장음표시 사용
251쪽
D actibus humania, urspuendi. Deinde existimamus, hanc cogitationem seu deliberationem esse debere vel actu,vel virtute , quandovi quandiu est vel durat peccatum; ita quidem ut eum semel prscesserit, virtute postea perseueret, adeoque ea non obstante, fuerit vel actus peccati inchoatus, vel certe causa data, ut sequeretur, quod pariter di omisessione dicendum est. Eademque ratione conciliari possunt quaedam di et a S.Tliomat, cium subinde quidem significata, peccatum etiam mortale committi posse sine consideratione actuali ipsius malitiae;alias vero indicat necessariam esse actualem consideratione seu aduertentiam malitia: e. a Com. DD. MCord Gq. Zumeto. ροπυ-
43. Tertio iudicamus, deliberationem semiplenam, adeoq; ad veniale solum, non mortale peceatum sussicientem esse, eum vel aduerten tiam alitiae valde tenuis est ae imperseeti, modo explicato a ex ea enim perfecte voluntarium consequi non potest vel eum in genere solum apprehenditur malitia delectationis, nullo autem modo, adeoque nec actu, nee virtute mali
tia mortalis, seu periculum ipsius b. Ratio est.
252쪽
quia malitia peecati mortalis voluntaria non est, si nullo modo nec actu, nec virtute, ipsi,vel peric.ulum ipsius cognoscatur; quod fieri posse etiam cum malitia actus in genere cogitata fuit, ex eo patet, quod conceptus generis nec rmaliter nec virtualiter includit conceptum certar speciei. Et quamuis ille, qui conceptum generalem malitiae habet, debeat etiam ulterius cogita. re de grauitate malitiae , ne grauioris peccati periculo se exponat, sit tamen, ut hoc ipsum natu, rati quadam in aduertentia sepe non cogitetur. nec adeo semper moralitervi ex intentione cogitari possit. Nec est in praesenti inter peccata externa vel interna discrimen, nisi materiale et quod illa rarius per in aduertentiam excusentura mortali, vix, nisi in valde subitis motibus irae . Deniq; existi nomiis ob solum defectum firmitatis,4 absoluti ac consummati iudicii, lumine rationis per se alioqui minime nictante vel titubante, nunquam accidere semiplenam deliberationem e quae ad solum peccatum veniale sufficiat; cum mortale peccatum utiq; comtrahi possit non solum cum probabili solum iudicio, sed etiam cum dubitatione de malitia peceati mortalis.
Zum L e qui tamensolum in modo loquendi
253쪽
De acti in humanu. an Actio humana sumit suam bonitatem pri- mariam ex obiecto a secundariam ex fine exini trinseco,&circumstantiis b. Neque tamen una bonitas, sine altera, simpliciter&absolute bo num facit actum e sed utraq; simul iuncta;quia bonum simpliciter e Lex integra eaussa , malum autem ex quolibet defectu Actus moralis est bo- nus, vel malus, secundum speciem, ex obiecto; a proinde bonum malum ex parte obiccti diu et sificant speciem in actibus moralibus e;
non qtudem uniuersim in genere entis, sed moris I Sic etiam actus intorior, siue sit intentio finis, ii re electio, ex sua specie bonus vel malus est, ex fine, eodem actu volito, ut obiecto noni item exterior 3 uti nec interior ab alio intem reflexo imperatus,si finem pro obiecto non habeat, ut est v. g. actus charitatis imperatus a vir tute poenitentiae ilicet ex eis velut circumstantia accidentalem bonitatem contrahere, minimc
sit negandum . Nec tamen ideo electio omnnem suam bonitatem sumit ex solo fine cunt possit habere propriam bonitatem ex medio seneundum se considerato; ita ut idem actus bonus sit elicitus ab una virtute, Mimperatus ab aliata; Quidquid nonnulli negent Lieetenim adformalem virtutis actum requiratur, ut ipsa pro pter sed suam bonitatem placeat fi non tame est necesse, ut voluntas in ea ultimate sistat Bomitas actus interni non sumitur ex solo obiecto sed qusdam etiam ex fine extrinseco,&circum
stantiis, qua talis sunt ι aia.
254쪽
Vatis ipse .uom. q.rρ. . a.adr ct a. v.h. s. Quando obieeti m non est per se ordinatum ad fine, differentia secundum speciem, quae est ex obiecto , non determinat eam, quae est ex fine, nec contra;sed actus moralis tune sub duabus speciebus quasi disparatis constituitur a vicum aliquis furatur ut moech et uriseeus, quan do obiectum per se ordinatur ad finem b. Sedrigircumstantia, quae habet specialem ordinem conformitatis aut difformitatis ad rationem, eonstituit actum in specie boni vel mali, siue is per se alias bonus vel malus no sit, siue site. Quo eas circumstantia specialem ordinem difformitatis ad rationem habens addit nouam&diuersam malitis speciem ad praecedentem;siue sit
et rcumstantia fanis, quod omnes fatentur; sive alia, vesaecidit in adulterio, raptu, incestu ἀ--li vero circumstantiae, quae per se non habents,ecialem proprium ordinem eonvenientiae vel disconuenientiae cum ration e non tribuunt
speeiem bonitatis aut malitiae actui, quamuis eam possint augere vel minuere. Talis est intensia
255쪽
De acti in sumanis iso vel remissio aut etiam duratio actus item multum parum in obiecto bono vel malo e.
46. Dubitatur, an omnis actus moralis, bonus rei malus sit in aliqua certa specie. Ratio dubitandi est, quia potest esse actus bonus vel malus ex obiecto generico, ut est voluntas nunquam peccandi,seu honeste semper vivendi,aut propositum male vivendi. Nec desunt, qui ob hanc ipsam caussam concedant, posse dari peetatum in nulla certa specie constitutum a Sed a videtur verior. Nam haec ipsa ratio,.quam uis generalis, si ita praecisὸ sumatur, tussicit ad specialem malitiam actui conferendam LImis non est improbabile, si absit peculiare aliud motivum quod tame in actu illo malo vix fieri
poterit, cum nemo intendat malum ut malum
etiam habitum proprium ae specialem tali actui saltem bono assignandum; quod vix negari poterit de actu habente bonum supernaturale in genere pro obiectoaEst enim hic plane disicilis, eo ipso, quod obiectum supernaturale habet; idemque de habitu simili aequisito e probabiliter dici potest. ava fi p. 4. N JZyoX. alon alios e Re-
7. Etsi malussais possit lactionem honesti medii
256쪽
au In I. I S.Tham. Diss L medii malam reddere, non tamen potest shIl bonus electionem mali med hireddere bonam
etsi malitiam eius minuat b, ut si furciam om- mittas, propter eleemosynam faciendam. Nee adeo potest actus, siue internus, siue exteritus
respectu eiusdem operantis, simul esse bonus, malus ex diuerso fine. Secus est si loquamur de opere externo v. g. eleeisosyna, procedente aduobus operantibus d. Jntentio finis honesti absoluta, aut sine respectu determinato, ad malum medium, non contrahit malitiam ex malo medio;esto non nis malum medium reipsa suppetat e secus si verset ut circa finem cum respectu ad malu medium f. Quia in posteriori casupra ilium medium habet se ut circumflatia Quo, seu quibus auxiliis,respectu intentionis; in priore autem impertinenter cum etiam intentio fi ianis praui, quae se ad actum ex se bonum solum
8. Bonitas is alitia ex fine prius conuenieactui interiori voluntatis,quam exterror qui quoad hane bonitatem dependet ab interiori.
257쪽
Atrito bonitas &malitia desumpta ex materia dicircumstantiis actus externi prius conuenit actui exteriori Ohiective tamen &materialiter quam interiori, habenti pro obiccto eum a et umis; quia voluntas furandi mala, quia furati malum est. Quocirca etiam haec bonitas aut νε litia non dependet e bonitate vel malitia voluia. tatis. Quod si consideretur a Stus exterior, ut est aictus moralis;&effectus quidam interioris, adeoq; secundunt bonitatem malitiam mora lem, sic tum bonitas & malitia ipsius simpliciter est posterior bonitate ac malitia actus in te rioris, quia actus exterior suam moralitatem omnem accipit ab interiori.
g. d.' 49. Si actus exterior ex se nec bonus, nec mainlus si , tum eandem habet bonitatem vel mali iatiam cum actu interno ex fine desumptam, quae
primario,ut dictum,assicit internum actum, sciscundario externum a. Eodem modo si actus internus solum sit bonus vel malus, quia circa actum externum malum aut bonum versatur, ut est voluntas furandi vclocci dividi, tunc rur-R eadi m est utriusque bonitas vel malitia, prima od afficiens aedium externum, secunda iidinternum b. Quo fit, ut in utroque casu, si etiam unicum rantum numero peccatum; sicut etiam uterilue actus in genere moris censetur nus.
258쪽
ut DLII. ynom. Diss.I. Bonitas vel malitia, quam actus exterior habet ex fine, nihil addit ad bonitatem vel malitiam actus interioris circa eundem finem e nisi qua-doq; per accidens; secus si loqua mur de illa boanitate vel malitia, quam actus exterior habet ex materia Neircumltantiis d haec enim per modum termini perficit interiorem.
so. Si voluntas interior sine externo opere
perfecta sit essica qualis tamen non est, si impossibilitas storseognita operati a ita ut ob
lum defectum possibilitatis, per accidens ac praeter intentionem operantis in ter uiniente m. mittatur opus, tum quidem ea voluntas apud Deum tantundem praemij vel poenae e sientialis non accidetalis, aut valoris ad satisfaciendum)per se loquendo consequitur, quantus ad opus ipsum progrederetur b. Nee tamen ideo voluntas remissa eliciendi actum charitatis intensium, ut octo, eiusdem meriti est apud Deum, cumctu charitatis intenso ut octo e. Alia enim ratio est actuum internorum voluntatis, qui cum per se liberi sint,atque suam bonitatem moralem ab aliis actibus reflexis non aecipiant, possunt nomuam bonitatem ad prce cedentem superaddere.
259쪽
Dermone e consilentia de lege' aevoluntate diuina, quatenm regu uM
st. Primaria ae intii, seca regu la, ex qua boni tas actus dependet, est ipsa natiua rationalis, secundaria autem recta ratio practica a. Sed undanam dieatur ratio recta, prout regula est iuum a- ni astus, seu in quo consistat eius rectitudo, amisbigitur.Et multi quidem dicunt b, rationem re cham esse, quae consentit recto appetitui, ita ut veritas quidem intellectus speeulativi consistat in eonformitate intellectus turn re cognita, Veritas autem intellectus practici in conformitate cum appetitu recto. Sed etsi hoe modo a posteriori rectὸ explicari possit ratio recta; praesertim in his, quae sunt ad finem e tamen si quis definiat rectam rationem esse,quae consentiat appetitui recto,& appetitum recidium, qui consentiat
rectae rationi, is inutilem plane committet circulum d Nec placet, quod alij nonnulli dixerunt , rationem rectam in proposito aliud non esse, quam iudicium diligens rationis practicae, seu verum in se sit,seu falsum;quia diligentia tuis die ij esse potest sine rectitudine. ccedit quod utraque haec sententia falso supponat, prudentiais, ad quam spectat tale iudicium, posse elic e- te assensum speculative falsum, nec posse uni
260쪽
3I. Nobis vero recta ratio non alia videtur vise,quam Vera;neq; veritas practi ei iudieii,prouere gula est rectae actionis , alia, quam speculatiuia Semper enim conclusio practiea de agibili alid quo particulari, nimiru hoc velillud hie&nune esse licitum&honestum, quae proxima regula est humanae actionis, non tantum practice, sed etiam speculatives facta collatione eius eum reipsa, secundum omnes circumstantias spectata vera est a & apta colligi, sine errore, exve praemissis&principiis practieis, quorum habitus vocatur synteresis b. Etenim cum Iaco a Patriarcha v. g. Genesas supposita ignorantia inuincibili,qua prudete credebat, eam eui iungebatur Liam, suam esse uxorema chelem, ita rationando concluderet, Honestum est accedere ad hane mulierem, verum om nino conclusit; neque huie vero concludendo aliae praemissae eis rant necessariae, quam istae Ad eam, quae merito creditur propria uxor, accedere honestum est; ha emerito hic mune creditur propria uxore
Ergo Vbiri conclusiovi praemissae non solum practice; sed etiam speculative verae sunt; idque similiter inquavis alia materia accidit. Quod siti in antecedente dixisset, haec est propria uxor,