장음표시 사용
121쪽
nunt.Theologiae vero tam altum est siletium,ut eius nee sine fidei nosti, detrimento et minima ratio habeatur, cum tamen ad eam acquirenda danda esset diligens opera:quia pietatis& Christianae nostrae religionis fundameta ex sontibus theologoru potius quam ex rivulis ethni-
eQrum, vel ex verborum lenociniis comparanda sunt.raeeo quia heu) sunt multi etiam insignes,& praestantissim itheologi,qui vix integra Biblia perlegerint. non damno propterea artes liberales , quae animam ipsam disponunt ad usus, & actiones virtutum moralium , &Intellectualium vel ad usum persectissimae virtutis,quae est moralis felicitas. omnia enim, non modo , quae scripta, sed etia quae secta sunt,ad utilitatem hominis licet esstur interdum instituta creduntur: sed profecto assiduὰ exercere se in eis nonnunquam nocere potest: quia continua consideratio rerum philosophicarum plurimum a Christianis institutis retrahit: quae enim foeteias Christo cum Belial3 Intra terminos nostros philosophari oportet, ait Nazianzenus: nee licet cantare canti eum Do mini ui' terra aliena.Nec eos propterea probo,qui eruditius sortiti ingenium,artes quas primordiales vocant,ut quae circa prima literarum elementa Versantur calumniantur, lacerant, atque de eis triumphant: quia sicut in corpo xe humano cerebrum, & cor quae prima mebra sunt, a quibus uniuersum hoc eorrigitur: atqui nisi essent dc dentes,&lingua,& pedes, &manus,&digiti, corpus ipsum non' satis tuum ossicium faceret, aut diu stare posset in hune quidem modum intellectus humanus istarum rerum cognitione perficitur, &quasi per gradus quosdam a ereaturis ad creatoris potentiam deducitur, ibique summa felicitate potitur . omnes itaque bonae artes laudandae sunt, omnes amplectendae, omnes denique honorandae, Ride D. ea tamen ratione , ut uni Theologiae scientiarum om- Sinai em mnium praestantissimae ad cuius normam omnis scien- in libesio ita eollimanda est)subdantur,atque ei famulentur: in qua de redu- sola est Ductus omnium scientiarum, ut in omnibus d ctione or- ficet ut fides, honorificetur Deus, componaturino res,n m ad hauriatur e5solationes,quae sunt in unione sponsi &spon heol a. is.sunt enim indiuidus comites,eruditio,& piae actioneU
122쪽
vnde in seientiae huius diuinae saerum vestibulum nullus immundus & illotus irrumpere debet: eum mundandae Conscientiae potius,quam eloq*entiae studendusit: qui asinon eris Cicero, vel Dempstenes, sussicit, ut non sis penitus infans,&elingitis: si no habebis tot millia auditorum, ut de Theophrasto legitur, sat est, ut '' a care s auditori bus .sed ut uno verbo dica quiequid bbpi,quicquid honesti animus hominis discedi cupidus opta e potest, in hac facile inueniet. Velu m ,q ua aetate summum hoς studium apgre' debeas, non est mihi tutum consilium: hoc solum dieam, siue aten ris, siue in ephebis incipias, sem' i , Iςi id opportune ieceris nunquam enim intempestiuE ' t, quod salubriter fit eommendat D. Paulus situm Ti- i moinaeum,quo pueritia saeras nouisset Iiteras: nec ab . . aetate vel ingenio , sed maxim E a Spiritu sancto sine eu- .i ius ope & piaesidio inanis est labor omnis, ic industria petendum est consilium, quo afflari praeeipue debent hi, '' 'qui sacra &diuina mysteria rimari, atque aliis declarare praesumunt ,& haec de sacret Theologiet stucto succinctὶ admonuisse liceat.
Debberis in quorum lectione potissmum
CVm, ex B. Augu*ni priclara sententia, eonciona- B. Augs . tor dicatur sacrarum scripturarum negociator, li- lib. 4ribroshabere debet: quia sicut mereator humanaru mer- d F. Chricium fles noctesque libris,in quibus negociationis ratio sua .cap. perscribitur, maxime intendit, de insudati te pariter ea .er s. debet esse concionatoris diligentia in sacris ituris euoluendis, ut omni tempore semper inuigillat,&insiaeat,&quet leserit, memoriet demandet:nec saty est multa. tumultuario, & perfunctorie legere, nisi & disten i mo- , dus adsit, edelectatio. legitur dei Dionysio Alexandrino episcopo, qui mirabiliter audjuat vocem e cetio dicetem: lege omnia,quq inmani3s tuas peruenerint, quia&P--. bare singula, α diuernereyotuus. stye enim dem fratus sum homines definiret alicuius prophani austoris senten-
123쪽
tiae ita addictos esse,ut in verba,& sententiam illius pertinaciter i uraberint, atqu e an initum utpote liberum quasi compedibus & cathenis quibusdam vinctum detineant; edm dicat B. Aposto. Omilia probare,quod bonum est tenete; decet siquidem prophanorum libros euoluere;quia
auctore Plinio) hiillus libet estia in malus, qui aliqua in
parre prodesse non queat. In primis auteni Platonis, Aristotelis,& Ciceronis seripta non semel, nee oscitanterised vehementi attentione euoluere, atque percurrere Iieet, si tamen eorum dicta ad nostrum usum, nostrique Mitecre- religionis ornamentum conuertamus , ac si pretiosai: Ieσauter gyptiorum vasa ad ornatum tabethaeuli Domini eo n--ἀocet hoc ranius.Sed aliqui legiat libros,ut nee isant: alij,ut teneat: alij deniq; , ut intelligant,qui Optime faciunt. pereurrendIli.2.de ἀο- enim sint libri, Ut imprimatur nobis eorum doctrinamι. Chri- dubia, alci; dissiciles quaestiones emergentes alijs rund 42. lusu ire aissoluere possimus. Interiaetos auctores Et sunt,qui eloquentia pollent, Ioannes Chrysostomus,oxi- genes Gregorius Nazian renus, Magnus Basilius, Petrus Cht ysalogus , Simon de Cassia. Q vj excellunt in morali discuris,lunts.Gregorius cognomento m nus D. Bernardus & Leo papa,qui etia inter eloqtientissimos quotaque computari possunt.Verum inter caeteros est D.Chlysostomus, cuius doctrinam in caelum tollerem,nisi viderer aliorum doctorum lectiones quod absit)deprimere,
potius eontemnere. eupib tamen iuuenes meos tanti doctoris elitrissim', in onum eta diurna, 8 nocturna manu
oluere, nec ἱ salutari eius instituti evnquam defccte' re.Ego,cum Boiioniae subibannis Antonij Delphiiii ferui la Ephebdustἡiuitem isti mini iss 8 pereuno amas fui grauissimum si uenda i tbeologum, quem librii pr*cipue pretitidinibiis habiturus essem, ut eius doctrina imbibere,&phtis A retinere qui inbdo hune, modo ilium euol-
uere ingenio parum erudito noxium est potius: sicut stomachi Lindientis est multa degustare cibaria,quet massis eoinquinant,qua alant respondit mihi & quidem erudi-tὸ ac scite D. Chrysost. mum esse panem cocionato ruiti,&sane ita est ;quia sermo eius nutrit, atque eius lectio ita oblectat auditorum auribiti tam accommoda est,
124쪽
totque modis in prauos& dissolutos hominum mores invehitur, ut vix quicquam vel grauius, aut vehementius excogitari possit , quamobre illustrem denominationem adeptus est,eisi'; verba mirandum in modsi placenti euienim non placerent verba quaes dum leguntur) non ani- . anum tantum , sed cor ipsum attingunt,& delinire videntur' nemo est vir praestanti ingenio insignitus, qui eius 'scripta summa cum voluptate non legat. nam genus Omne et quentiae,inuentiones ,riarrationes, exordia,insinuationes , argumentationes a Graecorum sontibus eman runtiquo I pulchre dc eleganter describit Horatius, cum
phaeus , Dionysius Areopagit a Ioannes Climaeus,& alij receptissimi,a quibus Theologia illustrata est , hi ante ocul pro ex εplarib habε di sunt. Libros Origenis caute, sapieter legere debemus,ut Dotat Cassiodorus, ne pari- Cassiodoriter venetiu perfidi λrbeamus. B. martyr Cyprianus Ter- de ιυ tu. eulliani scripta in civibus tamen taxantur nonnulli erro. Fri'ur. xoxes in linto pretio habebat, Vt nullum sine eorum te cti ne dimi praeteriret.& magistru sonoris gratia in eum appellarex.Gregori , cognometo magnus, in morali dileuissima O e. lius excellit, ut qui diuina potius, qui humana loquitur, eis enim dictalite, in eius aurem co-
bam doscendisse .serunt: quo arsumento probant Paulo Diacono eum inuisibili &visibili Spia a tus sancti illustratique edoctum scripsisse. huius studiu est in suis ieriptis homines ad odiu,&detestationem vitiorum accendere, qu ita uis Diuus Chrysostomus ut super Us dictu memini unianis affectibus mouεdis,& amplificandis neminem habeat secun G. Huic proxime accedit D. Berili ardus,cuius scripta potius cetones divinorii volumi, i diei possunt, sie enim ab infantia saeras Iiteras itaimbibit,& memoriter retinuit, ut quicquid vel loqui, vel sci ibore tentaret, iuvet a sanctarum scripturarum, dc sententias patrum prorunipere cogerctur. v Π- uel sum eius studium ili formaudis moribus versatur,
125쪽
. oratione tam dulci & ardenti, ut 'erba eius mellis & l ctis dulcedine delinita esse videatur: unae de melliflui doctoris nomen apud omnes semper retinuit. Sed ut assuescas,q uae in sacris libris sparsim Oeeurrunt, prudenter diastinguere quia non omnes doctores eundem locum e dem methogo explieant probatos auctφres legere opo tet : &quado ad alio ς diuertere libuerit,ad priores redire opus est: unde prae manibus frequenter habenda sunt scripta Ioannis Gersonis in quibus addubitati soleta doctis viris,an eruditione pietatε,vel pietate eruditionem superauerit. euoluenda quoque erunt & non oscitanter, sed
aecurate pro formandis, & eonficiendis sacris concionibus elarissima D.Thomae monumenta,quae styli facilitate& perspicuitate,sensus grauitate malime pollent, dc inaximum spiritum,& doctrinam continent; nam B.Augusti . ni euius maximus imitator fuit) ita mentem eius, ct reconditos sensus exhausit,ae si Augustini animam haberet in doctissimis eius serjtis. obseruare poteris, quid addo - ctrinam,ad redargutionem, ad institutionem , ad corre- . ctionem,qusdque ad consolationem faciat. vellem quoque iuuenes frequenter versarii. opustulis seraphici Joctoris D. Bonaventurae, in quibus ingens eopia, & erudititio conspicitur: ubi totius nostrae fidei doctrinam adini-rabili eruditione, & singulari ae laudatissimo ordine
complectitur. Iaudat inter caetera Ioannes Gerson bre- R. uiloquium , & itinerarium mentis in Deum. doEet lib. 1. de iugustinus primam in pereurrendis libris obseruatione doct. Cbri esse,ut libros legamus, & legendo memoriae mandentias, mana. Jel ornnino incognitos n5 habeamus: nec de quibiiciun-
quelibris loquitur, sed sue mea sert opinio 3 de probatis
auctoribus,quia ut ait Seneca non resert quam inultos,
sed quam bonos habeas libros; militudo enim librorum
onerat,non instruit. lare eonsultu erit, si iuuenes unum
tanqua fidum & probatum magistru habeant quo duce faelle doctrina imbibent, &quae semel imbiberint, dilucide percipienr, atque aliis eulanare poteruti dici no p test,quantum compendium, &utilitatem sit allaturum,si β- semper paratus sis,& promptus ab aliis discere, cum & B. a p.7 - Augu. iam senio eosectus,& pene capularis,ab aliis tamediscere
126쪽
discere cupiebat:ira amica eollegarum colloquia, uiua praeceptorum Vox,& probatorum auctorum frequens Maccurat lectio nodos omnes ditatuent: & si quid dubitationis tibi obuium fuerit,e medio tollent, Vertim quia non est mei instituti praeceptiones omnes de arte declamandi in unum eon gerere,huic capiti finem imponam. Comisitiuor se omnino abstinere debet a libri improbatae temonis. p. A xx ILAD Eeelesiam Romanam Catholicam,& Apostolieam
matrem dc nutricem nostram, tanquam ad lapidem Lydium unauerse seripturae depurandae sunt, quae Iola deseripturam veritate infallibilem sententiam ferre potesti ineuius pectore sunt Spiritus sancti serinia: sed s proh dolorin exierunt plurimi pseudoapostolis dcvtinam nunc non essent) qui Sathariae spiritu inflati se eanonicis libris immiscuerunt, eos deprauantes, atque veros Catholi- eos sensus ut est eorum inueterata consuetudo) exto quentes : ea propter multa perditissima dogmata sub sausis titulis mundo obtruserunt. quare Catholicus praeceptor ab haereticorum librorum lectione omnino austinere debet,& si B. Dionysius Areopagita dieae, multum sibi. eonferre haereticorum libros legere, ut ex eorum verbis possit eos redarguere:vndique tamen periculum ingruir, primum quidem, quia haeretici viperino morsu eorum seripta inficiunt:& dum seriptitant, ealamum sui dici solet in mente tingunt,ut sermonis ornatu, verborum lenociniis, &sententiarum flosculis populares fauores eaptent:& veluti tabida lues & pestis, ac pernicies animarum incautos animos decipiant. 5 ostentatio, & inanis. gloria omni dolo plena.hoc est ergo primum,& non contemnendia perieulum, quia non sine discrimine est ea lectio,q uae habet,quod delectat leves,& occidat.quid enim hauriri potest a turbidis &eorruptis sontibus, nisi limosa& faetulenta doctrina Accedit,quia in promptu habent buti scripturis, & ad suos improbos sensus ut modo dictum est detorquere,ut sie falso intellectu, atque verborum pompa &strepitu rudem plebem decipiant: unde ut summatim dicam nihil est, quod tam faciat haereticum,
127쪽
. oratione tam dulci & ardenti, ut verba eius mellis & I ctis dulcedine delinita esse videatur: unae de inelliflui doctoris nomen apud omnes semper retinuit. Sed ut assuescas,quae in sacris libris sparsim Oeeurrunt, prudenter du stinguere quia non omnes' doctores eundem locum e dem methogo explieant) probatos auctores legere opo tet : & quado ad alio ς diuertere libuerit, ad priores redire opus est: unde prae manibus frequenter habenda sunt serapta Ioannis Gersonis,in quibus addubitari soleta doctis viris,an eruditione pietatε,vel pietate eruditionem superauerit. euoluenda quoque erunt & non oscitanter, sed aecurate pro formandis, & eonficiendis sacris eo neionibus clarissima D.Thomae monumenta,quae stili facilitate& perspieuitate,sensus grauitate maxime pollent maximum spiritum. dolirinam continent; nam B.August ..H euius maximus imitator fuit) ita mentem eius, & reconditos sensus exhausit,ae si Augustini animam haberet in doctissimis eius serjtis. obseruare poteris, quid id doctrinam, ad redargutionem, ad institutionem, ad correctionem,qosdque ad consolationem faciat. vellem quo- , . que iuuenes frequenter versari in opustulis seraphiei doctoris D. Bonaventurae, in quibus ingens eopia, & erudiatio conspicitur: ubi totius nostrae fidei doctrinam adril-rabili eruditione, & singulari ae laudatissimo didine
complectitur. laudat inter caetera Ioannes Gerson bre- R. unoquium , & itinerarium mentis in Deum. doEet lib. 1. de Lugustinus primam in pereurrendis libris obseruatione doct. Gr/ esse, ut libros legamus ,& legendo memoriae mandenius,stiana. 'el omnino incognitos no habeamus: nee de quibus. unque libris loquitur, sed ut mea sert opinio in de probatis
auctoribus,quia ut ait Seneca non refert quam multos, sed quam bonos habeas libros; multitudo enim librorum
onerat,non instruit. Qirare eonsultu erit,si iuuenes unum
tanqua fidum & probatum magistru habeant, quo duce facile doctrina imbibent, de quae semel imbiberint, dilucide percipienr, atque aliis e lanare poteriit dici no p test,quantum compendium, ε utilitatem sit allaturum,si A. . ερω - semper paratus sis,& ptomptus ab aliis discere, cum&B. Augu. iam senio cosectus,& pene capularis,ab aliis tamε discere
128쪽
discere cupiebatiira amica eollegarum colloquia, uiua praeceptorum vox,& probatorum auctorum frequens,&accurata lectio nodos omnes di luent: & si quid dubitationis tibi obuium fuerit,e medio tollent, Versim quia non est mei instituti praeceptiones omnes ὀe arte declamandi in unum congerere, tute capiti finem imponam. Comismitor se omnino abstinere debet alibrutiationis. p. xxx ILAD Eeclesiam Romanam Catholicam,& Apostolicam matrem & nutricem nostram, tanquam ad lapidem Lydium uniuerse seripturae depurandae Lunt, quae lola deseripturam veritate insallibilem sententiam ferre potest ineuius pectore sunt Spiritus sancti scrinia: sedc proh dolor exierunt plurimi pseudoapostolis diutinam nunc non essent) qui sathanae spiritu inflati se eanonicis libris
immiscuerunt, eos deprauantes, atque veros & Catholi- eos sensus ut est eorum inueterata consuetudo) extor uentes: ea propter multa perditissima dogmata sub sal-s titulis mundo obtruserunt. quare Catholicus praeceptor ab haereticorum librorum lectione omnino abstinere debet,& si B. Dionysius Areopagita dieat, multum sibi. eonserte haereticorum libros legere, ut ex eorum verbis possit eos redarguere:vndique tamen periculum ingruir, primum quidem, quia haeretici viperino morsu eorum seripta inficiunt:& dum scriptitant, ealamum sui dici solet) in mente tingunt,ut sermonis ornatu, verborum lenociniis, &sententiarum flosculis populares fauores eaptent:& veluti tabida lues & pestis, ae pernicies animarum incautos animos decipiant. 5 ostentatio, de inanis gloria omni dolo plena.hoc est ergo primum,& nou contemnendii periculum, quia non sine discrimine est ea lectio,quae habet,quod delectat leves,& occidatiquid enim hauriri potest a turbidis de eorruptis sontibus,nisi limosa& faetulenta doctrinaZAccedit,quia in promptu habent buti scripturis, & ad suos improbos sensus ut modo diactum est detorquere,ut sie falso intellectu, atque verborum pompa dc strepitu rudem plebem decipiant: unde ut summatim dicam nihil est, quod tam faciat haeret leum,
129쪽
quam superba ign6rantia,&librorum improbatae temo nis frequentatio: haee via est apertissima ad haereses&schismatx,,liena spernere, & sua mordicus tueri, & quae
semel animo eonceperiss vel bona vel mala sint velle temere defensare. Non potest erris oriri palliatin nomine cir B-stiano ut B. Auσu.ait nisi desiripturis nititelums. palliatilib- 33. 2 utique sunt haeretici.&in cauernis teste sancto Iob habitant,quia errores, &falsa dogmata non audentes in me- Db- ο- dium proferre, clanculum se imperitis & rudioribus ingerunt ut illos securius in suos errores abducantiquae res longe periculosior est, quia latens morbus non facile euratur.naereticoru mos est noua semper moliri & nouas ac
peregrinas opiniones passim docere,ut rei ipsius nouitate euriosos alliciant, atque nos in tenebris ignorantiae dia, delituisse ostendanti summa est, ut concio nator iuxta 1. Timqth B. Pauli sententiam in devitet pro anas Vocum nouit 'tes,& omnino ςaueat abimproba & pestilentissima libro, rum lectione,ne ipse lethale virus imbibat, quod aliis postea eum sui,& aliorum detrimento emandat.
SIcut bonus agricola nedum bonum semen in agro iacere,Verum,si Zizania creuerint,euellere, atque Peniatus eradicare studet. In hune sane modum facere debet Euangelicus praeceptor,docere,atque ex verbo Dei viam monurare,vifideles in vera pietate proficiant, α meliores sanctioresque evadant. huc debet cogitationes suas,ςuras,vigilias , & labores suos reserae. in quasacra funestone praestantissimi totius Euanget' ministerii summa consistere videtur, ut fidelium mentibus sacra& Catholica dogmata imprimat, & omnem amoveat dubitationem, atque perditissimos haereticorum errores colatare curet; qui visunt pertinaces negant scripturas in eo sensu acciapi debere, in quo fuerunt semper expositae a S. Romana Ecclesia,a qua germana expositio aequo, ix indubio Ui-
130쪽
mo sumenda est, quae sola habet claues saerae scripturae: unde nee euilibet licet priuato iudicio seripturas sacras interpretari, sicut haeretici pro suo arbitratu exponunt. Nam vis. Augustinus ait omnis haereti eus docet Christum,qualem tibi fingit, non qualem veritas docet. quare si grauissimam poenam incurrant hi, qui rescripta principis impro interpretatur quia effieiuntur infames)multo magis qui scripturas sacras deprauant, aeterna siquidε consulione& damnatione digni sunt, & propria sagittaeonfodiuntur. sed medij erepent haeretici, & rumpantur
inuidia, nunquam tamen ostendere poterunt peruersas suas doctrinas Apostolicas esse, atque Euangelicas. non enim admittit scriptura sacra omnes promiscuὸ ad sui inuestigationem , sed tantum illuminatos diuina gratia dchunusitate dispositos. in his quiescit diuinus spiritus, qui sunt pauperes spiritu timent sermones Dei. . Certissimad infallibilis tegula ad cognoscedali reticorum dogma
ta est, quia venerandam patrum antiquitatem concemnunt,veritatis claritate negligunt, & ut filij tenebrarum, dissonantiam quandam praese ferunt a vera antiquae fide simplicitate,&patrum auctoritate, quae potest haereticos conuincere. hac Irenaeus Valentinum haereticum expugnauit, Tertulianus Martionem, Nicaenum Concilium Arrium, Basilius Eunomium , Hieronymus Vigilantium, Cyrillus Alexandrinus Nestorium, semper enim haereticis exorientibus,Diuinae prouidentiae brachium praeclaros viros excitauit,qui haereticoru maehinas,& technas euerterent, & falsis eorum dogmatibus sortiter resisterent,atque impias & peregrinas eorum opiniones omni- , no delerent,summa ergo est ne tempus inutiliter protrahamus in ut quicunque hanc proclamandi functionem boanorifice obire voluerit,ita sor mare studeat suas redargu-
iones, ut auditores planὸ percipiant, fideles & pij ho mines instruantur,& impios, quanto magis diuinae gratiae rebelles fuerint,aperta insectatione pro te quatur, dc dura increpatione corripiat,infirmiorςs ve peccatores benignὸ ad poenitentiam inducat. Nihil enim tam confert, ut D. Chry D. usost ait vi qm auiit,persuadeatur ad recipiendum quae dicimur r, utet es cognobiat quae cism magna dilectioue dicantur. hoc