장음표시 사용
131쪽
TAntae primo vas capacitatis praepari quantam historiarexhibendae ratio postubit. Amplum forinsecus varijs figuris exornvel si mauis,peluis vitrea,huic negotio peraggdestinetur.Secundo,essigientur ex leuissimo, optime prius exsiccato ligno, aut charta dmagines;pisci ,&Ionae; piscis quidem seu bnae,ore immani rictu hiante, iubereis pinnisque branchijs ita librata; ut facile ac sine imdimento natitare possit. Ionae vero statua ad minis in mari fluctuantis ac iam iam sebmertis similitudinem conficiatur, cuius manus ipsum caput fiat exUptimo chalybe,colore indictum, ne mysterium patefiat; in ventre verbpicis medio magnes e filo aeneo suspendatur. Mifilum manubrio sit instructum supra dorsum piscis parum eminens , ut magnes iuxta pol os 1 uos pro machinam tractantis arbitrio dirigi possit. His ita rite praeparatis, ponantur a , statuae in vas praedictoseu vitrea pelui obupolo magnetis inimico statuae Ionae; ne statiucoeant, constituto itaque tempore, quoa iucundo spectaculo iecreare desideras, ob
132쪽
cMathematicin. Polum magnetis amicum per superius manularium ferrei fili, & summa cum admiratione videbis statuam magnetis praesentiam sentientemper undas ferri, &sium mo impetu ventrem ceti introeuntem.Si vero desideres eum pisce rursus euomi sic operare, obverte polum aduersum statuae, atque haec sentiens se inimido iunctam onsortio , illico relicto ventre fugiet extra vi magnetis expulsiva eiecta ; cui si oppositeris itearum amicam partem,denuo a pisce vometur, a
que hoc spectaculum iucundissimum tamdiu durabit, quamdiu praedicto modo operaberis. Saepe haec ludicra in simili materia a nobis summa cum intuentium admiratione ostensa.
PROBLEMA LX Xix. 'hristumsuper aquas ambulantem, si P
Iairoiam iam submergent,stuperias fe
rentem, magnetico artificio exhibere. O Vantum seri poterit, ex leuissima materia exsculpantur statuae Christi & Petri, huius auidem ad hominis iam iam periclitantissimilitudinem; illius vero recte super aquas inceden tis. In pectore Petti ponatur Validum magnetis frustum ,lmanus vero Christi ad succurrendum Petro extensae,aut qualiscunque togae pars Petru
133쪽
respiciens,ex optimo chalybe confectae sint, di habebis omnia ad historiam exhibe dam requisita. Hae igitur statuae pelui superiori aquis repletae, prius subere is limbis infra optime hiltae, ne super aquas vacillent,imponantur & ferreae manus Christi mox sentient vim magnetis e pectore Petri diffusam , magnes vero trahet statuam Christi ilico per aequora meante,ac in amplCXus sese Petri insinuatem,quod maiori artificio fiet, si statua Christi in medio fuerit flexilis, sic enim incurvabit sese summa cum intuentium &admi ratione dc pietate.
tra chinam magnetico arti scio construere, dromanti peciem referens.
VA seu cratetr aqua repleatur, Jc in eo nauy cula iuberea imponatur, in medio homun cuius ligneus accommodetur, seta suilla per me dium infixus, ita in aequilibrio positus, ut leui quocunque motu 1e facile mouere possit,habeat in manibus rem os . sub pedibus suis frustum magnetiS,in circuitu crateris alphabetum sit exarartum. Homini igitur de dubiis rebus responsa petenti, quali vera responsurus ligneus homunculus,manibus cymba agitans ad eas literas nauigabit,quae responsum tignificare possunt. Naua
134쪽
sub tasula qui magnetem in manu habueritiquo sacuerit cymbam facile deducet, & sic combi
natis elementis responsa dabit. se Porta: Plurima huiusmodi a sedulo naturae scrutatore inuestigari pollunt A confici,ut aquilae volantes, statuae ambulantes.pisces natitantes, cygni , anseres,canes bibentes,hirci cornibus se impetentes, saltus &choreae statuarum,& omnis generis machinae , quas . τομανα Graeci vocant, lingulari magnetis beneficio repraesentari possunt: quarum confectionem libenter hic ostenderemus, verum quia omnia breuissime tractare conamur,iam omittimus, ut simulat soccasionem
plura huiusmodi excogitandi praeberemus. Ferrum in aere virtute magnetis
. Defigatur ferrum inferius tenuissimo filo, &dum haerere superiori lapidi anhelat,in aere su Dpensum perpetuo motu ac trepidatione nutans ac tremens, tamdiu , quamdiu magnetis prae- 'sentiam sentiet,videbitur,ut supra dicebam.
ration erreascobs cumulo arena per- mixta breui si parςxur.
Vale aliquo aut in mortatio contusus magnes,cumulo arenareo misceatur. Nam admoto
135쪽
magnete, vel nudo vel alio velo quopiam tecto ad tegendam fraudem,ilico ferrea scobs, velut foedere coniuncta in capillos conserta curret, lapidique tenaciter adhaerebit, quam decutiendoseorlim pones. ac deniq; applicabis lapidem adcumulum relictum, ac reliquam partem magnete captam sepositae appones , donec totam fer ream scobem separaris.
Muris ofelis antipathiam exhibere.
Pingatur mus, item felis, una harum imaginum aspergatur scobe magnetica, alteri applice tur occulte magnes &sic congrediantur. Exercitum arena praeliantem repraesentare. Xerxis alicuius exercitum ut reserant arenae sic procedes. In puluerem contusus magnes scobi ferreae misceatur, qui si sirpra tabulam aeream aut ligneam ponatur, & sebius magnes adminueatur: iuxta motum magnetis videbis nunc progredi,nunc recedere; nunc erigi, nunc deprimi, ac nunc fuga, nunc insecutione absolutissi mum praelii simulachrum referre, prout polos magnetis applicueris.
Eua ratione ferrumseuper tabulam incedere possit. . UMediam acum Iones super tabulam afflicta
136쪽
STMathematicus. Iastamen prius basi acus alterutri parti magnetis, quo facto magnetem applicato sub tabula ad locum respondentem bali acus. & mox cum summa voluptate videbis acum sese erigentem, de ad duisti1m manus sese infra tabulam mouentem. Cui si contrariam partem obverteris, non iam basi,sed cono incedentem videbis.
t arietes cornibus si impetant. Ex charta leuissima & simplici sani duo arietes, quas subereis raticulis aquae impones bene firmatos, si porro amicos tuos spectaculo pugnantium arietum oblectare desideres ; utrique sit beri magnetem, amicqm altero puncto aspicientem impones; &mox magnetica sympathia arietes tractos cornibus sese impetentes cum voluptate videbis , si vero inimicis coniungantur punctis retrocedetes; iterumque congredientes amicis coniuncti punctis. Eadem ratione repraesentare poteris duos pugiles inter se digi diantes, similiaque innumera , qu et magistra omnium experientia edocti ad oblectationem hominum proferre possumus. Plura ex magnetis vi artificia exhibet 'Athanasij Κirchers magnes, & Nicolai Cabei magnetica Phi-
137쪽
lipius siue globu Iuce;t imis.1 ea vasta sint, aut ex quacunque materi igni resistente confecta, foramen eXiguum habentia , unde aqua impleantur, haec igni admota,quamdiu non calefiunt,nihil quidem efficiunt; si vero aqua tandem calefacta rarefieri incipiat,foras cum impetu, sibiloque erumpit, sicut spectantem delectet. Carbones hoc instrumento adeo potenter accendi, ut eius opera stipites & ligna tumultuose cremata in fauillam consumantur,experientia constat. Vitruvius lib. i. architecturae suae cap. 8. ex his instrumentis probat ventum nihil aliud esse, 'quam multitudinem vaporum, exhalationumque, per rarefactionem &condensationem, cuaere agitatarum. Ex his quoque concludere est,
138쪽
athematicus. IIImodica aquam plurimum vaporu, & aeris posisse generare: scyphus enim aquae in huiusmodi globos immissus,ad hora sere satum continuat vapores seipsa ceties matbres emittens. Quod, ad horti vasorum forma attinet, non est omniueadem : quaedam enim in modum globi facta
sunt, quaedam humani capitis essigiem ut vulgo venti depinguntur referunt ; alia pitis similia sunt; quae quasi igni coquendas ut cale sat aqua
admouenturi, horum foramina nodulum aciculae magnitudine non excedentia, in cauda piri esse solent. His aeolipilis quidam tubulum imponunt multoties plicatum, & replicarum, ut vapores interius cum impetu maiore agitati , tonitru murmurans imitentur. Alij simplici tubo re che imposito contenti , orificium caeteris partibus laniis habente ; globulum superponunt, qui exeuntibus succeiliue vaporibus agitatus, desuper saltare videatur,: quod fine valde ludicrum est. Alijs tandem placet, molas, aliaue similia penes foramen statuere,quae vaporum beneficio AEum ingenti adst alium recreatione, cir cum serantur. Huiusmodi flatorios globos aqua
'implere per forame adeo angustu dissicile est,solisq; philosophis haec industria proprie quadrat. Calefiant pilae dum vacuae sunt,quo contetus aec I a mirum
139쪽
mirum in modum rarefiat; immergantur deinde in aquam tunc enim compressp per aqua frigus aere,&minimum occupante locum, aquarviolenter & subito intrare, sicq; vacuum arcet necessum erit.
De Thermo metra , He rasis umenIo Drebiliano quo gradus caloris, frigoris i aera occupantu explorantur. ECRystallinum est instrumentum , superi in phialam collo longo deorsum pendente
habens,lerminato autem in uno vase supposito, aquae vel alterius liquoris capace; aut si collum reflexum habeat, sic ut aquam infundere queas, inferiori vase opus non est cuiusmodi formam figura melius, qua verba, refert. Vsus hic est: Inferiori vasi liquorem impone leui colore tinctu,
140쪽
ut acetum, Vinum, aquam croco,aut brasilia coloratum , si ue aquam fortem,postquam sculpen- pendo cupro serui j t. AsIero primo, qua rmefactione,condensatio- . neq; aeris in phiala contenti aquam ascensuram vel descensuia, cuius rei periculum facillime feceris, instrumentum e loco calido,in frigidu deferens : immo si te loco mouere pigeat; manu duntaxat phialaesi periori apposita, sicque cale-lefacto parumper acre,aquam sensim descendere; te mota vero manu,ad priorem locum reuerti manifeste videbis. Si quoque phialam anhelitu quasi submissis verbis deaeensum aquae iniungeres calefeceris, idem efficies. Motus huius ratio est, quod aer rarefactus,& per calorem dilatatus, plus loci exigat, proindeque pressum in phiala liquorem desceniere cogat: contrarium
Vero euenit,dum aer calore superuenientis frigoris actione expulso, condensatur tunc enim in aeris ita frigore contracti, locum aqua subintrat, contra naturam suam particularem , ne contra uniuersalem,vacuum admittatur.
Secundo dico hoc modo gradus caloris qualibet diei hora aerem occupantis posse discer- 'ni, certoque cognostimam aer phiala contentus ad circumstantis aeris calefactionem calefactus, rarefit, &ad frigefactionem frigefactus condensatur : sicque consequenter descendit,