장음표시 사용
111쪽
in omnibus seruandus est modus, qui est puleherrim
qm' animorum, qui maxime voce commQuentur. mabGxaeandum est itaque aurium iudiςium . quibus consulendum estine eodem semper sono serianxur auditorum metes:vel canere potius, quam ad populum dicere videaris, sicut de Graecia legitur, qui apud populum concionatatus seruum post se musicae artis peritum habuit, qui oc- η ' eulte eburnea fistula prouunctationis eius modos forma- bat,aut nimis remi s excitando, aut plus iusto concitatos reuocando;varietas siquidem vocis auditorem maxi-- me delectat, sicut diuersae interlocutiones in comoediis. - vo eis varietas tria praecipue consert,primo gratiam pra bet:deinde renouat aures auditorum : ac demum die en tem ipsa vocis mutatione reficit.voax non debet este du ra,
Metustr. immanis veI1igida sicut illa Stentoris vi calissimi , qui ia Troiano exercitu quinquaginta alim s Homero credi-Pis -- sermone suo aequabat sonόqu Niger a- .H - d Romanos adeor voca Afuit , ut cum in P io verba faceret,adrail passus yox eius auditatur inb: V vox debet esse alia ut Rabanus ait non tamen . iiii β Proten-D;quia tunc periclitatur,ac insuavem quandam raucedinem contra hutneque nimis remissa,sed medio sono , vesussietat, quamuis vox non sit in nobI:.tra gliu tamen atque usus eosert ulurimum. clara esset debet, ut ures implearisuauis,utauditorum aures suauiter demulceat, Mutrumque omnino a natura petendum cst r quamuis alt*tum augere possit exercitatio , alter v vero talitatio presse loquentium&leniter aures siquidem sis auem vocori Meonsonam expostant,& dubnantia libhorrem. Inde c5- Cicero Ib. mutationes& alterationes sunt ne issariae , quias testei de Ora. . ciee.)ad vocem in dicendo obtinendam nihil eit utiIius,' quam
112쪽
quam e ra inuintiomihil perniciosius,quὸm effusa sne
uuerntissione contentio. AEgipth vocem remotam & au- ueram describentes, tonitruum pingebant, quo neque grauius quicquam sonat,neque vehementius. vox austeras potius a concione repellit,& auditorum aures serit, si cur in organis canetles graciliores acutioris sunt vocis . non nunquam tamen vocis aerimonia utendum est, ne an guescat bratio. Quidam a principio tremula voce loquunι tur quorum timidum initium finis vehemens ex nariquidam vero nimio timore perterriti, fibrii si orum minum ecordantur, oui avrqvidam ait. leuiter sponge non muliumsDere iurat. In narratione vox debet esse grauis,lii diuisione corpus debet esse quietum indefinitione vox clara,corpus quietum,&grave. In confutatione utimur actimonia vocis inaFectu commi
ferationis utimur verbis blandis , ut si gratia verbi Mixerimus. Materia ho,audito Es', de qi a dictu sumus,
diuiditur in tres principales articulos. vaga sane haee diuisio erit,si tamen fiat voce graui,manu dextra, te per digitorum articulos, quamuis interdum inducat perieu-
Definit O autem sat v e clara , corpore quieto& graui ut si di eris. dicis te esse hominem,& vis ut brutum udre. Incohfutatione utendum est aerimonia vocis hoe modo. valeat fortitudo, quam profiteris. quando deberes pugnare, heu arma deponis3 vocat te Deus, tu obaudis puliasset,& tu obmutescis 3 vult, ut conuertaris, & vivas.& tu, pco imorte laboras circa littus tibi nauigandum esset αtu velum tendere vlsin altumὶ ita in deprimenda materia contrahat se praedicator voce ouadam acuta&graui Mnei e torua. In exhortationibus .limur verbis penetrantibus,& voce cordiali. in di suasionibus elatό, grauiter.&le voce extollimus,& adec;pungeda corda ittimus vocem interruptam,vel querulam aut gemebunda; quia vox est voluptatis, & doloris index,& lignum cordi . In promissionibus attendendum est,uc verba, &gestus verborum bene sentiantur, ut videamur statim illis eoiid Inare, quae pollicemur. mutanda est itaque vox pro loco ac tempore; quia varietas haec rerum omnium suauissima G E est.
113쪽
est. eauendae sunt immoderatae vociferatiopes,quae frigudam nimis essiciunt orationem, ruemadmodum nonniu-
Iis aecidere solet , qui nihil aliud attendunt , . nisi vocem magnificare: quibus lepide illud possemus obiicere,quod Iupus philomelae. tu tota vox, & nihil Praeterea: nam copia verborum est,& voeis iactantia,ubi non est pio sensus, non ergo sussicit exaltare vocem, nisi manum leuemus, ita Vt mens, Vox, manusque ut paulo ante memo'raui concordent intentione, voce,sermone, a toncisi Cut enim canales gutturis, & pulmonis sollie uti instru menta lant vocis, qui si lenes & temperati fuerint, descem & temperatam, & aequalem reddunt voeem: Si vero plus iusto lati,vel stricti,vel distorti fuerint: tune grauem vel exilem vocem faciunt, vel inaequalem, vel dissonam. ita inuocandus est spiritus sanctus sine cuius ope omnis nostra industria periret )yt voci tuae det v0ςςm virtutis suae,ut sit vox Domini in magnificentia. De Auditoribus. Cap. xx IIT DVo sunt, Pre in hae vita mortales expetunt, atque maxime lesluuntur,voluptas,quae cum deleqatione demulcet,& utilitas,quae iusti, aequi mater est utrum-rue in verbi Dei praedicatione consistit; volup te siquiem capiendi sunt auditores, sicut pueri blanditiis illiciuntur, ne principio statim alienentur animi. utilitate etiam pertrahendi suntiunde nihil est Chri no animo ad bene beatEque vivendum tam salutare,quam Dei ver-debum frequenter audire.Nam auditus, qui in homine ex sensis, est philosophi sententia est via addisciplinam, teste D. Ber-fensili. nardo ad meritum facit, itas autem ad praemiu sectat, D Bemar quia auditu,& non visu peruenitur ad notitiam veritatis. dm s per sic ut ergo conualescentes indigent frequenti restauratio uiser. ne: ita qui peccati morbo laborant,assidua & grata hori is tione indigent,ut conualescant,audiant,credant,& quod magnae praestatiae argumctu est )in ipsa fide,& bonis operibus perseuerent. Verum cum ea,quae a praedicatore Euagelico proponuntur, modo faedia, modo vero difficilia unt,aequum est i auditores,ad quos omnis dicendi ratio est
114쪽
est eonserenda,eltra'llam fastidij solifieationem grato,
di libenti animo uniuersa excipiant audi Edi enim magis, quam loquendi studiosos esse oportet) si tamen apta fuerit eordis dispositio. frustra enim spargitur semen, si terra Arist. xas non fueritpraeparata; quia actus activorum ut docet phi. Anima.losophus nuntin patiente bene disposito.& diuinus Pla- Plato imio testatur formas dari simpliciter secundum mercedem, Numaeodi dispositionem materiae, uelit quoque forma perficiens D. Bona- requirit subiectum persectibile. eausa delectationis in uentura iuaudiendo harmoniam docet Boetius) est similitudo pro- prooemio portionum, ex quibus sensus,&corpus, quasi compo-Iseu Boanitur: ita elocuentia coalescere nequit, nisi elata trade- eius I.M.tis,aeeipientisque concordia suerit. Haee , quae modo di-seae. co, Qq intilianus in praeceptis eloquentiae tradit. quod cum ita sit quid utilitatis, vel eommodi ad morum insti- Quintilia. tutionem sperari potest ab auditoribus, ubi est discursus pracepta mentis,& oculorum peruagatio animalia carentia auditu,ut apes si Aristoteli ereditur ) indisciplinabilia sunt, &eadem potentia in diuersa obiecta Ferri no potest. oculus nimisim a sole remotus eius lumine & in fluxu priuatur. Verum quatuor sunt auditorum genera. alij libenter audiunt,quod delectat,& quod nollent, studiosἡ resu fiunt, hi sane habent pruritum in auribus dulei sono delinitis: sicut enim quodam pruritu libidinis in carne corrumpitur integritas castitatis, ita sanὸ voluptatem aliquam parit aurium pruritus &sricatio eorum, qui verba potius dulcia,quam austera, dc pressa audire percupiunt: unde fit,ut in errores prolabantur, quibus Dominus in Isaia graui- da 30-
aer comminatur. Po us erum ad iracundiam prouocans s , cr Mi -udaces, filii nolentes audire legem Dei,
qui dicunt videntib-s , nolite midere: er aspicientibus, nolite aspicere , nobis ea quae recta sunt, loquimini nobis placentia , iidete nobis errores , auferte a me miam, declinate a me semitam, cesset a facie nostra sanctus Israel. Vnde commonefaciendi suot auditores,ut iuxta Eeelesiastis praeceptum aures suas spinis sepiant, ne verbum nequam audiant: immo potius asipera; quia nulla remedia,quae vulneribus adhibentur,tam faciunt dolorem, quam quae sunt salutaria. auris bona est ut D. Bernardus ait quae libenter audie utilia, pruden-
115쪽
ter discernit, & obedieter operatur intellecta.habet auris cartilaginem quandam neruosam de flexuosam, ne tacit E sonus elabatur, aut aliquid noxij ad cerebrum transmi . ratur,veluti sepes, quae obiecta introitum prohibet in grum,aut hortumiam , ubi non estsepes ait sapiens Q-Ecc.36. ripietur possessio. Alij sunt, qui libenter quidem audiunt, sed nihil in intima eordis aute retinent, nimirum fi nunquam ad bonam frugem perueniunt; quia ea, q uae audiamus animo nothro,ita fixa esse debeat & recondita sicut preciosa aromatha seruari solent, quibus postea ad nostram , & aliorum salutem opportune utimur , ita docet
B.Aug. sis B. Augustinus. Sic debet auditor tu cor mittere , ut non per titulist postea colitare, ut quando audιt, sit simitu maiamanti: cisis Wal. 46. autem anilita in memoriam reuocat, cogitatione dulcissima re-olat, ut fiat smitu ruminanti. B. Virgo coiiseruabit omnia .verba, conserens in corde suo ,&S. David. In corde meo abscondi eloquia ti , ut nou peccem tibi. Nam in penu cordis sui eorum memoriam indelebilem conseruabat, quasi thesaurum preciosum , ut sic a peccatis caireret, & diu ianam ossensam deuitarer. non enim permittitur peccare, qui tanto eum studio diuinorum eloquiorum semper meminerit.Alij sunt, qui attente audiunt:sed ,cum eorum peccata denudantur,aures submittunt,ut lupus, ne audiat clamorem canum, & venatorum, unde se in fugam conuertit. Ita similes sunt eribro, quod crebris pertusum soraminibus in aqua positum impletur, sed extractum,
Eeel 11.nil penitus retinet. Cor fatim qisas ura confra sum omnem sapientiam hon tenebit. unde cribto aquam haurire , vel g rere prouerbium in eos eii , qui operam perdunt. cibus si liatim euomitur, non prodest corpori. milites adnundinas vadunt non mercandi, sed loquendi gratia. ita illi non quidem ad sacras conciones proficiscuntur, ut proficiant, sed ut obloquantur,& ganniant: de quibus in EZe- Ezech. 33-A di ni sermones meos, oe non satiunt eos. Sunt denique alij,qui os citantes minus audiunt, nec exteriorem aurem praeceptis Dominicis praebent, ae si nullam aliam vitam praeter hanc,' uam vident, expectarent;vnde est,quod semper duriores evadunt, & vltricem manum cum tuo,& alioru animae detrimento experiurur.
116쪽
Haee auditorum diuersitas non aliunde prouenit,quam adiuersa eorum dispositione. lutum ignis praesentia obdurescit,& eaera liquescit. re ipsa experimur , plumbum , lugnum,hon: inem,&serpentem ignis calorem in seipsis r cipere,sed non eadem ratione , plumbum enim,dum ignis calorem recipit,liquesci Esed, igne subtracto,durum euadit. lignum nedum calefit,sed comburitur, & propemoda in ignis naturam transit,sed tandem in carbones conue titur. serpens quoque ignis calorem recipit, sed illud in malum virus conuertit: unde multiplici lapsu, &erratico incedens, horrenda sibila emittit,atque vaporibus suis virulentis hominem inficit, & occidit. homo denique contracto in se ignis calore lauetur. In hunc quoque modum sunt auditores,alij,dum audiunt,compunguntur: sed itatim obliti,evanescunt,& more plumbi duriores en adunt. alij sunt, qui nedum interius tinnitu aurium per moueatur: sed ut lignum penἡ in ignem eouersi quasi ignis seintillare videmur. alij ut serpentes omnia in vitus conue tunt,sicut haeretici,quorum mos sempei fuit veritati Catholicae eontradicere; quia ut sacer Hieronymus ait) non aeque amici audiunt, & inimici: & boni auditores teste magno Gregorio verba non impugnant audita, sud ere-dum. isti similes sunt filiis viperae ; uana, cum tempus pariendi venerit, filij non expedi antes naturae operationem, uri
matris latera rodunt, & cum matris interitu exeunt. ita haeretici in utero matris Ecclesiae geniti non expectantes, nec sustinentes eius correctionem , unitatem scindunt, x fideles animos quoad eius fieri potest) ad interitum p e ducunt. boni denique verba recipiunt,&eorum spiritu, MYita fouentur, & nutriuntur, atque diuina mandata cum deuotione,subiectione,& discretione suscipi ur. qui enim libenter audiunt,& magis a taedunt facilius credunt; quia
A Dinonendi sunt primo iuuenes, istientiam recta imia ritentione,x ordine percipiant; quia modus studendi G in hoe
117쪽
in hoc praecipue consistit,ut scias quo ordine, quo studio, 'quo fine quaeque nosse oporteat. quo ordine, ut quod auditorum saluti magis expedit, proponatur.in quo ης-D. Remor nere necessaria sunt Draecepta quaedam communia,
d-s seper quibqs variὸ, latEque aiffusa ad certa quaedam capita
Cantica concio reducatur; nihil enim ad memoriam iuuandam eqmmodius , vel ad res explicandas efficacius excogit ri potest nam quae eonfuse docentur,nec exactὸ intelligi, nee diu memoria teneri possunt.sicut quς ordinate dici tur,firmius haerent:& paulatsm quasi in naturam abire solent. Vnde id unieε studuerunt semper doctissimi quique
viri, i,quae dicuntur, methodica ratione explicentur. quo studio,vtid ardentius proponatur, quod vehementius auditores excitare potest. quo fine inon ad inanem gloria, vel euriositatem;sed sui & proximi utilitatem, commodum. nulla enim in rebus humanis iucundior, aut utilior occupatio est, quam diuinis vaeare studiis; quia omnia. mundi duleia. his collata exercitiis,amarescunt. sunt qui seire volunt eo fine tantum, ut sciant: & haec turpis curio stas.sunt qui scire volunt,ut videantur,& turpis est vanitas: de quibus recte admodum magnus ille gentium doctor D.Paulus conqueritur. h. -- ' 3- Semper disientes nunquam adsientiam meritat peo ementes. &Satyricus.
Uri η - suum nihil est,nis te scire hoc stat alteri Sunt qui scire volunt, ut scientiam vendant, & turpis est quaestus.Sunt qui seire volunt,ut aedificent, & est prudentia si eut enim cibus indigestus,qui non habet bonam decoctione,malos gignit humores,& corpus corrumpit: ita
scietia indigesta stomacho animae qui est memoria) si nosit igne charitatis decocta, per actus animae in memoria transfusa, magis corrumpit vita hominis, quam nutriat. Tria autem nocent legentium studiis,negligentia, quado ea,quae sunt discenda, oscitanter praetermittuntur; quia EM κ . L. frustra paratur supellex, si uti nescias, aut si abuti decre- et de aOct. ueris.imprudentia, quando ordo congruus,&modus in Christ. cap. discendo minime seruatur. fortuna, quando pauper ate, T. vel infirmitate,aut doctorum priuatione quis a proposito Uu- retardatur. B. Augustinus docet modum studendi sacraescripturae
118쪽
setipidrae in hoe potissimum situm esse, ut rebellem intellectum sumilitatis iugo submittas : aufugit enim repente a superbo intellectu verus,& germanus sacrae scripturaesensiis , nec diu secu manere patitur. hare subiectio tribus
potissimum constat,attentione,beneuolentia, & docilitate,ut sit docilis ingenio, attentus exercitio,beneuolus animo,intentus ad audiendum,docilis ad intelligendum,beneuolus ad retinedum. Quidam sapiens referente Hugone: interrogatus democio discendi,quae essent necessaria. i. i Prespondit,utidium quaerendi, ita quieta scrutinium taci-D ntum,paupertas,terra aliena, mens bumilis.studium quae- rendi, ne discere erubescas, nec aliquem contem has librum. Quies mentis, quae grata est. paupertas, superflua abiicieao. mens humilis,quo enim quis humilior,eo ma gis idoneus efficitur ad percipienda diuina arcan .sionum missi,quia humiliam me , mi diseam mandata tua. ait psaltes .ac Paulus apostolus prius fuit a Christo in terra deiectus, &Prostrarus, antequam praedicationis ossicium assumerer, ut hoc exemplo instrueretur, se a suarum virium c 5fidentia denudare, aestioru ad Deum humiliter conuertere,
nee propriae sententiae crinibus squod arrogantiae est adhaerere : quia spiritus diuinus minime habitare consueuit,nisi in his, qui assi, extimatione vacui reperiururi qui ergo cupit in hane concionandi stivam ingredi, a suo proprio iudicio & sentetia penitus sit denudatus , diuinae
se voluntati subiiciens. Dauiel sublimen visionem videns . . perplurimos dies elanguit. Narrat Cassianus de Abbate Theodoro: qui,eum explanationem obscurae quaestionis inquireret,septem diebus & noctibus in oratione insati-eabilis persistebat,donec solutione eius Dno reuelante)cogitauisset.ita, qui vult recte tutelligere,purgare debet oculos: ut sublato velamine contemplati possit. Insuper
attendat, ne in eVonendo aliquam auctoritatem extorqueat,ne sit excessivus, vel aliorsum deducat, ut est communis haereticorum abusus. intellectus enim non pendet a priuata interpretatione uniuscuiusque, cum dieae Apostolorum princeps cprimumstrate intelligentes,quod omnu prophetia friptura propria interpretatione non ' : sed a
Deo pendet, qui est dux, princeps, & moderator lumi-
119쪽
Rum.In interi relatione vero necessaria est linguarum ruditio; quia interdum aliqua vox a peregrina lingua nobis i mproprie reddita , eonfusionem parat ; nonnunquam enim interpretes dormitant, nee semper habent in promptu vim vocis grateae, vel hebreae . sicut quidam exponentes hanc vocem Diabolum,uolunt deduci a idest duo,& botu quia Diabolus vult duos bolos , carnem ,& animam,quae duobus bolis deuorat,cum tamen calumniator ἡicatur,& calun .nia : unde apud Plao tum diabolus adolescens hoc nomine appellatus est. In parabola quoque ubi CHRisTus declarat,qui sit pro- Timus, habes. susciriςns , aliqui in teipretantur, idest sursum aspiciens,cum tamen graeca dictio habeat ,
id est suseipiens, vel respondens.quod est eleganter, fideliterque translatum , vis uspicere ut respondere, admirari, maximisque laudibus csterre. quare debet concio nator multos libros euoluere,alioqui errare eontingit. Illud dicere ausim , concio natorem sine scientia&linguarum eruditione tanquam caput sine cerebro dici posse; quia in dubiis sacrae scripturae sententiis latres refugium ad linguarum proprietates semper habuerunt;ideo, eum insenti facultas,& vena perexigua sit,& parum fidelis, nisi trequenti meditatione,& Catholicorum studiis, & ope adiuuetur, exiguum sane lunae praeferet.Nihil est itaque,quod magis intellectum a vero& germano sensu in tenebrascimmerias perniciosissimorum errorum deducat, quam
nimia sui ipsius blanda quaedam δε insulsa confidelia. hos ego similes esse existimo puero illi barbaro, qui cu Athenis tres literas didicisset. x. β.γ.reuerius in patriam magno popularium fauore exceptus, contra praetorem, quedantiqui graece concionabatur positus est. ille , postquam Praetor orationem suam finiuit v iat magnae vocis exclamare coepit quo clamore territus praetor lacuat;
quare non satis sibi constat, qui sine studio, vel duce alia quo grauissimam hanc prouinciam aggredi tentat. opus est itaque multum temporis in literarum studiis impe de re,diu disputare, commentati,concionari quisquis doctrinae verum nomen sibi vendicare velit: nec sat est a primis
120쪽
niis annis praestare ingenio assidua sit texercitatio; uia videmus lactucas, luet cito,aut nimium seminis pro-ueunt, cit6 crescere , & mori. interrogatus Aristoteles, ubi nam Musae habitarent, espondit, non in Parnaso , neque Athenis, sed in laborum studiosis animis ; quia in uia
virtuti nulla est via:& imimortalitas non olientatione, sed labore paratur. moneo itaque iuuenes meo s ut huic eapiti finem imponarii ut istas obseruationes tanquam elementarias accipiant, quibus egregie proficient, si in bonarum literarum studiis se vehementer occupauerint, &maxima eum voluptate & alacritate, ptimo fine, de ordine illis animum adiunxelint. De fluuio sacra Theologiae.
C Aera Theologia , ut omnibus constat , est λns uberri mus, ex quo dulces praeceptiones de vita pie, ius Eque instituenda hauriri possunt. quicquid enim homo extra hanc disciplinam doeet ut B. Aug. sententia utar in si no- B. -g. b. xium est,ibi damnabitur: si utile est , ibi inuenitur ; nam x. de dos . ibi naturalis philosbphia comprehenditur, quia causae C sinitimnaturarum omnium in Deo sunt. ibi ethica , quia non a- iustae.
liunde bona vita formatur, nisi Deum diligendo. ibi logica; quia lumen animae non nisi Deus. ibi salus rei publicae; zuia ciuitas non custoditur, nisi vinculo fidei: idcircone saerae Theologiae studio caetera studia vana sunt, atque perniciosa,quippe quae per ambages ,& molesta spineta veritatem grauissimis laboribus inquiruut. at sacra Theologia nobis aptissilia e summu bonum ostendit: quare rerum diuinatum pietatisque studium ad consequendam animae saluteia longe magis necessatium cst , quam reliqua studia; hoe enim Dei optimi maximi voluntatem mortalibus patefacit:& proinde tanto interuallo antepo- nendum est unicuique alij studiorum genera, quanto anima corpori, caeteriscue rebus praestat. hinc colligitur singularis mortalium ad usus, qui incautae iuuentuti sub spe- ieioso eloqueti. ae pallio aniles fabulas, &vana philosophorum delyramenta,in quibus iuuenes coianvscunt,pmpO