장음표시 사용
211쪽
principia omnium generabilium tam substantialium , quam accidentillum. quinta, quia Aristoteles petitione principii peccat: quia uult probare, quod in subitantia sit una contrarietas, & accipi t, quod in omni genere sit una prima contrarietas. De prima dixit Alexander, quod nomine generis intelligit genus praedicabile de pluribus specie dii serentibus, cum dicit, in omni
genere est una prima contrarietas , intelligit per contrarietatem qualem
cunque: & ita per genus intelligit quodlibet genus, siue subalternum, si ις generalissimum, S unumquodque habet unam primam contrarietatem, qualiscunque illa sir, dixit substantia est genus quoddam . non intelligit genus, quod diuiditur in genera, sed quod diuiditur in species: quia is . Metaphysices in triplici differentia substantia est, scilicet materia, forma, compositum, Se substantia, quae praedicatur de illis, est analogum . ideo Auerrora reprehendit Porphyrium, qui dicebat substantiam esse genus univo cum ad omnes substantias . ita, cum triplex sit substantia, materia, sorma, compositum: materia diuiditur in materiam caelestem ,& in materiam corruptibilem : & forma diuiditur in sorma coniunctam materiae, & in forma separata a materia. copo sita substantia alia est simplex, ut elementa: alia mixta. & mixtorii aliqua animata: d haec sunt tria vegetatiuii , se n sitiuu, & m tellecti uti. dicit ergo Alex. quod Arist. per substantiam, formam comviri a materiae: quae pollea forma diuiditur in plures species, ita quod sit formaliter ratio, in omni genere est una contrarietas ; sed substantia, id est forma est quoddagenus: ergo in ipsa est quaeda contrarietas; si una contrarietas, ergo duo cintraria:& principia rerum naturalium sunt prima contraria: ergo duo sunt principia rerum naturalium . & Thenustius uenit in hanc expositionem, ut
dicit Ioannes, quia, inquit, loquitur de genere, quod diuiditur in speciem, non autem de eo, quod diuiditur in genera; sed huic expositioni contradicit Simplicius, & est ratio prius facta: quia Aristoteles intendebat tradere principia omnium generabilium: hic uero inuenit tantum principia substantiae. Secundo, quia forma coniuncta materiae est genus, quod diuiditur nedum in species; sed etiam in genera: quia forma coniuncta materiae diuiditur in sormam elementorum simplicem,& formam mixtorum.& forma mixtorum, aliqua ellinanimatorum, & unaquaque es genus: quia vegetativa est genus
ad suas species,& ita de aliis. Tertio, quia nihil diuidit seipsum: quomodo ergo per formam intelligit genus, quod diuiditur λ quia sic diceremus, in aconiunctam materiae habet duo contraria, scilicet formam materiae coni uncta, & priuationem . est etiam alia ratio Simplicii, quia Aristoteles dicit,
quod omnes contrarietates reducuntur ad illam primam contrarietatem,
scilicet ad priuationem,& habitum . illae autem differentiae, quae diuidunt
formam materiae coniunctam, sunt differentiae naturales. ideo non reducuntur ad priuationem,&habitum: quia priuatio non est ens sormaliter. ideo aliter praeceptor Simplicii, quod per genus intelligit subiectum. itaque se sensus, in omni genere, id est in omni subiecto est una prima contrarietas, sicut dicimus, quod numerus est genus paris,& imparis: & ita cum supra dicebat corporia Democriti esse eiusdem generis, id est subiecti, & naturae, ut diximus: est ergo haec expositio Ammonii, in omni re subiecta est una prima contrarietas, quae triansis utatur circa illam rem subiectam, sed substantia est quoddam genus subiectum omnium corruptibilium: ergo in substantia est una prima contrarietas, quae est priuatio, di habitus, quae est causa fora malis omnium corruptibilium. Si dicetis, quod prima ratio stat, scilicet quomodo
212쪽
quomodo Aristoteles inueniens prima principia generationis substantiae credit iuuenisse principia generationis accidentium respondet Ammoniti quod, cum Aristoteles demonstrauit prima principia substantiae esse priuationem , di habitum . ita etiam demonstrauit principia prima accidentium: quia illa principia generationis substantiae sunt etiam principia generationis accidentium. &sicut ensest commune substantiae, &accidenti sed primo se deflectit ad substantiam di deinde ad accidentia; ita ergo cum enumerauerit principia substantiae . inuenit etiam principia accidentium; sed haec responsio non placet Simplicio: quia, cum genera sint re diuersa, habebunt principia re diuersa: quomodo ergo principia substantiae sunt principia accidentium 3 etiamsi esset una contrarietas in omnibus generibus, sequeretur, quod omnium illorum generum esset unum genus: quia una contrarietas est tmius generis, quod est falsum: quia decem genera illa sunt generali Dsima. tertio, quia dicit, ens se prius deflectit ad substantiam, quam ad accidens . dicit Simplicius, hoc nou est uerum: quia accidens non est ens ratione substantiae, sed ex propria natura. bene uerum, quod ordine quodam prius inest substantiae: deinde accidenti per se. ita principia non prius se deflectunt ad substantiam, quam ad accidens, itaque ratione substantiae accidens habet illa natura per se est ens: ideo habet prima principia. etiam quomodo pergenus intelligit subiectum, quia nondum demonstraui t, quod esset unum subiectum rerum corruptibilium: sed infra demonstrabit,&argumentum uidetur laabere esticacia. Quinto aduersatur Ioannes hic expositioni, quia dicit, quod sibi contradicit: quia cum Aristo teles dicit, substantia est quoddam genus: quid intelligit per substantiam, nisi genus generalissimum Z intelligit et ' so genus praedicabile,& non subiectum. etiam quia omnes contrarietates
illius generis debent reduci ad illam primam scilicet priuationem . habitum : & quid hoc est nisi accipere genus substantiae quod est praedicabileλ & illud includeremus talem contrarietate, cum prima sit, quod genus intelligit genus generalissimu uniuscuiusque praedicamenti. itaque sit sensus. in omni. genere supremo praedicamentorum est una prima contrarietas, substantia est quoddam genus supremum& dixit quoddam comparando ad alia genera accidentium . illa autem prima contrarietas, dicit, quod est excessus, & desectus: quia omne genus diuiditur per differentias oppositas: quarum una est perfecta; alia habens rationem imperseeu: ideo omnium praedicamentorum contrarietas est excessus, & desectus: ideo competunt quantitati. sunt enim passiones quantitatis, & non possunt esse in aliis praedicamentis , nisi respectu quantitatis. quomodo ergo haec prima contrarietas inest aequaliter in
omnibus praedicamentis Z secundo, nulla esset ratio Aristo. quia dicit princi pia substantiae sunt excessus,& qefectus: hoc non est uerum, quia Aristote-teles nunquam dixit, quod principia rerum sint lexcessus, & defectus: sed dixit , quod habitus, S priuatio sunt prima principiam alia: ideo aliter exponit Simplicius ex Eudemo Rodio, & dicit, quod Aristoteles per genus intelligit qualecunque genus, siue supremum, siue infimum, ut substatia, cuius
cst prima contrarietas animata, & inanimata quantitas habet primam contrarietatem simile dissimile; quantitas aequale. & inaequale. & ita omnia alia genera diuiduntur per primas contrarietates scilicet per primas suas differe-tias: & ita dicit, uerificatur in genere substantiae . cum uero dicit substantia
est quoddam genus, intelligit per substantiam essentiam, siue illa sit essentia accidentium, siue substantiae : & ita dixit, substantia est quoddam genus, . Cc 1 quia
213쪽
quia accipiebat substantiam improprie,& ita accipit pro essentia, quia uult tradere principia communia omnibus generalibus. Exemplum, sicut dicimus : albi substantia est dis regatiui uisus. per substantiam intelligimus essentiam ipsius albi , non substantiam, quae subsistat. ita cum dicimus nigri su stantia est congregare per substantiam, intelligit ellentiam, ita in antepraedicamentis, cum dixit, aequivocastini ea , quorum nomen est commune , diratio substantiae diuersa. per substantiam intelligit essentiam; ita etiam , hic per substantiam intelligit essentiam. sed haec expositio est salsa, quod scilicet
habitus, & priuatio sint contiis N ipsius essentiae , quia sit sile: ergo talis esi sentia esset genus commune: cuius opi' O si tum dixit Aristo teles quarto Netaphysices, ubi dixit ens esse analogum, & non genus: & quia dicit, quδd eadem non sunt propria omnium praedicamendorum , quia in unoquoque est sua contrarietas. oppositum dixit Aristoteles Iz. Metaphysices quaerens an eadem sint principia omni uin praedicamentorum, dixit, lubd non sunt eadem simpliciter, quia sic haberet unum genus commune: sed sunt eadem proportione, id est analogia: & haec sunt priuatio, Sc habitus , quia propo tione sunt eadem in substantia, dc accidentibus: de qualitas non diuiditur per simile,&dissimile, quia hae sunt passiones qualitatis; ita aequale, de inaequale sunt pastiones quantitatis, no dii ferentiae . tertio, quia hic tantum uult inuenire principia substantiae, quia uult inuenire principia omnium rerimi corruptibilium: per res intelligit substantiam , quia accidentia sunt conseque tia ad rest ideo Simplicius sibi aduersatur, quia infra exponens illa uerba,
quod, postquam adinvenit principia rerum naturalium, exponit per res nasturales substantiam, de non accidentia.
Pstoa Aho Aristo teles, quod principia essent finita multitudine i de hane rationem adduxit, in unoquoque genere in una prima contrarietas, de se stantia est quoddam genus, ergo: sed prima contrarietas sunt duo contraria . de illa duo contraria substantiae sunt principia rerum naturalium t ergo prima sunt finitar sed, ut dixi , erant tot dubitationes apud Graecos, quot uerba. propter has dissicultates recitaui plures modos dicendi, de reieci omnes illos modos. ultima, quae fuit Simplicii, quδd Aristoteles nomine generis intelligit genus praedicabile; itaque in unoquoque genere est una cotrarietas qualiscunq ue sit illa, quia non est eadem in omnibus generibus; sed est diuetiasa, quia in quantitate est contraria, aequale de inaequale , inaequale simile, dedissimile substantiae, de quoddam genus: per substantiam intelligit essentiam, quae est eommunis decem praedicamentis , sic in substantia hoc modo sumpta est ista prima contrarietas. priuatio, de habitus, quae quidem sunt principia omnium rerum naturalium, de ita inuenit principia substantiae proprie', α accidentium, quia per substantiam intelligit essentiami sed reieci hane opinionem, quia omnis contrarietas est unius generis . cum igitur priuatio , de habitus sit contrarietas euentiae: ergo essentia illa est et genus, cuius oppositum dixit Aristoteles quarto Metaphysices .secudo, quia r 1. Meta physices dixit, quod in omnibus praedicamentis non sunt eadem principia simpliciter, & genere; sed sunt eadem analogia: & haec sunt priuatio, dc habitus, dc primo inest substantia. secundo, reliquis praedicamentis dixi. tertio, quia oristoteles hic quaerit tantum pincipia rerum naturalium, id est corporum, quia
214쪽
LECTIONES IN PHYS. ARIST. Iosnomine rerum intelligit corpora. accidentia autem sunt affectiones eorporis, quod si Aristoteles ponat exemplum de accidente, quδd scilicet dicat, quod album sit ex albo, facit, ut magis declararet: ideo quinta expositio Ioannis grammatici, qu bd nomine generis intelligit genus praedicabile; ita quod sit sensus in unoquoque genere. praedicatio est una prima contrarietas non eadem , sed diuersa, quia ita substantia prima contrarietas est priuatio,& habitus inquantitate continuum, & discretum uerius excessum ,& defectum, quia continuum reducitur ad defectum, discretum ad excessum, quia discretum cum oritur ex diuisione, occupat plura loca: dc sic habet ratione excessus . in qualitate est contrarietas rarum, & densum, quia in duplici dis serentia sunt qualitates primae, de secundae, ut odor ,&sapor . prima sunt quatuor primae, scilicet caliditas, frigiditas, humidum, & siccii: tk istae reducuntur ad rarum, & densum, quia caliditas ad rarum, frigiditas ad densium: ideo cum secudae reducantur ad primas, & primae ad rarum, & densum, prima co-trarietas erit rarum &densum. Dixit, siubstantia est quoddam genus, quia substantia potest considerari dupliciter, ut ens simpIiciter ,& se sub lautiae non est prima contrarietas priuatio, & habitus hoc pacto: sed substantia di viditur in corpoream, & in incorpoream . potest considerari substantia, ut materia praecedens formam generatione, & sic substantiae primae conitrarietas est priuatio, & habitus; ideo dixit, substantia est quoddam genus, quia non accepit genus, ut in praedicamentis, &ut ensi sed ut subiectum praecedens differentias, & dicit unum intellectu dignum, quia dicit, quia genus praecedit generatione differentias, quo modo declarat Z quia primo ad inue nil sormam generis ipsi Socrati, deinde sorma hominis, quae formae omnes simul sunt in eode subiecto; sed sorma generis praecedit generatione forma, quahomo est homo: N cum ad inuenit forma hominis, remanet etiam forma generis; sed multa falsa dicit, quia dicit, potest considerari genus, ut praecedit differentias; tamen cum eis est, hoc non est uerum, licet sit veruin, quod prius generetur. Dicit Aristoteles, quod prius generatur animal tempore, quam equus: ideo aliquod est sub senere, & no in specie, sicu i cii in animam inuenit senstiua, quae non est periecta: tunc est animal, & non equus . cum uero fit persectior generatio, generatur senstitia perfecta:& tunc specificatur illud individuum, & est in specie: sed in aduentu persectae formae corrum pitur imperfecta exemplum . homo prius uiuit uita plantae, quam animalis ;tamen non est planta, quia talis uegetatio ordinatur ad sensum. cum uero aduenit sensitiva, corrumpitur uegetati ua: &sic cum postea aduenit senti tua perfecta, corrumpitur imperfecta: & per eadem sormam equus est substantia animal, &equus. & sic in hoc errat roannes, quia dicit, genus prae cedit differentias generatione, & simul cum est ita, quod ponit formam ania malis esse actu in aliis sormis specificantibus subiectum , errati quia non possunt esse tot soria ae substantiales , quot praedicamenta essentialia , quia subiectum est unum ab unitate sormae. si essent plures formae, subiectum non esset unum. & hoc argumento usus est Aristoteles aduersus Platonem. & duae formae eiusdem generis non possunt simul esse in eodem subiecto,& in eadem parte materiae, & dico, eiusdem generis, quia Simplicius & omnes praeci ponunt in homine duas animas. ex Aristoteles secundo ethicorum, ubi dicit, duae sunt animae in homine, illae tamen sunt diuersi generis: eiusdem generis non pollunt esse in eadem parte materiae, quia cum una informet materiam, reliqua superfueret, quia esset , ut accidens. tertio, quia septimo Mutaphy-
215쪽
sces differentiae debent sapere naturam generis .s autem tot essent sormae in composito, quot praedicamenta essentialia, disterentiae non saperent naturam generis, quia cum diuideretur substantia in animatam,& inanim tam , N animata in uegetatiuam, & sensitivam, S intellectivam, esset animata per formam animationis, vegetativa per formam vegetatiuae, sensiitru per sensitivam: & sic non saperent naturam generis: ideo positio erroneata inter Graecos est. secundo, errat 1 oannes in alio, quia dicit, si consideratur substantia, ut ens, sic eius non est prima contrarietas priuatio, & habitus ; sed tantum, ut est subiectum generationis,& corruptionis. sic deinde est de aliis praedictis, quia debent considerari, ut subiectum generationis, &qua ratione substantia, ut substantia, habet primam contrarie talem, priuationem, & habitum, ita di alia praedicamenta habebunt priuationem, di habitum . quomodo ergo dicit, quod illa genera habent diuersas contrari et tes λ Errat in alio, quia dicit, quantitatis contrarietas est excessus, &defectus, quod est falsum: quia excessus, & defectus sunt proprietates quantitatis & non primae contrarietates ipsius. etiam rarum,& densum non est prima contrarietas qualitatis, quia licet secundae reducantur in primas, primae noreducuntur in rarum, de densum : immo, ut quarto huius dicit Aristoteles, rarum ,& densum sequuntur primas qualitates: quia raritas sequitur calefactionem: ideo si illae primae qualitates reducerentur in rarum ,& densum, tuc non essent primat.& sic Aristoteles non expressisset prima corpora simpliciter: ideo dico, quod prima principia sunt eadem analogia, ut secundo Metaphysices dixi t, & per genus intelligit senus praedicabile: & sic in omni genere praedicabili est una prima contrarietas , quae est eadem analogia , quae est priuatio, & habitus, quae sunt prima principia rerum naturalium . sed dicetis, substantia diuiditur in corpoream & incorpoream . quomodo ergo diuiditur in priuationem, & habitum λ iam dictum est, quod substantia consideratur; ut subiectum senerationi, & corruptioni, & non, ut substantia simpliciter:& sic prima eius contrarietas est priuatio, di habitus :d sic patet prima propositio, quomodo in omni genere sit una prima cotrarietas, quomodo aliae contrarietates reducuntur ad habitum, & priuationem, quia substantia diuiditur in corpoream & incorpoream, quae ambae sunt positiva, quomodo ergo reducuntur in priuationem,& habitum Dico , si considerantur aliae contrarietates, ut ad generationem , faciunt sic, reducuntur ad priuationem,&habitum. non est autem necesse, quod priuatio & habitus
praedicentur de omnibus contrariis: sed sussicit, qudd, ut subsistat gener tioni, reducantur ad illa, quia si substantia fit, ex non substantia fit. erat secunda dubitatio, cur dixit, substantia est quoddam genus. Dico, quod Aristo t. uolebat numerare genera uni uoca: & quia substantia ut communis
mnibus substantiis,& analoga, quia substantia diuiditur in corpoream &incorpoream , corporea in materiam , & formam, forma in aeternam,&corruptibilem, materia in caelestem, & corruptibilem, aeterno uero , &co
ruptibili nihil uni vocum io. Metaphysices: Ideo Au erro es reprehendit Porphyrium, qui dixit, substantiam cite genus generalissimum , quia dicit tantum , substans a corporea rerum corporalium est genus generalissimum. an recte reprehedat, alias dixi , quod non: quia Aristo teles 7. Metaphysices dixit, substantiam esse generalissimum : quomodo ergo errauit. ita etia quantitas diuiditur in perpetuam , ut caelestis,& corruptibilem: ita & qualitas rideo dixit, subsantia est quoddam genus, quia per genus intelligebat subi
216쪽
LECTIONES IN PHYS. ARIST. , Io
ctum generationi, de corruptioni, quod est genus uniu cum . erat tertia dubitatio, quia Aristoteles tantum inuenit principia substantiae . Dic O , ut lo annes, quod per principia substantiae innuit principia accidentium, quia eadem sunt analogia, ut 12. Metaphysices, S sunt priuatio,& habitus, licet primo inlit substantiae: ideo Aristotcles adinveniens principia substantiae fecit intelligere principia accidentium. erat quarta dubitatio, quia in maiori petit, quia sumit, quod debet probare. Dico, non petit, quia Aristoteles accipit maiorem illam uniuersalem ex inductione, & mani ste in accidentibus , quia dicebat in genere accidentium album fit ex non albo, id est habitus ex eius priuatione: ideo accepit illam maiorem uniuersalem in omnibus generibus ex inductione: ideo postea intulit conclusionem. Ioannes tangit hanc quaestionem , di nescit soluere. dicit enim quod Aristoteles non petit in maiori, quia fiebat manifesta maior, quia rei generabilis terminus est delibnitio unius rei , est latum definitio una, di illi opponitur priuatio: ideo principia rerum naturalium sunt delinitio ,& priuatio .& loco formae intelligit definitionem; sed est purus error, quia generationis rei terminus est sorma, &non delinitio. etiam quia definitio non habet este in re; sed tantum iniim tellectum, quia constat definitio ex genere , de differentia, quae sunt uniuersalia, quae uniuersalia tantum in intellectu sunt, de non in re: sed quod generatur est res, ideo terminus : ideo terminus gunerationis no est delinitio: ideo
melius est dicere, quod accepit maiori. ni induetione: ideo est clarior conclusio iacis
DEM NsTRA EAT,Aristoteles quod principia rerum naturalium formalia erant finita addit tres rationes, quia natura de possibilibus uersatur semper in id , quod melius est: sed possibile est rerum naturalium principia ellesinita, quoad generationem, bc corruptionem non infinita: ergo melius est ponere finita: maior est suam festa, quia natura semper de possibilibus uersatur circa melius: minor declaratur, quod possibilius sit rerum naturalium seruare principia ponendo illa finita, quae inlinita ostendit ex Empedocle, quia ponebat 6. principia quatuor elementa, & litem, & amicitia: & dicebat facilius et se ita seruare omnia principia rerum naturalium . quod autem in lius sit ex finitis, quam ex infinitis patet, quia infinitum est igno tum: finitum est notum. etiam quia natura semper agit expeditiori uia, quae potest agere. sed agere per principia sinita est expeditior uia. ergo quarta ratio, quia prima contraria sunt multitudine finita: prima principia generationis sunt prima contrariat ergo prima principia sunt finita multitudine. maior est manifesta, quia omnis contrarietas cst inter duo contraria: ergo prima contraria sunt finita: sed prima principia sunt prima contraria, pate t: quia prima principia sunt prima, quia communia. Sc ex illis omnia fiunt, quae fiunt tergo sunt finita multitudine principia naturalia. & ad declarationem allum pii dicit, contrariorum quaedam sunt priora natura, quaedam posteriora: priora sunt magis uniuersalia,& continentia, ut segregatio , di disgregatio sunt priora secundum antiquos: posscriora sunt album ,& nigrum . cum ergo prinia principia sint ,& debeant ei e maxime cotinentia, & comunia, Id ita sint
prima contraria, quia sunt continentia,& maxime communia: erigo principia sunt prima contraria. addit uerbum obscurum, oportet principia se in per
217쪽
per manere, dupliciter exponit Alexander, quia dicit principia non possunt generari, quia si generarentur illa non citent prima principia, nec possunt corrumpi, quia si sic, illa principia amplius non fieret principia rei generandae,
cuius oppositum dixit Aristoteles 3. Physicorum , ubi demonstrauit ex aeternitate motus mundum esse aeternum: ideo & generatio aeterna :& se secundo de generatione & corruptione dixit, generatio est aeterna, quia motus caeli est aeternus, ideo ex accessit solis fit generatio, e x recessu corruptio. de
quia dicit prima principia sunt maxime communia: ideo uniuersalia ; sed uniuersalia non possunt corrumpi 7. Metaphisices, sed tantia singularia: ideo prima principia ex quo uniuersalia non possunt corrumpi: sed obstat ei Sima plicius , quia omnia contraria sunt adinvicem transmutabilia: quod ita probat aeternum, caret contrariis :& sic non corrumpitur. quod autem habet contrarium, necesse est , ut corrumpatur. cum ergo prima prine ipia sint
contraria, ergo transmutabilia sunt adinvicem. etiam quia dicit prima principia sunt uniuersalia: ideo aeterna: uel accipit uniuersalia, ut singularia sunt;& sic sunt corruptibilia, & generabilia, quia haec forma corrumpitur, & ita haec priuatio: si accipiat uniuersalia principia pro uniuersali, sic no generantur,& sunt aeterna; sed sic c5traria. secuda& alia principia sunt aeterna: ideo nulla erit differentia: ideo in textu . dicit Simplicius, quod prima pratae 1-
pia oportet semper manere, quia carent generatione,& corruptione: sed cadit in foveam, quam secit contra Alexandrum. & declarat, quomodo prima principia carent generatione,&corruptione, quia generatio est com ponti . Metaphysices:&ita corruptio, unde sorma bouis non corrumpitur , sed bos. sed utar argumento aduersus ipsum, quia contraria sunt transeferentia adinvicem: sed prima principia sunt contraria: ergo etiam si proprie compositum generatur, & corrumpitur; non dicit tamen generari, nisi ratione formae: unde bos dicit generari, quia forma eius generatur:& ita forma generatur, & corrumpitur, cum. s. desinit esse. Io. ali ter. & tertio dixit Alexander,& fuit expositio Averrois , quod prima principia oportet semper manere, id est stare, id est non habent priora principia, ex quibus generentur,& in quae corrumpatur. sed est dubitatio apud me, quia superfluaerit illa particula semper, quia si prima principia dicuntur manere, quia habent statum, cur addit semper ὶ ideo est quarta expositio Ioannis Ammonii & Simplicii. hic prima principia oportet semper manere, quod illud semper non dicit uniuersaliter temporis; sed rerum;& est sensius . prima principia
oportet semper manere, id est oportet ut sint in omni generatione,& coraruptione, & seruentur in omnibus: & talia principia prima sunt priuatio, de habitus. exemplum, quia nigrum, & album sunt cotraria illis. priora adhuc sunt calidum,& frigidum, his rarum, & densum, his uero congregatio, Mdi regatio, istis uero priora sunt priuatio,& habitus .s generatur album ex nigro, hic uero seruatur talis contrarietas albi, & nigri: sed illa communis, quae est priuatio,& habitu conseruatur,& ita cum nigrum fit ex albo ibi est prima contrarietas, quia ex non nigro fit nigrum ,& in omni genera tione est prima contrarietas: & talis cst communis omni generationi: ideo contra principia sunt maxime communia, & continetia: & principia prima sunt maxime communia,& continentia: ergo prima principia sunt prima contraria. probaui tergo illam minorem, quod prima principia sint contraria, ex illa propositione, quod prima principia oportet semper manere, id est esse communia omni generationi: & ita primaprincipia sunt communi . . generationi
218쪽
Iosgenerationi omni: ideo prima principia sunt prima contraria: sed est dubitatio, quia Plato dicebat oppositum, quod prima principia sint aeterna. uidetur, quod Aristoteles loquatur consormiter Platoni: ideo dicit , principia oportet semper manere. Dixit Simplicius, quod Plato loquebatur de principiis extrinsecis, Icausis aeternis, ut sunt animae caelestes, quae sunt aeternae.
Aristoteles uero loquitur de principiis intrinsecis, quae sunt corruptibilia: hucusque uenati sumus duo principia formalia, scilicet habitum, pri uationem . Volumus uenari tertium, quod est materia ,&sic sensim nos ducit Aristoteles ad inueniendum tertium principium . probat ergo, quod, prae ter contraria, sit aliud princicipium, quod ut subiectum, de dicit. non satis sunt contraria ad generationem; sed necesse, quδd inueniatur subiectum, quod transmutetur per illa.& hoc probat multipliciter , quia principia, quatenus principia aliquid faciunt, id est sunt causa ellandi aliis . haec contraria, ut contraria, nihil possunt facere: ergo principia contraria non post undesse per se principia. maior est manifesta, quia principia aliquid faciut, qui aliquid instituunt, minorem declarat, quod contraria non postulat aliquid sacere, quia omne agens debet agere in subiectum, quod sustinent suam actionem, de cum ipso remaneat, hoc est clarum ex se, quia si agens debet agere, oportet quod agat in subiectum, ut substineat suam actionem: sed nullum contrarium potest esse subiectum alterius contrarii, & non potest actionem alterius contrarii substinere, quia actio unius contrarii, non potest actionualterius contrarii substinere, quia actio unius contrarii corrumpit alterum: unde exactione nigri corrumpitur album, & album non suscipit actionem contrarii sui; sed ab illa eorrumpitur. Dat etiam exemplum Aristoteles ex Empedocle, quia dicit, lis corrumpitur ab amicitia, de non potest esse eius subiectum: ideo etiam tertium subiectum. est alia ratio, quae diuiditur in duos syllogismos, contraria nulli subiiciunt, principia subit ei untur; ergo prima principia non sunt contraria, etiam prima de subiecto non dicuntur sed contraria de subiecto dicuntur, quia insunt subiecto : ideo principia nosunt contraria; sed ostensum est, quod prima principia sunt contraria, ergo debet poni illud subiectum . sed Simplicio magis placet, quod resoluatur In syllogismum unum per illam coniunctionem, quia dicit contraria insunt in subiecto, de sunt accidentia , quia in substantia non est contrarietas . cum ergo accide tia sunt, & sic in subiecto: prima principia no sunt in subiecto, quia si sic non essendi, ergo prima principia: quia subiectu esset eis prius: ideo prima principia non sunt contraria; sed iam ostensum est esse: ideo detur principiu, quod sit subiectum . Tertio, inquit Arist. nulla substantia habet contra riu, omne contrarium habet sibi contrariti; nullum ergo contrarium est sub statia: sed principiti generationis substantiae est substantia; ergo debet inueniri aliud subiectum,& substantia: de talis erit materia. quod autem principium substantiae sit substantia, declarat Aristoteles, quia principia substantiae est natura prius substantia; sed non substantia. non potest esse natura prior substantia , quia substantia est prior natura non substantia, immo dicit esse aliud subiectum , quod si principium, & tale erit materia. quid ergo sequitur, quia dictum est prima principia sunt contraria λ de ostensum est prima
principia non esse contraria. ex uetas rationibus accipio illas propositiones indefinitas, de sie sunt uerae. & dicit Aristoteles, nisi accipiamus tertiam naturam principii, non poterimus saluare illas secundas propositiones. si indefinitas accipimus, salvabimus illas, scilicet prima principia sunt contraria,
219쪽
scilicet formalia, & uera est i & prima principia non sunt contraria, accipies
materiam , &formam, quia materia non contrariatur forma.
I x MADMODv Μ dictum est, inueniebat Aristoteles tertium principium
rerum naturalium scilicet materiam ex praehabitis rationibus, quae uidebantur sibi repugnare:& prima erat, quod principia rerum naturalium erant contraria, & quod non erant contraria, dixit Aristoteles, indefinitae sunt uere ambae propositiones ; quia si ponatur subiectum , qudd subiiciatur contrariis , ambae indefinitae erunt uerae : quia ratione formae principia erunt contraria; ratione uero materiae, quam nunc adinvenimus, prima non erunt
contraria, quia materiae nec forma contrariatur, nec priuatio: sed quia Aristoteles arguendo assumpsit plures suppositiones, tanquam ueras: ideo Simplicius dubitat, & Ioannes,& primo assumpsit, quδd principium substantiae sit substantia, quia principiti substantiae est natura prius, quam substantia. Dubitat Simplicius: quia si principia substantiae sunt priora natura, ipsa sub-
statia , ergo erit, antequa sit, quia cum sit substatia,& sit prior substatia, ergo crit, & non erit. Soluit Simplicius, quia dicit, quod principia sunt priora subsantiae, accipit substantiam non pro uniuersali substantia: sed pro determinata quia substantia est alia materia, alia forma, alia composita. itaque cum Aristo t. dicit, principia substantiae priora sunt natura, substantia intelligit, de substantia simplici, ut materia, non de composita. Alia dubitatio, quia dicit, principia non esse cotraria ratione materiae, quia dicit, contraria sunt in subiecto, Ssunt accidentia: prima principia non sunt in subiecto, & nec accidentia: ergo nec contraria. nonne dixit, qnod Principia prima sunt co-traria , & forma est in subiecto oppositum ergo dicit, di materia erit pers ctior substantia, quia magis subsistit, quam sorma. Dicatis, quod principia non sunt contraria ratione subiecti; sed ratione formae, ideo propositio non est uniuersalirer uera: sed nunquid ad minus materia sit magis substantia , quam forma, quia dicit, materia non est in subiecto, forma est in subiecto dicit Simplicius, si consideramus conditionem expressam in praedicamentis ab Aristotele scilicet, quod substantia caret contrario, & non sit in subiecto: materia est magis substantia, quia caret contrario. forma autem habet co trarium , & est in subiecto: ratione tamen perfectionis forma est magis substantia, id est perfectior substantia, quam materia. formam dicit este in Q lecto aequi uoce, quia non est, ut accidens in subiecto: quia accidens est in subiecto actu existente: fornia autem est ut in subiecto potentia, scilicet in
materia. sed quomodo dicit principia substantiae non sunt in subiecto quia oppositu dictum est, quod forma, scilicet est in subiecto, & priuatio sit in subiecto. Dico, quod illa propositio principia substantiae non sunt in subiecto,no est uniuersali ter vera; sed tantum uera est de materia. Est quarta dubitatio, quia supra probauit,quod erincipia prima sunt prima cotraria: hic uero, quod principia contraria non sunt prima principia. dicit Simplicius, quod non probauit, quod prima principia sint prima contraria I sed probauit, quod principia non sunt tantum prima contraria, quia requiritur subiectu:& se non est implicatio. Est alia dubitatio, quia dicit substantia substantiae
non contrariatur. contra, quia si non est a contrario substantia, substantia
generatur, & corrumpitur; erso habet cunir rium . Diccus, quod in sul, stantia
220쪽
Iosstantia non est contrarietas proprie, &positive: sed si habet contrarium est ratione accidentium: ideo dixit, quod ignis maxime contrariatur aquae, quoad primas qualitates, cum quarto caeli dixit, quod ignis maxime comtrariatur terrae, loquitur de motu: ideo si substantia generatur habet contrari si ratione accidentium, uel qualitatis, uel mo tus: ex substatia habet coatrarium priuatiuum, quae contrarietas est per generationem. confirmat sua
opinionem, quod debet dari aliud principium, quod sit subiectum,& confirmat ex sententia priscorum, quia dicunt, quod est subiectum generati nis , 3c corruptionis. quida tame ponunt aerem, quidam aqua, quida ignem, quidam medium: ex duobus elementis, & rectius hi, qui dicunt, quod subiectum est uapor medius inter duo elementa, S ratio est, quia ratione subiecti secundae sunt conditiones; una, quod sit expers formae: seclida, quod facilius transmutatur: sed hae duae conditiones maxime competunt corpori illi medio, quia magis est expers qualitatibus, quia alia Elementa habent qualitatem in sumo : in illo medio sunt redaree ad medium: ideo facilius illud e th expers formis: ideo ratio primae contradictionis, tale corpus potius cst illud medium. deinde qui ponunt aerem melius, quam qui ponunt aquam, id i3ne, quia aer, etsi habet qualitates in sumo; tamen no sunt ita sensibiles ratione raritatis subiecti. ignis non potest frigefieri; ita terra dissicultate trasemutatur in qualitates contrarias, ideo rectius dicunt, qui ponunt corpus medium esse subiectum: deinde qui ponunt aerem consequenter. Arilio te, Ies cum declararit, ouod , praeter contraria , indigebamus subiecto , hic uult ostendere, quod subiecitam solum non sit satis pro generatione natura lium, sed praeter ipsum egemus contrariis:& hoc probat testimonio anti quDrum.& qui ponunt omnia fieri ex uno principio, dicunt, quod sunt ex illo subiecto ex contrariis, ratione quorum generantur res naturales. & alii Ponunt rarum,&densum. & hoc, quod tria sint principia rerum naturaliu, est opinio antiquorum: quia ipsi dicebant, quod erat subiectum unum, de inde excessum, &defectum, uel magnum,& paruum i sed dicit, isti differunt inter se, quia aliqui ponunt duo principia, ex parte formae, cui est agere unum ex parte materiae unum, cuius est pati , quia dicunt aquam, quidam ponunt duo ex parte materiae unum ex parte, unum formae. 5: fuit opinio Platonis, quia ipse ponebat magnum, Sc paruum , ex parte materiae; quia illa circunscribunt materiam: unum ex parte formae ideam scilicet, quae est exe-plar rei fiendae. dixi, cur Plato nominauit materiam duplici nomine formam uero tantum nomine uno , S dixi, quod sequutus est Pythagoreos ,& quod metaphysice locutus est, quia xx forma causatur unitas, ideo unico nomine appellauit. numerus uero, qui recedit ab unitate, primus in binarius, ideo duplici nomine appellauit materiam . etiam quia.materia primo susci- Pit quantitatem , ratione cuius diuiditur in magnum ,& paruum. Postquam Aristo teles declarauit, quod tria erant principia duo contraria, & unu subiecti, hic amplioris doctrinae gratia inquit. Simplicius uult ostendere, quod principia ista non possunt esse plura tribus: ad hoc etiam ostendendum utitur syllogismo hypothetico diuisuo : quia si sunt plura tribus, aut addemus contrarietatem, aut subiectum: sed nullo modo potest fieri; ergo tantum
triplicia, quod non possunt augeri , niti declarat syllogismo supradicto. &est ex quatuor propositionibus, quia inquit, aut plura substatia, & plura sunt
contraria. secudo, quod contraria sunt plura subiectum, antequam scilicet contrarietas una plura subiecta, aut una contrarietas,& unum subiectum.