장음표시 사용
251쪽
scutis loricisque , transfixos etiam homines super Capita proiicerent. Sic profligatis Pelignorum primis ordinibus, caeduntur quoque, qui post illos steterant: atque, etsi nondum consessa fuga, pedem reserebant tamen montem Versus ; Olo-erum indigenae vocant. Hic vero exarsit Aemilio dolor, ut etiam ex indignatione paludamentum scinderet. Nam et in ceteris locis videbat cunctari suos, timideque accedere ad illam velut ferream spem, qua undique acies macedonica inhorrebat. Sed animadvertit peritus dux, non Stare ubique eonsertam illam hostium velut compagem, eamque dehiscere identidem quibusdam intervallis, sive ob inaequalitatem soli, sive ob ipsam porrectae in immensum frontis longitudinem , dum qui superiora oecupare conantur ab inferiora tenentibus, a citatioribus , et progredientes a subsistentibus, instantes donique hosti ab impulsis , inviti licet, necessario divelluntur. Ergo ut omnino rumperet ordinem hostium , et inexpugnabilem illam universae phalangis vim in multa minutatim proelia carperet, imperat suis, ut intenti quacumque rimas agero hostilem aciem viderint, illuc quisque impetu inserantur, Se que cuneatim in hiantia vel inutilium spatia insinuantes strenue rem agant. Hoc edito imperio , et per totum exercitum
circumlato, ipse alteram e legionibus in ' proelium ducit . XV. Movebat imperii maiestas, gloria viri , ante omnia aetas, quod maior Sexaginta' annis iuvenuinmunia in parte praecipua laboris periculi que capessebat. Intervallum, quod inter Caetratos et phalanges erat, implevit legio , atque aciem hostium inteP- rupit. Α tergo caetratis erat, frontem adversus Cly-peatos habebat: agiaspides appellabantur φ. Secundam
ScPPL. Plutarch. in Aemilio . l. l. 4. In yroelium ducit , scit. legiones consul, qui in tentorio suo spectator fuerat certaminis in fluvio orti. CAP. XLI. I. Inter caetratos vide ad XXI, a r , n. 6 et Phalanges. sorte Phalangem ; nam in acie Macedonum una tantum phalanx erat, in varia militum genera divisa; nisi Livius ratione partium dixit phalanges , ut Pint. Aemil. pag. 265, cta των χαλκα - σπιδων aut scripsit Phalangitas ἰ Dra L. Σ. AdMersus elysteatos, qui aglavi des amellabantur, ab αγλαος splendidus et fit τις clypeus, nisi eum Gron' leg. chalcaspides cx Plui. l. l. qui etiam memorantur Polyb. li , 65.66 ;
252쪽
legionem L. Albinus consularis ducere adversus leucaspidem phalangem iussus: ea inedia acies hostium fuit. In dextrum cornu, unde circa fluvium commissum proelium erat, elephantes inducti et ala sociorum : et hinc primum fuga Macedonum est orta δ. Nam sicut Pleraque nova commenta mortalium in verbis vim habent, experiendo , quum agi , non quemadmodum agantur, edisseri, Oportet, sine ullo effectu evanescunt; ita tum elephanti in acie nomen tantum sine usu fuerunt. Elephantorum impetum
subsequuti sunt socii nominis latini, pepuleruntque laevum cornu. In medio secunda legio immissa dissi-
ΙV, ε . 69; V, si, et aliis. Cons. ad
XXI, at, D. 6. Argyras des coni. Ursin. ἀ Modo dixerat, legionem implevisse irae allum inter caetratos et Phalangem : nune addit, legionem ita Perrupisse , ut a tergo haberet
caetratos, a fronte chmeatos. Patet ergo, clypeatos esse phalangitas : hi autem erant chalcaspides, seu aereis clypeis utebantur. Drah. N. - Letica-widem phalangem, cuius clypei erant Λυκοὶ, albi. - Ια dextrum eornu ele phantes inducti et ala sociorum ἶ i u telligo, Romanos in dextrum cornu exercitus sui, sive in Primam istius cornu aciem, induxisse elephantos. quos hahebant, et alam sociorum , ut laevum cornu hostium invaderent. Romanos habuisse eo tempore elephantos in exercitu colligo ex cap. S. Ceterum quum in exercitu romano duae fuerint alae sociorum , dextra
aut sinistra excidisse videtur; Drah. 3. Hinc primum Iuga Macedonum
est orta, a impetu alae sociorum: nam
id indueti elepha uti essicere non PO-
tueront, sed in hostem acti nomantantum sine usu Auerunt, et vanus eorum impetus. Elephantorum usu&in proelio nOMum commentiam vocatur, vel ei comparatur respectu Romun
rum , qui iis haud temere ante haec tempora in proeliis usi sunt. In Proelio cum Antiocho tantum post triarios in subsidio locati sunt, nou, ut Nunc,
in hostem acti; vide ad XXXVII .
i menta; vide ad X , I 3. n. ΙΣ. - Εn est ad h. l. Creverti nota: α Tota haec
periodus quid silai velit hoc loco, parum videmus. Nam neque elephaulorum usus in Proeliis novum tum com mentum mortalium haberi poterat: nec videtitur uomen siue usu fuisse
tu huc pugna; immo contrarium satis indicatur proxime sequentibus verbis: Ele hantorum i elum subsequuti sunt socii nominis latini. Non aegre nobis Persuadere Pateremur illam periodum ex alio aliquo loco huc temere immigrasse: certe si eam tollas, nihil desiderabis n. LEM. - EXPeriendo, in experientia, risu, ut XLV, 3a , al. - Quemadmodum agantur, sorte assa
lur. - Nomen tantum sine usu; vide
253쪽
pavit phalangem A: neque ulla evidentior causa Victoriae fuit, quam quod multa passim proelia erant, quae fluctuantem turbarunt primo, deinde disiecerunt phalangem, cuius consertae et intentis horrentis hastis intolerabiles vires sunt β. Si carptim aggrediendo circumagere immobilem longitudine et gravitate hastam cogas , confusa Strue implicantur : si vero aut ab latere , aut ab tergo aliquid tumultus increpuit , ruinae modo turbantur. Sicut tum adversus catervatim incurrentes Romanos, et interrupta multisariam acie, obviam ire cogebantur ; et Romani, quacumque data intervalla essent, insinuabant ordines suos. Qui, si universa acie in frontem adversus instructam phalangem concurrissent, quod Pelignis, principio pugnae incaute congressis adversus Caetratos, evenit, induissent se hastis si, nec consertam
XLII. Ceterum sicut peditum passim caedes fiebant, nisi qui abiectis armis sugerunt; sic equitatus prope integer pugna excessit. Princeps fugae rex ipse erat.
έ. Secunda Iegio immissa in hostemitissma Dii Phalangem in medio, in inedia parte aciei; Drak. - Fluctuanistem rurbarunt Primo; vide ad III. 6o,
5. Cuius confertae phalangis et intentis horrentis hastis vide ad VIII,
8, n. 8 intolerabiles Mires sunt, etc.
Vide ad IX, is, ti. 3. Ipse Λemilius dixisse dicitur, nihil se terribilius tali phalange vidisse; vid. Polyh. XXIX. 6, S. D sq. et Plut. Aemil.
Pag. 254. - Carptim aggrediendo; vid. ad III, 5, n. I. - Immobilem longitudine et graWitale hastam ; vid. lX. 19 , v. a. 6. Induissem se hastis, implicuissent; Ern. Copiosius haec narrat Plut . et Pelignis addit Marrucinos. qui ei sup. cap. 4o simul memorantur; Drak. P. XLII. i. PrincePs Itigae rexime erat, etc. cons. Polyb. XXIX. 6. S. I 3 sq. - Sacris alis equitum; vide ad XXXVII , o, n. 6. - Confestim eos Cotys ex emend. Iae. Gron. Tecepi pro confestim Costoetas seque
batur Odrysarumque e. quorum rex
fuit Cotys; vide ad XLII, 29 et St.
- Ciaius caedes Mictores tenebant, mul
tae edd. praeserunt tenebat, invitis codd. Vox caedes in plurali non semel apud nostrum apparet. Paulo ante hoc capite: Pessitum Partina caedes silebant; II, 64, Sabini quum caedes et incendia tarea Anienem flumen fecissent.
254쪽
2b lΙam a Pydna cuin sacris alis equitum Pellam petebat: confestim eos Cotys sequebatur Odrysarumque equitatus. Ceterae quoque Macedonum alae integris abibant ordinibus; quia interiecta peditum uetes, cuius caedes victores tenebant, imine mores secerat sequendi equites. Diu phalanx a fronte, a lateribus , ab tergo CaeSa est: POStremo, qui ex hostium manibus elapsi erant, inermes ad mure fugientes, quidam aquam etiam ingressi, manus ad eos, qui in ClasSe erant, tendentes, suppliciter vitam orabant; et quum scaphas Concurrere undique ab navibus cernerent, ad excipiendos sese venire rati, ut caperent Potius, quam occiderent, longius in aquam , quidam etiam natantes , progressi sunt. Sed quum hostiliter e scaphis caederentur, retro, qui poterant, nando repetentes terram, in aliam foediorem pestem incidebant: elephanti enim, ab rectoribus ad litus acti, exeuntes obterebant elidebantque. Facile conveniebat, Romanis nunquam una acie tantum Macedonum intersectum 4. Caesa enim ad viginti millia hominum sunt: ad sex millia, qui Pydnam ex acie perfugerant, vivi in Potestatem pervenerunt; et vagi e suga quinque millia hominum capta. Ex victoribus ceciderunt non plus centum, et eorum multo maior pars Peligni. Vulnerati aliquanto plures sunt. Quod si maturius Pugnari. coeptum esset, ut satis diei victoribus ad
Persequendum Superesset, deletae Omnes copiae so-rent: nunc imminens nox et fugientes texit, et Ro
manis pigritiem ad sequendum locis ignotis fecit.
2. In aliam foediorem pestem; vide ad II.,. v. b.
3. Facile oonMeniebat, a Romanis ... interfectum: male vulgo distinguitur: f. conMeniebat Romanis, nunquam, etc.
n. S. Forte leg. facias conMeniat. Caesa enim, etc. uu nerum auget Plut.
255쪽
XLIII. Perseus ad Pieriam silvam via militari , De quenti agmine equitum et regio comitatu, fugit. Si mul in silvam ventum est, ubi plures diversae semitae erant, et nOX appropinquabat, cum perpaucis maxime sidis via devertit λ. Equites , sine duce relicti, alii alia in civitates suas dilapsi sunt: perpauci inde
Pellam celerius, quam ipse Perseus, quia recta EX- pedita Via erant, Pervenerunt. Rex ad mediam sermo noctem terrore et variis dissicultatibus viae vexatus est. In regia Ρerseo, qui Pellae praeerat, Euctus J regiique pueri praesto erant. Contra ea amicorum, qui, alii alio casu servati, ex proelio Pellam Venerant, quum Saepe arcessiti essent, nemo ad eum venit. Tres Crant tantum cum eo fugae comites, Evander Cretensis , Neo Boeotius et Archida inus Aetolus. Cum iis, iam metuens, ne, qui venire ad se abnuerent, malu S
aliquid mox auderent, quarta vigilia profugit. Se quuti eum sunt admodum quingenti Cretenses A. Petebat Amphipolim : sed nocte a Pella exierat, Pro-
CAp. XLIII. t. Ad Pieriam si&am Uia militari; vid. XXX lI, IS , n. a, et XXXVI, is, v. 4. - Simul; vid. III, 6a , n- έ.
2. . Via ueDertit. alii diMertit, prob. Drah. cuius Hota est: α Deυertit, qui de via deflectens hospitium subit; unde deseersorium et deseerέiculum pruliospitio. Λt diseercit, qui a via regia discedens semitam inde in diversu tendentem incedit: et hinc diuerticu -
tum est locus, ii hi dunc viae a se invicem recedunt. Hinc XXXVIII, iv. et XXXIX, 53 pr. lego di ertere, ut diMerti lum apud Suet. Ner. 4 s, Terent. Eun. IV, 2, n. Cons. Su Pruad I, si , n. a, ubi Drah. non ita tu dicaverat. - Alii alia via. - Rectae Pedita Mia, forte ea Pediti, vel recia et exPedita Mia , non arboribus et fruticetis impeditn; Gron. Cons. tamen ad XLIII, I , n. s. 3. Qui Pellae Praeerat, Euctus, et .
Ae in i l. pag. 267. De δε eo ne Boeotio cons. Pol vh. XXVII, r , S. a , et ius. XLV. 3i ex tr. ubi idem patriae Proditor memorari videtur. Admodiam quingenti C. vide ad XX l, 36 , n. 3.
256쪽
.perans ante lucem Axium amnem traiicere, eum sinem sequendi, propter dissicultatem transitus, sororatus Romanis. XLIV. Consulem, quum se in castra Victor recepisset, ne sincero gaudio frueretur, Cura de minore
silio stimulabat. P. Scipio is erat, Africanus et ipse postea, deleta Carthagine, appellatus , naturalis consulis Paulli, adoptione Africani nepos . Is, septimum-
decimum tunc annum agenS, qUOd ipsum Curam nu-gebat, dum effuse sequitur hostes, in partem aliam turba ablatus erat; et, serius quum redisset, tunc demum, recepto sospite filio, Victoriae tantae gaudium consul sensit. Amphipolim quum iam sama pu
plum Dianae, quam Tauropolon vocant *, ad opem exposcendam fieret; Diodorus, qui praeerat urbi, metuens, ne Thraces, quorum duo millia in praesidio erant, urbem in tumultu diriperent, ab subornato ab se per sallaciam in tabellarii speciem literas in soro inedio accepit. Scriptum in iis erat, ad Ema-
ca J pexari. orare Praefectos Emathiae, ut praesidium
uet, mirum esse eius etymologiam . οτι ως ταύρος περιεισι παυτα, Imim
Diaua inter Tauros cultu divino habita facile animo occurrat ), Eustath. ad Hom. Il. I. pag. 259. et nd Dionys. Perleg. 3o6, 6io: Strvb. XIl , p. 535,
ad Sophocl. Λiac. 172; Gul. et Muta LEr. ad Anton. Liber. cap. 27; Burm. ad Uvid. Met. XV Si i; Gyrald. Ηist. Deor. Sytit. XII. - Diodorus, eici hoc e Livio descripsit Frontia. Strat. III. 36, S. 6. . 3. Agrosque circa Mexari; vide ad VII, Io, n. 8. Strymonem , Thraciae flumen, hodie Marmari, seu Rendina. LEM.
257쪽
aduersus populatores mittat. His lectis, hortatur Thra cas, ut ad tuendam Emathiae oram Princiscantur. Magnam eos Caedem Praedamque, Palatis Passim Per agros Romanis, facturos. Simul eleoas famam adversae Pugnae et quae si Mera foret, alium SuPer alimm recentes exsuga uenturos fuisse. Per hanc causam Thracibus ab legatis, simul transgressos eos Strymonem vidit, por-las clausit.
XLV. Tertio die Perseus, quam pugnatum erat, Amphipolim venit; inde oratores cum caduceo 3 ad Paullum misit. Interim Hippias, et Medon, et Pantauchus, Principes amicorum regis, Beroeam, quo ex acie confugerant, ipsi ad consulem prosecti, Romanis dedunt: hoc idem et aliae deinceps metu perculsae parabant sacere. Consul, nuntiis victoriae Q. Fabio filio et L. Lentulo et Q. Metello cum literis Romam missis, spolia iacentis hostium exercitus peditibus concessit; equitibus praedam circumiecti agri,
dum ne amplius duabus noctibus a castris abessent. Ipse propius mare ad Pydnam castra movit. Beroea
primum, deinde Thessalonica et Pella, et deinceps Omnis serme Macedonia intra biduum dedita. Pydnaei, qui proximi erant, nondum miserant legatos: multitudo incondita plurium simul gentium, turbaque,
quae ex acie suga in unum compulsa erat, consilium et Consensum civitatis impediebat; nec clausae modo
portae, sed etiam inaedificatae erant. Missi Medon et Pantauchus sub muros a ad colloquium Solonis,
CAP. XLV. I. Oratores cuna cadueeo; vide ad VIII. IO. n. 8. a. Aliae deine s metu Pe culsae , exeidit vox ci, itates vel urbes , Rutleg. aιii per si; Gron. - Θolia iacentis hostium exercitus, caesi, ut iα- sentem pro occisum . mortuum VII, 26. n. 4, et iacere ac gr. κεῖ at Passim de mortuis; vide ad Sil. II, 5 4; XVI, 3ir. - Beroea, hodie Cara Veria ; Thessalonica , hod. Saloniki. L. 3. Missi Medon et P. sub muros; vide ad XXVI, 9, n. r. et XLII. 58. u. u. - Qui Praeoidio erat, sorte
258쪽
' I. IB. XLIV, CAP. 4', qui praesidio erat: per eum emittitur militaris turba. Oppidum deditum militibus datur diripiendum. Per-Seus , una tantum spe Bisaltarum auxilii tentata, ad quos ne quidquam miserat legatos, in concionem processit, Philippum secum silium habens; ut et ipsos Amphipolitanos, et equitum peditumque, qui aut Semper sequuti, aut suga eodem delati erant, adhortando animos confirmaret. Sed aliquoties dicere inci-Ρientem quum lacrymae praepedissent, quia ipse dicere nequiit, Evandro Cretensi editis Α, quae agi
litudo, sicut ad conspectum regis fletumque tam miserabilem et ipsa ingemuerat lacrymaveratque, ita Evandri orationem adspernabatur; et quidam ausi sunt media ex concione subclamare: re Abite hinc , α ne, qui pauci Supersumus, PrOΡter VOS Peream US M. Horum serocia vocem Evandri clausit. Rex in domum
Se recepit si, pecuniaque et auro argentoque in lem bos , qui in Strymone stabant, delatis , et ipse ad flumen descendit. Τhraces, navibus se Committere non ausi, domos dilapsi, et aliae militaris generis
Praeerat ; Gron. Milites praesidiaridi euntur praesιdio aut in praesidio esse. dux vero Praesidio Praeesse, Drah.
vulgatam tuetur lectionem. - Vna lautiam fm B. auxilii tentata ; vido ad tu, Io, n. 3, et IX, 35 D. I. 4. Eυandro Cretensi editis; vide adi, I 8 , n. a. 5. De te Io descendit , da loeoriri se populum alloqui mos erat. Lo-uriitur more romano Livitis. Notum est Rostra tem 'Ium RiAsst, i. e. locumaraguriis consecratum. Vide ad l, 6, . it. 6, et ad VIlI, Iέ, n. Iz. LEM.
inde domum; Gron. - Cretensfis vena Pectiniae, etc. CL Plui. Λeinit. P. 267. - Ab hae dire tione; vide ad I, 3, n. 5. - -ltitudιne hominum temere irruentium graυatiam mensemunt lembum ς i. e. ille inerῖus est. - GaDPstιm , Γάληψον, cuius nominis duplicem suisse urhem , alteram in Macedonia, alteram in Thracia, et hanc memorari h. l. Scyl. in Peri
rodol. VII, Iaa, utruinque Steph. monet Drah. - II millia talentum rita sorte pro X m. t. leg. apud Iustiu. XXX lII, a,n. 5.
259쪽
turbae: Cretenses spem pecuniae sequuti. Et, quoniam in dividendo plus os sensionum quam gratiae erat, quinquaginta talenta iis posita sunt in ripa diripienda.
Ab hac direptione quum per tUmultum n RVES Conscenderent, lembum unum in Ostio amnis multitudine gravatum merSerunt. Galepsum eo die, postero Samothraeam , quam petebant, perveniunt: ad duo millia talentum pervecta eo dicuntur.
XLVI. Paullus, per omnes deditas civitates dimissis, qui Praeessent, ne qua iniuria in nova pace victis sieret, retentisque apud Se caduceatoribus regis, P. Nasicam, ignarus sugae regis, Amphipolim misit cum modica peditum equitumque manu; simul ut Sinticen
evastaret, et ad Omnes Conatus regis impedimento osset . Inter haec Meliboea a Cn. Octavio capitur
diripiturque: ad Aeginium, ad quod oppugnandum
Cn. Anicius legatus missus erat, ducenti, eruptione ex oppido facta, amissi sunt. ignaris Aeginiensibus debellatum esse. Consul, a Pydna prosectus , cum toto exercitu die altero Pellam Pervbnit, et, quum castra mille passus inde posuisset, Ρer aliquot dies ibi stativa habuit, situm urbis undique adspiciens; quam
non sine Causa delectam esse regiam advertit. Sita est iu tumulo, vergente in occidentem hibernum. Cin- T. LIVII
A. C. 368. V.C. 584. Cap. XLVI. I. Ad omnes conatus regis impedιmento esset; Gron. edit. anni i665 exhibet regi; neque ulli ea lectio displiceret, si codd. auctoritate niteretur. Livii m enim ita loquutus
est ad XXXV. 38. Similiter Cic. pro Rosc. Αm. 4 . Caes. Beli. Gall. l, et6 ;Hirtius. B. Ase. 58. Sed nostram le
ctionem Constanter Servant edd. priores. LEM. - Delectam csse regiam
certaret cum munitione; Grnt. - Sita est in tumulo, etc. vid. Spanhem. ad Itilitani Caes. in Probati Pag. 4OΟ. Pamdes inexstinerabilis altitudinis; volt Livius, puludes has Propterea , quod lacus restagnantes in ens semper aqui m insundunt. Dunquam ac ne aestate quidem exsiccari, ut Pedibus superari Possint. nam ne Pro fundissimi quidem maris tanta est altitudo, ut navibus superari nou P
260쪽
LIB. XLV, CAP. 46gunt paludes inexsuperabilis altitudinis aestate et
hieme, quas restagnantes faciunt lacus. In ipsa palude, qua proxima urbi est, Velut insula eminet, aggeri operis ingentis imposita, qui et murum sustineat, et humore circumsusae paludis nihil laedatur. Muro urbis coniuncta procul videtur: divisa est in te P- murali amni, et eadem Ponte iuncta; ut nec, OPPugnante externo, aditum ab ulla Parte habeat, nec, si quem ibi rex includat, ullum nisi per facillimae cu-εtodiae pontem effugium. Et gaza regia in eo loco erat: sed tum nihil praeter trecenta talenta, quae inissa Gentio regi, deinde retenta fuerant, inventum eSt. Per quos dies ad Pellum stativa suerunt, legationes frequentes, quae ad gratulandum ConVenerunt, maxime ex Thessalia , auditae sunt. Nuntio deinde accepto, Persea Samothracam traiecisse, prosectus a Pella consul quartis castris Amphipolim pervenit. EDfusa omnis 3 obvia turba cuivis indicio erat, non bono
ac iusto rege orba ctos. sed impotenti domino liberatos sibi Amphipolitanos videri. Ingressus urbem Paullus quum
divinis rebus Operaretur, sacrificiumque Solenno saceret, de C:.el O tacta subito ara arsit: sic interpreta utibus omnibus,
v. Ira ipsa palude. qua parte Pro xima urbi est. υetat insula, eminet fra , umeri, etc. ita legendum videtur cum Gron. Creverius , inserta v ce arx, hoc elaetus esse fatetur; du-hilat quin ea, au ita dederit Livius, et Potius hic eo sensu insulam usurpari existimat, quo Per eam vocem lutero dum intelligitur corpus quoddam ne diliciorum inter se cohaere latium, a
reliquis aedificiis divisum per vicos, quibus undique cingitur, praeserti inutium Livius doceat, se de aediliciolis stat, non de nudo solis, adiiciens, i usu iam aggeri impositam esse et sed
Gronovit coniecturam prae sero; Dris L. - Utii et muriam sustineat, utc. iudieat, Solum, cui tanquaru aggeri iu-geutis operis arx imposita est. nile firmum esse, ut murum Aristiuere
possit , et tamen humore paludis uu-dique cingentis laedi nequcat; DraL. -- Intermurali amni, Ludia seu Ludia, qui ex lacu. qtiem Axii απμα- σμα auget et CXX stadia a Pelia iumate Iahitur. Iu Strab. sub linem lib. II, in Ex . 3. Edfusa omnia o ia, sorte Ob- Miam ex Ed. Froh. tb35. liver L. Pluimelius tu Λemilii vita.