Aristotelis Rhetoricorum ad Theodecten libri tres. Georgio Trapezuntio interprete

101쪽

plurim sepius fiunt quae curae fiunt,quam quae non sunt Et si immu sunt quae prius feri nari sunt,ut si nubia

bus coelsi obtegitur,uer mile est ut pluat. Et si quod hi ius gratia fcta est,uerisimile ut hoc quoq; f t: ut si μα-damenta iam fiunt et dolum De amplificatione aute, attenuatione rerum,malarus atque minoris, Cr omnino

magnarum atq; paruum,ex ijs quae iam diximus,m mi pienti Dictum est enim in deliboeativo, er de bonora in Mitudine,c de maiore simpliciter uis minore. Qi si in unoquoq; causa Πι genere bonum est filis, utputa uti ichonestum,ac iustum:persti u est horum omnibus armplificationes esse sumendus. Maerere uero praeter haec

quicqua de magnitudine simpliciter ac excessit,id est uer sa incassum est dere singulamia enim ad Uisi praestotiora uniuersalibiis sunt. Ac de posibili quide ac imposis

bili,er 'diu ne sit, an non,Cr erit,an non erit, praeterea de amplificatione er attenuatione rerum haec diciti sint. De Exemplo.

REItit aute deside comuniter dicere, quonia de proaprijs iam di tum est. Est autem comulus fides genere

aliam inductioni mile est. Indussio aute principium.E emplarum ergo Decies duae sunt. Altera, si res praeterituricis,altera si ipse fingis. Et huius aliud militudo, Hiud apologi cui Assopi , Cr Li ci. Exemplam igitur lati quid est,utsi quillia ducat oportere apparatu 'aduersus rege feri,qui Dciat ne potiatur Aegγpto. Nasi Darius no prius traiecit quam Aegγptu cepi Cr cu cepiJet, tim traiecit is quos si ceperi tra ciet. Quare no est ipsep tittera Aeraptim Smsitudo uero Socratica est,uis frig

102쪽

E C V N D V g. io, quis dicat non oportere magistratus fortis misse nans quis athletas fortiatur,non eos qui certare possint, ii forte euenerint:aut si e nautis μrte gubernatore costituat Quasi uero forte potius quain frietia costituet divisit. Apologus tris est stesichori ad Phalarii',Cr Aerisopi pro Lumegoro. Nam Stesichoruscu Himeraei Phais Iarim Imperatore costituissent, stodes, corporis daturi essent,ponqua alia dis eruit, apologum eis dixit. Equus inquit,prata βlus obtinebat:quoru cum ceruus aduenies pascua deuotise de ultione cerui equus homine confii tui si una secu poenas posset ex cisuo sonere. At illi mcile,inquit, sistaenu patieris,m ego in te hastam tenens ascedero. Accepit equus coditio ie:ascendit in ipsum boomo. In pro ultione homini equus feruiuit. Qi iobre ervos inquio cauete ne cum uelitis hoste ulcisci dem quo equus patiamini raenu iam recepistis,quὁd imperatorem dissitore constituistis. Si uero custodiam quos dederitis, ac asciaere permisseritisseruietis promo Phalaridi. Aerisopus aute cum in Samo primate quendavi populi capitis accersitsi desederet dixit uulpem cum fluuium trui ret, in 'uia decidisse,eis longo ibi tempore, cum exire non posset, ictae, multas caninas ira cas insedisse eum trissens a exit hericius, inscrtus, rogauit si uc et si ab

ea caninu niustus euesiereL curas ipsa negasset, causanirniratus quaerebat fune illa,iam,inquit rae faturatae paras inguinis trahunt quod si has tu excuties iniscetes araniet aliae:quae quod mihi sanguinis resti totu ebibet. Sic igitur, dixi vobis quos viri Saniij nihil id iste locuscistitus officit Si uer o hunc interimetis,pauperes alij lacu eius occupabu qui ciuit iis pecunia scite Iurando conissiment. Huiu modi ergo apologi ad populum maxime g acconi

103쪽

ro 4 LIBER acconrodati sun habenis hanc praemittiam, cim diis cile sit res praeteritis similes inuenire, apologos scillimae' frigere. Namq; opus est hoc modo inuenire militudines, modo posis quod simile est persticere quod

philosophia sicile praestit. Non est igitur discite apolorigos inuenire. Verum ad confiitationem res gestae multo titiliores fuit. Nam ut plurimum futura praetcritis sim, lia fuit. Exemplis igitur ' quid non habeas enth in muta,quasi domonstrationibm utendum. Si uero habeas, quasi testimoniis post entham ala in perorationibas. Cum enim praeponutu milia inductionibus sunt:indictio aute orationi oratori. praeterquam in paucis, no sidonea. Postpositi uero,tsimon s inimilitur. Tinis a tem ubis ad fide utilis. Praeterea praeponeti mula, dicere

necesse δ. Ponponeti aute unu etiamsincit. Nam testis probus uti unus fatiscit. Quot igitur hecies ex pi rura sint,cir quo pacto, π quando ipsis utendi dictu est.

De Sententia.

DE sententque autem adhibendis, si quid sententiast

dixerimus,scile patebit quibus de rebus, Cr quan do,σ quibus conficti eum est in oratione sententi s uti. Sententia igitur est non de fingularibus, ut qualis quis in Iphicrates sit, sed de uniuersali enunciatio: nee de omnibus uniuessulibus,ut recturm obliquo carearum essὰ sed de quibuscunque operationes fiunt, quae ad agendum et eda uel βιgienda sunt. Quare quoniam enibγmemata Hilogismi de iis fiunt,tam conclusiones enth incinatu

quam principia ollogismo siemoto sententis fere fiunt:tit

illud,Oportetprudentem uirum non nimium in sapientia liberos erudire. Id igitur sententia cui si causa quam, obrem accesserit, totum enthγmema erit. ad otiuis quod

104쪽

s E c V N D V s. ros quod habent, pereiciosam etiamsibi homini inuidiam attrahunt. Et illud, No est qui filix omnibus in rebius sit.

CT, Nullivi hominum liber eg N am aut pecuniae aut fomtunae seruit . Si ergo sententia est quod diximus:quatuor sententiae species esse necesses. Nam aut cu ratione erit, aut sine ratione. Quae igitur egent demons ibatione, cum ratione sunt. Quaeculis uero nihil mirum cotinen absq; ratione. Oli in aliae necessario, quoniam ratione praemsciuntur,non egent,ut illud Bene ualere,praestantisimum hominibus est,ut nobis uidetur. I d enim ita iam multis utadetur. Aliae sinus cum dicantur,pvitent perlicienti,nt itilud, Nemo amator est,qui non semper amet . Earum uero quae cim ratione fuit, aliae pars enthγmematis sunt: ut Oportet prudentem uirum cscAliae enthγmematicae quiadem fiunt,enthγmematis autem pars non fuit: quae inaxia me probantur. huiusnodi autem unt, in quibuscunq; causa inest,ut in illo,Iram immortalem, mys mortalis, non serua. Nam quod ira feruanda si per non sit, sentcntia est:adiectim uero,ci sis mortalis, quam ob remsignimcat: i simile est, Mori lia mortalem, non immortalia cura. rare oportet. Persticum igitur est quot sint sententiae Jhecies, er quibus unaquaeq; rebus accommodetur. Rectbus enim ambiguis aut nouu, CT praeter opinionem acri commodabitur: sed aut ratione praeposita siententia uterimur concludendo: uis quis dica Ego igitur,quoniam nec inuidiosum nec otiosium esse conducit, non oportere doceri assero. Aut hoc praeposito reliqua postponemus. Quae uero etsi praeter opinionem non uideantur, unitis men incerta ea rotundisime dicenturi si quam ob rem praeposueris: quibus etiam Laconica dicta accommodantur: er aenigmata:ut si quis dica quod Sischorus apud L g γ cros

105쪽

ros LIBER cros dixi Non oportere contumeliatores es e, ne Ga himi catum Sententias autem dicere aetate proue iis maxime congruit, de rebvi inquam quarum quis usum hambet. Nam qui taluus non est,cim dedecet sententias dic re,sicuti abulas. Qui autem de ijs quorum ullum non. ha

set,is ineptus at sindoctus est. Signum huius susticiens, quod an esses maxime sententiarum ictores fiunt, Miles

enunciant Vniuersaliter autem pro me quod uniuersala non est, conquaestioni ac inplificationi conuenit, Cr in his aut cum incipias,aut cum iam demonstraueris.Vertim peruulgatis etiam sententiis ais communibus utendum

est, si utiles sunt . Nam quoniam communes fiunt, quas

omnes ita concedant,rectese habere uidentur: ut hortanti ad subeunda pericula, inausticato, Una est aliis optima, pro patria pugnare. cu inq; pauciores sint, Martem esse inmunem. Et ad occidendos inimicorum liberos nihil iniuriantes: Stolidus, qui cum patrem occideri liberis pepercit. proptelaea prouerbiorum nonnullae sentetis quos junt,er quasi testimonia, sicut, Atticus aduena. Oportet autem sententias tune uel contra pervulgata dicere.Pcrae vulgata uero dico, ut, Cognosce te ipsum. σ,Nihil nitas cum aut meliores poterunt mores uideri, aut ex pertur αεatione dicetur. Ex perturbatione quidem, si quis iratus

dicat fictum esse quod oporteat seipsum cognoscere. Nam hi si seipsum cognouit e nunquam magistratum pes sisset. Morta uero meliores , qu)d non oporteatsic amare,

ni fertur, quasit Uurussisita potius odisse quasi amati

rus. Opus est autem ut cum habitu voluntatem ostendus.

Si vero non,ratio statim a*rrenda est,ut si aut hoc pacto dicus,quod amare oporteat non ut hetur, sed quasi semis per ama um insidiatoris enim illud est. Aut a Nou

106쪽

s E c V N D V s. enita probatur mihi quod 'tur. Nam amicam uerum sic oportet amare, quasi semper amaturus sis. Sed neque i, iud, Nihil nimis:o- oporteat nimis odisse saltem impro se autem orationi uires magnus sententis,p irtim quia maxime per eas auditores capiunt . Gaura

se tentasi quis uniuersaliter dicens,in eas opim esstrie deueniat,quas illi particulariter habent. Q dam;

irem dico,bine erit manihil , er simu quo pacto ipsur venari conueniat. Nam sententia, ut dictum est, uniuer eniinciatio est. Gaudent autem cim id uniuersaliter dicitur, quod particulariter ipsi opinanturnut si quis uio . cinos aut liberos prauos habea gratim princto lilia bi uidebitur, Nihil uicino mol us. ues, Nihil procrearatione liberorum stultius. Quare coniectura primum se qtiendum est quod praeopinentur, inde in uniuersium de ipso dicendum. Hic igitur unus sententiae usus est. Alter, Cr mestor, quod moratam facit orationem. Affreti enim oratio est,qua dicentis uoluntas apparet. quod omnis sem tentia ideo ficit,quoniam qui eum dicit, uniuersaliter de eligibilibus enunciat. Quare si sententiae probae fiunt, io' ciunt ut proborum qui dicit morum uideatur. Verum de' sententi er quid est,m quint eius steries,Cr quando hisi tendis quam ii utilitatem afra haec dicitisint. De Enthymemate. NVnc vero de enseγmematibus pristin uniuersaliter quo pacto quaerendum sit dicamus:deinde locos ex ponemus.Alia enim utriusib horum species est.Quod ibis tur enthdimenta Hilog mim quidam sit, dictum est prius, quomodo βilogisimus in quo a dialecticisis diistris rat. Non enim de longe, nec omnia sumentem oportet . colligere

107쪽

colligere. Nam alterim propter prolixitatem obscuriti ns est, alterum quoniam manifess dicuntur, nugationis. Et haec causa est ut apud uulgus pbabiliores indocti sint:

ueluti ctiam poetae aiunt concinnius rudes in uulgo dic re. conrinunia enim allerunt dis uniuersalia. Illi uero re

quibus sciunt Cr proxima. Non ergo ex omnibus quae uidentur,dicendum ,sed ex certis aut ψ liis iudicibus, ut ijs quos inulti aciunt. Idq; quoniam sic aut omnibus aut plurimis perspicum esse uideatur. Nec sollisi ex noces rijs colligcndumsed etiam ex ijs quae ut plurimi sunt. Primum ergo id nobis sumedium est,quod de quo genere, tur, dicere atq; ratiocinari oportet, siue Hilogis ino ciuisii,sive quocunq; alio necessarium est, quae in eo sunt lcunm,uel saltem aliqua teneremam si nihil habes, unde colligas non habebis. Quo enim pacto, bellandion ne stan non,Albense bim coctulere poteris, nisi quae sint ipso.

r in copiae teneo,utrum nauales,an pedestrcs,aist utrundi

que, Cr quantae:uectigalia etiam quaesint,aut s)cuj , aut hostes,Cr ad haec quae bella gesserunt,CT quomodo, et ras huiusmodi Laudare quos quomodo poteris,nili habeas naualem apud Salamina pugnam,c pi lium apud Narathona,vel qitie pro Herculis nepotibus gesti sunt,nel alia huiusimodis omnes enim ex iis bonis quae alicui assunt,uci adesse uidentur,laudant. similiter etiam uitula

perant ex contrarijs,perspicientes si quid ille in ip s est

aut esse uideatur:utputa quonia Graecos in seruitutem reis degerunt,σ Aeginetas Cr Potideatas qui cum eis aduerissus barbarum pugnarunt,praeclares gcsserunt bi subiecerunt,et si quid huiusmodi erratum in ipsis est. Eode modo 'accusantes quos ac destridetes,ex ijs quaesunt: acincusant,ex defindunt. Nihil autem disertis Atheniasibus

108쪽

s E c V N D v sia re qaut delacedaemonij et uel de homine uel de deo idipsi agere. Nam si Achilli consuleres, aut1sirim laudares uel vituperares uel defindo es, quae fuit AEut quae uidDur esse sumeres,ut ex eis diceres laudans aut uituperans si quid honestim aut turpe sibi gestim est, accusans uero aut deis

findes si quid iusti m aut iniustum,cosulens autem si quid

titile inest aut noxium. Similiter ijs de qudcunq; re ali ut de iustiti utrim bonu an non,ex hisque in iustitia fiunt,

aut in bono uerim quoniam Cr ita omnes ostend e uia

demus siue recte siue minus recte Hllogismo utantur. Non enim ex omnibus,sed ex iis quae in unoquoq; fiunt furimi: Cr ratione persticuum, qu)d imposibile sit aliter demonyrare. Patet igitur necessarum est cui in Topicis priamum,ut elem de posibilibus dis opportunisimis circatinumquodq; habeantur , ut proxime ficti eodem pacto

quaeramus,resspicientes non in indefinitased in ea quae iuillis sunt de quibus habetur oratio: ut praeter ea plurimam proxima rebus circunscribenda sint. Num quam plurixa eorum quae in re fiunt teneas, tanto ficilius demonariis his Et quanto propinquiora,tanto propria magis, ac miranim communiή. comtmnia vero dicimus, ut si Achille laudes quonia homo,quoniam sienndeus, quoniam in Troia α nos traiecit haec enim alijs mugiis infiunt. quaere no Acbiti Iem magis quam Diomede laudu. Propria uero, quae neminini quam Achilli contigerunt,ut quoniam Hectora, qui Troianorim erat 'tigimus,latescit, Cr ogntum, qui cim es et invulnerabilis,omnes ne descenderet inhibebat, Cr quoniam adolescens, nec iureiurando adstrictus miliis inui caeteras butu modi. Vnus igitur eligendus modus. primusq; is lacus est. Nunc uero enthγmematum elemenαdicumgs. Elementum aute ent mentit ara dis lacum

idem

109쪽

idou dico. sed prius de ijs dicamus, de quibus necesse e

prius dicere. sunt enim enth mematum streio duae Nari

quaedam quodsit,uel non sit, probatiua uni: quaedam Graece appellantur: id Latine dicere po inimredarguendi potemtem habentia:disti viiij sicut in dia inicis Hilogismus et elenctus. Est autem approbatium

quidem enthFinem cum ex concesis colligitur. Elan cum uero,cum repugnantia colliguntur. Fere igitur non

bis in unoquos genere utili atque necessaris Ioci dicti sunt. Quare quibus enthγmemata ex locis elicienda sunt, de bono aut malo,honesto, aut turpi, iusto aut iniusto, de proprijs etiam alle libus, eodem modo sumpti sunt nobis iam prius laci ex quibus. Veram nuc alio modo de onmisbus communiter summus, atq; dicamus qui approbat, ut, quis elenctici unt,annotantes eos etiam qui sutit πεparentium erit in utum, quae en non sunt entis inmat , quoniam nec fallogismi. quibus explicatis, duobiectionibus solutionibus, dicemus unde enthγmemata elicienda sunt.

De Locis enthymetnatum.

VNus igitur approbatiuorum locus ex contrariis egNam inspicere oportetsi contrario contrari in confirmanti quidem inest,consumti autemsi non inest,ut ita perantiam bonum esse, quoniam intemperantia malum: ut in Messeniaca. Nam si bellum horum mularum catis est,per pacem haeccinendusimus. Item quodsi non ijs qui inuiti obfuerunt,irasci pars nec ijs qui coacti pro ueri run Ira fas habenda. Item quod si inulta es hominiabus credibilia sint alsa tamen sunt: contrarium quos credendum est, missis qua nuis mortalibus incredibilia Rus, inaninen eo in exsim vi casibus. Similiter nanq:

110쪽

; S E c V N D V s. melle er non e se oportet: ut si dicas non omne iustu bonio i estinam quicquid est iuste,id bene esset. nuc uero iuste mor no xi' appetibile Alim ex ijs quae adinvice. Nam si ilaeteri iuste ac bene agere inest,alteri pati inerit.Et si in eis rase,ctii 'cis:ut de publicanis Dioniedon Publicanora

princeps. Nam si uobis locare turpe no est,nec nobis conα

ducere. Nisi qui passus est,iuste ac bene id passus est:ergo er qui strit ex si qui fici ergo cr qui pastus est; sed p test in hoc cauillatio feri. Nisi iuste occisus est,iuste pusifus est,sed orte non abs te. Quare seorsim persticted si p4ti dignus sit qui passis est,eν acere qui ficit: Diii inde utendu- quomodocus congruit. Nam interdia id disesonat,nihils prohibet: ueluti cr Alcmeoni apud Theota

dediem, Matrem vero tuum nemo mortalu odorat. Ait au

tem restondes,sed distinguetes considerare oportet. Inae terrogante uero Alphesiboea cur illa quide morte dignani iudicam se uero iniuria intescisse. Et ueluti iudiciu de Demosthene,Cr eorum qui Nicanora interemerui. Nuntquonia iure interficisse iudicati sunt ure caesus iudicatus

est Et ut de interficto Thebis, de quo iudiciumseri uolobat,si occidi dignus erat.quati no sit cotra ius eu occiderare,qui iure core est. Alius ex eo μ'magis et minuAut, Ne dij quidem omnes sciunt,quonam pacto homines Idenset est,si cui magis inesse deberet,no inest:nec cui minus. ILlud uero,uicinos ab eo uerberari,a quo uel pater ipse, ex eo qd si minus est,et maius, est utrunq; octedere opus sit, siue quodsit,sive quod non. Praeterea si nes magis, nesminu Vnde dictu est,tuim pater,cu liberos amicterit, miserabilis est: Oeneus uero no est,quisium amisit totius Graciae praeclarifim .Et si Thesiem iniuriatus non est,nes Alexanderier si nec Tiniamidae,nec Alexander. Cr Paratroci