronyrnus, ex eo cred derim contigisse tui cum illi biblia sine puctis uterentur, ut infinitis pene corticinum deprenditur Mut saepe nos nionstraturi sumus fortasse eandem dici lonem legerunt tholadoth, quae pluralis est,uel tholcdath in consecutionc quae singularis est Sic. n.
scr: bitur sine uocalibus in m sine cholem. at sita factum ut plurale singulare enectum sit. quod utiminimi momenti est hoc loco, ita alibi plurimi referret satis est utcm nunc causam uarietatis ostedisse Uidebimus. n. si utile fuerit alibi id a nobis esse aiaduersum.
ginta nomen ais Elymon hebraicum exprimere uoluerunt, ulrgultum enim in ea lingua appellaturim erecti arac idcst uir di.
usierech proprie uirorena aut uiriditatem sonata omne igit
53쪽
uiride est, siue in herbis, siue in plantis, crec nucupatur. Quod optime reddiderunt Septuaginta. nec xAoeo Moere. i.oe uiride in agris. nostia uero uox non totum id atting quippe cum uirgultum, Psis de plantis ide herbis dicatur Ahbi tamen uertit Hieronymus PN, uirensi Septuaginta imitatus. IN DIE qua fecit Deuso VU Npn v. ii dias deus. Ato hic prima additur nomen tetragrammaton, idest quatuor iteraru quod ineffabile est, nec ullus est hominu qui ipsum uel audeat, uel possit proferre. Sunt quatuor litterae, quae quid sonent, nemo nouit hominu Profertur autem ab hebratis alieno sono scilicet Adonaim, cum in ea nominis tetragrammaton vox minime sit. Quod nomen ut diuinissimum est, ita ad uarias de execrabiles superstitiones ab hebraeis, gente omnium superstitiosissima trahitur Onaittitur autem hic ab Hieronymo deptuaginta, sorte ea inductis ratione, iu duo diuina nomina iden polleant. tam enim primum I secundu sonat deu.
Nam quod hebraice est Adonat Eloim,latine araece deus deus diceretur. Cur uero uerterent nomen tetragrammaton, cum nulla ne uegraeca, ned latina uoce expriiri possitusi eloim deum interpretari uoluerimus, nomen tetragrammaton quo nomine exprimemus:
Haec itaq; causa cst cur de a Scptuaginta et Hieronymo id nomen uersum non sit. licet alibi dicant dominus deus cum id etiam nihil ad significationem faciat. Cur autem hoc primum loco additu sit, cum taceatur ante biu uaria dicuntur ab hebraeis, quae a nobis consulto omittuntur, eo pilio tendimus solum quod Auen Eetra ait ipseramus V IH n mian et nixu x Pret 'pidaetrasmidest animaduertito inquit, P a primo uersu ud ad operis consumationem sacer conicxtus semper nomedet Heloim separatim posuit. ab eo autem loco adiunxit ei nomen tetragrammaton, quod diuine interpretati sunt maiores nostri dicentes, necesse mille, ut ibi esset. secta dei appellatio ubi perfectum esset opus. FONS ascendebat ina: tatur Septuaginta, qui&ipsi uertunt. - . Ade βvire e mc, c, i. Fons autem ascendebat e terra carpit autem is locus a iudaeis Hieronymus uerterit fontem Tu hebraice sit , i. nubes. Mosen enim scribere non fontem sed nubem terra lauari solitam, qua irrigaretur uniuersia tellusAt natura fit. Alio
54쪽
quin quo modo cohsret ut fons ascenderet e terra, quo uniuersa hii-mectaretur Sed Hieronymus ut dixi imitatus est Septuaginta , qui
uaporem hunc, quem sol suo calore efiicit fontem interpretati sunt. non tyre uera fons esset, sed P instar fontis,omnia inundaret. Terra quoq; quasi hortus nuncupata est, quam is fons irrigaret. Alioquinnes sanctissimi patres graeci ignorarunt hoc quod de uapore mod dictum est. Nec propterea quod Septuaginta uerterint fontem n intellexerunt de uaporibus, ac nubibus huc locum esse intelligendu. Theodoritus enim ea de re haec refert. Docet inquit Moses terram fuisse tunc incultam is, nemo adhuc inueniretur qui eam excolaret, neq; superne caderent imbres, quibus o. Aseo, cubendi Aeetia A
-ν ο b iamr sum se aes et rem e , - ικράin idest quibus inquit foecundaretur terra, quae uitalem illum post aquarum recessum, cotineret uaporem. ita enim inquit interpretatus est aqui-laS- mβAbaeuocace tabc c. i. irrigatio ascendebat e terra.
Ita attestatur MEusebius quendam hebraeum sibi retuli' non fontem haberi hebraice sed quoddam uaporis genus Philon autem iudaeus uidetur sitas litteras ignorasse, quod cum ex multis locis licet co Oscere, tum ex hoc praesertim. Exponit enim de fontibus qui etereae uisceribus surgunt, non de uaporibus . Uidetur certe codices hebraeos non legisse. Ut enim fuit graece doctissimus, ita fortasse in ignorauit hebraice sintritae approbat aeditionem Septuaginta, Vatamen in ea tot errata deprendantur.omnes autem qui hunc locum aliqui enim inuenti sunt de subterraneis fontibus interpretati sunt, aeditione Septuaginta decepti uidentur, ut est Ugo de sancto Uictore, qui in libro de sacramentis per hunc fontem, quandam subterraneam abyssum putat intelligi.Chaldaica quoq; aeditio, quae semper
uera inuenitur, nubem non fontem interpretatur. L. Num. i. nubes. est
autem inebraicum id nomen de chaldaicum allud quom obseruandum,*hebraice non est ascendebat, sed n V . i. ascendet, neu propterea futurae significationis est, sed ut uerteriit Septuaginta, Hieronymus. Nam peculiare in lingua hebraica est, ut futuris pro praeteritis imperfectis utantur siquidem eo carent tempore, sussiciuntq;perfuturum, quod uehernenter obseruari uel iria. Dicetur quis inferius defluuio, diuidebatur in quatuor capita, cum ibi etiam futurum sit.Hanc rem nos i liis in locii annotabinius.
55쪽
GENT et FG R M A UIT hominem de limo terrae. Hebraice expressus, siquod uerum est, magis significans Finxit enim deus primo
hominem terretaria,ut figulorum moris est, ideo hebraice habetur. 'sum virum n, m .i.& finxit deus tetragrammaton,hominem terreum ac propterea usus est uerbo finxit. Atq; haec est causam a Mercurio antiqtiissimo,& maximo theologo, homines appeliantur Ae .idest terrigena nec aliud est Adam hebraice,ci terrigena grame,&latine De qua re Gregorius Nysenus ideo inquit apostolus. ν κ;. Ageob, F Ur νοβάμ, διο emcβWAGp ta GAc ARA dicit dita AAstri oram i hominem qui e terra fictus est, terrestre uocat quasi nomen Ade in graeca uocem uertens Homini autem ita effncto inspirauit animam deus Atu hinc argumetum est prius corpusa animam factum esse.Gregorius autem ysenus diu Basili rater,inune 3 animam ante corpus effectum esse.Hoc enim magis Platonicuesse, Mab externa philosophia petitum, ichristianum.Illud autem,
non quadrare naturae.Nunc enim esse organu sine uirtute. quapro, picr simul facta esse confirmat. Ioannes autem Damascenus corp'ante animam effectum esse asserit,ut sacrae attestantur litterae,&ut Ordo poscebat, caeterarum g rerum exemplae Cum enim homo omnium finis si nouissimus tamen omnium conditus est ait igitur. A reo via dcc movet vota, taetori ,- ο ,3 oex ἀ-mete,
de reliqua.i .at quamobrem, dixerit fortasse quispiam, si anima longe praestat corpori, quod imbecillius est prius est conditum Deinde
quod praestantius At non cernis carissime ide in uniuersa conditione accidisse Ut enim coelum, ac terra, sol, luna animalia ac bruta, reliquas omnia prius effecta sunt, ac deinceps homo, cui omnium harum rerum imperium erat tribuendum eadem ratione, in ipso humano opificio prius corpus deinde anima, musto eo praestabilior efficitur Arbitror ipse utrus uerum esse pos e.Illud autem uerius cui
56쪽
a sacris litem euidentius est testimonium. Ruphinus tanc rem haereticam existimabat, si quis crederet an:mam ante corpus esse conditam. at 3 in eo accusat Hieronymum licet falsb. IN LACIEM eius. fixa. i. in faciem uel nares eius. Utrunq; enim nomen hebraiciam significat. in nares aute fortalse magis esset
consentaneum hin his resp:ratio sit posita, de inde hal tius hauriae', eo divina penetrarit afflatio. ais ideo Aquila, Symmachus Aunmedus uertunt. hoc est nares.
PLANTA UER AT aute dominus Paradisum. Qilanci musta actuaria ab Hebraeis Arabibus Chaldaeis, Graecis, ac Latinis de paradiso reserantur, nihil tame eorum attingere decreuim', cum nostro id refragetur instituto, qui circa simplices uoces tatum, nos uersaturos sumus polliciti. ii od siquis cadere accuratius cognoscere uoluerit, ab his petat necesse est, quo est munus cupiosius haec explicare. Apud quos quanta est rei ignoratio, at 3 obscuritas, tanta est uarietas sententiarum. Nec tamen haec tam sicco pede Praeterire uoluimus, quintain obscurae xa humana intelligentia submota re aliquid luminis afferremus Textus itas hebraicus ita se habet ' Via detrix vo'. i. Et plantauit dominus deus hortu in Heden. Quod igit uertit Hieronymus Paradisum uoluptatis, hebraicum hebet Paradisui uel hortum in Heden ad quod Septuaginta secuti sunt, qui no paradisum uoluptatis, sed paradisum in Heden uertunt. GAcmbrabes se, or mea sp in , garriinferius transferant ipsi, etidie AA m cI . . L. Paradisum delitiarum. Tam igitur H eronymus qSeptuaginta dubitali uidentur, an Heden esisti nomen loci proprium ubi situs sit Paradisus, uel nomen significans delitias ut uoluptate. Ut est libralecudi Regia cap pmo qui uestiebat uos in delitiis. Ubi hebraice est Vm et in hedanim plurale a singulari Heden Psalmo quoq;. xxxvi torrete uoluptatis tuae potabis eos, hebralce et V . l. Torrente uoluptatum tuaM atmalia eiusmodi. od uero loci proprium sit, primum ex Genesi manifestum. cap. iiii. Egrestus Cainhabitauit profugus ad orientale plagan Heden Necyibi Hiero mus Heden interpretatus est desicias puto P nomen loci sentiret esse. Etudentius etiam id cognoscit ex Erechielis cap. xxrii.ubi multi populi, ac nationes numerantur
a quibua importarentur in Hierusalam merces, inter quos populul
57쪽
Heden Charan censentur. Ex quo loco apertissime intelligitur, habitatam tunc regionem paradisi, de hunc esse locum sicut reret,
quos. Erechiel igitur sic inquit.Charan, Meden negociatores tui. Nomina locorum pro ipsis incolis ponens. Si ergo ab Heden id paradisi loco, ac regione negociatores in Iudaea accedebat clarum est locum illum habitatum fuisse, non maximis spaciis remo' tum ab Iudaea extitisse .Et quoniam ibi per ordine loci de populi numerantur, clarissime pater, cum simul Charan, VChemina, Heden recenseanitur, istum Heden prope Charan ais ei uicinum fuisse. Charan uero scimus locum esse in Chaldaea,vel certe Iudaeae propinquum idest mesopotam a. De quo Genesis cap. ii. sic habetur. Eduxitq; eos dominus de Ur Chaldaeoru ut irent in terram Chanaam, ueneruntq; usue Charan. Quod res facit mihi fidem fuisse ibi illide- cantatissimum paradisum. Primum qui h csunt illa quatuor flumina, quae e paradiso egredi ferretur, praeter Nilum, sed hoc solvemus inferius. Deinde quia terra illa omnium est amoenissima Praeterea etiam ex scriptor bus graecis nouimus ibi plures fuisse nobilissimos Paradisos quorum nonnullos influeret etiam Euphrates. Sicut traditur rea Xenophonte. Nomeu quom paradisi, persicum est . item
admodum ut ridem Xenophon scribit Hortos inquit quos illi paradisos appellant. Philostratus quos in uita Apollonii, deparadisis persarum hoc modo meminit, Ac Mori ob cibist c em M ex lo sic , , ,heopetr et rem, eto sis eu sit, o strat, oraei isti A sec. i. Cum Rex inquit Danais
ad uenadum iturias esset ad loca paradisorum, ubi leoneS ursus pa- therasq; claudere barbarismoris est. Procopius quos caesariensis,
non aliud scribit de quodam in Africa paradita, ubi regia Vuadalo ruri esse ci quod traditur hoc loco de paradi o dei in huc mundu . clxis ire A άem o si isti AAms,Pab cis v, bro ex ad Ws i
bus totus erat irriguus di nemora undequas uirescebant Arbor
58쪽
tatem pom:setant onustie, adeo ut ipsi milit defixistate sub arboribus, tentoriis onde poma decerperent pro cuius,auiditate saeiarentur,qaae pro anni tempore erant tunc matura. Eo nomine utaturo Hebraei aliquando, Salomon Ecclesiastica cap. ii s cmmy;DIUTisi Inaa. Hoc est. Feci mihi hortos¶d, ES,&plantam liueis omne lignustu stiferur . Quod igitur fecit
terris mortalis Salomon, alii barbarorum reges, cur non idem Gge diuinius ac uenustius fecerit Deus ut plantari paradisum . in qu amoenissamar inuenirentur arbores s verisimile autem est, suisse ibi collem aliquem amoenum sim excelsum quem deus omnibus sua uissimis herbisac floribus de platis repleuerit. Ex quo post peccatu, eiectus Adaria fuerit, habitarit tamen prope ipsum. Quod pol simum sacrarum literaPtestimonio cognoscimus, quae tradunt Cain circa locum illum paulo loge a patre habitasse Profectus est inquit ad plagam orientalem Heden.habitata tam est plaga illa ad quamstus erat Heden primum a Cain.dein ab aliis eius posteris, de qui bus Eetechiel meminit.Non est igitur, ut quicquam absurdum de paradiso comminiscamur,ut eum uel extra nostrum orbem transponarnus, uel non ad litteram, sed mystice quae de eo commemorantur, intelligamus. Nes adco inhumanus fuit deus, ut uoluerit huius res ignoratioue per omnes aetateshomines torqueri.cum nes ullum in acris scripturis esse passus sit locum, quem si accurate pensitemus, interpretari non possimus. ut enim hoc loco ait Theodoritus il smob coem veti vinati si eae opis Reexrar .i.Sacra scriptura, cum explicare aliquid grande uult, ipsa seipsam decIarat, neu patitur errare ala ditorem.Nam si extra nostrum orbem is esse quo modo in terrasu. stras peruenisset Adam e paradiso pulsus cum praesert m doceant diuinae litterat, ab eo loco propagatum esse genus humanum, idesta regione chaldaica. bimturris exaedificata fuerit. Et inde inoea terrarum partes homines sese diffuderint Regiones insuper ita nominibus filiorum Adam ac Noe, appellantur. Ut Magog Madai, qtne est med a. Quid, ndiae Babyl6, Nemrod in ea regione ex ted
ficata est Iam uero arca Noe nonne in montibus armeni requieuit, non longe scilicet ab habitatione Noe Ibi igit est paradsis, ubi conditua est homo.Et ubi fuit pretina hominum habitatio Et unde p
59쪽
GENE. a pagatum est genus humanum Haec autem est chaldaea, almassyria
tibi Ninive a primis illis honi nibus extructa est. Qui ergo paradisum uel sub aequinoctiali, ut astrologi uel extra nostrum orbem, ut alii multi constituunt, non uidentur accurate omnes sacras litterascon derasse. Qui item mystice, eundem paradisum intclligunt, e dem errore inuoluutur. Quare nescio an erret Proclus, qui apud H siodum inquit, Arex inpia Ausos et rum mee; sera virum demus ciu; --- - Ab Asi xyx . Hoc est . ubi Hesiodus tartunatorui sulas meminit, Paradisum innuit, id uidelicet,quod apud ipsos pota: ras Elysus campus appellatur ab eos corpora immortalia praeser Lent, uelo malosisolutione effciat. Quod si uates illi antiquissimi,
plerasa sacris litteris acceperunt, eaq; aliis nominibus appellarui ut nos serpius admonuimus, id quod etiam facturi sumus, no erit lar B tasse absui dum iuxta Procli sententiam uates illos uetustissimos,
Aa credere de Paradiso sensisse,cum beatorum insulas, reapum Ely- sunt saepiva laudarunt. Nam' quidam e nostrisspud graecos idem senserunt. Apud Gregorium sic legimus codii A vi , κὶαA
lata es , Cckrumr,c mox me sor,ti emcnAων, μωνα romae es spetat, etcc.Sapientes inqui qui fuissent in elysios campos receptos asser hant terram scilicet immortalem. Quo nomine appellabanti strum Paradisiim ex molaicis libris edocti licet in appellado eo di- ca streparent, campum elysitim uel pratum herbosum psum uocates, i, Hunc paradisum non ignorarunt etiam Caldaei. Extat enim in martis gleis eloquit Setoroastreorum, V rara inquit tuti Paradi sima vi Psellus asserat, eos mystice hic de paradiso loqui Sic enim ea uerba interpretatur ae Ad Gu mo stipse i -sui mi ethic brevA met Amram , orexium emisia; -- ,- .uca , ,horum retra msic catas sue notam e ora Chaldaiacus in j, iste paradrsus est uniuer, Patrem sunt chorus, Pulchi tudines I Ssicae promanationum a mu
60쪽
dano opifice Aditus autem eius per pietatem, est bonorum pasticipatio. Flami neus autern gladius est inexorabilis potentia, his qui indigne accedunt.Et his quidem clauditur bdigni non sint, patet uero piis, dignos enim tantare pietas eos reddidit. Quem spectat oes uirtutes quae diuinos efficiunt homines Rursus idem autho clarus hoc ipsum paulo post explicat ubi eadem praecepta chaldaica, ad bene uiuendum enim cohortantur, qui paradisum uelit adire Marod hoc carmine innuitur, ADAU 'βAM isto moe*x Getao Tm, i Qui sacrum cupias superum paradison adire. Psellus inquit Ioc gem x G --A Ex obsia ab eis ob se occis fuAes prer, rem
est, quem Mosi liber describi sed pratum supernarum cotemplationum, ubi uariae inueniuntur uirtutum arbores. Lignum quos sciedihonum ac malum, scilicet iudicandi prudentia, quae bonum a prauo se iungit. Luirum etiam uitae ibidem inuenitur, nimirum planta diuinioris illustrationis, quae uitalam fructum parit animo. In hoc igitur
paradiso, Muirtuso sapietia, optimus reip. status esse perhibene. Vides ergo chaldaeos de mystico paradiso hic loqui. Quia uero non tollit Psellus paradisum terrestrem 'tiam ad opinionem chaldaeoM
permittamus eum, de coelo sentire.Improbatur autem etiam a sanctissimis uiris graecis contra Origenemrnystica paradisi interprctatio. Praesertim cum ad alia testimonia illud etiam maxime argumeto sit, paradisium esse terrestre, quia terra Iordanis, Pentapoleos ob amoenitatem, paradiso dei comparatur. Si autem mysticus esset
paradisu quo modo terreni loci ei copararentureEpiphanius quom contra Origenem ostendit paradisium esse terrestrem' flumina ex eo egredientiaserrestria sint, quorum ex aqua ipse biberin&si flumina terrestria, etiam reliqua Animalia quos adducta sunt coram
Adam, ergo in eo erant animalia. Non igitur erat, aut mysticus, aut extra nostrum orbem, aut ad lunarem circulum. Qitanquali loniudaeus paradisum esse terrestrem neget Nam cum de plantis latissime disseniisset,