장음표시 사용
451쪽
erat . inflicta manu obtritus, sequeu te nocte pastori per somnum oblatus, de male relata gratia conqueritur, hominemque miseratione movet, ut tumulum cullei exstruat . Nec tamen omnino poeta carmen epicum ioculare . cuiusmodi nostra aetas plura vidit, componere voluisse putandus est. Narratio est serio instituta. nec tamen epica, sed ad pastoritium seu hucolicum earmen propior , et delectare voluisse poeta videri debet. partim reruinuarratione et deseriptIoue, partim culicis de iniuria sibi saeia
conquerentis miseratione. Argumentum , si intentiore animo contempleris , per se satis tenue ac ieiunum esse vixque magnum ornatum capere possev Idetur. Cumulavit tamen ornamenta quisquis haec scripsit, et in ornamentis his maiorem operae partem consumsit; quod per se non erat improbandum , si ornamenta sagacitas aliqua ingenii ex ipsa re elicueral; verum auctor lid locos poeticos communessere omnia revocavit, quibus ita immoratus est, ut orationis ordinem et seriem penitus interrumpi et ineutem a earminis summa abduci necesse esset, quod v. c. factum videas in loco de laudibus vitae rusticae, de arboribus ad sontem natis v. ixa
sqq. In locis inseris, in Tartaro, in Elusio, in tumulo plantis conserendo. Nimium igitur in parergis haeret pohia: nec pravum hoc studium exemplo non minus pravo Catulli, in Pelei et Thel ici os epithalamio , aut Panegyriei in Messalam Tibulli Elegis subiecti, defetidi aut potest aut debet.
Est vero interdum puerilis prorsus in eum utandis et variandis rebus similibus copiae affectatio ἔ quae , si vel maxime eum iuvenili aetate haec lusisse dixeris Maligerum, qui tum grandiorem natu Maronem scripsisse Culicem contendebat, nemo facile audiet aequo animo , vix tamen ab eo poeta proficisci potuit, qui Georgica et Aeneidem scripsit; ita ut aliquando in eam opi-
Dionem pronior essem, quam etiam Franc. Oudinum luitum
esse video disp. do Culleo Virgiliano in Misc. Ohss. crit. nov. T. IV, p. 3o7 , qua persuasum mihi esset. nos veterem illum Muronis Culicem omnino non hahere. occurrunt tamen altera
ex parto loci carminis praeelari poeta bono haud indigni: viaeo itaque haud paullo probabilius esse alterum : habere quidem nos carminis suadum aliquem Virgilianum , interpolatum tamen et oneratum infinitis aliorum laciniis tui extis et interpositis. Ducit
etiam eo diversitas illa locorum ac versuum in Eodem earmiue et variata per plures diversae notae versus endem gententia. Quod
452쪽
εἰ teneatur. Deile et viriutum et vitiorum in hoo carmine causae explicari totaque eius ratio constitui potest. Milicet, litterarum bonarum studiis. Iam per rhetoricas misHIas et αεueste corruptis. Ait doetorum hominum male sedulorum mos, ut cum Ovidianis, tum Virgilianis, his tamen maxime quandoquidem intra Virgilianam orationem omne sere poetices
studium eorum temporum se eontinebat, versibus varinndis , o
vandis sol amplifieandis, ingenium suum experirentur. Multa soni sub Seholasticorum nomine in Anthologia Latina carmina , quibus, interdum deetes vel duodecies, eadem sWntentia vel idem versus vaeiatur. Alii thema, quod vocabant, seu argumentum Laholae alleuius ex Virgilio vel aliunde desumtum versibus modo ex Virgilio cons rei natis in Centonis morem, inodo ad Virgilii exemplum formalia. pertractarunt: utriusque generis exempla in Ausonio prostant. Sunt vero in his multa non malae notae earmina; sunt singula loea, singuli versus doele et ornata facti. Comparet v. c. aliquis narrationem de adulterio Martis et Veneris Anthol. Lat. P. I, ep. 7 a. Nola demit homini, qui id carmen scripsit, ingenium neo poetica oratior defuit in die tum ad summam carminis constituendam et ad eliminatidam eopiam otiosam et inanem. Adda ibid. lib. I, ep. 89 et al. Lecto itaque Virgilii earmine adseripserunt in margine eodicis sui lii homines ea, quae ipsi tentaverant, ad variandam vel amplificandam
sententiam; idque inprimis in minoribus his Virgilii earminibus
faelum apparet; multo autem maxime in Culice, cuius, si recto iudieci, plus quam dimidia pars eiusmodi Scholasticorum versi hos consarei nata est. Versus bos aut inter lineas aut in margine
adseriptos librarii indocti, qui codicem describebant, sorte etiam
ut planiorem codicem venditare possent, in ipsum carmen inferseranti atque sto evenit, ut illud interpolatum et, modo versibus salis bonis, modo inscitis et indoctis, aut hiuleis, et scabris, foedatum ad nos perveniret. Quod non animadversum fraudi fuit miris doctis, quos, tam cliversae notae monetam Eodom loco habentes , in multis trepidaro necesse suit. Unde facile potest io-telligi, fundum quidem carminis esse posse Culicem illum Maronianum , sed attextas esse a Scholasticis et Grammaticis lacinias plurimas, quibus Priscus carminis nitor plerisque in locis admodum attritus ut sit necesse est
Atque haee ipsa faeiunt, ut vix cum deleetatione, nee nisi ni, eo, qui iam aliquantum in poctarum lectione versatus sit, legi
453쪽
possit hoe carmen. i Mala enim cohaerent tot panni a diversia
hominibus assuti, et natae sunt ex eo ipso corruptelae dictionis et sententiae plurimae. Aliter itaque in his carminibus instituenda suit opera mea, quam in superioribus voluminibus, cum in interpretationis subtilitate maior studii nostri pars versaretum Nuno enim ea sere tota ad criticas animadversiones, Iectionemque constituendam vel emendandam , transferenda erat. Propositum itaque velim hoc volumeta adolescentibus, qui in critico studio exercere ingenia volunt, tamquam campum , in quo lusus huius ingenui periculum aliquod faciant aut gustum saltem sibi com- Parent : ut tamen nec, uno et altero ludentis ingenii successu et laudo exultantes vel vanitate blanda tumentes, in hae studii parto subsistant, omnemque litterarum bonarum laudem et fructum iatina coniectandi et voces sonosque variandi calliditate positum arbitrati. maiora et graviora consilia, quae in legendis script ribus classieis proposita esse debetit, negligant, mox etiam contemnant, se emendandis iis natos rati , quorum nec sententias, res et doctrinas assequuntur, nec elegantiae ac praestantiae sensum et iudicium rectum habent. Atqui critices studium subsidiarium esse debebat, haud primarium. Ceterum , antequam lectionis originem et progressum ed emendationem satis accurato cognoscere liceret, molestiae in hoc et se quentibus earmiuibus enarraudis devorandae suere Plurimae eaeque maximae. Nunc satis milii liquet Culicem statim in editionc principe vulgatum, inde in multis aliis editionibus repetitum, vix
tamen criticam manum essa expertum ante P. Bembum. Nam i
Domitii Calderint, Pomponii Sabini, et Badii Ascensit eommentarii a praeter vulgarem varietatem nihil oceurrit, quod ad emundationem poetas faciat. Bembus autem praeter alterum illum codicem, qui totum Virgilium complectebatur, codicem perantiquum adhibuit, truneum tamen et mutilatum, quippe cui,
praeter itinenilis ludi libellum et Bucolica ac Georgieorum primi libri partem, nihil supererat cons. De Virgilii e d. Mss. s. VIII,
Patrio sermone, octonis veris sitius in strophas eoeuntibus, redditum ost line earmora a spe mero,
pollia nobili Britanno Virgit a Gison. in eius opp. Nee sIne voluptate illud facile perlegas. Adeo mihi vel linee emplo ratuit, ira anto eruptililius
esset poetam carm; ne vernaculo redis dere, qua in verba subtiliter inlee-pretari. Nihil enim velabat senten. las inlegras summa im efferre eius vae partes in quemeunque piareret apri sum deflectere, aut verba eorrupi
454쪽
Liber autem ἰllo iuvenilis ludi continebat Culicem, Dira ς, Copam, Est et Non, Vir bonus, moretum. Rosas. Haec ipse Bembus exposuit in Dialogo de Culice et Terentia fabulis, in quo ex diee illo Catieem recensuit. Exiit illa liber primum a. i SNoapud fratres Sabbios Venetiis: eum ex eo codice reeensio minorum carminum Virgilii dudum iacta esset ah Asulano. Aldus enim, in epistola ad P. Bembum editioni 15t. Naugerit auxilio emendatae praefixa, Vimilia lusus, quos Benibus correctissimos Mat, tunc se editurum esse Promistu, cum ab eo accePerii, quod luturum putabat brevi; verum morta praeventus fidem non exsolvit Aldus et persecit tamen Asu Ianus, qui x Si 7 Disersorum poetarum in Priapum lusus, P. V. M. Catatecta, Copam, Bosas, Glicem, Diras, moretum, Cirin ete. edidit, emendata a se, ut ait, eollatis pluribus exemplarihus. In hae Culicis reeensione Bemhini codicis lectio in multis locis recepta est, nec tamen in omnibus, quae Bemhus mox ex codice suo constituisse videri voluit. Repetita illa est in aedibus heredum Aldi et Andreae soceri 1534, mutatis tamen passim lectionibus . in primis in Ciri. Vt adeo triplex sit Aldina recensio; prima antiquior nec emeti dat d. Ald. x SOS. altera i 5ar et tertia a 53έ. Quae passim a me excitatur tamquam melioris ieetionis fundus, media est anni a St7. Aldinam non vidi qui ante oeulos haheret, praeter Ge. Fabricium, qui alia et ipse emendasse aut aliorum emendationem admisisse uidetur. Heinsius traetavit tertiam. Sed Bem hina eastigatio a multis recepta est, inprimis Venetis et Ani er-piensibus. Comparavit mox veterem membranam , seu oxcerpta P. Pithoei, et aliam Aul. Contii ICti membranam, Etiam editi Nes veteres , Iosephus Maliger, idemque emendationes adiecit Plurimas. doelas utique, sed raro ulla ingenii vel dictionis aenumeri facilitate se probantes. P. Pithoeus, qui haud multo post Maligerum Epigrammata et Poesmatia vetera edidit, hactenti nonnihil in Culicem et Cirin contulisse videri debet, quod in eo lectiones occurrunt nonnullae , quas npud alios non observavi. Scaligeranas emendationes sine delectu recepit omnes Tauhma nus, qui Culicem eommentario instruxit, sed qui tolus ex Sea
ligeri opibus aliisque eruditis copiis, inprimis Barthii. qui Ad vers. lib. XX, 13 et 19. XXI, 3 et 9 et 18. no et a3 Culicem
emaculare voluit, eonsare natus est: qui enim ingenio suo in iocis Iusibusque adeo indulsere narratus est. Tatihmannus, in re eritim et perspieiendo sensu nee ingenio nee iudiei suo ipse aliquid tribuisse videtur; adeo totus ex aliorum acumine pendet. Bem -
455쪽
bina hino leetio e Sealigerana emendatione paxsim interpolarἔcoepit; idque diversorum virorum doctorum opera. Nam et in Heiosianis ae Burmannianis editionibus satis inconstanter multa expressa esse vidi. Cum in priore editione, quoniam per totum Maronem hoc secutus eram , lectionem editionis Barmannianae maioris , quam in nonnullis ab Heinaiana , etiam a natu ora Bu nianni 17o , discrepare vidi, retinuissem i in nova hac re ensione paullo licentius versatus sum in ieetione mutanda. quoties ratione satis idonea id me sacere arbitrarer. Ita enim instructus eram eopiis, ut aliquid mihi hac in opera sumere possem. Nam praeterquam quod lectiouis origines investigaveram, ad manua erant cum edd. veteres, quae antiquam lectionem habebant. i tum Bemhioae lectionis auctoritas eum reliquis edd., in quibus emendatus est Culex vel tentatus. Habueram iam tu priore editione variam lectionem , quam e codice suo Excerptam miserat ad me Io. Ge. Gu. Κ liter, alteram codicis Uelmstadiensis a. 1 4So exarati mihi obtulerat Uernsdorfit. viri doctissimi et humanissimi, benevolentia. In nova hac recensione ad manum suereaehedae Io. Schraderi eum deseriptis ab eo schedis Nic. Hein sit, cuius sagacitatem in poetis emendandis nemo alius a uatit. a Nolui tameta ea, quae elegantius ille re finxerat, obtradere indoetis grammaticis interpolatoribus; quorum fraudes huno eundem virum acutissimum tam parum odoratum esse saepius miratus sum. omnino valde diversa inter se habenda sunt i restituere veteris poetae lectionem etiam haud honam, si haud honus est et, poetam refingere, minusque probis soritituere meliora. Hoc
non critici est, sed iudicis. Exstant adhue passim in hibliotheeis, inprimis in Regia Pariate usi . codices, qui poemata illa minora, quae stiti Virgilii nomine venire solent, modo plura, modo pauciora, interdum M - Exeussi edd. Virentinam s479 et Veti. ι486, Ven. 3482. Ven. - 4Norim b. 3 92, Ven. 1495, Ed s. l.
et a Cullei, et alior. minorum ear- mitium.
manmis V. C. Collectuum critica, inqui a Cirin el culi eam exprimi avit eum conieeruris nonnullis D. Sebraderi magἰstri sui, quaa ad mu sinem libri adnotatas ab oblivione vindicare voluite adlaeit quoque ex eodem libro lectiones variatiles in Cirin eodicis Basileensis. in CulleemPela iani et Vos,iani. Cum mihi pl. niores Sehraderi schedae obtigissent tmulta limit diligentius constitum .el quae uelasti essent, seiungera ac diseeruere.
456쪽
relum tantum aut aliud earmen, exhibent. Quos cod Ices si excussos, saltem inspectos a viris doctis, qui ea loca adeunt, audivero εmulto magis laetabor, quam si tot vulgares libros, qui Aeneidem , Georgica, et Eclogas habent , quorumque comparatione vix ullus sevetus ad illa carmina exspectari potest, in medium proferri videam. Nisi enim , in codicum inspectione et usu, iudicio sano et recto utaris: nullum facile esse potest aliud studium tam ieiunum, sutile et liberali homi ue vix dignum, quam hoc . quod in excutiendis librariae inertiae quisquiliis collocari
458쪽
Pastor gregem mane in pascua eductum sub medium diem ad fontem in agro Thebano sub Cithaerone cf. ad M. iΟ8 compulerat , qui erat in ualle silvosa; ipse iuxta fontem recubuit et
obdormivit - isso. Ecce magnus semcns, ex hydrorum genere, in locis, quae circa fontem erant, paludosis aestum Imare solitus adooloitur et Mastori iratus imminet - iM; cum forte fortuna ν tieis a leo in oculi angulo infixo, ex ergefactus ex somno Pastor manu ad minus delata miserum Culicem attritu interimit , Migilantibus autem oculis promiciens sementem sibi minantem adspicit. Itaque exilit et arreρto trunco aementem trucidat - 2 o. Nocte sequente Culicis umbra pastori se per somnum ostent, μα- Miterque cum eo expostulat, quod se, qui ei salutis auctor fuisset, mamis afflictu Pisa Prisasseι - 23o. Tum ex nil errores suos preloca infera , sede certa nondum assignata 383. Pastor altero die , ut C. lici oscium perisIυeres , tumulum ei exstruit variis soria fruticibusque consitum et titulo ornatum ad se. Videtur autem hoc, etsi diserte Poeta non exposuit, eo consilio fecisse, tit ad sedem certam in locis inferis admitteretur umbra Culicis: ad eum morem, quo sine tumuli honore nec aliae umbrae SP πιιι
tranare posse creditae Sunt. 3 Pela Iano eodiei praeserἰpla sarἰs Aum,li munili ImperatorI , tuo erant haec: u Poetarum sapientis,inii, venalis ludi libellus. Ineipit Culex. . P. V. N. eondistipuli Oelau Iani Cae.
459쪽
Lusimus, Octavi, gracili modulante Thalia;
Atque ut araneoli, tenuem sermavimus orsum.
Lusimus: haec propter Culicis sint carmina dicta. Omnis ut historiae per ludum Consonet ordo Notitiae, ducam voces : licet invidus adsit. sQuisquis erit culpare iocos musamque paratus: Pondere vel Culicis levior famaque seretur. Posterius graviore sono tibi Musa loquetur Nostra, dabunt cum securos mihi tempora fructus: Vt tibi digna tuo poliantur Carmina Sensu. 40 Latonae magnique decus Iovis aurea Proles, Phoebus, erit nostri princeps et Carminis auctor Et recinente lyra lautor:
Cum dissi itales, quae In hoe earis mine Oecurretit. leelionis sere deis prauatae Methligini deheantur a pla. mrumquo locorum enodatis ea Var.
Leet. expositione erit petenda. Adeat Ergo uetat editionem, si quia hoc tanti putat. Noa ossicio nostro sungi
eradimus. lexium haud prorsus nudum Exhibendo. Tvp. Exordium usque ad v. 40 eontinuatur. Exposito argumento, Phoe-htim, Musas et Palem, tum Octavium inuo te quem puerum appellat, eu- linqua nondum res ullas gratas, quas ommemorare posset, habuisse videtur. Octavianum Caesarem vulgo intelligi video ἱ perperam utique. Cum ei primum eommendatus est Maro a Maeeetiale , non iam Oe aDitis erat, sed Caesar OctaMianus ; nec mer, sedi enis, ut in ril. I. Nee hue saeiunt, quae de usu voeia pueri disputari a leni. Videtur esse Oetavius, euIus in Catalaesa n. Xlv mentio fit; nee la men consul, sitne idem, qui ap. IIo. rati Gela vi optimus. Nisi Siati
eum Naeuale et Euelonio culteis
sive educat illum perfusa liquore,
Virgiliani iam meminissent, in avi.
nomen fraudem secisse Grammallela direrem, ut ad Maronein auetorem
4. graeiai Thalia prava imilatione disium es illai maesti aMena, lenia carmine. Al eomparatio, ab araneae texturam ordientia eonatu petita ,
rotidem quos e eat Gens , --nus rapi . - Alma Chimaereo Xant uuperfusa liquore. Xaniatis vrhs Lyeiae, Apollini sacra, eum tota Lyeia ; nee inultum aberat Latonae templum, ToΛητsius, nobile, v. Stealia Xlv, Pag. 98ι B. C., situm eum urbe ad sum. Xanthum; unde h. l. Xanthis perfusatiquora Chimaereor h. urbs, quam al
luit amoia Xanthus. Sana is quidem in monia chimaera, quae pars cras
460쪽
Seu nemus Asteriae, seu qua Parnassia rupes sHinc atque hinc patula praepandit cornua fronte, Castaliaeque sonans liquido pede labitur unda. Quare, Pierii laticis decus , ite, sorores Naides, et celebrato deum plaudente chorea. Et tibi, sancta Pales, ad quam ventura recurrit γοΛgrestum bona cura, sequi sit cura tenentis Aereos nemorum tractus silvasque virentes. Te cultrice vagus saltus semo inter et astra. At tu , cui meritis oritur sducia chartis, Octavi venerande , meis ad Iahere coeptiS, Is
Sancte puer: tibi namque canit non pagina bellum, Phlegra Giganteo sparsa est quo sanguine tellus; Nec Centaurcos Lapithas conpellit in ensis;
fuisse et ad mare per Inuusa videtur, ortum habere vix potuit. Itaque ad geographi eam subtilitatem poeta h l. non revorandus ; sed latius Chi. maeram, Parum montis . prυ toto motitis traeiu et iugis, dictam esse
pulandum est. 5. --s Materina. Delus, vetere
Domine. v. Callimach. in Del. 36, 37. Plin. IV, s. 23.
45, 46. Parnassus mons longe proine arxit versus a plantricinem, donee eum Oetaeis iugis continuatur. v.
iae astranti .... sententia esti etiam
tu adsia, o Palea, ait tibi eura aequendi Naidas, tibi , quae lenes saliua ἱ a
paullo ante , au rectioia, redit, eui mandata est, fetura agrestum, se tua pecudum, quas agrestes paseunti 23. re eia Heri dum tu eolἰs nemora at silvas . sed saliua. h. e. Pascua, vagor ego iιών, per, arativi et a tra, ut legendum. 24. At tu, qui iam meritus ea caris
mina , Oetavi, Mea mihi. 26. Namque nee Gigantomachiam
nee pugnam Lapitharum eum cinis tauris nee hellum Persicum eantare aggrediora verum argumentum leva ae humila i in quo, na ausis exeldam, minor metus esse debet. Nee ohseura aulam illa vallo, ut, quae poeta canit, ea tu velum produeat verbiai nee eo euil. neo orieris iaria ete. eontritog. VI, 62. 27. HI pia, Miam. appositas pro vulgari, Phlegraea Miltia. quae aliam Pallene. fila flvmeo Metaurem, taera Gallia. eotis Malla. at Taubm , t Barth. Λd vers. XIX, 13. - 23. ens