장음표시 사용
261쪽
De actibia humanis ex salso verum nihilominus tonclusisset , sed absque neeessitate. a Gersen 3ρ.triae vit=rilis Cret euri . M.Luctarnosiit tandem si aest e.a.'u
3. Conscientiae voeabulum vari e quidem ae cipitur a sed proprie signifieat actu intellectus, adeoque cognitionem vel de ipsa actione prae terita, aut simpliciter ut praeterita est, qua rati ne dicitur testari aut etiam ut bona vel mala ess,
qua ratione dicitur excusare, accusate, seu re
mordere vel de actione seu opere faciendo, vel non faciendo, qua ratione dicitur ligare vel instigarem quo spectat etiam inprimis iudicium de ipsa honestate vel malitia operis exereendii. Et quidem priori ratione per se est actus speculatiis uus,posteriori autem practieum iudicium qu etiam sensu maxime ad propositum spectat, diuiditur in conscientiam veram quae est ipsa recta ratio, de qua dictum probabilem, erran tem,dubiam, scrupulosam, de quibus sigillatim
Etenim voluntas discordans aeon selenisti siue recta, siue errite,semper est mala abiuxta illud Romam omne quod non ectexuiis, hoe est. Non secudum persuasionem seu iud tuum con scientiae, ut ex contextu manifestu est, &ES. Pa.
tris exponunt fucatum omiri proinde id etiam da
262쪽
In L II S.Thom iis a. de fide eertum merito credatur b. Nee tamen
contra errante conscientiam agerespeciale peccatum est, sed eius specie ac ratiqnis seu gravitatis,subqua apprehenditur ab operante e esto etiam in actu quasi sim to sub nulla certa specie aut ratione apprehendatur ZId si operans nee explieite nec implicite aestimet esse mortale, yerisimilius est esse tantum veniale e. sa Thom. . I9.a.f. brass.ctatiq.χλThomaeis l
43 coni. 9ἀορήδ. Is Voluntas concordas rationi siue conscientiae erranti per ignorantiam vincibilem, estis Iaa seeu si ratio erret per ignorantiam inuincibilem 3 Qu'circa conscientia inuincibiliter errans ad utrumq;ligat siue obligat e,4 ut contra eam non agamus,4 ut eam sequamur, qui a ex bypothesi deponi non potest,nec debet: conis scientia autem erronea vincibilis ad hoc solum, ne contra eam agamus di quia hoc ipso quod vincibilis est, deponi potestvi debet: sicq; etiam satis vitatur perplexitas conscientiae, seu neces stas peccandi verum vero maius peccatum sit, contra conscientiam erroneam agere, an vinci, biliter errantem sequi, non potest corta regula se finirie, sed ex ratione materiqdiiudicandum. Tani a vero est obligatio conscienti ferro neput nec Deus in ea obligatione cum sit iuris natu
ralis quandiu quidem p conscientia permat
263쪽
Diacti human Itier, dispensare possit f nee ver,etiam semper ad nudum iudicium seu praeceptum superioris deponi possit, vel debeat g.
36. Etsi non pauci existimentia, e duabus quoq; probabilibus opinionibus, quarum traque coniuncta sit cum formidine oppostae partis, necessario sequendam esse tutiorem; edua bus verbis oti aeque probabilibus, probabiliorem, nisi altera sit tutior, quam sequi semper integrum est; verius tamen est b, per se loquendo nisi quis videlicet aliquam opinionem in se,p-babilem prorsus habeat pro improbabili cuiuis tam docto, quam indocto licitum esse, sequi quamuis sententiam practice probabilem , faciendo scilicet id ipsum, quod cum talibus circumstantiis recte&sne peccato fieri posse, pio habiliter existimatur idque etiamsi vir doctus ex principiis propriis ae intrinsecis oppositum probabiliter verum esse iudicet e ac siue probabilitas illa ex plurium,aut unius solum PDoctoris auctoritate oriatur. Nam si potest ac de bet quisque non solum in dubio, sed etiam cum certus non est, iudicio sui superioris etiam contra
264쪽
2 4 In I. II S.rad. Di'.Lira suam opinionem se conformare' eur non possit quis se conformare in agedo iudicio pro is habili cuiusdam alterius viri dom, etiam contra suam opinionem Θ Accedit quod ipsam et opinio practice probabilis aliud non est, quam prudens ac probabile iudicium, hoc vel illud secundum praesentes circumstantias esse licitum, recte igitur ae prudenter id sequi licet. Henrie quon . q. D Caiet. Silus Armil. T
s otiescunque conscientia practice dubia est, ita ut de honestate actionis exereendae in
particulari dubitetur,certum est, peccatum esse, sunt e dubio eam exercere a iuxta regulam raris b. In dubiis tutiorempartem eligendam. Quod si dubium hoe ine caussa rationabili conceptusit, tum eo ipso deponi potest; si vero ex caussa rationabili profectum, necesse est e interuenire aliam caullam rationabilem, quae probabile faciat licitum esse te operari. At vero in dubio quasi speculativo Iuris, seu facti, ad honestatem licuius actionis praesuppositi,unde tamen i uiuuetum practicum de honestate actionis exercenv
265쪽
de aliquo modo pendet, quid facto opus sit, an
videlicet, oecurrente4 stante tali dubio, semper pars tutior sit eligenda, admodum dubium
uet. Nec deiant qui uniuersim existiment a. tam in dubio iuris, quoties dubitatur utrum sit lex aliqua, an non, solum agitur de perieulct eccandi,quam in dubio facti, exeepto uno vel altero eas ad materiam iustitiae pertinente, ubita dubio de rei proprietate melior censetur eou. ditio possidentis,'ee. J semper ac necessario tuis iorem partem esse eligendam Alij vero semiant b, post factam quidem sussicientem inquis tionem,quae neeessario prius fieri debet,in du- tio quidem iuris per se nunquam eligendam
necessarid partem tutiorem, in dubio autem nisei non semper. Quod etiam nobis probatur. Tuis quia contraria sententiavi efficaciter non probatur,1 in praxi nimis dissi ei lis est Moner la. Tum quia lex sussicienter non intimata, aut inuin tibiliter ignorata non obligat. Tum quia mile de iustitia belli dubius potest nihilominuam litare e Tum ouia dubius de rei proprietate, si in possessione est, non tenetur eam relinquin re, ex omnium sententia eum tamen peccandi
266쪽
periculum non minus in materia iustitiae, quam in aliis vitandium sit. Tum quia illa regula iitris, In dubiomebortandi possisntis, locvidetur in quavis materia, ubi post suffieientem inquisitionem dubius est operans de obligatio ne Iure enim tunc manere ipse videtur inici festione suae libertatis, quam nemo illi ademisse
yym .ct Sig. Sol. 6Meius . .3.a.a. L 3ἀ6. q. 6.8.4. auetglossaevaeum quis δε-ἀ NPiurisino esca'.quidculparturas. r. s. uscire non tantum in materia iusti tire, sed aliarum etiam vir tutam, non semper tene tu loperans in dubio falsii post suffieientem inqui, sitionem eligere partem tutiorem, si quidem iamateria religionis nemo tenetur voto, de qu3 dubius est, an illud emiserit a nemo audire si crum, si merito dubitet, an sit dies festus f hma teria temperatiar nemo tenetur ieiunare, qa ius evi in uincibiliter clubitat an sit dies ieiuniie; ti uniuersim in materia obedientiae nemo α gendus ad eius praecepti obseruationem,'ubdatiam post sufficientem inquisitionem dubitat, seu nescit, an extetia secus es, quoties ex parte
.perantis supponitur certa obligatio ad aliquid faciendum, & dubium manet, an ei fuerit satisfactum r
267쪽
.ctium, tune enim omnino eligenda est pars tu
tior e saltem extra materiam iustitiae, quia tunc operans non supponitur in possessione suae libertatis,utpote cum certa sit obligatio,& solum, de eius executione dubitetur Exempla sunt, si quis dubitet, an dies ieiuniitotus praeterierit, an horas dixerit, an voto satisfecerit.
. ab c d Suar. 9 alij eis e com . omnium.
co. md non deest, qui id e faciendum sentiat in materia iustitiae, cu quis dubitat, an creditori sitisfecerit. Quod utique verissimum est, si ipse tantum debitor ea de re dubitet;creditor autem existimet non fuisse satisfactum. At si uterque dubitet, existimo meliorem esse conditionem possidentis debitoris; quia non est causa, cur v-troque aeque dubitante, debitor potius qui posis det, eoque ipso melioris est conditionis, quam creditor sequi debeat partem tutiorem. Sedacin caeteris saepe casibus ad operandum non sussicit dubium facti,aut circumstanti et faeti;sed plane requiritur certa eius notitia: v. g. ceruum eΩse, non hominem, qui indumeto latitans, iaculo perimendus est; uxorem priorem esse mortuam,si aliam velis ducere, &c. Quae in particulari ex ipsa cuiusque materiae ratione diiudicanda sunt.
268쪽
micidio, sim ut ob eam statuens, eum qui dubita de perpetrato homicidio abstinere debere a ministerio altaris, ob dubium irregularitatis conistractae: Nam regula quidem illa uniuersiis obligat, ubi practice in particulari dubitatur dehonestate operis faciendi dereliquo autem ineonsilio est. Quo sensu tanquam congrua ratio adhibetur a Pontifiee ad particularem illum c sum definiendum In quo proinde fatendum est, dubitantem debere tutiorem partem eligere,etiam in foro conscienti ae non quidem vi legis naturalis aut diuinae,sed vi legis positivae humanae, quae si abesset, etiam obligatio talis non
esset. Suar. Saneh.Leontra ZM.Le. 6i. Serupulosam conscientiam non n eodem modo explicant. Quidam aiunt, esse leuem uuandam suspicionem, aut existimati nem,ex leuibus ortam rationibus4 fundamen istis, qua quis credit aliquid esse peecatum, quod
reuera non est ita ut scrupulus aliquando contingat eum assensu determinato, aliquidoeum dubio, utrum illud sit peccatum. Et hoc sensu
certum est ex dictis , peceatum esse ab ea discordare, nisi abitetatur. Rectius alij e,in magis proprie scrupulosam coscientiam detiniunt an xiam formidinem, neforte idipsum sit malum quod tamen lieitu existimatur,vi ab hae distoruare per se non est illicitum in saepe etiam eoninsilium, imo aliquando necessarium e prae se
269쪽
De actibis humanιά. a stafin Inxta e fetaris, aut alterius viri spiritualis, doctiis prudentis eonflium , quod optimumane solet scrupulos,remedium.
σ3. Cum eertum quidem sit, bonitatem voluntatis di humana operationis pendere etiam a
lege Dei aeterna, eiusque diuina voluntate, tan- qu am suprema,extrinseea tamen, regula lium narum actions m nee dubium sit, quin, ni uerissim teneamur eonformarevoluntatem nostram diuinae legi a dubium tamen est, an semper te meamur conforma voluntatem nostram cum
diuina voluntate,pr sertim in obiecto materiali,&an id perpetuis sit licitum Ad quod, quia variatam nostrae, quam divinae vosunta tis ratio de eonsideratio,variaque utriusque inter se eoninformatio ιν esse potest, sequentibus pronuncia. tis distincte respondemus. I. Ex parte finis ea-aenus debet voluntas nostra diuinae eonformis esse, quatenus saltem implicite omnia ad Deum ultimum finem reserre debemus e. II Quoad rationem voledi seu volitum formale debemus itidem consormari diuinae voluntati saltem secundum specificationem actus, ne unqu1 quidquam n olim s, sub ea sermali ratione, qua D
m vult illud. Deas enim ordinatissim vult
270쪽
ε PII. Ex parte quasi formae seu modi, tendi, non tenemur semper positive conformare voluntatem nostram voluntati diuinae, operando scilicet ex charitate,sicut ipse solet;sed solum eo certo tempore, quo praeceptum chama tis obligat . V. Ex parte quasi eaussae emacientis, debemus quidem conformari diuinὰ voluntati in iis, quae vult nos velle vi praecepti; caetera autem, quae vult nos velle solum peris ci dum consilij,honestum quidem est velle, sed honecessarium b. Αe proinde . nee ex parte voluti materialis tenemur semper consormare no seram voluntatem diuinae, quin possimus etiam effieaei volumate nolle ea, que Deus solum vult voluntate antecedente per modum eonfiij VL Sed de simplici voluntate multa displicere nobis, certa quadam ratione,possunt,que Deus facit , quaeq; adeo Deum efficaciter, voluntate eonsequente velle scimus Patet hoe exem ploChristi tristantis de sua morte,item exemplo Dauidis lugentis mortem Saulis,Ionath MA Holonis B Mio est. Quia multa sunt obiecta,quae lieet sub quadam ratione, qua Deus ea vult, sinthona, tamen sub alia sunt mala,praesertim nobis; quae proinde sub ea ratione honeste possumus