장음표시 사용
211쪽
HVmana actio Theologis dicitur, non cim rem quae ab eo volonia rarietilἱbere fit a idemque proinde in horn
ne est, quod actio moralis seu voluntaria, libera. Ohimarium dicitur b, quod est aliquo modo a voluntate Disserta volito,quod obiectum Omne voluntatis significat, etiamsi a voluntate non sit Latius patet spontaneum,quod ab Aristoteles dicitur, Cusinstraneipsum eRιn eo usἐvit partieuiaria cognoscente, in quos amoe- sit. Errauit Almain a voluntarium ingemere
definiens id,quod omnibus praeuiis x equi spositis, est in potestateagentis. Haec enim deahripti non est vosum tari,absolut L sed liberu
cs. Eth. c. r. d mora ea. a. Est autem libertas istas nee p roprie relatio rationis; conuenit enim actui etiam absque operatione intellectus' nec vitalitas, aut: mci alus realis intrinsecus actui cu aetus intrininsece non mutatus ex necessario fieri possit liber; Ac vitalitas sit communis conditio omnium actuum, quos anima elicit, etiams liberi nousint; sed denominatio extrinseca ab ipsam et in
disset erui agendi potentie liberae b, quatenus
212쪽
D a itivi humanis, tu stilicet voluntas, quae sola formalitee libera est,
praeuia attentione rationis is consideratione obiecti in utramque partem, utramuis sequii test. Alibertate non differt moralitas e nisi iuratione significandi; Dicitur enim actus moralis a more; quem eatenus conciliare potest , qua te aus libere exercetur; bestiis enim assuetudinem tribuimus, non mores. Frustra proinde aliqui dixerunt moralitatem, aut esse modum quendam liberae actionis , a libertate reipsa distinctum d aut denominationem extrinsecam,qui dicatur regulabilitas per rationem , aut ipsamentitatem actus prout a volutate&ratione humana procedits aut relationem realem vel rationis;quibus positis vel non est, vel fine quibus
3. Voluntarium aliud a tale dicitur directe sessormaliterin explicite; quod videlidet persedepositive a voluntate procedit Aliud est tale solis in directe seu interpretatiue ac implicite, quod Glum per accidens, quasi negative ab ea proucedit, eo quod voluntas potuit debuit illud impedire, siue in se, siue in sua caussa, nee tamen impedivit Illud intrinsece ac formaliter includit
213쪽
υε In LII. yraom. Diss.I. 'actum,hoc non item b. Quocirca verius est,eecatum omissionis, absolute ac physice loquendo, non autem mcIraliters ordinariet, ese posse etiam sine omni actu, qui sit caussa vel occasio illius etsi non possit essessi te actu aut quasi actu concomitante, per se, vel ex circumstantiis incompossibili eum executione praecepti neesne deliberatione rationis ad peeeatum sussiciente, de qua infra d. Quod potuit quidem, sed non debuit impediri, proprie moraliter non est
voluntarium e nisi quis dicere velit,omnia peccata Deo esse voluntaria,quia omnia cauere potest. Ne &Thom. .6.a.I. c.. Thom. q. I. . y.ἀrhes4 1 brutis non reperiri voluntariumseeundum rationemperfectam, sedi erferum ct uetuis S Thomae est quod nos sic intelligimus simpliciter in illis non reperiri, sed tantum secundum quid analogice quia non est in brutis
voluntas nisi voluntarium pro spontaneo improprie accipiatur quod eis recte tribuitur e.
Hoc certius, libere uoluntarium brutis deessea
quo sensualis dictum S. Thomae interpretantur; quia nee perfectam habent finis cogniti in nem , nec proprie propter finem agunt fiesdeest, no habere libertatem circa honum ho nestum vel turpe, qua talia sunt eum eam bonives mali rationem ne cognoscant quidem.
214쪽
Voluntario opponitur violentum . quod d finitur a esse apriseipis extrinseco passe no/ω
eonferenis vim, intellige, ita ut sit contra intrin- secum & naturalem impetum passi b. Diffi runt necessarium, violentum, eoactum, ut superius ab inferiori e omne enim eo actum est mi Dieri tum, omne violentum necessarium, sed non eontra quia coactum respicit agens per cognitionem; violentum abstrahit Paulo verti aliter se habet inuoluntarium d positive, propriiaeeeptum Aliqua enim ex parte latius patet, quam violentum Primi enim motus appetitus sensitivi saepe sunt inuolus tarq, tamen non sunt, olenti. Ex alia parte minus late patet, qua violentum; quia inuoluntarium respicit agens per voluntatem violentum coactum non i
c. Voluntas quoad actus suos elicitos non potest eogi, seu vim pati, etiam de potentia Dei, absoluta a Quid enim magis voluntarium at s que a principio in trinseco, quam volitio seu nolitio 8 Esto etiam necessitet , Deus hominem ad actum odiisetipsius, contra nat urale istius in
215쪽
clinationem tum innatam, tum elicitam; modo hoc ipsum odium it verus astus ipsius volun istatis imo etiamsi perimpossibile eam denomian ns ab ea non procedat etsi quidam absolua concedant et voluntare in eiusmodi actibus hie nunc re ipsa a voluntate non elieitis vim pati aut a Deo cogi posse. Quoad effationem ab actibus elicitis cogeretur negariue quasi voluntas A si Deus denegando v. g. concursum impediret voluntatem videntis Deum, ne eliceret actum amoris,ad quem est alioqui eo eas nece Liario determinata. a Suom. A. a. com. DD.in a. d. as ct in .L
' Quoad actus imperatos potest voluntas cogi ac vim pati tum negative, tum positiue a. Nee placet modus loquendi quorundam, qui dixeruntd creaturam non posse vim pati a Deo; quasi vero si quis manibus ac pedibus renitens, sullum aut deorsum rapiatur a Deo cyrii fieri posse nemo negat vim non patiatur. Coactus videre vel audire quod nollet, eo gitur quidem e quoad ipsam applicationem sensus, quae fit permotum localem, sed non proprie ac immediain tes quoad ipsam sensationem ut quae nihilominus absolute ac pliciter est a principio intri, seco, ac proinde non tam violania, quam inuoluntaria.
216쪽
mittit, qui coram idolo per vim humi sternitur. quasi ad honorem ei deferendum nec sor male homicidium euin manus vi rapiuntur ad n eern alteri inferendam nec formale stuprum, aut ullam omnino virginitatis laureae iacturam facit virgo, quam opprimitur b. At si quis haeci aut quiduis aliud patiatur ab extrinseco volens, aut certe non inuitus, id violentum non erit, nec in obiectis prauis rationem culpae effugiet. Jmo in eiusmodi casibus, ad rationem voluntarii, adeoque culpam euitandam, etiam corporis conatu ac renisse,si commode fieri possit, vel clamore excitato, resistendum externae violentiat esse e & ratio conuincit, exempla Sanctorum
docent. a LThom. q. s. s. ari I. Eth.e. r.eom. b vim
s. Secundus voluntatis hostis est metus, sed, plane capitalisina id quod fit ex metu,estvoluntarium simplicitera, inuolutarium aute secundum quid; adeoq, magis voluntarium quam inuoluntarium b. Est enim voluntarium volutata absolutavi efficaci repugnat vero volutati tan
217쪽
De acti in lumanu. sum altero iniuste iniectus causam eontractui dederis.Tu me enim , quia ob interuenientem ae cipientis iniustitiam ius nultu creatur, nec possi- dendi aut retin edi, nec utendi re per talem conis tractum aecepta, ipsaque eius rei acceptio quo lad substantiam, ex parte ipsus obiecti iniussa est, ipso iure natu rati,4 in foro conscientiae, ta
les contractus, non minus, quam promissa ina
nia esse censemus h Utcumque subinde, quasi fictione quadam iuris valida e ac per Iudicem irritanda significentur.
ne appetat.rescindantur. II. Concupiscentia appetitus sensit ut, .uam ouis antecedens voluntarium absolute dictum p se nee tollit, nec minuit; sed facit, aut auget ;liberum autem voluntarium minuit b;ωper a cidens nonnunquam, si auferat vel impediat li-herurationis usum omnino tollit e quandoq; etiam ex accidenti causat inuoluntarium secundum quid, ut siquis concupiscentia correptus,
218쪽
I 2. Etiam gnorantia quandoq; voluntati ad- Mersatur, quod histribus regulis patescit. l. Ignorantia concomitans, siue sit iuris, siue facti, non facit quidem contrarie seu positive inuolunt rium ipsum opus, quod comitatur a facit tameno volitum, seu non voluntarium negative hquo fit ut opus etiam externum a peccato excusetur e nisi forte ea ignorantia simul sit etiam consequens seu voluntaria d. MIgnorantia vero anteeedens, siue caussa aetus,4 simul conseisquens seu voluntaria siue directe siue indire.cte seu Iuris illa sit, seu facti, facit quidem illud
quo , fit ex tali ignorantia inuolutarium secundum quid, sed non simplieiter e Cum maneat simpliciter voluntarium, saltem in directoe: vnde nec a peccato excusat, . Ignorantia ant cedens rei pectu utriusque tum operis, tum v luntatis, reddit subsequens opus simpliciterin- uoluntarium g in quantum fuit ignoratum a.deoque prorsus a peccato excusat h. Potest absolutὸ peccatum contingere sine omni intelle- ictus iudicantis vel imperantis errore vel defectu ignorantiae, in aduertentiae seu inconsidera.
219쪽
De diuisone actuum humanorum , rum connexionesubordinati
I3 Actus voluti talis alij sieuntur elieiti, alij imperati Eliciti quidam in prosecutione consi- fiunt, alij in fuga, ex illis rursum alij versantur
Eirca finem, alii circa media Prioris generis tres Numarantur a videlieet simplex voluntas senamor finis ultimi , vel par titularis; quae absolute etiam&stricte voluntas dieitur λ intentio, seu voluntas effiea finis obtinendi, in sola itidem voluntate posita n&fruitio finis obtenti; per ilfecta quidem respectu finis ultimi ae reipsa posisessi, imperfecta autem respectu finis particula :; Tis,aut non reipsi,sed sola togitatione praesentis 'ae possessi d. Aiunt quidam e fruitionem esse .m rem; nonnulli amoren simul eum delecta sione non nemo ipsam vilionem Qualenta volim
220쪽
2a , DI II S. Nom. Di .Lvolita sed verius est lolim esse delectation eras. Delectatio de particulari. quaque virtute &4 nesto, actu non relata in ultimum finem respectu vitimi finis, non est his edius iridam actus inter finitione, usum, sed ipse usus 4 adquem susscit habitualis seu virtualis relati ad ultimufinem. E contra pereatum veniat cum nec habitualiter quidem ad ultimum finem referatur. semper imperfectam alicuius creaturae fruitio nem Leontineri
I . Cire media versantur a electi, quam praeeedit consilium, ad prudentiam seu Eubuisliam perii iuens consensus,&, sus, quem praeceindit imperium b. Electio proprie & seeundum vim nominis loeum non habet e ubi uni eum tantum oecurrit medium, etsi interim hie actua esse retia liter ab electione non differat. Vnium sim versatureirca ea, quae sunt ad finem , qualia sunt tum ipsa media utilia ad finem; tum ipse
finis contractus in materia singularie, seu quod idem est,materia particularis continens in se ho Bestatem euiusque virtutis, respici eius fin em ab-sblutC