Litterae annuae Societatis Iesu, anni 1602

701쪽

eursu. Catechismos, Sacramentorum frequentationem tantam , cui operarij saepe non suffecerint. CAMERACI maiori pro uetu, quam numeros nouem omnino sunt concionibus. , catechismis insudatum. Valde iuuit fauor Archiepiscopi, qui coacionatorem nostrum ad metropolitanam ecclesiam inuitauit, catechismum non semel inuisit, &praemia liberali manu distribuit. Idem centum coronatos ad coemendas proximas aedes futuro Collegio peropportunas largitus est. Haeresis partim extirpata. Sacrilegia sublata. Impudici tam iniuges quam coniuges ad pudoris leges traducti, Quendam non daemon magis quam mentis noxae infestabant: deleuit eas apud unum e nostris, &infestum simul hostem fugauit.In altero manifestius illuxit Dei matris suffragium quo praeseά-tius erat periculum. Boum mercator duobus stipatus sociis inclinante ian die, domum. ἡ taberna repetebat. Longiusculd iam progressus fucunt sibi factum aduertit, alieno pallio pro suo supposito. Ille ira excandescere, diras inuocare, pro voto varia blasphemo ore depromere; & ecce, adsunt diuinae Iustitiae satellites duo humana specie, cane albo praeeunte: qui abreptum hominent in fossam demergunt, & omnino praefocassent, ni soch B. Mariae ope implorata, & crebro Crucis signaculo praesto fuissent.Itaque semimortuum domum deducuntin lecto componunt. Sed nihil tutum Deo insequente. Nocte concubia penetrant ii dein satellites in stabulum lecto proximum, nutibus signisque adeo evicacibus euocant hominem, ut Electo se proripuerit, uxore licet, puerisque repugnatibus. Hic indusio spoliatur, quod in laqueumlintorquetur,&trabi nectitur collo imiselli inserto. Exterritus ille trabem arripit, & identidem cum YXore D.Virgine & S. Auibertum Cameracesium

702쪽

o 6 PROVINCIA BELGICA. patronum inuocati Nec vanae suere preces: soluitur extempld laqueus, suspendioso in str3me subiectum deciduo. Uxor tam luctuoso spectaculo perculsa stabulum reserat, vicinos quosque intentissimὰ inclamans. Interea rursus miser in trabem cautius tollitur, & pertinaciore quam antea laqueo stringitur. Sed ad vicinorum vocem caelum in vota pulsantium & B. Virginem conclamantiu, signoque crucis efformato rursus decidit, & aliquanto tempore exanimis mansit. Summo mane Parochum adit, confitetur, nostrum accersiri curat, cui totius vitae acta detegat. fecit id magno animi sensu,& vivit nunc beneficij memor.

trebat ensis.

T Uxemburgi hoc anno sacerdotes quatuor, toti

dem Coadiutores versati. Concio, catecheseScursum suum tenent. Sacramentorum usus valdet

auctus praeeunte concilij Praeside cum tota familia;qui suo exemplo nobiles , consiliarios , aduocatos ad simile exercitiu excitauit. Mirum quantum confitentium pietatem promouerit iubileum ab Archiepiscopo Treuirensi impetratum. Puella grauissimo morbo per veneficiu affictata, Vir ini Lauretanae iter vovit, & dum se confessione αcommunione ad id munit, crines, ungues, aliaque id genus monstrosa egerere coepit, atque adeo

eadem pie persoluto voto pristinae sanitati est restituta .iAlia pudica mulier philtro dementata, ςrauissima ama' illusione infestabatur di sed ex Oacerdotis nostri consilio confessa, sacroque pane recreata pudicitiam illaesam seruauit. Haeresim publice priuatimque abiurarunt omnino septem. Vnus

703쪽

iis etiam haeretici Ministri machinationes Λ- pologetico scripto subuertit. Nec aegrotis & capitis reis opera nostrorum defuit. Donatus unus a nostro Crucifixi imagine, daemonem, quicum antὰ familiarius vixerat, fugauit inposterum. Domus nostra piorum liberalitate ampliata,scho Iae etiam Archiducis beneficentia , & senatus cura instructae. Templo accessit quingentorum florenorum aestimatio. Pagi magno rusticorum fructu lustrati, sacris commentationibus vacarunt sacerdotes aliquot, quorum duo in Religionis septa se recepere. ATTREBATi ad superioris anni sacerdotes, quatuor & tre ei domesticae Adiutores, accesserunt duo sacerdotes & praeceptor unus, scholarum pri- mitiis destinatus. Conciones habitae diebus sacris *pe quaternet,profanis per hebdomadam non rard, ut occaso & votum Pastorum, clerique erat. Bethunta etiam, & S. Pauli oppidum vicinum diuini verbi semine perspersum. In posteriore etiam catechesi erudiendis pueris methodus a nostro proposita, in publica oppidi archiva & S.C. relata, semelque directa catechismi regula stetit obtinuit. Visitatus cum fructu carcer. Captiui tres nostrorum interuentu & eleemosynis piorum hominum exempti. vel unus mille flore nos in pauperes contulit per nostros miseris distribuendos. Adiuti aegri, & omnium ad unum in xenodochio aliquando confessiones exceptae. E ercitia variis utiliter tradita, ex quibus iuuenes tres Capucinis se adiunxere, claustris etiam se in clusere virgines totidem. multi ciliciis & flagellis corpus domant, de vanitate admirantibus &renitentibus etiam parentibus triumphantes. Luctuosus omnibus bonis accidit obitus Reueredis

704쪽

o 8 PROVINCIA BELGICA-pus, Societati farens erat, ut eam heredem ex ast quo cuia neptibus reliquerit. i Multa ille pietatis documenta toto morbi tempore exhibuit, itaque intente Crucifixi imaginem intuebatur, ut oculi nunquam mortuo occludi potuerint. spes est beatam animam iugi naac diuinae lucis contemplatione perfrui, quam in nube &Nmbra tam studio. se quaeritabat. Auget i pem Visum nostro. oblatum. eratis forte Attrebato absens lea ipsa nocte , qua

spiritu Deo red didit: itaque visus , st sibi per quietem videre Episcopum hilari vultu ad portam insignis castelli sub amoeno colle sese salutantem, & lcisci tanti qui valeret, respondisse hilariter, Satis belle. deinde conquestum, carse in extremo morbo non inuisisset , ad mi ila excusatione Valedixisse subtristiore tamen vulta, quo se indicabat precibus dormientis commendare. & ecce subito expergefactus noster, & excusso stragulo fugientem umbra in prosequenti similis, derepente ita

psalmum De pro ovis spiritali quodam gaudio .

profusus erupit. Scilicet clim omnium nostrum precibus Attrebati cominendaretur, etiam absentis sitffragium expetiit : ut de quibus quam opti- .

me meritus fuerat ita viuis, continuo mortuuS aericiperet beneficium a singulis. Auximus potiori bibliothecae parte Francisci Maugre Praepositi At trebatensis, qui primus nostros Duacum aduentantes hospitio perbenigne excepit,& totos dei de triginta & quod excurrit annos, eandem in Societatem beneuolentiam continuauit. Accessit sacello casula pretij & operis exim ij a Gubernatore ciuitatis valde in nostros beneuolo: hieroth ca insuper & duo calices inaurati , non materia magis, quam manu, &pretio cospicua. Nec defuit ciuium liberalitas , mille etiam florenis praeteris

pellectilem in domesticum apparatum tributis.

705쪽

PROVINCIA BELGICA. 7oysed exim 1a Abbatis Vedastini munificentia, qui bibliothecam auxit, sacellum insti uxit, & multis

millibus aream futuro Collegio comparauit, finem non ante beneficentiae iacturus, quam Collegio culmen viderit impositum.

A Nnus hic periculis. quam fluctii. ecundior.

Plaeter Hollandiam circumiacentes legiones Iustratae alii bus Patribus, qua in hac Mallione versantur,stasia, Tiansit alanta, Traiectum Zelandia. Tantus bique diuini verbi ardor, ut eodem die his teriacete verba, secreto tamen, Os Crreat: Iaa - Lu6 concutius, ut his p culum nostiuisis creatum domo ipsa satellite .circumdata. Sed sit isti Deo propitio, nunc plastico elabens, nunc recto superlatu S: alter a PlatCre comprchensus , ea animi libertate rem suam egit, ut lytio persoluto, eodem

die sit di inissus, & libaeum etiam , seu Usculum sacrati Chrismatis e sacr*supellectile fisco.addicta Pimo Iis fauore recuperalit. LytIum illud pro cor- loris tutela depensum in animarum lucrum cessit: nam& cohors praetoria ea occasione fidei rebus instructa.& exat sit hoc flabello ardor Catholicus, ut tota nocte quae natalis Christo erat, cubiculum piis canticis & sermonibus resonaret. Confessiones hic adeo crebrae, ut totos saepe dies cum nom-bus absumant. Passim infantes & pueri, nonnulli etiam adulti, baptismo & catechesi initiati. Sacrilegus & incestuosus multorum concubinatus sublatus. Viget hic castitas in fornace libidinis, nobilium aliquot Votis conceptis. Virgo quaedam annorum viginti, cum pridie parentes de religione differentem nostrum audissent, & iam filiarum a

liquam licet timide Deo consecrassent, via hac

706쪽

io PROVINCI λ BELGICA. opportunitate,irrupit mane in cubiculu parentum abiecto habitu saeculo renunciatura: supplex, licet aegre impetrat,reiectisque aureis argenteisque murenulis, & id genus cimeliis, virtutum choragio se nunc ornat studiosius , quanto ante vanitati erat addictior. Ad Catholicae Ecclesiae gremium traducti plusquam centum. Inter eos unus praesese uido spiritu, multa Catholicis ore blasphemo obiectare solitus, ita resipuit, ut qui antE plurimis auctor erroris fuerat, phst pon paucioribus dux ad fidei rectae tramitem extiterit. Catholici, quorum plerique nomine tantum censebantur, nunc fidem moribus exhibet, salutaria praecepta edocti; quam ante opinione potius obtinebant, quam re vendieabant. Nobilis quida, cuius fides diutino tem pore iam intepuerat, aduentu nostro ita redarsit, ut sarcinulam nostram per multa milliaria ipse tulerit,& uxorem ad haereticorum conciones properantem , funibus & verberibus domum retraxerit populo inspectaqte. vocatus idem a loci satrapa iudicio se stitit,& fidem donum Dei, liberumque ςius exercitiu afferenti iudici, Quid ergo, inquit, nobis fidei nostrae exercitium interdicitis 3 mihi, aiebat, uxori* cura demandata, Deo fidei eius mihi reddenda ratio, quam nullis minis, nullis blanditiis ab auitae fidei tramite recedere patiar. Ce tant ciuitates, & in iis familiae, quae quo tempore ordineue Patrem habeant. Sed& pagi in certamen veniunt, submissis undique curribus qui eum a-

707쪽

PROVINCIA POLONIAE.

UMERANTvR in tota hac Prouincia cum iis,qui in captiuitate sunt Soch quadringenti septuaginta v-nus. In Domo S. Barbarae duodeuiginti; in his sacerdotes decem, is reliqui rei domesticae adiutores. In Domo ars autenii septem : sacerdotes quinque, Coadiutores temporales duo In Collegio Vi nensi sexaginta: praeceptoreS Undecim ; quorum duo Scholasticae Theologiae, unus Positivae, Coa trouersiaru & Hebreae, Casuum conscientiae unuS, unus itidenn Philosophiae, scholarum inferiorum sex: scholastici tres & viginti: curatores rei domesticae quattuordecim. Bransbergae tres & triginta; ex quibus sacerdotes duodecim, prςceptoreS Octo: Casuum & Controuersiarum unus , Philosophiae unus, unus Mathematicae, Eumaniora litterarum quinque: Coadiutores nouem. Pulto uiae duodetriginta; sacerdotest undecim, decem praeceptores: ex his, Casuum vnu , alterCoamouersiaru, duo alij Philosophiae & Mathematicae, scholarum inferiorum reliqui: scholastici sex, septem Coadiutores. Posnaniae quinquaginta & Vnus: horum e numero sacerdotes quindecim, professores tredecim; scholasticae Theologiae duo, duo Casaum, Positivae, Philosophiae, α Hebraeae singuli, inferiorum scholarum quinque: scholastici viginti sex, nouem Co- adiutores. CaIliiij unus & quinquaginta sacerdotes quattuordecim, decem praeceptores: in his tres Philosophiae, Casuum unus, alter Controuersiara, tertius Mathematicae, quattuor reliqui scholarum

inferiorum: scholastici viginti quatvuor, Coadiatores decem, Iarostauiae duodetriginta in uniue

708쪽

712 PROVINCIA POLONIAE. sum, sacerdotes duodeuiginti ; ex his qui tertium

tirocinij annum ponunt, Undecim : praeceptores quinque , Coadiutores septem. Lublini septem dc vigii mi, sacerdotes nouem, praeceptores quinque, sextus nostrorum, qui humanioribus litteris dant operam,& sex numerantur: Coadiutores octo. Pollaciae quadraginta unus. in Collegio sacerdotes sex, ites praeceptores, Coadiutores octo: in Nouitiatu vero adiuncto, sacerdotes duo, duo Fratres veterani ; nouith scholastici quindecim , quinque Coadiutores. Nieivvisj duo & triginta, sacerdotes Octo, praeceptores sex, Casuum unus i quos bis in die praelegi ij alter Controuersiarum, tertius acade micorum nostrorum, qui intra domesticos informantur parietes; tres alij inferiorum scholarum: Casu uni auditores sex, totidem Rhetores academici, Coadiutores octo. Rigae quattuordecim, sacerdotes octo: quorum unus ob paucitatem frequentantium discipulorum, omnes inferiores lit teras profitetur: scholasticus unus pro Loth auis, Coadiutores quinque . Gedani sex , sacerdotes quattuor, Coadiutores duo. Leopoli decem, quinque sacerdotes, totidem Coadiutores. Torunii septem, quattuor sacerdotes, reliqui tres Coadiutores.In residentia Sendo miriensi tres, duo sacerdotes, tertius Coadiutor. In Suecia captiui.

Domus Professa sanctae Barbarae

M gremium Ecclesiae Catholic per nostros ad-- ducti hoc anno, partim schismatici, partim hae retici, ex variis hqreticorum lacunis quinquagin ta septetn: quorum plerique vel ab ineunte aetato

'haeriesi aut schismate educati, vel pluribus annis

709쪽

PROVINCIA VOLONIAE. TI3 implicati fuerunt. Vnus etiam extitit, qui cum differret conuersionem suam, & correptus a Deo al-gritudine corporis saepius recurrente , immobilis permaneret: tandem visu quodam admonitus, permotus est. Apparuit ei specie venerabili lenex v num ex patronis regni huius fuisse facile crediderimi habitu Episcopali: qui vel bis grauioribus

hominem allocutus , minas etiam adiecit, nisi ad Deum conuerti, & in sinum Ecclesiae redire properaret. fecit,& exo mologes rite facta, Deo & Ecclesiae reconciliatus est. Confirmati itidem nonnulli in fide nutantes, nostrorum opera &directione. Malio metanus unus S tha, alter Iudaeus, de

fidei mysteriis domi nostrae init rueti, & ad baptismum rite suscipiendum dispositi. Ab improba dc

impura vita, qua multo tempore non sibi tantum, sed pluribus aliis ob scandalum nocuerunt, ad meliorem frugem adducti quinquaginta . quorum nonnulli fuerunt, qui non contenti exemplo nocere pessimo, suam quoque operam in seducendis

aliis interponentes, eo magi S nocuerunt, quo maiorem ob certas circunstantias gradus vel condi . tionis suae, auctoritatem habuerunt. Confessiones a multis annis intermisiae, auditae plurimae, generales etiam totius vitae non paucae. Quidam variis

spectris a daemone illudi solitus, semel etiam de uno loco ad alium remotiorem asportatus, post factam apud unum e nostris confessionem, omni Scmetu & illusione liberatus es L. Plures item alij contra varias daemonii praestigias nostrorum consiliis praemuniti. Inimicitiae inter multos sopitae: ita quibus erant aliquae magni momenti , quae ad ca des & homicidia perpetrata vel perpetranda spectabant. Vnus qui sese daemoni deuouerat,& varia veneficia lucri comparandi caussa)exercuerat, ad mentem rediit saniorem, expiatus consessione sa/ YYYI3 cra.

710쪽

774 PROVINCIA POLONIAE.

cra. Praelatorum rogatu adierunt nostri Religi sorum monasteria duo: alterum Montalium; virorum alterum,&consuetis Societati mediis, multorum saluti consuluerunt. Exercitia spiritualia variis per uis, sed praecipuὸ Religiosis & Ecclesiasticis cum fructu tradita. Collapsia Congregatio quaedam sarcularium, ad subleuandas pauperum necessitates instituta, eorum praesertim, qui in publicis plateis, sine omni pene solatio iacebant, magno pauperum commodo nostris interuenientibus, restaurata est. Fabrica noui templi egregia hoc anno sumpsit incrementa liberalitate Serenis

simi Regis, qui per se videre voluit: & postquam vidit, eius quam primum perficiendae cupidus, ampliores sumptus annuos suppeditari mandauit. Supellex sacra sacristiae,& templi nostri piorum

liberalitate insigniter aucta est, Ita ut excedat valorem florenorum mille.

Domus V arseruensis.

V Artavi et maius, quam pro nostri ordinis, in ea' urbe, hominum numero extitit lucrum animarum. Prςcipuus fructus d sacris conseisionibus, ad quas frequentandas non ciuitas solum, sed unia uersa fermὸ eius territorij inducta nobilitas; idque eo potissimum tempore, quo pestilentiae vis ciuitatem, eiusdem metas Omnem circumcirca regionem occupauit. Tres e nothris, qui adiuuadis languentibus adessent, in urbe relicti, tametsi sum. mum vitae tapius adirent periculum , intacti relicti, Deo nimirum prouidente, ut eorum corpor non tentaret contagio, qui multorum animis sa- Iutem adferrent. Itaque per id tempus & alias frugiferae animorum expiationes, tum vitae quotidiani, quam plurima: i tum vero a Primis aut plu-