장음표시 사용
231쪽
De actiIm humanis a sloquendo, ab ea necessario n5 moueture; quidquid nonnulli de obiecto passionis vehementius assiciente corpus dixerint in quia quamdiu Tatio non opprimitur, potest idipsum obiectum
non proponere voluntati, aut proponere sub
ratione disconuenientis.Secus est de subitis motibus voluntatis , quos primo primos vocant Theologi; hi enim saepe excitantur ab appetitu sensitivo, etiamsi liberum rationis iudicium nosit omnino oppressum, ob solam actualem incogitantiam seu inconsiderationem obiecti ex
ea parte,qua in conueniensiudicari potest. Stante autem sufficiente aduertentia, multoque magis repugnante voluntates, non videntur dari motus primo primi seu necessariti voluntate, utcunque vehemens sit aut diuturna passio d. S. Thom.f. s. a. Leom. b. q. maiij interpr.
id contra Lq. φ.3. PS. Thom. l. e. contra Arrimin. .d I. q. a. a. a. da Thom. c. contra
E . Sedin vicissim a voluntate moueri posse
eum intellectum, tum alias quasdam potentias, ut potenuam loco motivam, sensum, appetitum,indubitatum est a. Id verbgeneratim non oratione fit, quasi solum permotum loealem applicentur ad operandum , quo sepe in eiusmodi motione opus non est; vel dum voluntati
placent earum operationes, pis in iis hoc ipso
statim firmentur xpeificiantu intensius etiam
232쪽
22. Voluntatem moueri aliquo modo ab adipetitu sensitivo paterno solum experientia, sed et am ex Scriptura Iacob 3. inquisique tentatura onevissentia sua ab racti obsiectuι Rom.7. Video aliam legem in membris meis repugnantem legi mentis meae, o aptiuantem meam legerer ei;θα Quod ver ad modum motionis attinet, recte asserit S. Thomas a voluntatem ab appetitu moveri indirecte, tum scilicet ex parte cibisiecti, quatenus idipsum in quod fertur appetiatus, facile etiam ab intellectu iudicatur ir ponitur voluntati ut eonueniens biqui' enim iudieare de agendis solet, prout ipse dispositus in,θqualis quisique eLLtalis ei usu bonum et
detur es tum etiam dispositiue,quatenus obsolam corporis immutationem , cum passione
coniungi solitam, videri potest aliquid operanti
conueniens, quod alias tale non iudiearetur; non autem per solam redundantiam absque eo, quod intellectus idem obiectum voluntati pro ponat Lai q. ρ. a. a. uri I. Eth. sto. L E ... p.r. sq. 4.37.ea.cent. Maedis. q. .aa. χ3. Si quando vi passionis vehementis peni. tus oppressum est liberum rationis iudicium, ais deoq; liber usus rationis impeditus,tum volun istas necessario mouetur ab appetit a non solum quoad specificationem, sed etiam quoad exercitium b. Qu'd si veto ratici manet ubera,
nec opprimitur a passione, tum voluntas per se
233쪽
De actiIm humanis a tyloquendo,ab ea necessario n5 moueture; quidquid nonnulli de obiecto passionis vehementius assiciente corpus dixerint in quia quamdiuratio non opprimitur, potest idipsum obiectum
non proponere voluntati, aut proponere sub ratione disconuenientis.Secus est de subitis motibus voluntatis , quos primo primos vocant Theologi hi enim saepe excitantur ab appetitu sensitivo, etiamsi liberum rationis iudicium nosit omnino oppressum, ob solam actualem incogitantiam seu inconsiderationem obiecti ex ea parte,qua in conueniensiudicari potest. Stante autem sufficiente aduertentia, multoque magis repugnante voluntates, non videntur dari motus primo primi seu necessari,in voluntate, utcunque vehemens sit aut diuturna passio d. S. Thom. . Is a.3. com blato alij interpr.
1 Sedin vicissim a voluntate moueri posse
eum intellectum, tum alias quasdam potentias, ut potenuam loco motivam, sensum, appetitum,indubitatum est a. Id vero generatim non ea ratione fit, quasi solum permotum loealem
applicentur ad operandum si, quoispe in eiusmodi motione opus non est; et dum voluntati placent earum operationes, ipsae in iis o ipso
statim firmentur&peificiantur intensius etiam
234쪽
214 B LII S.Tham. Dist. I. credibile nimirum potentiam videndi aut nais triendi hoc ipso solum intensius perari, quod voluntas essum operationes a p probat; nec qua is voluntas sit caussa efficiens physica motus o calis in nee quasi voluntas eum ipsis potentiis si bi subiectis physice producat easdem operatio nes e nec ideo formaliter, quod ob naturalem sympathiam uniuersim operationes aliarum facultatum a voluntate pendeant fis in brutis ab appetitu sicut etiam intellectus non potest
perari sine cooperatione sensus interni, nee externi sensus sine interiori; cum nec ideo citeorior sensus moueat ex teriorem, potentiae saeispe independenter a voluntate operentur sed quia eo ipso g, quod voluntas vult,4 quas minperat potentiis sibi subiectis, ut operet urit,ut secluso omni alio influxu, ob naturalem sympa
thia m4 eon nexion em cum voliuntate, perentur, voluntatisque ductum non pari tamen om nes studio sequatitur,anter ueniente etiam nonnunquam motu locali. .
pud β.ἀ .el f -- β. c. m. Iri q. p. r. 23. Nec tamen potest voluntas intellectum mouere ad omnes suas operationes,4 respectu euiustibet obiecti,4 quouis modo eum ori - ma cogitatio in quovis negotio, etiam particu laris
235쪽
ne actibis humanu. af Iari sit inuoluntaria a, motionem voluntatis uniuersim praecedere debeatvroportionata apprehensio intellectus Deinde quamuis voluntas possit mouere intellectu, quoad exercitium actus , non tamen quoad specificationem nquando intellectus iudicat, se euidenter conuinei secus si assensius tantum sit opinatiuus&probabilis. tune enim vi voluntatis potest intellectus in contrariam sententiam flecti. Atque hoc sensu dicitur e voluntas mouere intellectum quoad exercitium intellige praecipue Gnteste-ctu autem quoadsteri eationem; quia videlicet proponit obiectum , unde sumitur specificatio; tanquam absolute etiam contrarium utriusque fieri potest.
as Modus autem mouendi intellectiam quoad axercitium hic est a. Etenim cum voluntas, primum applieatura est intellectum ad operandum, praeeedere debet in intellectu apprehenso alleuius cogitationis possibilis cum autem voluntas ad alia cogitanda applicat intellectum,prteedere debet in intellectu apprehenso ipsius etiam cogitationis praeexistentis subratione in- conuenientis, simulq; idem intellectus proponere alia obiecta seu in genere,seu in speeteianis quam conuenientius expendenda quo posito voluntas respuit priorem cogitationem, vii bet,ut aliis cogitandis insistatur, seu determina.
236쪽
eis In LILyraom. Dθ. Lte deligendo, numini speciatim antea eius Ogutatio praecessu, vel ipsius intellectus potestamiquasi liberum relinquendo, ut ex obiectis bonis unum ipse sibi decernat,in quod obtutum figat.
Qua ratione nec in infinitum proceditur, nec aisliud absurdum incurritur.
a . Similiter eonstat, appetitum non ita suta iacere voluntatis imperio, ut vel nulla eius operatio absque nutu voluntatis efficiatur, vel quilibet eius motus iubente voluntate statim conis quiescat a Cum4 ob hane causam dixerit Mristoteles b, appetitum subii et rationi, non despotice, sed politicet quivi alibi e comparat appetitu sensitiuum cum paralytici membris, quaesspe non ad nutum voluntatis,sed aliorsum uentur quod etiam dixit Apostolus Rom. 7. Nou quod vois num , horago, sed quod odi malum. Idem dicendum de imaginatione famulantea pinpetitui; quae mediante passione, quam ex eitat, dispositionem eorporis immutando e .pe4tiam vel ad valetudinem, vel ad infirmitatem corporis non parum confert; non unquam eiu causa illusiones etiam vigilantibus aeeiduntnqn secus ac somniantibus& phreneticis.
18. Non potest voluntas immediate appeti tum mouere siue praeuia imaginatione a seu a pin prehen-
237쪽
De actibi humanis. I prehensione sensitiva obi fili siue sensus hoe per sed sua sponte faciat, siue voluntatis im perio motus. Et quanquam obiecta non unquam solent esse spiritualia possunt tamen ea nihilo in minus non in se quidem propriis conceptibus, sed alienis, instar eorporum aliquo modo a sensu apprehendi b. Actus vegetatiui non subsunt imperio voluntatis secundum se, sed solum quoad applicationem membrorum externorum seu materiae e. Paulo diuersa ratio est sensuum externorum , qui non solum quoad applicationem organi vel obiecti voluntati sub
sunt, sed etiam auersione mentis, atq; attentio.
nis ipsius interni sensus, ab obiecti externi perceptione nonnihil quandoque possviat distra-bi c. a Uas. ZI'. si eontra Me . q. q. a. a. st quo recent Thom b via. Me c de S. Tham.
CAPUT II. De bonitate o malitia actuum h
Bonitatem actus moralis, quam honesta ..tem dicimus, nonnulli existimantia esse rationem quandam realem Mabsolutam,superadditam actui per modum forma seu qualitatis, distinctam ab entitate naturali ipsius actus. Quidam aiunt b consistere formaliter in aggregatione
238쪽
tione omnium circumstantiarum lege praeseriaptarum,cum quadam carentia eorum,quae possent illam corrumpere. Alij in relatio oeconia mitatis ad legem & rationem recta mi Quitdam in plenitudine integritate omnis perfectionis debitae ex lege . Aliqui in relatione transcen dentali intrinseea non ad legem , sed ad obiectum e quam etiam dicunt esse differetiam in ἀtrinsecam actus moralis a volutate elieitis. Nos duplicem distinguimusa bonitatem moralem,
non secus acentitatiuam, absolutam unam, alteram respectivam. Prior est ipsa integritas Ee
perfectio actus h. seeundum quam ipti nihild
est eorum, quae is in quantum humanus habere debet. Altera est ratio quaedam conuenientiae ii tum in ordine ad naturam rationalem vel dictaismen redita rationis, tum in ordine etiam ad legem aliquam extrinsecam, seu voluntatem diuinam praecipientem vel consulentem siue approbantem. mitto hierationem meriti & valoris, quae a nonnullis secundaria actus bonitas dicitur actui utique extrinseca est;acveluti pacsio seu proprictas quaedam Lactus moralis qua
239쪽
3sent ka Suar. QSuom. q. ZI. 3. . go. Non minus varic Doctores de malitia a- ictus humani sentiunt. Non pauci duplicem malitiam constituunt, nam priuatiuam scua uerini sonis; alteram positivam realem conuersonis;
siue per modum qualitatis actui superaddita A; siue per modum respectus transcedentalis actuti aerinsecam Nessentialem b. Alij dicunt e formaliter esse aliquid postiuum morale, seu rationis, siue denominationem extrinsecam a lege prohibente, vel ratione repugn/nte Communis veterum Scholasticorum d sententia absolute tradit, else priuationem perfectionis debitae inesse siue actui e siue potentiaef. Nos mali tiam cluidem primariam & absolutam actus humani dicimus esse priuationem siue desectum debitae perfectionis oppositae videlicet hone- satis seu bonitatis moralis, praesertim absolutaeg; quae piluatio inest quidem etiam ipsi actium alo, sed respectu tamen actus interni habet potius rationem pura negationis priuationis autem, tum respectu potentiae, tum respectu ipsius actus , considerati secundum communem quandam rationem actus moralis, in hac vel illa materia sceni indica pax est eius bonitatis',
haec quoque ipsi de bita est, saltem ex hypothesi,
240쪽
sta In LIL LNam Di . I. qua quis velit actum eiusmodi circa hane velit.
31. Alia malitia communis tam actui, quam omissioni praus, Cuius absoluta malitia in privatione actus debiti eonsistit est respectivaι Consistens in quadam positiva ratione morali
disconuenientiae seu relationem rationis, sed denominationem extrinsecam dixeris, parum interest; priinarie quidem eum natura rationa ii, qua talis est; deinde vero etiam cum reictaeia
tionis iudicio, lege extrinseca quae oppositis ad legem in iis, quae ideo solum mala sunt, quia prohibita,ratione prioresta;) atque etiam cum ipso Deo b, tum ut detestante ac prohibente, qua ratione dicitur offensa Dei, tum etiam uti fine ultimo siue cui, siue cuius, a quo omne Pe