장음표시 사용
141쪽
ascenditque, plus minusiae, proportionate ad . caloris frigorisque intensionem , aut remissonem circumfluentem aerem pro tunc Occupantis; unde matutino tempore ascendit aqua, meridie eadem descendit, vesperi rursium ascensura. in hieme item fere totam phialam replet; in stivo vero sole vix in tubulo quidquam aquae apparet. Qui huiusmodi mutationem gradibus , numerisque determinare volunt, lineam in longum fillulae protractam in octo gradus, & quelibet in alios octo, diuidunti, ita, ut in cψ par ticulas in uniuersum secent, idque secundum Philosophos;secundum vero medicorum mentem , in A. gradus lineam diuidunt. Hac etiam arte una dies, quam altera frigidior sit, ex humiliori, altiorique, quem 'aqua occupat, loco colligunt: calores, algoresq; unius cum alterius anni algoribus, caloribusque conferunt: utrum cubiculorum reliquum in calore antecellat, dis cernui: fornacem in eodem semper gradu calidam conseruare queunt, procurantes scilicet aquam in eodem tubi gradu permanere: de febrium ardore aliquale iudicium ferunt: demum quantum aer per rarefactionem calore
caudatam augeri possit, propemodum dijudicant. PRO
142쪽
PROBLEMA L XXXIV. De proportionibus humani corporis,
Hominem rerum omnium esse mensuram, Protagorae rationi consonans adagium est. I. Quia omni ii creatur arum corporearum nobi-l illima est : porro ex philosophorum sententia, quod in suo genere perfectius , mensura reliquorum est. II. Quia mensurae communes pol licum, pedum, cubitorum passuum,&similium, omnes ab humano corpore quantitatem simul& nomen mutuata sunt. III. Quia membrorum corporis humani commensuratio adeo conueniens est, ut omnia artificialia opera, quaecum que aliquam seisin partibus commensuratione habent, symmetriam eius manifesto imitetur: Vt domus, templa, columine, naues, dc quaelibet
isti usinodi architecturae. Ipsa quidem Noe armca , Dei iussit aedificata , 3 oo. cubitos in longitudine habuit, in latitudine so . in profunditam te vero 'o . sic, ut longitudo latitudinem sexies, profunditatem autem decies contineret. Quod si hominem prostratum mensus fueris , eandem in eo symmetriam indubie reperies. P. Vita andus de templi Salomonis architectura
143쪽
dulius annotarunt, sicuti corporis humani me-bra,quae unica sunt. ut nasus,vmbilicus, os &c. in medio; quae vero bina, Vt aures, manus, pe des, hinc inde mira sunt aequalitate collocata; idem quoque in omni architectura bene ordinata obseruari. Alij etiam curiosius clicet non adeo solide similitudinem scrutati, ornamenta coronidis , vultus partibus, fronti, oc lis, naso, di ori compararunt, capitellorum volumina,intortis crinibus;& rimas columnarum, muliebrium vestium lacini,s componentes. Interim ars, cum sit studiosa naturae' imitatrix, iure merito arten chorum omnium praestantissimum, aedificium scit. operum naturae principi i a lio.
inimitabili locutus. in certis eius partibus e Idem proportionem studiose notauit, atque in tota eius structura proportionem adeo raram, atqUe egregiam, ut illam praeclari huius aedificij com mensurationem in omnibus suis partibus inco- parabilem sufficienter esse collecturum affirmare non dubitarit, qui vel unicum eiusdem epistylium accurate perpenderit. Architectorum alij domuum fundamenta,& columnarum bases , pedibus assimilari testantur; epistylia, tecta, coronas, capitis instar esse. porro reliquum, residuum corporis simul Crum nominant: haec enim non solum nomi- sed & re conueniunt. Quidam eorum se-
144쪽
homini assimilauit : humanum etenim corpus respectu omnium operum artificialium instar statuae Polycleti est; ad cuius similitudinem caeterae formabantur. Hinc Vitruv. libr. 3. cum architectorum praestantissimis de hominis partium symmetria tractant; inter alios Albertus Durerus de ea volumen integrum edidit, omnes singulorum eius membrorum maiorum mino-TumVe proportiones enumerant. Qui absolutam horum notitiam habere voluerit, ipsu in
legat , mihi sequentia notabilia promouille sufficiet. I. Hominis bene compositi longitudo quae
communius altitudo nuncupatur 2 aequalis est distantiae extremitarum utriusque digiti longioris, utraque manu , quantum fieri potest, brachiorum extensione,ab inuicem elongata; spatio quoque,quod utroque pede summe extenso
II. Si quis manibus, pedibusque in formam
crucis extensis iaceat, posito uno circini pede in eius. umbilico, circulum perfectum circumducere foret, manuum extrema, pedumque contingentem. Inuno si ab extremitatibus pe-' dum, manuumque rectae lineae laterales produm cerentur, perfectum in eodem circulo quadratum formaretμr.
III. Facies, manus longitudini a brachij
145쪽
iunctura, usque ad longissimi digiti extremitatem sumptae,aequalis est. Item hominis profunditati; quae a ventre ad dorsum extenditur. Quae singula vel totius longitudinis decima , vel ut aliis placet 'paullo plus quam nona pars esse possitat. i IV. Frontis altitudo, longitudo nasi, distantia nasi a mento, auriculae longitudo, pollicis item, inuicem penitus aequalia sunt. Alias etiam particulas singulatim enumerans insignem in omnibus proportionem reperias. Ex dictis conclusiones aliquot elicio. I. Supposita partium humani corporis proportione , pictoribus . statuarijsque sua commensurare opera facillimum est; adeoque quod de statuarijs Glaecis passi in refertur Creditudissicile non est; qui cum in diuersis mundi partibus exi stentes , quilibet humanae faciei particulam efformandam suscepistent; collatis postmodum omnibus particulis, faciem pulcher- rimam, & optime proportionatam constitue
II. Euidens est, proportionum beneficio Herculem ex passibus, leonem ex unguibus,gigantem ea pollice , ex minimo membro totum 'hominem dignosci posse: sic enim Phydias viso leonis ungue, eius imaginem ad viuum expressisse fertur uic deinde Timantus pictor Pigmaris peni-
146쪽
Mathematicus. Πνo expressis, qui gigantis pollicem extenso Brachio mensurarentigigantum proceritareme acricte determinauit. v Tandem hac ipsa methodo in iucundarum τί arumque antiquitatum notitiam venirepos.ssimus uti sulit colosseae statuae,& monstruosi gi-nto ; quorum ingens quantitas, ex cognitae rentibus historijsὶ partis alicuius magnit dine facillime innotescet.
Exempla particularia si te oblectent, haesaCCipe. l. Vitruv. lib. a. narrat Dinocratem Architectum nominis sui monimentum posteris mandare volentem , Alexandrum Macedonem adiisse; cui delineatum Athos montis quem ita artis tyrocinium repraesentare decreuerat θconceptum ostenderit. Maximae fuit statuae forma, in dextera ciuitatem Io ooo. hominum capacem in sinistra vero vas magnitudinis Pro pemodum immenis continentis , colligendis, quae ex monte dissilierunt, aquis aptum, ae masi infundendis : quam inuetionem pulcherrimam non potuit Alexander non laudare:at cum cam- . pus ex quo ciues sustentarentur circum ciuitarem nullus fuerit,conceptus huius praximi inter mittere consultum fuit. Hic interim quaeritur, quanta fuisset elusi modi statua , quanta ciuitas, & quantum Vas,
147쪽
Proportionum auxilio respondere arduum non est: siquidem statua montem altitudine excede- Te m Inime potuit; nec mons in altitudine perendiculariter considerata, ultra mille passiis abuit. Ipsius itaque statuae manus, cum decima totius pars esse debuerit, ioo .passis in longitudine, & so. ut minimum , in latitudine ii hui .iet : si igitur longitudinem in latitudinem duxeris, consurget planities scio o . passuum, sufficietis ad ciuitatis Io ocio. hominu contractionensquorum quilibet dimidij passus,aut i a. pedum ipatiam occuparet. Ex his cupae capacitatem: es reliquorum colossi membrorum imme-sitatem facile collegeris. III. Plinius lib. 3 . cap. 7. historiae suae naturalis. dum de Rhodio colosso famosissimo loquitur ; inter cuius crura naues expansis velis transibant; eum ad altitudinem 7 O. cubitorum protensiim fuisse assirmat: alij vero historici testantur materiam eius a Sarracenis comminuti squae metallum fuit) 9oo. camelis fulsi se distribuendam: ex quibus quam procerus &onerosus fuerit colossiis ille, conij cere dissicile non est. Cum in primis,teste Columelli camelus quilibet letoo. librarum onus leui negotio portet, manifestum est integram colossi statuam Io 8o Oo o. id est, unius millionis,& 8o. millium librarum ariis fuisse Deinde, si ut ante insinuatum
148쪽
Mathematicus. I itum est) vultus decima si t pars logitudinis totius;
mi colossi 7. cubitorum esse debuit, id est
.pedes cubito assignando Io - .pedu cum autem frons, nasus, dc pollex, sint vultus tertiae
quilibet horum 3 :. pedum fuit et porro ipsius Elicis crassities unius pedis quantitatem excebat; pollicis enim corpulentia, Vt minjrnum, tiam suae longitudinis partem continet: pro- iride mirum non est , paucos huiusmodi polli cem amplecti potuisse, cum hoc non de utriui que brachij, sed unius duntaxat . vel utriusque manus amplexu intelligendum sit. Doctissimus Bauhinus, in eo, quem de ana tomia edidit, libro, secum omnibus sibi fami-D ribus anatomistis, hanc inter hominis paries proportionem notasse refert,qubd humani corporis intestina septies totius corporis longitudinem , ut plurimum contineant; ipsum quoquς Hypocratem, expertissimum medicorum principem,libro de hominis structura assirmalle; be-ue proportionati hominis intestina I 3. cubitorum longitudinem sibi vendicare. At vero me -
.diocris,& bene compositi hominis statura, 3 circiter pedum est,sive quod est idem)66. pollicum;ac proinde iuxta Bauhini mentem longit si intestinoru est r.pollisum; HypQς ratis
149쪽
r a: Thaumaturgus autem senis u. cubitorum, cuilibet cubito 31
pollices tribuentis. Quae singula in idem omnino coincidunt, discrepat autem in sola cubiti a ceptione diuersa. IlI. Idem Plinius loco citato scribit, Neronem statuatium quendam ex Italia in Franciam euocasse, nomine Zeno dolum ; qui metallicum colossum fabricaret, suum simulachrum. Sta tua igitur Iro. pedum erecta est, lib. S. cap. 7. addit, eundem Neronem suam eiusdem magnitudinis iconem in tela depingendam curasse. Quantae nunc magnitudinis quodlibet huius eolossi membrum fuerit consequenter ex praedictis facillime iudicabis. Latitudo 2 o. pedum
fuit; facies a. nasus . omnia iuxta proportio nes hactenus enumeratas. Hoc loco de colossis disserendi apertus campus est; at cum haec modo
de his dicta stissiciant; reliqua in aliam occasionem reiicientes ad ulteriora sermonem extendemus.
Quae de Gigantibus his ab authoribus reserumirabilia solita sunt. vix credidetis; nec ego lane omnibus, quae ab ijs dicuntur, certam fidem adhibeo. Quis interim inficias ire potest,miraestaturae homines olim fuisse visos 3 squidem lSpiritui sancto teste Deuteron. . constat quendam
150쪽
-athematicus. I Idam Og nominatum , hominem maximum exstirpe gigantum procreatum fuisse; cuius stratu ferreum 9. cubitorum longitudinis,& .lati ditiis inRabathciuitate monstraIetur. Goliath LReg cap. 17.ad unguem descriptus, teste scriptura ..6. cubitos & palmum unum, hoc est, plus quam 9 pedes in altitudine habebat ε, ingenti armorum pondere circumtectus incedebat; huius galea sola, cum ferro hastae non minus 36 oo . siclos ponderabat, scilic.vltra 233. libras, sumendo siclum pro . drachmis, libra
proq.Vncijs. Caetera porto ipsius arma, scutum, loricam, femoralia, manicas iuc. alterum tantum ponderasse incredibile non est, atq: adeo manifestum, eum armatum, sOO. ferri pondera, ut minim ti m tulisse ; quod reuera mirabile est: cum quilibet aetatis nostrae fortissimus vix χο o. valeat sustinere.
Solinus historiographiae suae cap. s. refert, tempore belli Cretensis, post inundationem staminum hominis cadauer 33.cubitoru,siue quod idem est) 9 - pedum in arena fuisse repertum. Huius ergo faciem iuxta proportiones ante de claratas 3. pedum fuisse necesium est ,&c. nonne hoc prodigiosum naturae miraculum est ΘPlinius lib. I. c. I 6. ait in eadem Insula Creta, siue Candia, monte quodam per terr motum