장음표시 사용
81쪽
causa delegerant. Cum his in praeliis versabantur, ad hos se equites recipiebant; hi, si quid erat durius, concurrebant; si qui, graviore vulnere u ePto, equo deciderat, Circumsistebant ; si quo erat Iongius prodeundum , aut CeleriuS r cipiendum , tanta erat horum exercitatione celeritas, ut, jubis equorum sublevati, cursum adaequaerent. XLIX. Ubi eum castris se tenere Caesar intellexit, ne diutius commeatu prohiberetur, ultra eum locum, quo in loco Germani consederant, circiter passus DC ab eis, castris idoneum locum delegit, acieque triplici instructa, ad eum Iocum venit. Primmu et secundam aciem in m misesse, tertiam castra munire jussit. Hic locus ab hoste circiter passus DC, uti dictum est, aberat. ΕΟ circiter hominum numero XVI millia expedita cum omni equitatu Ario istus misit, quae copiae nostros perterrerent, et munitione prohiberent. Nihilo secius Caeseta', ut auto constituerat , duas acies hostem Propulsare, tertiam opus perficere jus sit. Munitis castris, duas ibi legiones reliquit et partem auxiliorum; quatuor reliquas in castra majora reduxit. L. Proximo die, instituto suo, Caesar e castris utrisque Copias Suas eduxit; paulumque a majoribus PrOG OSSUS, aciem instruxit, hostibusque i,ugnandi potestatem socii. Ubi ne tum quidem eos prodire intellexit, circiter meridiem Si qui pro si quis. Sio C. 1, 84;
II, 24. N. IG. Deciderat. m. iaciderant. I Circumristebant, ut se ab i cursu hostium tutos et incolumes praestarent. D. JC p. XLIX. IPrinuran et Secundam aciem. Vegetius, I, 25 : n Si hostis incumbat; tum omnes equites, et media pars peditum ad pulsandum impetum ordinantur tu acie; reliqui post ipsos , ductis lassis , muniunt castra. is Peritissimum a Caesare in titutum pugiue ordinem h. l. laudat Turpin de Criss έ; n C minus rituperat Ariovistum qui partem tantum
Aui exorcitus adversus Arecunda CR
tra miserit, n que eum intomis viribus incubuerit, ut ab isto lle rem propulsaret, antequam munitiones incoepue firmarentur. A J
tunt. Cibd. plurimi habent. Sic et v ,2,4; v, 5, t . Expedita. Vacua impedimentis et leviter armata. D. JCAp. L. majoribus. Pleriquo codd. et edd. addunt castris.Be te. M.
82쪽
exercitum iu castra reduxit. Tum demum Ariovistus partem suarum COPiarum, quae caStra minora oppugnaret, misit. Acriter utrinque usque ad Vesperum Pugnatum est. Solis occasu suas copias Ariovistus , multis et illatis et ueceptis Nulneribus, in castra reduxit. Quum ex Captiaris quaereret Caesar, quam ob rem Ariovistus praelio non decertaret, hanc reperiebat causam , quod apud Germarios ea Consuetudo esset, ut matres familiae eorum sortibus et vaticinationibus declararent, utrum proelium committi
ex usu ESSet, necne : eas ita dicere, non esse fas Ger
Apud Germanoε ea conluetudo. Attigerunt lianc consuetudinem Plutarch. in Ces. o. is; et Dio Cass.
xxx III, 48, ubi hoc ipsum bellum saris cum Ariovisto describitur. De mulieribus his satidicis, quibus
nomen Λlrunarum seu Alironiarum v. v actiteri Gl sar. German. in V.
Reystcrux Peculiari disputatiotie in antiquitatibus selectis sopiein triciualibus et Celtietis, ot post liunc Schedius, qui do Diis Germanis scripsit, c. 43, Pag. 43o ; etiam Dillimarus ad Taciti German. o. 8; nul interprClos Taciti ad Hist. iv, st. Seil lectu dignissima est idisputatio nitieri de his Druidissis Dam et sic appellantur in
inserta Historiar Gallorum, p. 28 t. M. Exempla dant Veleda et Auristia apud Tacitum : qui tanquiam Deas esse factas asserit. Polyaerius, Strat. VuI, 23 , rei meminit, sed pro seminis viros ponit, et Clemens Alex. Strom. , IS, P. 3OS. Familiis e codd. recepit Oudendorpius Pro Vulg. familias e nam utrumque dicitur. M. Sortibua. Soles sunt divinationis genus, quum litterie. notae, dicta,
inseripta soliis, talis, ligno, scidulis,
mixta aut concussa exhibentur iis, qui Deos Consulunt, ut, quod primum veluti sortitione exierit, aut protractum sit, id responsi Divini vim habeat. Patet tamen hoc verbum latius : nam omnino rosPonsa Divina dicuntur sortes. V. Iapsit Electa, II,
ra; Hugo, de prima scribendi origine, c. Isi, P. , ed. TroiE; et inprimis Van Diae, de Oraculis, pluribus in locis. M Quod opus maxima ex parte transtulit in Gallicum Fontenelle, Histoire des ora des. B. J Non esse fas, non licere per religionem. M. IΦ'as est jus divinum, umde Virgilius discrimen statuit inter
etiam festis quaedam exercere diebus Fas et jura sitiunt. . . . Si vero quid Deus noluerit seri , id certe videtur impossibile. Sic item de Germanis ha-l et Tacitus, 2 : re Coeunt, nisi quod fortuitum et subitum inciderit, ce lis diebus quum aut inchoatur Luna, aut impletur; nam agendis rebus h auspicatissimum initium credunt. MCujus superstitiovis ipsi Graeci immunes non suerunt et siquidem erat in Licurgi legihus, ne ante Pleniluuium cum exercitu exirent. Propterea autem properavit pugnare Cesar,
83쪽
manos superare , si ante novam lunam proelio conten dissent.
LI. Postridie ejus diei Caesar praesidio utrisque castris,
quod satis esse visum est, reliquit; omnes alarios in conspectu hostium pro castris minoribus constituit, quod mi nus multitudine militum legionariorum pro hostium numero valebat, ut ad speciem alariis uteretur. Ipse, triplici instructa acie, usque ad castra hostium accessit. Tum de inum necessario Germani suas Copias castris eduxerunt, generatimque constituerunt, paribusque intervallis Haru des, Marcomannos, Triboccos, Vangiones, Nemetes, Se dusios , Suevos , Omnemque aciem suam rhedis et carris circumdederunt, ne qua spes in fuga relitiqueretur. Eo minui notat Fix ut in. , ut, acie commissa, religione hostes impediret. Sic Vc pasianus sabbatorum die Judarus vicit. Gon.J C p. LI. Proesidio...reliquit. Bene sic Oud. e codd. ut II, 29; V, 1 I VII, 4o, etc. Vulgo proesiuium vel re- Leto Alarios. fAtiae sic dictae, re quod circum legiones dextra sinistraque , tanquam alae in avium corporibus, Iocabantur. . A. Gell. N. A. LVI, 4.
D. J Alarii, pedites et equites soci rum , qui in alis pugnant, ubi a militibus legionariis, i. e. nomauis, distinguuntur alarii s. socii. Alarim cohortes, ut C. I, 3, ubi cohortes pedites) alariae a cohortibus Roma.nis a. legionariis distinguutitur. Si militer C. i, 83 Di, I 8. Omnes viri docti laudant et probant, quae de alis in exercitu Romano disputavit Seli lius ad Hygin. de Castrametat. , P. 66; ot Lipsius de Milit. ii, '. Λdd. Dr
keuboreh. ad Liv. x, o. Guscctum si , equites alarios esse equites sociorum, cohortes alarias vero pediles sociorum. CL Gesu. Thes. Quod minus. dd.et edd. quaedam vet. quo minus. Probat Oudendo . subaudito eo magis, Vel Pro quo
I Ad speciem. Quia alariis, qui
maximam partem Galli eraui, parum fidebat, noluit habere legi ouariis immixtas , scd proximos, et ad speciem tantum. A. JGeneratim, per gentes R. uationes, singulta gentes et nationes singulatim , t , 5i; ubi in metaphr. Gr. est
est generatim, singulos P pulos et singulas gentes singulatim. Explicatur hoc, vis, 28, aliis verbis,
cutigiae ciDitiati luci Pars castrorum ObMenerat; erant ergo generatim di tributi per castra. - Per singula g Dera hominum et rerum, C. III, 32. Gen. Waliua agere, singultis audit rum generibus, C. II, a I : nam deinceps numerantur Singula eorum g nora, quibus gratias egit.
I Rhessis et carria. Gallica v
84쪽
lieres imposuerunt, quae in praelium proficiscentes milites, passis crinibus, sentes, implorabant, ne se in servitutem Romanis traderent. LIL Caesar singulis legionibus singulos legatos et quae torem praefecit, uti eos testes suae quisque virtutis haberol. Ipse a dextro cornu, quod eam Partem minime firmam hostium esse animum adverterat, praelium commisit. Ita nostri acriter in hostes, si guo dato, impetum secerunt, itaque hostes repente celeriterque Procurrerunt, ut Spatium pila in hostes conjiciendi non daretur. Rejectis pilis, cominus gladiis pugnatum est. At Germani, celeriter ex consuetudine sua phalange facta , impetus gladiorum exceperunt. Reperti sunt complures nostri milites, qui in phalangas insilirent, et scuta manibus revellerent, oi de
super Vulnerarent. Quum hostium acies a sinistro cornu pulsa, atque in fugam conversa esset, a dextro cornu vehementer multitudine suorum nostram aciem premebant. Id quum animadvertisset P. Crassus adolescens, qui equitatu
Praeerat, quod expeditior erat, quam hi, qui inter aciem
c illa pro curribus. Vid. Quinctil.
esu tes abest a multis libris et potest abesse. ΜOx plerique et metaphr. Gr. mnibus, pauci crinilus. M. Μanus tendebant in rogatione veni. e et pacis; eriura demittebant passos in obtestatione suorum. CL II, 13;
Π, έο, 4 , Utrumque jungitur vii, 48. CAP. LV. Quoestorem. Ex lioc loco
Caesaris patet suisse plures quaestores in exercita, et quidem minores; atque sorsau unicuique legioni suus erat quaestor, qui de pecunia , de stipendio et commeatibus peculiariter curam haberet; sud mera id con
Minime 'mam. VO ius malit maxime frmam. Sed id non nece sarium. Quis dubitat enim quin hostes sint aggrediendi qua parte sunt minimo firmi pPhadcinge facta. Cf. c. M. M.
Phalangas. Germani generatim et per intervalla stantes pugnabant, ut e. 5x dictum est. Ergo piare e rum Phalangea suerunt. M. I Sixustro. .. dextro cornu, int. M
lium. lI P. Crassus. Filius M. Crassi, multa egregie sortiterque gessit in
hoc bello. Missus a Caesare ad patrem in Parthes proficiscentem, hello Pa thico sortiter occubuit. GOD. Hic P ritissima sua conversione Romania victoriam peperit; an sponte sua, Rujussu Cesaias' nescitur. A. l
85쪽
versabantur, tertiam aciem laborantibus nostris subsidio misit. Lm. Ita praelium restitutum eSt, atque omnes hostes terga verterunt, neque Prius fugere destiterunt, quam ad numen Rhenum millia passuum ex eo loco circiter L pervenerint. Ibi perpauci, aut viribus confisi transii tare contenderunt , aut lintribus inventis sibi salutem ro-i,ererunt. In his fuit Ariovistus, qui, naviculam deligatam ad rit,am nactus , ea profugit; reliquos omnes corisecuti equites nostri interfecerunt. Duae fuerunt Ariovisti uxores,CAp. LIII. Quinquaginta. Hic u merus plane incertus est. Omnes eodd. habent quinque e unus Oro 3 ius, qui praelium hoc et ipse vi, descripsit , posuit quinquaginta. Variant etiam Graeci, qui spatium
Per stadia metiuntur : nam in Plutaret . Caes. cap. Is, alii codd. --
hibent; in Caesaris metapli rasi Graeca
σπαδιανεγναρα rea legitur. Caeterum tironum causa liceat monere, Stadium constare I 25 Passibus et octo stadia efficere unum milliare Romanum, Rivem ille Passus. M. Mendum suboluit Hotomanno, qui sustulit. Sed h. l. Iegamus quae acutissime notavit Achaintro, in sua editione :ti Mensurae codd. et conjectura Beati
Rhenani mihi videntur probabili
res. Is autem ad Apollinaris sedem, prope Basileam, haud longe a Bauracis campis et Rheno , praelium suisse commissum existimat; unde uno cursu ad sumen ausurisse P tuerunt Germani. Si enim ea qu edicta sunt de itinere Cesaris a V suntio ad Ariovistum rePetamus ,
constabit illum a Vesuntio ad Arimvistum 5o millia, id est, i 5 in leucas fecisse; at non direetum iter tenuit
Caesar, Sed circuitu uxus ost, locis
apertis, ut vitaret insidias, c. 43 ;
unde plures quam 35 leucas Peragrare debuit, antoquam cum Ariovisto collo Iueretur. Dein ultra , aliquot leucis pri ressus, doc rtavit. Porro lici cincidere debent juxta Basileam : nam ab hac urbe ad Vesuntium 25 Drre sunt Leucae Galli. ae. Ad Tribocc
Pervagatum esse, ut serunt graecae mensurae, sarem, qui de comm atua Soci uanis et .ssiduis advehendo sollieitus erat, praeterea Arimstum tam longo a suis filiibus absub se quis cr dat Z praesertim quum ei tertia pars Sequanorum jam a se occupata , milieite ab hostium incursu et rebellionstincolarum Potissimum servanda esset. His igitur periissis, lectionem codd. retineo, quinque millia Pass. quae distantia satis magna mihi videtur hominibus concitato cursu sugientibus. n JRepererunt. Ita codd. sed vulgo , petierunt. M.f Dum uxores. De Germanis sic Tacu. 18 : re Prope soli barbarorum singulis uxoribus contenti sunt rexceptis admodum paucis qui non libidine, sed ob nobilitatem, plurimis nuptiis amhiuntur. n l
86쪽
una Sueva natione, quam ab domo secum eduxerat; altera Norica, regis Vocionis soror, quam in Gallia duxerat, a fratre missam. Utra que in ea fuga perierunt. Duae filiae harum, altera Occisa, altera capta est C. Valerius Pr cillus, quum a custodibus in fuga trinis cateniis vinctus traheretur, in ipsum Caesarem, hostes equitatu persequentem , incidit. Quae quidem res Caesairi non minorem , quam ipsa victoria, voluptatem attulit, quod hominem honestissimum Provinciae Galliae, suum iam illurem set hospitem , ereptum e manibus hostium , sibi restitutum vi debat ; neque ejus calamitate de tanta voluptate et gratu latione quidquam fortuna deminuerat. Is , se Praesente , de se ter sortibus consultum dicebat, utrum igni statim necaretur, an in aliud tempus reservaretur; sortium be-n ficio se esse incolumem. Item M. Mettius repertus, et ad
LIV. Hoc praelio trans Rhenum nuntiato, Suevi, qui ad ripas Rheni venerant, domum reverti coeperunt; quos Ubii, qui proximi Rhenum incolunt, perterritos inse
cuti, magnum ex his numerum Occiderunt. Caesar, una aestate duobus maximis bellis consectis, maturius paulo,
quam tempus anni postulabat, in hiberna in Sequanos
Ab domo lectran eduxerat. Incerta lectio, Alii, quam domo secum duxerat alii, quam domo Eecum eduxerat alii, quam ab domo secum eduxerat, vel duxerat : alii , quam domo secum adduxerat. Μ. Utrinque Perierunt. Sic invid. et edd. vet. Vulgo utraque periit. Hostes equitiatu Perseqcientem.
Ita probati eodiems et edd. Vulgo hostium equitatum Persequentem. Honestissimum; c. Is re Princeps Galliae. n M. Sortibus; v. ad cap. So. M. Seret imo a Caesare saeculo adhue eum morem viguisse, patet ex Beri invita Millebrordi, transcripta ex Al-
M. Mettius. Rus mentio in nummis Caesaris apud Vaillantium et Ee elium ; in eo hi gae , iusistente Pallade vel Bellona. Quos Vbii, etc. Ita restituit Boatus Rhenarius B. Germ. l. III, quem aequitur Fr. Hotomantius. Vulgo legebatur quos ubi, qui proxime Rhenum ineotant, aeserunt Perte
Proximi. Sic bene codd. et edd.
87쪽
exercitum deduxit : hibernis Labienum praeposuit. Ipse in citeriorem i,alliam ad conventus agendos Prosectus est.
Conventus. Sunt conventus ti minum provincialium in certas ur-hes, quae et ipsae conoentus dicuntur,
vir1, 46, e primariis provinciae urbibus sunt, ut coram Proconsule, per provinciam jurisdictionis causa iter facietito, si in certis illis urbibus jus dicento, in foro compareant; tenis Ies assises, assemblertis glata. Cum autem non oppida dicuntur conventus, sed conνentus oppidorum quorumcunque pro Vinctialium , tum sunt cives Romani, qui, Prieter indigenas a. inquilinos , aliqua de causa in oppidum conveneruiit, ut ibi habileut , negotientur , ibique Commorentur. Sic re conventus Uticensis ii, M. 68; QM, Is; it. M. 9 et γ, ubi incolae Uticenses dixtinguuntur a Romanis negotiatoribus.
88쪽
Cap. I. Griuratio Belgarum. - II, III. Deditio Remorum, adveniente Caesare. - IV. Origo et copiae Belgarum. -- V. Iter et castra Caesaris adsumen Axonam. - VI, VII. Oppugnatio oppidi nomine Bibrax soluta , mi o a Caesare contra Belgas subsidio. - VIII. Castra Caesaris idoneo loco contra Belgas posita.--IX - XI. Discessus Belgaraim ad luendos fines Contra AEduos, Titurio legato frustra impugnato. Clades. - XII A XIV. Deditio Suessionum et Bellovacorum ,-- XV, Ambianorum. Mores Nerviorum. XVI-XXVII. Bellum Nervicum. Clades. Deditio. - XXIXXXXIII. Bellum Atuatucorum. Obsessio. Perfidia. Calamitas.-XXXIV. Plures civitates maritimae a P. Crasso subactae. - XXXV. Opinio hujus belli apud Germanos. Legati Germanorum ad Caesarem. Iter Cesaris in Italiam et Ill3rieum. Hiberna. Supplicatio Romae.
I. Q Μ esset Caesar in citeriore Gallia in hibernis , ita
uti supra demonstravimus, crebri ad eum rumores asserebantur, litterisque item Labieni certior fiebat, omnes Bel gas, quam tertiam esse Galliae partem dixeramus, contra Populum Romanum conjurare, obsidesque inter se dare. Conjurandi has esse causas: primum, quod Vererentur, ne,
89쪽
omni pacata Gallia, ad eos exercitus noster adduceretur :deinde, quod ab nonnullis Gallis sollicitarentur, partim qui, ut i ermanos diutius in Gallia versari noluerant, ita populi Romani exercitum hiemare atque inveterascere in Gallia molesto serebant; partim qui mobilitate et Iovitate animi novis imperiis studebant; ab nonnullis etiam, quod in Gallia a potentioribus, atque his, qui ad conducendos homines lacultates habebant, Vulgo regna occupabantur, qui minus facile eam rem in imperio nostro consequi poterant. H. Iis nuntiis litterisque commotus Caesar duas legi Des in citeriore Gallia novas conscripsit; et, itiita aestato, in interiorem Galliam qui deduceret, Q. Pedium legatum misit. Ipse, quum primum pabuli copia esse inciperet, ad exercitum venit: dat negotium Senonibus reliquisque GaIlis , qui finitimi Belgis erant, uti ea, quae apud eos ger-tur, cognoscant, seque de his rebus certiorem faciant. Hi
Pacata Galilia, quae proprie dieitur, a Belgis distincta. CELL. Vid.
Qui, ut Gemonos. Sic codd. et edd. vet. item Graecus interpres. Particulam ut malo omissam a Scaligero, observavit I. Fr. Grouovius ad Livium, xxiit, 27; restituit Davi
Versari noIuerant. Edd. vet. bene sic. At codd. male Vulgo nollent. Minus bene. Ab nonnullis etiam. Subaudi sol- Leitarentur Ne m. I cuIta es, pecuniam, divitias.lsi imperio nostro , imperante P pulo BOm. CL I, x8. M. Delet p-- positionem Iossius, ut est , I 8. Sed hie codd. multi et edd. vet. ha-
Cap. II. Iutta instate. Alii, ineum te, ut iii Gr. metalilir. Quum vero utraque lectio tu codd. pluribus reportatur promiscue, vix potest dici, utra verior sit. M. Eliam IiI, , inita lueme; is et B. A1r. us, re aestate inita. MInteriorem. Sic omnes sei e coda. et edd. vet. Sed mutatum hoc est in ulteriorem. Enimvem interior est ipsa illa ulterior: nam altiuA s. tuterius in Galliam ponetrat, qui ulteriorem Galliam ex Italia adit : hiae ex Italia venienti, illa Gallia est interior. Quidquid autem, ut notum est, et Davisius ad h. l. repetiit, a finibus romolius est, id dicitur interius, ut tu Tacit. Geru . c. 5 : ratutoriores Germani. D Μ. Ulteriorem praeserohat V sitis.
I Q. Pedium. Q. Pedius Iuliae s
roris Cesaris nep g et ab eo scrimius haeres cum L. Pinario, post aliquot nutares consul cum Caesaro Oetavio, quo in honore docessit vir triumphali s. GOD. J
90쪽
constanter omnes nuntiaverunt, manus cogi, exercitum itiunum locum conduci. Tum vero duhitandum non existi
marit , quin ad eos duodecimo dieJ Ρroficisceretur. Re frumentaria provisa, castra movet, diebusque circiter Plindecim ad fines Belgarum Penenit. m. Eo quum de improviso, celeriusque omni opinione venisset , Remi , qui proximi Galliae ex Belgis sunt, ad eum legatos, Iccium et Antebrogium, Primos civitatis, miserunt , qui dicerent, si se suaque omnia in fidem atque in testatem populi Romani permittere; neque se cum Teli
quis Belgis consensisse , neque contra populum Romanum omnivo conjurasse; paratosque esse et Obsides dare, et im- Perata sacere, et Oppidis recipere, et frumento caeterisque rebus juvare : reliquos Omnes Belgas in armis esse ; Gp manosque, qui cis Rhenum incolunt, sese cum his conjunxisse, tantumque esse eorum omnium furorem, ut noSuessiones quidem , fratres consanguineosque SUOS, qui eodem jure et eisdem legi hus utantur , unum imperium Unumque magistratum cum ipsis habeant, deterrere potumrint , quin cum his consentirent. nn decimo die. Dubia plane sunt haec verba : absunt a codd. Plerisque, recte opinor; leguntur in non nullis ; metaphr. Gr. vero habet M. Oud. suspicatur Scri'
tum suisse primo vel Primo quoque die. I Parum enim duodecimo die congrueret cum Caesaris celeritato quam laudat h. l. Io Due do Rohan in opere cui inscribitur Du passait Capitain .
CAp. III. Omni opinione. Sic etur, 3o; HI, 56. Alii omnium. In aliis
Ex Belais; si quis e Belgis Gal
Cicitatis. Vulgo addunt sum, quod recte rejecit Oud. Deest quippe in
codd. multis et edd. vet. Qui die rent. Haec desunt in 'timis membranis, teste Gronovio ad Senec. de Benes. VII, 3o. Caesar interdum solet omittere.
Cum reliquis Belgis. Sic codd. , sed edd. veter. reliquisque ,*uod probat Da is.; perperam, ut ex seq. reliquos omnes Belgas patet. omnino. In pluribus codd. et edd. priscis deest. Qui is menum incolunt.Sic eodd.
omnes, excepto u i , et edd. ant.
ut Oudendorp. monuit. Recentiores his substituerunt, qui ripas Rheni incolunt, qum totidem verbis in Gr. metaphr. leguntur. M.