장음표시 사용
122쪽
Cip. I. Hiberna Servii Galbae in Veragris et Nantualibus. - II. Motus Gallorum. - III - I. Periculum Romanae legionis. Victoria. Iter in Pr vinciam. - VII-XI. Novum bellum in Armorica auctoribus Venetis conflatum. Apparatus ad id bellum. XII, XIII. Situs Venetorum et ar matura classis. -- XIV - XVI. Prielium Davale. Gades Venetorum. XVII. Iter Q. Titurii in Vitellos. Cistra. - XVIII, XIX. Unelli ratiotio et consilio superati. - - XXII. Soliates a P. Crasso ricli. Soldurii. XXIII XXVII. Deditio maximae partis Aquitaniae. - XXVIII. Iter Caesaris ad hostes. Receptus Morinorum in silvas. Impetus in Romanos. XXIX. Consilia Caesaris tempestatibus impedita. Hiberna.
I. QUUM in Italiam proficisceretur Caesar, Servium Gal-ham cum legione duodecima et parte equitatus in Nantuates , Veragros Sedunosque misit, qui ab finibus Allobrogum et lacu Lemanno et numine Rhodano ad summas Alpes Pertinent. Causa mittendi fuit, quod iter per Alpes, quo magno cum Periculo Inagnisque cum portoriis mercat es
Cis. I. Cum portoriis. Graecus erat magni venire merces in suis male vAεις. Intelliguntur enim voc- exercitibus, quae merces ex Gallis tigalia a mercatoribus pro transitu cisalpinis magno cum periculo et mercium exigenda. t Caesari grave sumptu devehebantur. .e.l P Uosi
123쪽
iro consuerant, Patefieri Volebat. Huic Permisit, si opus esse arbitraretur, uti in eis Iocis legionem hiemandi causa collocaret. Galba, secundis aliquot praeliis lactis, castelIisque compluribus eorum expugnatis , missis ad eum undique legatis, obsidibusque datis, et pace facta, constituit cohortes duas in Nantuatibus collocare, et ipse cum reliquis ejus legionis cohortibus in vico Veragrorum, qui appellatur OG todurus, hiemare : qui Vicus, positus in valle, non magna adjecta planitie, altissimis montibus undique continetur. Quum hic in duas partes numine divideretur, alteram Pa tem ejus vici Gallis concessit, alteram, vacuam ab illis r lictam, cohortibus ad hiemandum attribuit. Eum locum
vallo lassaque munivit. II. Quum dies hibernorum complures transissent, frumentumque eo comportari jussisset, Subiis Per explorat ros Certior factus est , ex ea parte vici , quam Gallis Concesserat, Omnes noctu discesSisse, montesque , qui impendererit, a maxima multitudine Sedunorum et Veragrorum teneri. Id aliquot de causis acciderat, ut subito Galli belli renovandi legionisque opprimendae consilium caperent: Primum, quod legionem, neque eam Pleuissimam, detractis cohortibus duabus, et compluribus sigillatim, qui commeatus I,etendi causa missi erant, absentibus, propter paucitatem despiciebant: tum etiam, quod propter iniquitatem loci, quum ipsi ex montihus in vallem decurrerent et
tionem praefigunt codd. Et edd. ves. Et ipse. Conjunctionem ejectam Maligem restituit oud. e codd. et edd. primin. Flumine. Orosius , Vt, 8, habet
torrenta. Graecus Omisit. Ad hiemandum. Vertis haec liuo transtulerunt Ciacminius et Hot mannus; nam in ΜM. eL edd. Vet. inepte posita erant ante verbum cor1- cessit. Quaedam edd. recent. ut et in taphr. Gr. omnino omiserunt. Moll.
C p. II. Eam planissimam. Codd.
et edd. vet. tiam , quod noununquam additur superlativo.Iurin. Ruinplet Ieg. unam neque eiam PDn. et
sic Graecus ij.e . γμarsis. I Plenissima dicitur legio quae legitimum militum, tribunorum centurionumque numerum habet. A. JSigillatim, singulorum militum, qui singuli discesserant. M.
124쪽
tela conjicerent, ne primum quidem posse impetum suum sustineri existimabant. Accedebat, quod suos ab se liberos abstractos obsidum nomine dolebant : et Romanos non solum itinerum causa, sed etiam Perpetuae missessionis , culmina Alpium occupare conari, et ea loca finitimae Pr vinciae adjungere, sibi persuasum habebant. m. ΙΙis nuntiis acceptis, Galba, quum neque Opus hi bernorum, munitionesque Plene essent Persectae, neque de frumento reliquoque commeatu satis esset provisum, quod, deditione facta obsidi husque acceptis, nihil de bello time dum existimaverat, consilio celeriter convocato, sententias exquirere coepit. Quo in consilio, quum tantum repentini Periculi praeter opinionem accidisset, ac jam omnia sere
superiora loca multitudine vi maiorum completa Conspice rentur, neque subsidio veniri, neque commeatus SuPlici
tari interclusiis itineribus possent, prope jam desIHrata salute, nonnullae hujusmodi sententiae diceruitur, ut, impedimentis relictis , eruptione facta, iisdem itineri
bus , quibus eo pervenissent, ast salutem Contenderent.
Suum. E eodd. et edd. priscis re tituit Oudend.; dein sustineri, alii sustinere. Istud rectius. Accedeba ... Miab. Causam hausi, eamque haud dubie gravissimam praecaeteria urget Jul. Celti. p. 54. M. Itinerum. Ita boni eodd. Aliineris , quod praetulit ClavLius. Stai. Hoc ad is adjungere resert
Vcissius C p. III. Opus hibernorum muniis. tionesque. Maedilicatio tabernarum. M. 6Eν διὰ , ut Civ. 1, M.t Pro opus munitionum hibernarum. tuo Virg. m. I, 65 : ἀ molemque et miriles insuper alitas Imp est....umo est molem altorum montium.D.JExisti Derat. Recentiores exis
Consilio. Sic codd. et edd. vet. Alii conellis. Consilium refertur Pintius ad deliberatiouem ipsam; Concilium, ad quemlibet coetum. Gen inliter in considio militari, conariam adant imperatori legati et tribuni convocati; eonsiliarii adhibiti in cubiaculario dant consilia regi, etc. Sed in eoncilio, deliberaut patres , Vellegati urhium, vel magistratus Pri vinciaia um; neque latitum deliberant, sed et dccreta serunt. I Ait mcn, inquit Achairare, sublilius paulo videtur istud discrimen, ad
quod nunquam respexisse Romanos crediderim , quodque nostri codd. non agnoscunt. Scribunt enim modo conati--, modo concilium promi
125쪽
Ioa C. IULII CAESARISMajori tamen parti placuit, hoc reservato ad extremum consilio, interim rei eventum experiri, et castra desen
N. Brevi spatio interjento, vix ut his rebus, quas Constituissent, collocandis atque administrandis tempus dare tur, hostes ex Omnibus partibus, Signo dato, decurrere, lapides gaesaque in vallum conjicere : nostris primo int gris viribus sortiter repugnare, neque ullum mistra telum ex loco superiore mittere : ut quaeque pars Castrorum nudata defensoribus premi videbatur, eo occurrere et auxilium ferre : sed hoc superari, quod diuturnitate pugnae hostes defessi praelio excedebant, alii integris viribus succedebant : quarum rerum a nostris propter paucitatem fieri nihil poterat, ac non. modo desesso ex Pugna excedendi, Sed
Rei eoentum experiri. Sie et Cum ius, Vm, 13. Mitiones veteres omittunt rei. Ursinus malebat opperiri.
Cis. IV. Comeandis, instituendis, disponendis. In Graec. metaphr. est διανόεσσειν. M. CL B. Alex. c. 33, et Cic. ad I iv. It, 13. Male codd. habent colloquendis. Gmια. Si, quidquid apud veteres scriptores et in glossariis reperitur, conjungamus, esticitur, gaesa fuisse jacula, quibus usi sint milites levis armaturae, inprimis inter harbaras. gentes. Suidas ita et Γεσι. futis
dicit , et i reas σας , et in V. Hesyeh. in ΓαιHe, ubi interpretes multos scriptores comm morarunt. Add. Drat en rch. ad Sil. Ital. I ,629 taeterum ut h. l. saxa et g 3a, sic apud Orosium V1, 8, ubi haec ipsa narrat, saxa et tela conjungantur. M. CL Muretus V. L. X, 15,
ubi jubet verba nequo ulium fri
elum ex I. av. mittere ponere Sta
itin Post conjicere. Oa. in Mant. Ex loco superiore, e vallo. Non potest mons intelligi : nam non Bois mani, sed Galli veniebant e monte. CL c. u. Monuit Vossius, probavit Collarius et Clarkius. Μ. Male Μu- retus Var. Leci. x. I 5, ex montibus tela missa refert ; Hotomannus Pe peram emendabat ex loco inferis-re. III. l. duo sunt animadvertenda : i.o Galli non solum loca edita compleverant; sed et ipsi ex montibus in saltem deeurrerant, uri
tela cominus adversus Romanos con-
mauis erat in more positum castra
metari in locis editis et Porro ncm adeo plana suit vallis, quia in ea potuerit editior reperiri locus , uti- de ipsi, respectu Gallorum in val-
Iem decureentium , superiores e
fient. JEo occurrere. Advolaret celeriter accurrere : alii c ncurrere.
Non modo defesso, i. e. non modo non defesso, ut ii, II, et B. Gall. III, 33.
126쪽
DE BELLO GALLICO. LIB. III. io3
ne saucio quidem ejus loci, ubi constiterat, relinquendi ac sui recipiendi lacultas dabatur. V. Quum jam amplius horis Sex continenter pugnare tur, ae non solum Vires, sed etiam tela, nostris deficerent, atque hostes acrius instarent, languidioribus nostris, vallum scindere et sOssas complerct coepissent, resque esset jam ad extremum Perducta casum, P. Sextius Baculus, primi pili centurio , quem Nervico proelio compluribus consectum vulneribus diximus, et item C. Volusenus, trihunus militum , vir et consilii magni et virtutis, ad Galbam accurrunt,
atque unam esse spem salutis docent, si, eruptione lacta, extremum auxilium exl,eriretitur. Itaque, convocatis Ce turionibus, celeriter milites certiores facit, PaulisΡer intermitterent praelium, ac tantummodo tela missa exciperent, seque ex labore reficerent: post dato signo ex castris erum Iaerent, atque omnem si em salutis in virtute Ponerent.
VI. Quod jussi sunt, faciunt; ac, subito omnibus Portis eruptione lacta, neque cognoscendi, quid fieret, neque sui colligeudi hostilaus facultatem relinquunt. Ita commutata fortuna, eos, qui in spem Potiendorum castrorum Venerant, undique circumventos interfici utit, et ex hominum millibus amplius triginta, quem numerum barbarorum ad castra Venisse constabat, plus tertia parte interfecta, reli quos Perterritos in fugam conjiciu ut, ac ne in locis quidem surriOrihus consistere patiuntur. Sic, omnibus hostium copiis susis armisque exutis , se in castra munitionesque
C p. V. Nostria descerent. Sic codd. et edd. vet. Ita et Vat. Nax. v, 3, exl. 3. Η insius reposuit nostros,
Perducta. Maliger ex Ciaeeonii conjectura deducta. Diximus. Vid. ii, Rem hoc capite deseriptam attigit Dio Cassius , xxx x, 5. II.
tuor erant, prima sive praetoria, ad orientem spectans ; secunda, quae decumana , huic opposita ; duae lateratus , quae et principales, altera dex
tra, altera Sinistra. JIn v m. .. tenerant. Sic passim. V. r, 18; VII, 12. Male Ciaccon. U3e,
127쪽
suas recipiunt. Quo praelio facto, quod saepius sortunam tentare Galba nolebat, atque alio sese in hiberna consilio venisse meminerat, aliis occurrisse rebus viderat, maxime frumenti commeatusque inopia permotus, postero die omnibus ejus vici aedificiis incensis, in Provinciam reverti contendit: ac nullo hoste prohibente, aut iter demorante , incolumem 1egionem in Nantuates, inde in Allobrogas, perduxit, ibique hiemavit. VII. His rebus gestis, quum omnibus de causis Caesar Pacatam Galliam existimaret, superatis Belgis, expulsis Germanis, victis in Alpibus Sedunis, atque ita inita hieme Illyricum prosectus esset, quod eas quoque nationes adire et regiones Cognoscere Volebat, subitum bellum in Gallia coo tum est. belli haec fuit causa. P. Crassus adolescens cum legione septima proximus mare Ocetium in Andibus hi marat. Is, quod in his locis inopia frumenti erat, praefectos tribunosque militum complures in sinitimas civitates seu menti commeatusque petendi causa dimisit: quo in numero erat T. Terrasidius, missus in Unellos, M. Τrobius Gai
occurrissa, in eas easu incidisse.
Cis. VII. Libricum. Codd. quidam Praepositione carent, quod et ali-hi in nominibus regionum observatur. V. Oud. P. Crassus. CL v, 34. Μ. Mare oceanum. Sic optimi codd. Alii mari Oceano. CL VI, 3I. In Anssibus. Maliger omisit pret positioia m. I Prorfectos. In Romano exercitu Plures praesecti suo re, ut ab auctoribus traditur, apud quos praesecti
Castrorum , Praefecti evocatorum , praesecti satirum , pr secti sociorum celebrantur, sed de praesectis mei rum haec vox saepius usurpata. Ρ
tem sociorum jure et Potestate tritabunis pares, et qui eadem omnia in socios usurpabant, quae isti in cives Fuere et praefecit alarum; sed his Posteriores. A. ICommeatusque Petendi. Haec verba in variis codd. et edd. desunt. Sed noster saepe frumentum et commeatiam jungit. V. i , 48; Iu , 6; V ,3o; VII, 38. Dimisit, non ut vi uterentur, sed legatorum uouitne, qui sibi hoc tri-hui r Narent. Cf. c. 9 et 36. Μ. ellos. In magna Iectionis varie
128쪽
DE BELLO GALLICO. LIB. III. Io5lus in Curiosolitas, Q. Velamus cum T. Silio in Venetos.
VIH. Hujus civitatis est longe amplissima auctoritas Omnis orae maritimae regionum earum, quod et naves habent Veneti plurimas, quibus in Britanniam navigare consue runt, et scientia atque usu nauticarum rerum reliquos an recedunt, et in magno impetu maris atque aperto, paucis
portibus interjectis, quos tenent ipsi, omnes fere, qui eo mari uti consuerunt, habent vectigales. Ab iis suit initium retinendi Silii atque Velanii, quod per eos suos se obsides, quos Crasso dedissent, recuiperaturos existimahant. Horum auctoritate finitimi adducti, ut sunt Gallorum subita et repentina consilia, eadem de causa Trebium Terrasidiumque retinent; et, Celeriter missis legatis , Per suos Principes
iste Eusubios, Eusebios, Esubios, Sia las) Oudendorpius recepit Esse bios. Sed quam Esubiosa vomu memoret, et Gr. metaphr. h. l. v minet probo hos, qui Unebios seribi volunt , praesertim quum etiam II, 3έ, et mox cap. II et 1, item via, 75 nominentur. De Venetis v. Bittori hist. Gall. p. 7 . M. Reposui melios, quos πινενελλευς vocat Ptolemaeus, qui eoutra Esubiosi orat Trebius Galtas. Reperit Ursinus in eodd. Trebonius , eui et alibi adhaeret cognomen Galli. Probat Cellarius ; nee dubitarem recipere, ni et Trebia gens Dequeus occurreret. Cis. VIII. Lmpetu. Perplacet Li' ait conjectura, ambitu, ut adeo i telligatur magnus et apertus ambitus maris. Nam si vel maxime in gno impetu maria significet, in impetuoso mari, ut oudeudin pius explicavit : tamen non video cur Veneti vectigales habuerint alios ini stuoso mari, quum impetus maris et vectigalium exaetio mihi quidem nullo nexu conjuucta videantur, aut ullo modo ad se relata. M. Lipsius omnino verum vidit. Μox al.portubus. Utrumque legitur.
Ambiιu milii quoque Placet. Nec
tamen negaverim ingeniosam esse
explicatiouem quam dedit Achaintre. DForte enim, inquit ille, impetus
maris cogebat exiguas naves Galli elittora, commercii causa, legentes portus Vcuetorum appollere, ac Perfugii pretium pendere, ideoque Vectigales Venetorum fieri. v B. JAperto, late patenti. Cf. c. s, ubi
Conclusum mare Mediterraneum, quo Romani utebantur in et apertis imus ocratius, quem Veneli acciniebant , opponuntur. M. Fuit inirium. Sic codd. alii sit.
Mia atque Velarii. Codd. addunt et si quos intercipere potuerunt. Sed
haec Deo Celsus nec Graecus inter- Pres agnoscit.
Existimabant. Consentit DiOC s. R RIx, έo, et assignat hoc' bellum anno V. C. 698, mrcellino et Phi. lippo Coss. Μ.
129쪽
inter se conjurant, nihil nisi communi consilio acturos , eum denique omnis fortunae exitum esse laturos et reliquas lue civitates sollicitant, ut in ea libertate, quam a majoribus acceperant, permanere, quam Romanorum servitutem perferre mallent. Omni ora misitima celeriter ad suam Sententiam i,erducta, Communem legationem ad P. Cra sum mittunt, si velit suos recipere, obsides sibi remi
IX. Quibus do rebus Caesar ab Crasso certior factus, quod ipse aberat longius, naves interim longas aedificari in numine Ligeri, quod influit in Oceanum, remiges ex Pr vincia institui, nautas gubernatoresque comparari jubet. His rebus celeriter administratis, ipse, quum primum Peranni tempus potuit, ad exercitum contendit. Veneti reliquaeque item civitates, cognito Caesaris adventu , simul quod, quantum in se saeinus admisissent, intelligebant, legatos, quod Domen ad omnes nationes sanctum inviola tumque Semper fuisset, retentos ab se et in vincula conje ins , Pro magnitudine periculi hellum parare, et maxime ea, quae ad usum navium pertinent, providere iustituunt; hoc majore Spe , quod multum natura loci considebant. Pedo
omnis fortunoe, ε te. Ommsaccum sandi casu ponitur. IIIallem tu genitivo casu, et ad fortuum referre.
Acceperant. Imo, acceperint, ut Ciaceonius monuit. M. Mallent. I aeg. matini, e cod. Oxon.
CAP. IX. Moe ... Ionos. MDes longin ad bellum idolieae, aliae ad cra portanda, onerarim dicuntur.
Oceanum. Alii Oceanum. Quum primum. Maliger et fimu res quo rimum. Neliquie...cipitates. Addunt codd.
et edit. quaedam certiorer facti, quod non displicet Gudendorpio, agnoscenti synthesin, ut apud Sall. Cat. 5; Iug. x 4; Iuvenal. xIV, 24o, Liv.
XXxVm, 29, ubi V. Gmnov. Quantum . . . admisissent, quantum sibi nocuisseut. M. Ad omnes nationes. Sic codd. et edd. vet. Ita Et xv, isi. Vulgo
H. I. dubitandum tamen an isti tribuni militum frumentandi causa missi, dici vere potueritii legati, jure gentium. Exactores dixerim potiusquam legatos. A. Quum vero pax
erat inter ambas gentes, sane Cout
jus gentium retinebantur. B. J
130쪽
tria esse itinera concisa aestuariis, navigationem impeditam propter inscientiam l Ormn paucitatemque portuum sci Mnt: neque nostros exercitus propter frumenti inopiam diutius apud se morari posse, confidebant: ac jam, ut omnia contra opinionem acciderent, tamen se plurimum n vibus posse : Romanos neque ullam lacultatem hiabere navium, neque eorum locorum, ubi bellum gesturi essent, vada, Portus, insulasque novisse : ac Ionge aliam esse navigationem tu concluso mari atque in vastissimo atque apertissimo Oceano, perspiciebant. His initis consiliis, oppida muniunt, frumenta ex agris in Oppida comportant, naves in Venetiam, ubi Caesarem primum bellum gesturum constabat, quam plurimas possunt, cogunt. Socios sibi ad id bellum Osismios, Lexovios, Nannetes, Ambiliatos, Morinos, Diablintes , Menapios asciscunt: auxilia ex Britannia,
quae contra eas regiones posita est, arcessunt.
X. Erant hae dissicultates belli gerendi, quas supra o tendimus; sed multa Caesarem tamen ad id bellum incit hant : u. injuriae retentorum equitum Romanorum ; rebellio facta poest deditionem; desectio datis obsidibus; tot civita-ὰ tu M. CL II, 28. Concisa, hie illie interruma. M. discientiam. Vulgo, inscitis Sed inscitia potius dicitur tum, quum quis ignorat, quae sunt venustatis, humanitatis , solertiae , ingenii, ut inscitus et inscite, usurpantur. M. Acjam, ut . Et tandem si omnia eventura suissent aliter quam credo hant, tamen. .. B. JVastissimo atque. Haec duo verba
desunt in codd. quibusdam et edit. primis. Ambulatos. Sic eodd. plerique, quos Oudendorp. secutu est. Alii, vel Amhiani, vel Ambialites, Ambitalatos. Apud Orosium , VI, 8, Auni AmBipariti. Et sunt plures varietates. Nihil in his certum est. M. Sic sentit et Ani illo. Ambianos Vere germanam lectionem credidit
Diablintes. Valesius scribendum docuit, non Di lintres, ut apud Orosium l. l. legitur. CELLAR. Auxit a. dion puto differre a s ciis, quos modo dixerat, sed orati nem Variari. M. C1p. X. Multa Cresarem, et C. Strabo contra, l. IV, p. x04, a Venetis hellum illatum refert, ut navigati nem Britannicam impediretit. Voss. Injurim, quae tactae erant equitibus eo, quod, quum essent legati,